{"id":8579,"date":"2014-11-09T19:05:53","date_gmt":"2014-11-09T17:05:53","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=8579"},"modified":"2014-11-08T17:11:04","modified_gmt":"2014-11-08T15:11:04","slug":"obejrzalem-dzis-po-raz-pierwszy-wystawe-glowna-piotr-pazinski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=8579","title":{"rendered":"Obejrza\u0142em dzi\u015b po raz pierwszy wystaw\u0119 g\u0142\u00f3wn\u0105 – Piotr Pazi\u0144ski"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>

Piotr Pazi\u0144ski<\/em><\/p><\/div>
\nObejrza\u0142em dzi\u015b po raz pierwszy wystaw\u0119 g\u0142\u00f3wn\u0105<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h4>\n

Piotr Pazi\u0144ski<\/strong><\/span><\/p>\n

[ Przedruk z Facebook’a za zezwoleniem autora ]<\/span><\/p>\n

\n

No wi\u0119c obejrza\u0142em dzi\u015b po raz pierwszy wystaw\u0119 g\u0142\u00f3wn\u0105 w Muzeum Historii \u017byd\u00f3w Polskich POLIN. Na pewno jest tak, \u017ce jedna wizyta, nawet kilkugodzinna, nie wystarczy, \u017ceby ekspozycj\u0119 zg\u0142\u0119bi\u0107 porz\u0105dnie i da\u0107 sprawiedliw\u0105 ocen\u0119. St\u0105d tylko kilka lu\u017anych uwag:<\/span>
\n 1. Wystawa zrobiona jest rzeczywi\u015bcie z rozmachem, wida\u0107 tu i w\u0142o\u017cony wysi\u0142ek intelektualny i pieni\u0105dze i \u017cmudn\u0105, wieloletni\u0105 prac\u0119 koncepcyjn\u0105.<\/span><\/p>\n

2. Im dalej, tym lepiej. O ile pierwsze modu\u0142y wystawy, tak mniej wi\u0119cej od Ibrahima ibn Jakuba do rozbior\u00f3w, ra\u017c\u0105 szkoln\u0105 dydaktyk\u0105 i sztuczno\u015bci\u0105 (jak pokaza\u0107 ciekawie \u015bredniowiecze?), to dalej robi si\u0119 ciekawiej, mimo \u017ce materia\u0142u coraz wi\u0119cej.<\/span><\/p>\n

3. Las, z kt\u00f3rego maj\u0105 wy\u0142oni\u0107 si\u0119 \u017bydzi, jest s\u0142aby, dalej panuje chaos, wielka makieta Krakowa i Kazimierza jest tak du\u017ca, \u017ce zupe\u0142nie niepor\u0119czna i niezagospodarowana, w zwi\u0105zku z tym nic nie wyja\u015bnia. Gwo\u017adziec jest \u0142adny, cho\u0107 szczerze m\u00f3wi\u0105c nie powala. Oryginalna polichromia z Tykocina czy \u0141a\u0144cuta to to nie jest, a i ca\u0142e za\u0142o\u017cenie \u201emiasteczka\u201d przypomina martw\u0105 makiet\u0119, brak w nim zupe\u0142nie \u017cycia.<\/span><\/p>\n

4. Ciekawie si\u0119 robi, kiedy wkraczamy w nowoczesno\u015b\u0107. Poczekalnia dworcowa, \u0141\u00f3d\u017a, Nalewki, wielka plansza wyjazd\u00f3w do Ameryki \u2013 wszystko to jako\u015b porusza, cho\u0107 niby znamy te historie. Wiadomo, MH\u017bP nie da rady konkurowa\u0107 z orygina\u0142ami. Kto widzia\u0142 fabryk\u0119 Pozna\u0144skiego, Ellis Island, a nawet warszawskie Muzeum Kolejnictwa, b\u0119dzie mia\u0142 poczucie, \u017ce dostarcza mu si\u0119 miniaturowych, ledwie naszkicowanych kopii, ale kiedy si\u0119 o tym zapomni, kiedy przyjmiemy do wiadomo\u015bci, \u017ce to musi by\u0107 synteza, z konieczno\u015bci powierzchowna, ekspozycja zyskuje i przestaje irytowa\u0107.<\/span><\/p>\n

5. Wbrew obawom ca\u0142kiem podoba\u0142a mi si\u0119 wystawa o 20-leciu mi\u0119dzywojennym, wydaje mi si\u0119, \u017ce uda\u0142o si\u0119 uchwyci\u0107 ten okres w ca\u0142ej jego wr\u0119cz fajerwerkowej r\u00f3\u017cnorodno\u015bci, unikaj\u0105c tego, co tak natr\u0119tnie suflowane jest w pierwszych galeriach, tzn. \u017ce Polska by\u0142a dla \u017byd\u00f3w rajem na ziemi. Wiemy, \u017ce nie by\u0142a, i raczej nikt tego tutaj nie udaje. To du\u017ca zaleta.<\/span><\/p>\n

6. Cz\u0119\u015b\u0107 holokaustowa jest mocna, nic nie poradz\u0119. Na ma\u0142ej przestrzeni uda\u0142o si\u0119 uzyska\u0107 wra\u017cenie przera\u017caj\u0105cej klaustrofobii Zag\u0142ady, \u015bcie\u015bniaj\u0105cej si\u0119 przestrzeni (zej\u015bcie po schodach na Umschlagplatz!, kryj\u00f3wki, pomys\u0142owe szuflady z archiwum Ringelbluma, nie\u017ale zaaran\u017cowane powstanie w getcie itd.), no i ca\u0142kowitej ruiny barwnego \u015bwiata przedwojnia (panorama doszcz\u0119tnie zburzonego getta z kilkoma artefaktami wydobytymi z ruin \u2013 dreszcz na plecach). Du\u017cy punkt dla muzeum!<\/span><\/p>\n

7. Powojnie ca\u0142kiem interesuj\u0105ce. Wiadomo: wszystko w skr\u00f3cie, ale s\u0105 i Kielce, i wyjazdy, i Dolny \u015al\u0105sk i TSK\u017b i Gomu\u0142ka i Marzec. Niez\u0142e proporcje. Ci, kt\u00f3rzy chcieli mie\u0107 koniecznie \u017cydokomun\u0119, dostali Bermana i \u015awiat\u0142\u0119. Mam nadziej\u0119, \u017ce im wystarczy. Ociupink\u0119 za ma\u0142a jest wystawa o latach 70. \u017be prawie nic, tylko \u201eOdczytanie popio\u0142\u00f3w\u201d Ficowskiego, a potem Wa\u0142\u0119sa w stoczni (jako\u015b mnie irytuje ten Wa\u0142\u0119sa!). No a potem wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107, o kt\u00f3rej nic nie powiem, bo jestem jednym z eksponat\u00f3w, wi\u0119c mi g\u0142upio i w og\u00f3le obciach.<\/span><\/p>\n

8. Jestem zdania, \u017ce muzeum nie powinno by\u0107 ani apologetyczne i utrzymane w klimacie \u201e\u0142a\u0142, jacy byli\u015bmy super i jaki wielki jest nasz wk\u0142ad w dzieje \u015bwiata\u201d. S\u0105dz\u0119 te\u017c, \u017ce nie musi by\u0107 nadmiernie krytyczne. Naprawd\u0119, muzeum nie jest po to, \u017ceby od razu rozwala\u0107 jednym kopniakiem wszystkie w\u0142asne i cudze dobre samopoczucia, rozmontowywa\u0107 paradygmaty, opowiada\u0107 stronniczo (\u017ceby nasza prawda okaza\u0142a si\u0119 najprawdziwsza i nasze by\u0142o na wierzchu). Pij\u0119 tu troch\u0119 do niesprawiedliwej i agresywnej recenzji Joanny Krakowskiej, kt\u00f3ra na \u0142amach Dwutygodnika zarzuci\u0142a tw\u00f3rcom wystawy oportunizm i tch\u00f3rzostwo. Bo wystawa nie powinna si\u0119 podoba\u0107, a powinna uwiera\u0107 jak kolec w oku. Bez przesady. Sam jestem jak najdalszy od wizji Polin jako raju na ziemi, ale nie wiem, czy chcia\u0142bym ogl\u0105da\u0107 muzeum super zaanga\u017cowane i super krytyczne. Obawiam si\u0119, \u017ce by\u0142oby ono w\u00f3wczas prostym rewersem apologetyki i zalizywania.<\/span><\/p>\n

9. To, co rzuca si\u0119 w oczy, to fakt, \u017ce opowie\u015b\u0107 snuta jest z perspektywy dziej\u00f3w Polski. To faktycznie jest historia Polin, z \u017bydami w roli g\u0142\u00f3wnej. Wynika z tego kilka rzeczy: przekonanie, \u017ce dzieje \u017byd\u00f3w w ostatnim tysi\u0105cleciu s\u0105 jako\u015b naturalnie sprz\u0119\u017cone z dziejami Polski. Tymczasem wiemy, \u017ce to prawda i nieprawda. \u017bydowska cywilizacja by\u0142a transgraniczna, toczy\u0142a si\u0119 r\u00f3wnolegle w wielu pa\u0144stwach i w wielu j\u0119zykach, dla \u017cydowskiego \u015bwiata Polin sta\u0142a si\u0119 wa\u017cna tak naprawd\u0119 dopiero w XVI wieku, a i p\u00f3\u017aniej zreszt\u0105 wiele wa\u017cnych wydarze\u0144 w \u017cydowskiej historii i proces\u00f3w historycznych, kt\u00f3re sk\u0142ada\u0142y si\u0119 na \u017cydowskie dzieje, toczy\u0142o si\u0119 poza obszarem zwyczajowo nazywanym Polin. Ta perspektywa, zasygnalizowana na pocz\u0105tku map\u0105 w\u0119dr\u00f3wek \u017cydowskich kupc\u00f3w i szybkim przelotem przez gminy Nadrenii i Czech, zupe\u0142nie zanika w kolejnych epokach. Jak gdyby wraz z umocnieniem si\u0119 i powi\u0119kszeniem Rzeczypospolitej (tak mniej wi\u0119cej od Kazimierza Wielkiego poprzez Jagiellon\u00f3w a\u017c do XIX wieku) ca\u0142o\u015b\u0107 \u017cydowskich dziej\u00f3w wyczerpywa\u0142a si\u0119 na Polsce. Taka perspektywa zdecydowanie mi nie odpowiada. O ile nie oczekiwa\u0142em od MH\u017bP, \u017ce b\u0119dzie ch\u0142osta\u0107 statystycznego Polaka i na ka\u017cdym kroku wytyka\u0107 mu antysemityzm i m\u00f3wi\u0107, \u017ce ca\u0142e to rajskie Polin to \u015bciema, a jak kto\u015b uwa\u017ca inaczej, to jest filosemit\u0105 albo podlizuje si\u0119 gojom, to tego oczekiwa\u0142em: pokazania diaspory \u017cydowskiej w Europie jako nies\u0142ychanie skomplikowanego organizmu, w kt\u00f3rym Polin by\u0142a jednym z organ\u00f3w (zgoda, bardzo du\u017cym), nie zawsze najwa\u017cniejszym i dominuj\u0105cym, a na pewno po\u0142\u0105czonym z innymi. Starczy przypomnie\u0107 Haskal\u0119 (s\u0142abo w muzeum przedstawion\u0105 i w\u0142a\u015bciwie niezrozumia\u0142\u0105), a wi\u0119c ruch ku niemiecko\u015bci, czy dzieje rosyjskoj\u0119zycznej inteligencji \u017cydowskiej, kt\u00f3ra w og\u00f3le przepad\u0142a (bo Rosji nie lubimy, wi\u0119c nie przyznamy, \u017ce kultura rosyjska by\u0142a od XIX wieku atrakcyjniejsza jako droga emancypacji i asymilacji od kultury polskiej).<\/span><\/p>\n

10. Muzeum nazbyt powierzchownie przemyka si\u0119 nad \u017cydowsk\u0105 tradycj\u0105. Skoro jest plac\u00f3wk\u0105 edukacyjn\u0105, to powinno wyja\u015bni\u0107, czym by\u0142 i jest judaizm. Mamy gabloty o Mosze Isserlesie i jego appendiksach do Szulchan Aruch, o sporach sabataist\u00f3w z ortodoksami, chasyd\u00f3w z mitnagdami, haskalist\u00f3w z tradycjonalistami, mamy makietk\u0119 jesziwy wo\u0142o\u017cy\u0144skiej i dworu w Sadog\u00f3rze, ale chyba si\u0119 nie dowiemy (o ile czego\u015b nie przeoczy\u0142em), co to jest Tora, Talmud, halacha, hagada, szabat czy Jom Kipur. W ka\u017cdym muzeum \u017cydowskim, jakie znam, tradycji, kalendarzowi, \u015bwi\u0119tom i obyczajom po\u015bwi\u0119cona jest z regu\u0142y oddzielna sala. Od czego\u015b trzeba zacz\u0105\u0107. Zamiast kompletnie niepotrzebnej sali z gadaj\u0105cym lasem wystarczy\u0142o zrobi\u0107 solidn\u0105 pigu\u0142k\u0119 \u201eJudaizm w dziesi\u0119\u0107 minut\u201d. Nie chodzi o powielanie dobrze znanych ekspozycji z setk\u0105 kubk\u00f3w kiduszowych, besaminek i talerzy sederowych, ale w\u0142a\u015bnie pigu\u0142k\u0119: oto podstawowe zasady cywilizacji, o kt\u00f3rej b\u0119dziemy opowiada\u0107.<\/span><\/p>\n

11. No i na koniec: sporo niedor\u00f3bek, kt\u00f3re dla pocz\u0105tkuj\u0105cych mog\u0105 okaza\u0107 si\u0119 barier\u0105 nie do sforsowania. Nie opisane mapy (konia z rz\u0119dem temu, kto po\u0142apie si\u0119 w wielkiej mapie Podola i zrozumie, o co biega w makiecie Krakowa), nie podpisane zdj\u0119cia, rozliczne portrety bez notek biograficznych, a cz\u0119sto z sygnaturami tylko w j\u0119zyku jidysz albo hebrajskim. Wiele tekst\u00f3w umieszczono zwyczajnie za wysoko, pod sufitem, a nie wsz\u0119dzie jest dobre \u015bwiat\u0142o… No ale zobaczy\u0107 warto, a mo\u017ce nawet trzeba.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Obejrza\u0142em dzi\u015b po raz pierwszy wystaw\u0119 g\u0142\u00f3wn\u0105 Piotr Pazi\u0144ski [ Przedruk z Facebook’a za zezwoleniem autora ] No wi\u0119c obejrza\u0142em dzi\u015b po raz pierwszy wystaw\u0119 g\u0142\u00f3wn\u0105 w Muzeum Historii \u017byd\u00f3w Polskich POLIN. Na pewno jest tak, \u017ce jedna wizyta, nawet kilkugodzinna, nie wystarczy, \u017ceby ekspozycj\u0119 zg\u0142\u0119bi\u0107 porz\u0105dnie i da\u0107 sprawiedliw\u0105 ocen\u0119. St\u0105d tylko kilka lu\u017anych […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[4],"tags":[24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8579"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8579"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8579\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8586,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8579\/revisions\/8586"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8579"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8579"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8579"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}