{"id":86300,"date":"2021-05-30T17:09:45","date_gmt":"2021-05-30T15:09:45","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=86300"},"modified":"2021-05-22T13:56:23","modified_gmt":"2021-05-22T11:56:23","slug":"30-09-50","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=86300","title":{"rendered":"Stalin osobi\u015bcie zatwierdzi\u0142 zabicie O\u0142eksandra Szumskiego. Do tego zadania potrzeba by\u0142o 11 os\u00f3b"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: center;\"><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/bi.im-g.pl\/im\/b8\/d8\/19\/z27102136V,Oleksandr-Szumski--1890-1946--na-fotografii-wykona.jpg\" width=\"100%\" \/><span style=\"color: #808080;\"><em>O\u0142eksandr Szumski (1890-1946) na fotografii wykonanej prawdopodobnie w latach 20. XX w. (Fot. Domena publiczna)<\/em><\/span><\/p>\n<hr \/>\n<h5 style=\"text-align: center;\"><a href=\"https:\/\/wyborcza.pl\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><img decoding=\"async\" class=\"center alignleft\" src=\"http:\/\/www.reunion68.com\/Biuletyn\/img\/wyborcza-ale.png\" alt=\"\" width=\"35%\" \/><\/a><span style=\"text-decoration: underline; color: #000080;\"><strong><a style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"https:\/\/wyborcza.pl\/alehistoria\/7,121681,27101654,stalin-osobiscie-zatwierdzil-zabice-oleksandra-szumskiego.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Stalin osobi\u015bcie zatwierdzi\u0142 zabicie O\u0142eksandra Szumskiego. Do tego zadania potrzeba by\u0142o 11 os\u00f3b<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>Miros\u0142aw Czech<br \/>\n<\/strong>Prze\u0142.<strong> Miros\u0142aw Czech<\/strong><\/span><\/p>\n<hr style=\"height: 15px; background: #d0e6fa; width: 100%;\" \/>\n<h4 style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #808080;\"><strong>W 1933 r. O\u0142eksandr Szumski skazany zosta\u0142 na 10 lat \u0142agru. Znalaz\u0142 si\u0119 na Wyspach So\u0142owieckich, ale w nast\u0119pnym roku przywieziono go do Moskwy, gdzie zacz\u0119\u0142o si\u0119 \u015bledztwo w sprawie &#8220;bloku narodowego&#8221;, kt\u00f3ry mia\u0142 wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 z &#8220;niemiecko-polskimi interwentami&#8221;. O\u0142eksandr Szumski &#8211; syn prawos\u0142awnego ksi\u0119dza, ukrai\u0144ski rewolucjonista i szef przedstawicielstwa republiki ukrai\u0144skiej w II RP.<\/strong><\/span><\/h4>\n<p>.<\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u201eSzumski nie dostrzega, \u017ce wobec s\u0142abo\u015bci kadr komunistycznych na Ukrainie ruch [narodowy], opanowany ca\u0142kowicie przez niekomunistyczn\u0105 inteligencj\u0119, z czasem mo\u017ce przyj\u0105\u0107 charakter walki o alienacj\u0119 kultury i spo\u0142ecze\u0144stwa ukrai\u0144skiego od kultury i spo\u0142ecze\u0144stwa og\u00f3lnosowieckiego. Walki zasadniczo przeciwko Moskwie , zasadniczo przeciwko Rosjanom, przeciwko kulturze rosyjskiej i jej najwi\u0119kszemu osi\u0105gni\u0119ciu \u2013 leninizmowi&#8221;.<\/span><\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">To fragment listu J\u00f3zefa Stalina do O\u0142eksandra Szumskiego z kwietnia 1926 r. \u2013 pok\u0142osie ich niedawnej rozmowy. Szumski za\u017c\u0105da\u0142 odwo\u0142ania z Ukrai\u0144skiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej \u0141azara Kaganowicza, kt\u00f3rego rok wcze\u015bniej przys\u0142ano w charakterze sekretarza generalnego miejscowej partii komunistycznej. Pocz\u0105tkowo Stalin ob\u0142udnie argumentowa\u0142, \u017ce zadaniem Kaganowicza jest uczynienie \u201eukrainizacji&#8221; partii i struktur pa\u0144stwowych (polityka og\u0142oszona trzy lata wcze\u015bniej) \u201erzeczywist\u0105, a nie pozorowan\u0105&#8221;. Szumski nie da\u0142 si\u0119 nabra\u0107 \u2013 uderzenie w ukrainizacj\u0119 by\u0142o wymierzone w niego (by\u0142 komisarzem o\u015bwiaty i odpowiada\u0142 za ukrainizacj\u0119) i autonomi\u0119 partii na Ukrainie sowieckiej.<\/span><\/p>\n<h4 class=\"art_sub_title\" style=\"text-align: left;\"><strong>\u201eMa\u0142orosa&#8221; partia wam nie daruje<\/strong><\/h4>\n<div id=\"content\" class=\"content-alignment\">\n<div id=\"watch-description\" class=\"yt-uix-button-panel\">\n<div id=\"watch-description-text\" style=\"text-align: center;\">\n<div class=\"embed-wideo-wyborcza\" style=\"position: relative; width: 100%; height: 0; padding-bottom: 66.66%;\"><iframe style=\"position: absolute; top: 0; left: 0; width: 100%; height: 100%; border: 0;\" src=\"https:\/\/wyborcza.pl\/WideoEmbed\/0,0.html?xx=23079663&amp;series=false\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p>.<\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">W cytowanym li\u015bcie Stalin oskar\u017cy\u0142 Szumskiego i skupionych wok\u00f3\u0142 niego pisarzy o \u201ezasadnicze b\u0142\u0119dy&#8221;. Jako przyk\u0142ad poda\u0142 publicystyk\u0119 Myko\u0142y Chwylowego \u2013 komunisty i wybitnego pisarza (w maju 1933 r. pope\u0142ni\u0142 samob\u00f3jstwo na znak protestu przeciwko represjom i Wielkiemu G\u0142odowi). Na Ukrainie w latach 1925-26 ostro dyskutowano o kierunkach rozwoju ukrai\u0144skiej kultury i literatury. Chwylowy rzuci\u0142 has\u0142a \u201ePrecz od Moskwy!&#8221; i \u201eNa Zach\u00f3d!&#8221;.<\/span><\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Stalin grzmia\u0142: \u201eW czasie, gdy zachodnioeuropejscy proletariusze i ich partie komunistyczne przepe\u0142nione s\u0105 sympati\u0105 do Moskwy , tej cytadeli mi\u0119dzynarodowego ruchu rewolucyjnego i leninizmu; w czasie, gdy zachodnioeuropejscy proletariusze z zachwytem spogl\u0105daj\u0105 na sztandary powiewaj\u0105ce w Moskwie \u2013 ukrai\u0144ski komunista Chwylowy nie ma niczego do powiedzenia na korzy\u015b\u0107 Moskwy, opr\u00f3cz wezwania dzia\u0142aczy ukrai\u0144skich do tego, by ucieka\u0107 od Moskwy , i to jak najszybciej . I to jest nazywane internacjonalizmem!&#8221;.<\/span><\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Podczas obrad kierownictwa ukrai\u0144skiej partii Szumski odpowiedzia\u0142 krytykom: \u201eW partii dominuje rosyjski komunista, kt\u00f3ry odnosi si\u0119 do komunisty-Ukrai\u0144ca z podejrzeniem, z nieprzyja\u017ani\u0105, by nie powiedzie\u0107 gorzej. Panuje (\u2026) \u017ca\u0142osny, chciwy typ Ma\u0142orosa, kt\u00f3ry we wszystkich epokach historycznych by\u0142 w jednakowy spos\u00f3b pozbawiony zasad i ob\u0142udny, nieszczery jak niewolnik i lizusowsko zdradziecki. Teraz chwali si\u0119 swoim pseudointernacjonalizmem, szar\u017cuje swoim oboj\u0119tnym stosunkiem do wszystkiego, co ukrai\u0144skie, i zawsze jest gotowy do opluwania tego, co ukrai\u0144skie (mo\u017ce to robi\u0107 nawet w j\u0119zyku ukrai\u0144skim), je\u017celi daje to sposobno\u015b\u0107 do wys\u0142u\u017cenia si\u0119 i otrzymania ciep\u0142ej posady. Oto na czym polega istota sprawy. Problem polega na tym, \u017ce nasza partia powinna sta\u0107 si\u0119 ukrai\u0144ska z j\u0119zyka i kultury&#8221;.<\/span><\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u201eMa\u0142oros&#8221; to termin u\u017cywany do dzi\u015b na oznaczenie Ukrai\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rzy zgodnie z rosyjsk\u0105 wyk\u0142adni\u0105 uznaj\u0105, \u017ce nar\u00f3d rosyjski sk\u0142ada si\u0119 z trzech \u201eplemion&#8221;: wielkoruskiego (Rosjanie), ma\u0142oruskiego (Ukrai\u0144cy) i bia\u0142oruskiego (Bia\u0142orusini). I wys\u0142uguj\u0105 si\u0119 Moskwie. W latach 20. jeden z owych Ma\u0142oros\u00f3w ostrzeg\u0142 Szumskiego: \u201epartia wam nie daruje Ma\u0142oros\u00f3w. Zap\u0142acicie za to, wspomnicie moje s\u0142owa&#8221;. Ma\u0142oros mia\u0142 racj\u0119 \u2013 Szumskiemu nigdy nie darowano jego \u201eb\u0142\u0119d\u00f3w&#8221;.<\/span><\/p>\n<h4 class=\"art_sub_title\" style=\"text-align: left;\"><strong>\u201eSzumskizm&#8221; i \u201echwylowizm&#8221;<\/strong><\/h4>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">S\u0142owa Stalina by\u0142y dyrektyw\u0105 \u2013 Komitet Centralny Komunistycznej Partii (bolszewik\u00f3w) Ukrainy pot\u0119pi\u0142 \u201eszumskizm&#8221; i \u201echwylowizm&#8221; jako gro\u017ane \u201eodchylenia nacjonalistyczne&#8221;. Chwylowy z\u0142o\u017cy\u0142 samokrytyk\u0119, podobnie Szumski, cho\u0107 ogl\u0119dnie. W ko\u0144cu wyjecha\u0142 z Ukrainy do Leningradu.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Z opublikowanych po upadku ZSRR dokument\u00f3w s\u0142u\u017cb wiadomo, \u017ce \u201eszumskizm&#8221; i \u201echwylowizm&#8221; zosta\u0142y uznane za koronny dow\u00f3d na odradzanie si\u0119 ukrai\u0144skiego separatyzmu, kt\u00f3remu mia\u0142a sprzyja\u0107 koniunktura zagraniczna. W Polsce w 1926 r. do w\u0142adzy doszed\u0142 J\u00f3zef Pi\u0142sudski i odnowi\u0142 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z emigracyjnym rz\u0105dem Ukrai\u0144skiej Republiki Ludowej. W 1920 r. z URL podpisano umow\u0119 sojusznicz\u0105 znan\u0105 jako uk\u0142ad Pi\u0142sudski-Petlura, co skutkowa\u0142o\u00a0<a class=\"art_link\" style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/wyborcza.pl\/alehistoria\/7,121681,25901116,wyprawa-kijowska-pilsudskiego-staruszek-przepycha-sie-przez.html\" rel=\"dofollow\">polsk\u0105 wypraw\u0105 na Kij\u00f3w<\/a>. W 1927 r. Wielka Brytania zerwa\u0142a stosunki dyplomatyczne z ZSRR, co na Kremlu odczytano jako przygotowanie do zbrojnej interwencji. Stalin wszcz\u0105\u0142 \u201ealarm wojenny&#8221;, zarz\u0105dzaj\u0105c sprawdzenie mo\u017cliwo\u015bci obronnych pa\u0144stwa. Przegl\u0105d wypad\u0142 \u017ale, wi\u0119c przeprowadzono kolektywizacj\u0119 rolnictwa, rozbudowano przemys\u0142 obronny (plany pi\u0119cioletnie), wszcz\u0119to pot\u0119\u017cne zbrojenia i rozprawiono si\u0119 ze \u201estarymi kadrami&#8221;, czyli niekomunistyczn\u0105 inteligencj\u0105, urz\u0119dnikami i in\u017cynierami.<\/span><\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Represje spotka\u0142y r\u00f3wnie\u017c komunist\u00f3w spoza ZSRR, bo w obronie Szumskiego stan\u0119\u0142a Komunistyczna Partia Zachodniej Ukrainy (Galicja Wschodnia i Wo\u0142y\u0144). W partii nast\u0105pi\u0142 roz\u0142am na wspieraj\u0105c\u0105 Szumskiego wi\u0119kszo\u015b\u0107 i promoskiewsk\u0105 mniejszo\u015b\u0107. W 1928 r. przyw\u00f3dcy wi\u0119kszo\u015bci (Osyp Kri\u0142yk-Wasylkiw i Roman Ku\u017ama) zostali oskar\u017ceni o \u201eodchylenie nacjonalistyczne&#8221;, wykluczeni z Kominternu i wyrzuceni z partii, a w latach 30. rozstrzelani w czasie rozprawy z ukrai\u0144skimi komunistami.<\/span><\/p>\n<h4 class=\"art_sub_title\" style=\"text-align: left;\"><strong>Eser w podziemiu<\/strong><\/h4>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">O\u0142eksandr Szumski urodzi\u0142 si\u0119 21 listopada 1890 r. na \u017bytomierszczy\u017anie w rodzinie prawos\u0142awnego ksi\u0119dza. Studiowa\u0142 w Moskwie, gdzie zosta\u0142 rewolucjonist\u0105, aresztowanym w 1916 r. za kolporta\u017c literatury rewolucyjnej. Po wybuchu rewolucji lutowej w\u00a0<a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/wyborcza.pl\/7,101707,25605678,1917-jedno-ujecie-w-ktorym-miesci-sie-wszystko.html#anchorLink\">1917<\/a>\u00a0r. zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 w dzia\u0142alno\u015b\u0107 partii ukrai\u0144skich socjal-rewolucjonist\u00f3w (eser\u00f3w), zosta\u0142 jednym z lider\u00f3w jej lewego skrzyd\u0142a. Krytykowa\u0142 swoj\u0105 parti\u0119 i Ukrai\u0144sk\u0105 Centraln\u0105 Rad\u0119 (przedparlament URL) za \u201ezdrad\u0119 rewolucji&#8221; i odrzucenie wsp\u00f3\u0142pracy z bolszewikami. Uwi\u0119ziono go, lecz zosta\u0142 uwolniony przez wkraczaj\u0105cych do Kijowa rosyjskich bolszewik\u00f3w.<\/span><\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Po zaj\u0119ciu Ukrainy przez wojska niemieckie i austro-w\u0119gierskie (okupacja trwa\u0142a od stycznia do listopada 1918 r.) Szumski dzia\u0142a\u0142 legalnie, lecz po przewrocie gen. Paw\u0142a Skoropadskiego (z namaszczenia Niemc\u00f3w w kwietniu og\u0142osi\u0142 si\u0119 hetmanem) zszed\u0142 do podziemia, przygotowuj\u0105c powstanie przeciwko hetmanowi. W konspiracji skrzyd\u0142o lewicowe eser\u00f3w ukonstytuowa\u0142o si\u0119 we frakcj\u0119 borotbist\u00f3w (od \u201eborot\u2019ba&#8221; \u2013 walka). Powstaniem przeciwko Skoropadskiemu kierowa\u0142 Dyrektoriat (w\u015br\u00f3d jego cz\u0142onk\u00f3w by\u0142 Petlura), przeciwko kt\u00f3remu wyst\u0105pili borotbi\u015bci. Zawarli oni sojusz z bolszewikami, w rz\u0105dzie Ukrainy sowieckiej Szumski obj\u0105\u0142 komisariat o\u015bwiaty.<\/span><\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">W 1919 i do po\u0142owy nast\u0119pnego roku Szumski dzia\u0142a\u0142 przewa\u017cnie w podziemiu, bo poszczeg\u00f3lne cz\u0119\u015bci Ukrainy zaj\u0119\u0142y wojska URL, rosyjska Armia Ochotnicza gen. Antona Denikina, liczne armie ch\u0142opskich powsta\u0144c\u00f3w z najliczniejsz\u0105 bat\u2019ki Nestora Machna, za\u015b cz\u0119\u015b\u0107 Wo\u0142ynia \u2013 wojsko polskie. Przez Ukrain\u0119 przelewa\u0142y si\u0119 fale pogrom\u00f3w \u017cydowskich.<\/span><\/p>\n<h4 class=\"art_sub_title\" style=\"text-align: left;\"><strong>O\u0142eksandr Szumski. Upadek rewolucjonisty<\/strong><\/h4>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">W ogniu walki borotbi\u015bci uro\u015bli do najwi\u0119kszej si\u0142y politycznej (odwo\u0142ywali si\u0119 do ch\u0142opstwa) i zmienili nazw\u0119 na Ukrai\u0144ska Partia Komunistyczna (borotbist\u00f3w).<\/span><\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Ich zasadnicze postulaty to ukrainizacja, powo\u0142anie Ukrai\u0144skiej Armii Czerwonej i samodzielno\u015b\u0107 republiki ukrai\u0144skiej w \u201ezwi\u0105zku republik sowieckich&#8221;. Od Kominternu (III Mi\u0119dzynarod\u00f3wki) za\u017c\u0105dali przyj\u0119cia i uznania ich za g\u0142\u00f3wn\u0105 si\u0142\u0119 polityczn\u0105 na Ukrainie. W odpowiedzi Lenin zarz\u0105dzi\u0142 zniszczenie borotbist\u00f3w \u2013 mieli \u201ezla\u0107 si\u0119&#8221; z KP(b)U. W\u015br\u00f3d borotbist\u00f3w zawrza\u0142o, liderzy jednak zgodzili si\u0119 na warunki Moskwy. Nic jednak za darmo: w 1921 r. Szumski w sfingowanym procesie kierownictwa partii eser\u00f3w by\u0142 \u015bwiadkiem oskar\u017cenia.<\/span><\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Szumski wszed\u0142 do politbiura KP(b)U, wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w negocjacjach pokojowych z Polsk\u0105 (1921), a nast\u0119pnie zosta\u0142 szefem przedstawicielstwa republiki ukrai\u0144skiej w II RP (1921-22). G\u0142\u00f3wnym celem jego misji by\u0142o \u201eroz\u0142o\u017cenie&#8221; w\u0142adz URL na uchod\u017astwie oraz internowanych \u017co\u0142nierzy jej armii. Moskw\u0119 namawia\u0142 do interwencji zbrojnej w Galicji Wschodniej, kt\u00f3rej przynale\u017cno\u015b\u0107 pa\u0144stwow\u0105 przes\u0105dzi\u0142a dopiero decyzja Rady Ambasador\u00f3w z 15 marca 1923 r. Po powrocie do Charkowa (\u00f3wczesna stolica USRR) ponownie zosta\u0142 komisarzem o\u015bwiaty, by wprowadza\u0107 ukrainizacj\u0119. Poni\u00f3s\u0142 pora\u017ck\u0119.<\/span><\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">We wrze\u015bniu 1927 r. Szumski zosta\u0142 rektorem wy\u017cszej szko\u0142y ekonomicznej w Leningradzie, a nast\u0119pnie miejscowej politechniki.<\/span><\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Pod koniec 1929 r. z\u0142o\u017cy\u0142 samokrytyk\u0119 za swoje pogl\u0105dy i przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Moskwy. W maju 1933 r. zosta\u0142 zatrzymany, za\u015b w lipcu aresztowany pod zarzutem przynale\u017cno\u015bci do Ukrai\u0144skiej Organizacji Wojskowej (UWO) \u2013 dzia\u0142aj\u0105cej w II RP podziemnej organizacji zbrojnej. Dla Moskwy UWO r\u00f3wna\u0142a si\u0119 KPZU i \u201eszumskizm&#8221;, st\u0105d dla Szumskiego zacz\u0105\u0142 si\u0119 ostatni, dramatyczny i zarazem heroiczny okres \u017cycia.<\/span><\/p>\n<h4 class=\"art_sub_title\" style=\"text-align: left;\"><strong>W gu\u0142agu i na zes\u0142aniu<\/strong><\/h4>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Stalin, finguj\u0105c \u201espraw\u0119 UWO&#8221;, mia\u0142 trzy cele. Zg\u0142adzenie \u201egalicyjskiej V kolumny&#8221; (w latach 20. na Ukrain\u0119 sowieck\u0105 przenios\u0142o si\u0119 50 tys. Galicjan), rozprawienie si\u0119 z kolejn\u0105 (po politykach i urz\u0119dnikach URL, eserach i niekomunistycznej inteligencji) grup\u0105 elity w\u0142adzy w republice oraz propagandowe przykrycie Wielkiego G\u0142odu \u2013 Ho\u0142odomoru (ok. 4 mln ofiar).<\/span><\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Szumski odm\u00f3wi\u0142 uznania swojej \u201ewiny&#8221; we wrze\u015bniu 1933 r. i zosta\u0142 skazany na dziesi\u0119\u0107 lat \u0142agru. Trafi\u0142 na Wyspy So\u0142owieckie, by w roku nast\u0119pnym wyl\u0105dowa\u0107 w Moskwie, gdzie zacz\u0119\u0142o si\u0119 \u015bledztwo w sprawie \u201ebloku narodowego&#8221;. Blok mia\u0142 dzia\u0142a\u0107 w porozumieniu z \u201eniemiecko-polskimi interwentami&#8221;. Szumski odrzuci\u0142 i te oskar\u017cenia, m\u0119\u017cnie znosz\u0105c przes\u0142uchania i konfrontacje z oskar\u017caj\u0105cymi go przyjaci\u00f3\u0142mi. Niez\u0142amany, ponownie zosta\u0142 wywieziony na So\u0142owki. Sk\u0142ada\u0142 apelacje i dzi\u0119ki nim zosta\u0142 zes\u0142any do Krasnojarska. Nie godz\u0105c si\u0119 z tym, og\u0142osi\u0142 g\u0142od\u00f3wk\u0119, wycie\u0144czony zosta\u0142 zamkni\u0119ty w wi\u0119zieniu. W pa\u017adzierniku 1937 r. formalnie go aresztowano, a poniewa\u017c by\u0142 sparali\u017cowany, znalaz\u0142 si\u0119 wi\u0119ziennym szpitalu. Aresztowano r\u00f3wnie\u017c jego \u017con\u0119 Jewdokij\u0119 Honczarenko, kt\u00f3ra odbywa\u0142a zes\u0142anie w Saratowie jako \u201e\u017cona wroga ludu&#8221;. Pod koniec roku zosta\u0142a rozstrzelana.<\/span><\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: center;\"><span class=\"imageUOM parent-box-label-related\"><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/bi.im-g.pl\/im\/ba\/d8\/19\/z27102138IH,Oleksandr-Szumski--po-aresztowaniu-w-1933-r-.jpg\" alt=\"O\u0142eksandr Szumski  po aresztowaniu w 1933 r.\" width=\"100%\" \/><span class=\"photoAuthor\" style=\"color: #808080;\"><span class=\"photoTitle\">O\u0142eksandr Szumski po aresztowaniu w 1933 r.<\/span>\u00a0Fot. Domena publiczna<\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Po wybuchu wojny niemiecko-sowieckiej Szumskiego oczyszczono z zarzutu \u201ekierowania organizacj\u0105 faszystowsk\u0105&#8221;, lecz nadal mia\u0142 odbywa\u0107 kar\u0119 zes\u0142ania za przynale\u017cno\u015b\u0107 do UWO. Uda\u0142o mu si\u0119 nawi\u0105za\u0107 kontakt z synem (zgin\u0105\u0142 w 1942 r. na froncie), o losie \u017cony d\u0142ugo nie zna\u0142 prawdy, bo w\u0142adze go ok\u0142amywa\u0142y. NKWD znowu wszcz\u0119\u0142o przeciwko niemu spraw\u0119 \u015bledcz\u0105 i jako \u201ecz\u0142onka UWO&#8221; podda\u0142o inwigilacji. Szumski w poczuciu patriotyzmu zaoferowa\u0142 Stalinowi swoje wsparcie w walce z faszystowskim naje\u017ad\u017ac\u0105. Daremnie, bo w ocenie NKWD wci\u0105\u017c stanowi\u0142 \u201espo\u0142eczne zagro\u017cenie&#8221;.<\/span><\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Po zako\u0144czeniu terminu zes\u0142ania (1943) zakazano mu osiedla\u0107 si\u0119 w wielkich miastach. Podj\u0105\u0142 rozpaczliwe starania o leczenie, bezskutecznie zwraca\u0142 si\u0119 te\u017c o pozwolenie na powr\u00f3t do ojczyzny. W 1945 r. napisa\u0142 listy do Stalina, z kt\u00f3rych datowany na 18 pa\u017adziernika okaza\u0142 si\u0119 fatalny w skutkach [tekst poni\u017cej]. Wyst\u0105pienie radiowe Nikity Chruszczowa, I sekretarza KP(b)U, nazwa\u0142 podeptaniem godno\u015bci narodowej Ukrai\u0144c\u00f3w, przyk\u0142adem \u201ema\u0142orosyjsko\u015bci&#8221; i \u2013 co by\u0142o szczeg\u00f3lnym wyzwaniem rzuconym Stalinowi \u2013 zmian\u0105 kursu polityki narodowo\u015bciowej. Zapowiedzia\u0142 te\u017c, \u017ce wobec wyczerpania innych form protestu zamierza pope\u0142ni\u0107 samob\u00f3jstwo.<\/span><\/p>\n<h4 class=\"art_sub_title\" style=\"text-align: left;\"><strong>Zab\u00f3jstwo<\/strong><\/h4>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Na \u017cycie targn\u0105\u0142 si\u0119 dwukrotnie w Saratowie (w mieszkaniu, gdzie przebywa\u0142a na zes\u0142aniu jego \u017cona), dok\u0105d dotar\u0142 w czerwcu 1946 r. O pr\u00f3bach samob\u00f3jczych i li\u015bcie doniesiono Stalinowi, kt\u00f3ry uzna\u0142 je za gro\u017ane protesty polityczne, kt\u00f3re mog\u0105 zosta\u0107 wykorzystane przez ukrai\u0144skie podziemie zbrojne i zagranic\u0119. Stalin osobi\u015bcie zatwierdzi\u0142 \u201eplan likwidacji&#8221; Szumskiego (sprawa otrzyma\u0142a kryptonim \u201eTch\u00f3rz&#8221;), kt\u00f3rego wykonanie zlecono 11-osobowej grupie specjalnej.<\/span><\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Na jej czele stan\u0105\u0142 \u201eAndriej&#8221; \u2013 Pawie\u0142 Sudop\u0142atow. \u201eSpecjalista od spraw ukrai\u0144skich&#8221;, na kt\u00f3rego koncie by\u0142o m.in. zab\u00f3jstwo p\u0142k. Jewhena Konowalca, przyw\u00f3dcy Organizacji Ukrai\u0144skich Nacjonalist\u00f3w (1938) i udzia\u0142 w zab\u00f3jstwie\u00a0<a class=\"art_link\" style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/wyborcza.pl\/alehistoria\/1,121681,13928169,Rewolucja_Lwa_Trockiego.html\" rel=\"dofollow\">Lwa Trockiego<\/a>\u00a0(1940). W\u015br\u00f3d cz\u0142onk\u00f3w grupy znalaz\u0142 si\u0119 pu\u0142kownik s\u0142u\u017cby medycznej Grigorij Majranowski \u2013 szef\u00a0<a class=\"art_link\" style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/wyborcza.pl\/alehistoria\/7,121681,23201955,terminatorzy-z-kremla-jak-wladcy-rosji-morduja-swych-wrogow.html\" rel=\"dofollow\">\u201eLaboratorium X&#8221;, supertajnej kom\u00f3rki NKWD zajmuj\u0105cej si\u0119 produkcj\u0105 trucizn<\/a>. Wcze\u015bniej do Saratowa przyjecha\u0142 Kaganowicz (w\u00f3wczas wicepremier) i Siergiej Ogolcow, wiceszef NKWD.<\/span><\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Szumskiego zabito 19 wrze\u015bnia 1946 r. w poci\u0105gu do Moskwy, gdy zdesperowany postanowi\u0142 wyjecha\u0107 do Kijowa (jedyny szlak wi\u00f3d\u0142 przez Moskw\u0119). W napisanych w latach 90. wspomnieniach Sudop\u0142atow relacjonowa\u0142, \u017ce on i kilku innych funkcjonariuszy wpadli do przedzia\u0142u, obezw\u0142adnili Szumskiego i zakrywaj\u0105c mu usta, by nie s\u0142ycha\u0107 by\u0142o jego krzyku, Majranowski wstrzykn\u0105\u0142 mu trucizn\u0119.<\/span><\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">W dokumentach nie zachowa\u0142a si\u0119 \u017cadna wzmianka o tym, co oprawcy zrobili z cia\u0142em ofiary.<\/span><\/p>\n<h4 class=\"art_sub_title\" style=\"text-align: left;\"><strong>List O\u0142eksandra Szumskiego do Stalina<\/strong><\/h4>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: center;\"><b>POZOSTA\u0141 MI OSTATECZNY \u015aRODEK PROTESTU, SAMOB\u00d3JSTWO<\/b><\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"padding-left: 40px;\"><i>18 pa\u017adziernika 1945 r.<\/i><br \/>\n<i>Moskwa. Kreml Do Towarzysza Stalina<\/i><br \/>\n<i>Protest komunisty-Ukrai\u0144ca<\/i><\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"padding-left: 40px;\">Rozpocz\u0119ta pod koniec wojny i kontynuowana do dnia dzisiejszego gloryfikacja bohater\u00f3w rosyjskiej mocarstwowo\u015bci i ciemi\u0119\u017cenia Ukrainy od Piotra [car Piotr I] do Brusi\u0142owa [rosyjski genera\u0142 z okresu I wojny \u015bwiatowej] nie mo\u017ce nie wywo\u0142a\u0107 reakcji na Ukrainie w postaci gloryfikacji bohater\u00f3w niepodleg\u0142o\u015bci od Mazepy do Petlury. I tym samym nie mo\u017ce nie doprowadzi\u0107 do powstania odchyle\u0144 w Komunistycznej Partii Ukrainy (bolszewik\u00f3w). Jednych zaleje fala nacjonalizmu ukrai\u0144skiego, inni pod mask\u0105 internacjonalizmu b\u0119d\u0105 dzia\u0142a\u0107 zgodnie z zasad\u0105: \u201eBij Ukrai\u0144c\u00f3w, ratuj Wielk\u0105 Rosj\u0119!&#8221;. To dawni znajomi: petlurowcy i Ma\u0142orosi.<\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"padding-left: 40px;\">Na Ukrainie komunista-Ukrainiec (sic!) jest typem \u201ecz\u0142owieka zb\u0119dnego&#8221;. To zjawisko stare, z kt\u00f3rym po raz pierwszy zetkn\u0105\u0142em si\u0119 w 1926 r. po przyje\u017adzie na Ukrain\u0119 tow. Kaganowicza. W\u00f3wczas jako komunista-Ukrainiec poczu\u0142em przynale\u017cno\u015b\u0107 do \u201etypu ludzi zb\u0119dnych&#8221; [tak bolszewicy okre\u015blali tzw. stare elity, pozbawiaj\u0105c ich praw i skazuj\u0105c na wyniszczenie] na Ukrainie. W\u00f3wczas poprosi\u0142em Was o wypuszczenie do Chin, maj\u0105c nadziej\u0119, \u017ce swoje miejsce odnajd\u0119 w Rewolucji Chi\u0144skiej. Na barykadach Szanghaju na wz\u00f3r Rudina \u2013 postaci z powie\u015bci Turgieniewa (cz\u0142owieka zb\u0119dnego w Rosji cara Miko\u0142aja I) \u2013 kt\u00f3ry swoje miejsce odnalaz\u0142 na barykadach Pary\u017ca. Wy jednak uznali\u015bcie, \u017ce Waszym celom lepiej b\u0119dzie s\u0142u\u017cy\u0107 zes\u0142anie mnie na Syberi\u0119. I polecili\u015bcie mnie oczerni\u0107, pozbawiaj\u0105c przy tym mo\u017cliwo\u015bci obrony.<\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"padding-left: 40px;\">Ani jednak wi\u0119zienne kazamaty, ani szyderstwa, ani sponiewieranie mnie \u2013 kt\u00f3re zmusi\u0142y mnie do og\u0142oszenia g\u0142od\u00f3wki \u2013 nie popchn\u0119\u0142y mnie do ostatecznego g\u0142osu protestu, tzn. pope\u0142nienia samob\u00f3jstwa. Tak jak to uczynili inni komuni\u015bci-Ukrai\u0144cy \u2013 Skrypnyk, Chwylowy i Lubczenko. Uwa\u017ca\u0142em, \u017ce jako komunista powinienem wykaza\u0107 si\u0119 maksimum cierpliwo\u015bci i wszystko prze\u017cy\u0107, \u017ceby zdoby\u0107 rehabilitacj\u0119. Uwa\u017caj\u0105c si\u0119 za niewinnego wobec partii, w ci\u0105gu 12 lat wykaza\u0142em, jak si\u0119 wydaje, niema\u0142\u0105 wytrwa\u0142o\u015b\u0107 w d\u0105\u017ceniu do rehabilitacji. Napotyka\u0142em jednak twardy op\u00f3r.<\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"padding-left: 40px;\">Teraz dostrzegam, \u017ce wyczerpa\u0142em wszystkie dost\u0119pne mi \u015brodki w walce o rehabilitacj\u0119 \u2013 bez rezultatu. Pozosta\u0142 mi jedyny i ostateczny \u015brodek protestu wobec niesprawiedliwo\u015bci, kt\u00f3ra mnie spotka\u0142a \u2013 samob\u00f3jstwo. Decyduj\u0119 si\u0119 na ten krok nie bez obaw o wykluczenie, cierpienie, dalsze dr\u0119czenie. A tak\u017ce z ch\u0119ci ich unikni\u0119cia. Wszystko to ju\u017c jednak prze\u017cy\u0142em i bardziej ju\u017c prze\u017cy\u0107 si\u0119 nie da.<\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"padding-left: 40px;\">Zasadnicz\u0105 i g\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 mojego kroku jest wyczerpanie wszelkich \u015brodk\u00f3w w walce o rehabilitacj\u0119 i beznadzieja dalszej walki.<\/p>\n<blockquote class=\"art_blockquote\">\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>W ostatnim czasie do tych, do pewnego stopnia, osobistych motyw\u00f3w do\u0142\u0105czy\u0142y wzgl\u0119dy czysto polityczne \u2013 sprzeciw wobec nowego kursu polityki narodowo\u015bciowej, kursu rosyjskiej polityki mocarstwowej.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"padding-left: 40px;\">Ju\u017c Wasze wyst\u0105pienie z komplementami dla narodu rosyjskiego i dzieleniem narod\u00f3w Zwi\u0105zku Radzieckiego pod wzgl\u0119dem rozumu, charakteru itd. spowodowa\u0142o czujno\u015b\u0107. To jednak, do czego w ostatnich dniach posun\u0105\u0142 si\u0119 Nikita Chruszczow podczas uroczysto\u015bci rocznicowych wyzwolenia Ukrainy (transmitowanych przez radio), jest ca\u0142kowicie niedopuszczalne i wymaga zdecydowanego protestu.<\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"padding-left: 40px;\">Ludzie typu ma\u0142orosyjskiego, o kt\u00f3rym mia\u0142em okazj\u0119 m\u00f3wi\u0107 ju\u017c w 1926 r., zawsze pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 s\u0142u\u017calczo-pochlebczym bajdurzeniem o \u201estarszym narodzie rosyjskim&#8221; i jego pomocy \u201ebratu m\u0142odszemu&#8221; \u2013 narodowi ukrai\u0144skiemu. Ten be\u0142kot zawsze wywo\u0142ywa\u0142 [we mnie] uczucie oburzenia, poniewa\u017c sojuszu politycznego dw\u00f3ch narod\u00f3w i ich przyjacielskich relacji nie mo\u017cna budowa\u0107 na \u201estarsze\u0144stwie&#8221; jednego i poni\u017caniu drugiego narodu. Na takim fundamencie buduje si\u0119 podleg\u0142o\u015b\u0107 i poni\u017cenie jednego narodu przez inny, a nie ich sojusz i r\u00f3wno\u015b\u0107.<\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"padding-left: 40px;\">Nikita Chruszczow w swojej ma\u0142orosyjsko-lirycznej ekstazie nie tylko zaci\u0105gn\u0105\u0142 o \u201estarsze\u0144stwie&#8221; narodu rosyjskiego nad ukrai\u0144skim i o pomocy \u201em\u0142odszemu&#8221; narodowi ukrai\u0144skiemu, lecz tak\u017ce zawy\u0142 o wdzi\u0119czno\u015bci ukrai\u0144skiego narodu rosyjskiemu. I za co? Okazuje si\u0119, \u017ce za jasny rozum, twardy charakter i niez\u0142omn\u0105 wol\u0119. W stosunkach mi\u0119dzyludzkich podobne s\u0142owa uznaje si\u0119 za pochlebstwa i wywo\u0142uj\u0105 one niesmak. W ustach szefa rz\u0105du ukrai\u0144skiego takie s\u0142owa to przejaw ma\u0142orosyjskiej czo\u0142obitno\u015bci. To obel\u017cywie i poni\u017caj\u0105ce dla narodu ukrai\u0144skiego.<\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"padding-left: 40px;\">C\u00f3\u017c bowiem reprezentuje sob\u0105 nar\u00f3d ukrai\u0144ski, w kt\u00f3rego imieniu m\u00f3wi si\u0119 w podobny spos\u00f3b? \u017be jest pozbawiony jasnego rozumu, twardego charakteru i niez\u0142omnej woli? Nar\u00f3d ludzi bezwolnych i g\u0142upc\u00f3w bez charakteru, kt\u00f3ry uratowa\u0142 m\u0105dry, niez\u0142omny nar\u00f3d rosyjski, za co wyra\u017cana jest mu wdzi\u0119czno\u015b\u0107?<\/p>\n<blockquote class=\"art_blockquote\">\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Za to wyst\u0105pienie Nikit\u0119 Chruszczowa nale\u017cy natychmiast przegoni\u0107 z jego stanowiska. To obraza czci i godno\u015bci narodu ukrai\u0144skiego, to ha\u0144ba.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"padding-left: 40px;\">Ten Ma\u0142oros rozzuchwali\u0142 si\u0119 do tego stopnia, \u017ce przekroczy\u0142 wszelkiego granice tego, co dopuszczalne. Tego cz\u0142owieka nar\u00f3d ukrai\u0144ski nie mo\u017ce d\u0142u\u017cej znosi\u0107 na stanowisku przewodnicz\u0105cego Rady Komisarzy Ludowych Ukrainy.<\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"padding-left: 40px;\">Niestety, nie jest to przypadek ani lapsus linguae. Nie jest to te\u017c wynik gorliwo\u015bci rozzuchwalonego w swoim mniemaniu Ma\u0142orosa. Jest to nowa linia polityczna w kwestii narodowej. To linia narodowo-politycznej kastracji narodu ukrai\u0144skiego. To linia przekszta\u0142cenia Ukrainy w amorficzny byt \u2013 w Ma\u0142orosj\u0119.<\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"padding-left: 40px;\">Przeciwko temu podnosz\u0119 sw\u00f3j g\u0142os protestu.<\/p>\n<hr \/>\n<p class=\"art_paragraph\"><i>List opublikowano w: Jurij Szapowa\u0142 \u201eO\u0142eksandr Szum\u015bkyj. \u017byttja, podiji, newidomi dokumenty&#8221;. Kij\u00f3w-Lw\u00f3w 2017. Seria wydawnicza \u201eUkraina. Europa 1921-1939&#8243;<\/i><\/p>\n<hr style=\"height: 15px; background: #d0e6fa; width: 100%;\" \/>\n<div id=\"content\" class=\"content-alignment\">\n<div id=\"watch-description\" class=\"yt-uix-button-panel\">\n<div id=\"watch-description-text\" style=\"text-align: center;\">\n<p><em>Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion&#8217;68,<\/em><em><br \/>\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion&#8217;68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.<br \/>\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:<br \/>\n<\/em><span style=\"color: #000080;\"><strong><em><a style=\"color: #000080;\" href=\"mailto:webmaster@reunion68.com\"><span style=\"text-decoration: underline;\">webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<hr style=\"width: 100%;\" \/>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>O\u0142eksandr Szumski (1890-1946) na fotografii wykonanej prawdopodobnie w latach 20. XX w. (Fot. Domena publiczna) Stalin osobi\u015bcie zatwierdzi\u0142 zabicie O\u0142eksandra Szumskiego. Do tego zadania potrzeba by\u0142o 11 os\u00f3b Miros\u0142aw Czech Prze\u0142. Miros\u0142aw Czech W 1933 r. O\u0142eksandr Szumski skazany zosta\u0142 na 10 lat \u0142agru. Znalaz\u0142 si\u0119 na Wyspach So\u0142owieckich, ale w nast\u0119pnym roku przywieziono go [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/86300"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=86300"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/86300\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":86525,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/86300\/revisions\/86525"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=86300"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=86300"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=86300"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}