{"id":85762,"date":"2021-05-03T17:09:48","date_gmt":"2021-05-03T15:09:48","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=85762"},"modified":"2021-05-03T14:54:39","modified_gmt":"2021-05-03T12:54:39","slug":"11-05-67","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=85762","title":{"rendered":"Aleksander \u0141ado\u015b \u2013 przyw\u00f3dca &#8220;grupy berne\u0144skiej&#8221;, kt\u00f3ra ratowa\u0142a \u017byd\u00f3w w czasie wojny"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: center;\"><img decoding=\"async\" id=\"imgArticleMain\" class=\"NoRightBtn aligncenter\" src=\"https:\/\/static.prsa.pl\/images\/017f0198-a904-4c4e-af3c-5354289f0595.jpg\" alt=\"Ehemaliger polnischer Botschafter in Bern, Aleksander \u0141ado\u015b\" width=\"100%\" \/><span style=\"color: #808080;\"><em>Ehemaliger polnischer Botschafter in Bern, Aleksander \u0141ado\u015b Foto: Wikimedia Commons\/dp<\/em><\/span><\/p>\n<hr \/>\n<h5 style=\"text-align: center;\"><a href=\"https:\/\/www.polskieradio.pl\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><img decoding=\"async\" class=\"center alignleft\" src=\"http:\/\/www.reunion68.com\/Biuletyn\/img\/polskieradio.png\" alt=\"\" width=\"35%\" \/><\/a><span style=\"text-decoration: underline; color: #000080;\"><strong><a style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"https:\/\/www.polskieradio.pl\/39\/156\/Artykul\/2238500,Aleksander-Lados-%E2%80%93-przywodca-grupy-bernenskiej-ktora-ratowala-Zydow-w-czasie-wojny\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Aleksander \u0141ado\u015b \u2013 przyw\u00f3dca &#8220;grupy berne\u0144skiej&#8221;, kt\u00f3ra ratowa\u0142a \u017byd\u00f3w w czasie wojny<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>Bart\u0142omiej Makowski<\/strong><\/span><\/p>\n<hr style=\"height: 15px; background: #d0e6fa; width: 100%;\" \/>\n<h4 style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #808080;\"><strong>Grupa polskich dyplomat\u00f3w w Szwajcarii dostarcza\u0142a \u017bydom w okupowanej Polsce tysi\u0105ce po\u0142udniowoameryka\u0144skich paszport\u00f3w. Te dokumenty chroni\u0142y przed \u015bmierci\u0105 w komorach gazowych. Kim by\u0142 cz\u0142owiek, kt\u00f3ry sta\u0142 za akcj\u0105 paszportow\u0105?<\/strong><\/span><\/h4>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Szwajcaria by\u0142a bia\u0142\u0105 plam\u0105 na zalanej przez Niemcy mapie Europy. Kraj cieszy\u0142 si\u0119 pokojem i neutralno\u015bci\u0105 \u2013 nikt, nawet Hitler, nie wa\u017cy\u0142 si\u0119 igra\u0107 ze szwajcarskimi bankami i obywatelami tej niewielkiej g\u00f3rzystej krainy, w kt\u00f3rej niemal ka\u017cdy obywatel posiada\u0142 bro\u0144 i zobowi\u0105zany by\u0142 do obrony ojczyzny. Kiedy Polska dosta\u0142a si\u0119 pod okupacj\u0119 Niemiec i ZSRR, kapitulowa\u0142a Dania, Norwegia, kraje Beneluksu i Francja, enklawa w \u015brodku Starego Kontynentu sta\u0142a si\u0119 w naturalny spos\u00f3b miejscem wymiany informacji i kana\u0142em przerzutowym mi\u0119dzy zaanga\u017cowanymi w wojn\u0119 pa\u0144stwami.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Ambasada RP w Szwajcarii mia\u0142a w zwi\u0105zku z tym pe\u0142ne r\u0119ce roboty. Stoj\u0105cy na jej czele od kwietnia 1940 roku Aleksander \u0141ado\u015b (w randze charg\u00e9 d\u2019affaires ad interim \u2013 Szwajcarzy nie zgodzili si\u0119 na uznanie go ambasadorem pod naciskiem Niemiec) musia\u0142 wzi\u0105\u0107 na siebie zakulisowe kontakty polskich w\u0142adz w Londynie z Rumuni\u0105, W\u0119grami i W\u0142ochami, a w p\u00f3\u017aniejszym okresie tak\u017ce z ZSRR.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Najbardziej pal\u0105cym problemem by\u0142a jednak sprawa \u017byd\u00f3w. W Szwajcarii przed wrze\u015bniem 1939 roku znajdowa\u0142o si\u0119 bowiem ok. 4 tys. \u017byd\u00f3w posiadaj\u0105cych polskie obywatelstwo, a po kl\u0119sce Polski i Francji ich liczba zacz\u0119\u0142a lawinowo wzrasta\u0107. Opiek\u0119 nad t\u0105 spo\u0142eczno\u015bci\u0105 obj\u0105\u0142 dr Juliusz Kuhl, \u017byd z Sanoka, m\u0142ody absolwent studi\u00f3w ekonomicznych.\u00a0<\/span><\/p>\n<h4 style=\"text-align: left;\"><strong>Grupa berne\u0144ska<\/strong><\/h4>\n<p style=\"text-align: left;\">I<span style=\"color: #000080;\">nformacje od przybywaj\u0105cych do Szwajcarii \u017byd\u00f3w ju\u017c w 1939 roku by\u0142y nader niepokoj\u0105ce. W odpowiedzi \u0141ado\u015b zaanga\u017cowa\u0142 kierowan\u0105 przez siebie plac\u00f3wk\u0119 w jak najszersz\u0105 pomoc spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej w okupowanej Polsce. Udost\u0119pnia\u0142 organizacjom \u017cydowskim mo\u017cliwo\u015b\u0107 wysy\u0142ania poczty dyplomatycznej i wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z Mi\u0119dzynarodowym Czerwonym Krzy\u017cem przy przerzucie \u015brodk\u00f3w pomocowych do zamkni\u0119tych w gettach \u017byd\u00f3w. Ju\u017c w\u00f3wczas, trzy lata przed decyzj\u0105 o &#8220;Ostatecznym Rozwi\u0105zaniu&#8221; polscy dyplomaci wpadli na pomys\u0142, w jaki spos\u00f3b ochrony \u017byd\u00f3w przed represjami.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">&#8211; Polacy wymy\u015blili, \u017ce je\u015bli komu\u015b wr\u0119czy si\u0119 paszport z obcego kraju, to ten kto\u015b b\u0119dzie mia\u0142 szanse na prze\u017cycie \u2013 podkre\u015bla\u0142 w rozmowie z portalem Polskieradio24.pl ambasador RP w Szwajcarii dr Jakub Kumoch.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Ludzie z takimi paszportami trafiali do oboz\u00f3w internowania we Francji lub na Pawiak, zamiast do obozu zag\u0142ady. Wok\u00f3\u0142 \u0141adosia i Kuhla sformowa\u0142a si\u0119 grupa do\u015bwiadczonych dyplomat\u00f3w i przedstawicieli \u017cydowskich organizacji mi\u0119dzynarodowych, kt\u00f3ra zaj\u0119\u0142a si\u0119 procederem tworzenia fa\u0142szywych paszport\u00f3w i przerzucaniem ich do okupowanej Polski.<\/span><\/p>\n<h4 style=\"text-align: left;\"><strong>Jak dzia\u0142a\u0142y &#8220;Sprawy paszportowe&#8221;?<\/strong><\/h4>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Akcja otrzyma\u0142a kryptonim &#8220;Sprawy paszportowe&#8221;. Paszporty kupowano za gigantyczne pieni\u0105dze od konsul\u00f3w honorowych pa\u0144stw Ameryki Po\u0142udniowej w Bernie. Zar\u00f3wno konsul Paragwaju, jak i Hondurasu byli Szwajcarami \u2013 pierwszy sprzedawa\u0142 Polakom paszporty in blanco, kt\u00f3re by\u0142y wype\u0142niane w polskiej plac\u00f3wce dyplomatycznej, ten drugi wystawia\u0142 za\u015bwiadczenia o przyznaniu paszportu.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Dostarczaniem list os\u00f3b, do kt\u00f3rych mia\u0142y trafia\u0107 dokumenty i szmuglowaniem papier\u00f3w do okupowanej Polski zajmowali si\u0119 przedstawiciele organizacji \u017cydowskich \u2013 Abraham Silberschein i Chaim Eiss. Co istotne, przenoszeniem dokument\u00f3w bezpo\u015brednio do zamkni\u0119tych w gettach polskich \u017byd\u00f3w zajmowali si\u0119 cz\u0142onkowie Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego \u2013 konspiratorzy zatrudnieni w zak\u0142adach w\u0142\u0105czonych w teren gett.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Aleksander \u0141ado\u015b wzi\u0105\u0142 na siebie roztoczenie dyplomatycznego parasola bezpiecze\u0144stwa nad ca\u0142ym, nielegalnym procederem. W kontaktach ze szwajcarskimi w\u0142adzami i konsulami honorowymi wykorzystywa\u0142 do\u015bwiadczenie zdobyte podczas wieloletniej s\u0142u\u017cby dyplomatycznej.<\/span><\/p>\n<h4 style=\"text-align: left;\"><strong>Do\u015bwiadczony dyplomata<\/strong><\/h4>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Aleksander \u0141ado\u015b pochodzi\u0142 z urz\u0119dniczej, lwowskiej rodziny. Cho\u0107 by\u0142 mieszczaninem z pochodzenia, zafascynowa\u0142 si\u0119 rodz\u0105cym si\u0119 w\u00f3wczas w Galicji ruchem ludowym \u2013 w 1914 roku wst\u0105pi\u0142 do PSL-Piast. Ju\u017c w 1919 roku rozpocz\u0105\u0142 prac\u0119 w Ministerstwie Spraw Zagranicznych, gdzie obj\u0105\u0142 funkcj\u0119 kierownika wydzia\u0142u prasowego.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">W latach 1920-21 \u0141ado\u015b by\u0142 sekretarzem delegacji polskiej podczas rozm\u00f3w pokojowych w Rydze, kt\u00f3re ko\u0144czy\u0142y wojn\u0119 polsko-bolszewick\u0105. Nast\u0119pnie zosta\u0142 ambasadorem RP na \u0141otwie. Po przewrocie majowym w 1926 roku spotka\u0142a go degradacja. Otrzyma\u0142 stanowisko konsula generalnego w Monachium. Lata, kt\u00f3rych nie sp\u0119dzi\u0142 na plac\u00f3wkach dyplomatycznych wype\u0142nia\u0142a mu praca w MSZ, a po zwolnieniu z resortu w 1931 roku, dzia\u0142alno\u015b\u0107 publicystyczna. Jego artyku\u0142y krytyczne wobec sanacji zwr\u00f3ci\u0142y uwag\u0119 Frontu Morges z gen. W\u0142adys\u0142awem Sikorskim na czele. Gdy Sikorski po kl\u0119sce wrze\u015bniowej zosta\u0142 premierem, mianowa\u0142 \u0141adosia najpierw ministrem bez teki, a p\u00f3\u017aniej przedstawicielem Polski w Szwajcarii.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u0141ado\u015b by\u0142 z tym krajem zwi\u0105zany od 1914 roku. W\u00f3wczas znalaz\u0142 si\u0119 tam jako uciekinier z Galicji, kt\u00f3ry dopiero co wyszed\u0142 z austriackiego wi\u0119zienia. Kontakty z krajem odnowi\u0142 po zwolnieniu z MSZ w 1931 roku, kiedy &#8211; opr\u00f3cz publicystyki &#8211; zajmowa\u0142 si\u0119 wsp\u00f3\u0142prac\u0105 ze szwajcarskim koncernem Hydro Nitro.<\/span><\/p>\n<h4 style=\"text-align: left;\">Po wojnie<\/h4>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Aleksander \u0141ado\u015b, mimo sympatii do PSL, nie by\u0142 zwolennikiem premiera Stanis\u0142awa Miko\u0142ajczyka i jego polityki wobec ZSRR. Gdy w lipcu 1945 roku Szwajcaria uzna\u0142a powo\u0142any przez komunist\u00f3w Tymczasowy Rz\u0105d Jedno\u015bci Narodowej i tym samym cofn\u0119\u0142a uznanie dla rz\u0105du londy\u0144skiego, \u0141ado\u015b z\u0142o\u017cy\u0142 rezygnacj\u0119 z pe\u0142nionego stanowiska.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Zamieszka\u0142 najpierw w szwajcarskiej Lozannie, a nast\u0119pnie pod Pary\u017cem. Powr\u00f3ci\u0142 do Polski w 1960 roku, zamieszka\u0142 w Warszawie, gdzie prze\u017cy\u0142 jeszcze trzy lata. \u017by\u0142 skromnie, zajmowa\u0142 si\u0119 spisywaniem wspomnie\u0144. Dot\u0105d nie doczeka\u0142 si\u0119 tytu\u0142u Sprawiedliwego W\u015br\u00f3d Narod\u00f3w \u015awiata.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #000080;\"><strong>( lista nazwisk ktorzy wyjechali )<\/strong><\/span><strong><span style=\"color: #000080;\"><a style=\"color: #000080;\" href=\"http:\/\/www.reunion68.com\/Biuletyn\/img\/temp\/LISTA-LADOSIA.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><img decoding=\"async\" class=\"center aligncenter\" src=\"http:\/\/www.reunion68.com\/Biuletyn\/img\/pdf-1.png\" alt=\"\" \/>lista ladosia(pdf)<\/a><\/span><\/strong><\/p>\n<div id=\"content\" class=\"content-alignment\">\n<div id=\"watch-description\" class=\"yt-uix-button-panel\">\n<div id=\"watch-description-text\" style=\"text-align: center;\">\n<h4 style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #808080;\"><strong>The \u0141ado\u015b List: The Secret Mission to Save Lives During the Holocaust<\/strong><\/span><\/h4>\n<p><iframe loading=\"lazy\" title=\"YouTube video player\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/LHI8irr3F0c\" width=\"680\" height=\"400\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><img decoding=\"async\" class=\"alignleft\" src=\"https:\/\/yt3.ggpht.com\/ytc\/AAUvwnhSkPTnj0KqM9XH6fGpx1duIduYr9oqFhOSFV1HhA=s88-c-k-c0x00ffffff-no-rj\" width=\"20%\" \/>This program, recorded just before all talk turned to COVID-19, is a fascinating symposium sponsored by the World Jewish Congress and the Pilecki Institute. Its subject is the stranger-than-fiction tale of the secret operation to rescue European Jews from the Holocaust by issuing them falsified passports for four Latin American countries (Paraguay, Honduras, Peru, and Haiti) that would enable them to escape Hitler&#8217;s Europe. This daring operation was carried out in neutral Switzerland by a group of six men, known as the &#8220;\u0141ado\u015b Group,&#8221; who were led by the Polish Ambassador to Switzerland Aleksander \u0141ado\u015b. The group included both Polish diplomats as well as prominent Jews who were equal partners in the daring scheme. This program features three presentations by experts on this subject, which are followed by a panel discussion. The presenters are: Mordecai Paldiel, an internationally-recognized expert on Holocaust rescuers (he spent 24 years working for Yad Vashem as someone who helped determine eligibility for the &#8220;Righteous Among the Nations&#8221; award; it is his firm position that all members of the \u0141ado\u015b Group absolutely deserve such recognition), Ambassador Jakub Kumoch, who was at the time of this event holding the same position as \u0141ado\u015b, Polish Ambassador to Switzerland, and who was the driving force behind discovering all of the hidden facts regarding the heroic exploits of his predecessor and his group, and Monica Maniewska, Director of Archival Acquisitions at the Pilecki Institute, who also was a major contributor to the research project that yielded so much new information (which has now all been collected and published in book form). The &#8220;\u0141ado\u015b List&#8221; itself is described as having 8-10,000 names, approximately 35% of which are estimated to have survived. This show was recorded at Hebrew Union College in Manhattan.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<hr style=\"height: 15px; background: #d0e6fa; width: 100%;\" \/>\n<div id=\"content\" class=\"content-alignment\">\n<div id=\"watch-description\" class=\"yt-uix-button-panel\">\n<div id=\"watch-description-text\" style=\"text-align: center;\">\n<p><em>Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion&#8217;68,<\/em><em><br \/>\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion&#8217;68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.<br \/>\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:<br \/>\n<\/em><span style=\"color: #000080;\"><strong><em><a style=\"color: #000080;\" href=\"mailto:webmaster@reunion68.com\"><span style=\"text-decoration: underline;\">webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<hr style=\"width: 100%;\" \/>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ehemaliger polnischer Botschafter in Bern, Aleksander \u0141ado\u015b Foto: Wikimedia Commons\/dp Aleksander \u0141ado\u015b \u2013 przyw\u00f3dca &#8220;grupy berne\u0144skiej&#8221;, kt\u00f3ra ratowa\u0142a \u017byd\u00f3w w czasie wojny Bart\u0142omiej Makowski Grupa polskich dyplomat\u00f3w w Szwajcarii dostarcza\u0142a \u017bydom w okupowanej Polsce tysi\u0105ce po\u0142udniowoameryka\u0144skich paszport\u00f3w. Te dokumenty chroni\u0142y przed \u015bmierci\u0105 w komorach gazowych. Kim by\u0142 cz\u0142owiek, kt\u00f3ry sta\u0142 za akcj\u0105 paszportow\u0105? Szwajcaria by\u0142a [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/85762"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=85762"}],"version-history":[{"count":15,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/85762\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":85787,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/85762\/revisions\/85787"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=85762"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=85762"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=85762"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}