{"id":86320,"date":"2021-05-23T17:09:20","date_gmt":"2021-05-23T15:09:20","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=86320"},"modified":"2021-05-23T06:41:59","modified_gmt":"2021-05-23T04:41:59","slug":"31-09-34","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=86320","title":{"rendered":"\u015awiat nie ma k\u0142opotu z Baumanem, Polska ma"},"content":{"rendered":"

Zygmunt Bauman na spotkaniu w Nowym Wspania\u0142ym \u015awiecie Krytyki Politycznej w 2010 roku. Fot. Jakub Szafra\u0144ski<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>\u015awiat nie ma k\u0142opotu z Baumanem, Polska ma<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Artur Domos\u0142awski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

\u201eZdarza\u0142o mi si\u0119 s\u0142ysze\u0107 s\u0142owa jawnej niech\u0119ci do Baumana od ludzi uchodz\u0105cych za otwarte g\u0142owy, libera\u0142\u00f3w, lewicowc\u00f3w dalekich od pasji dekomunizacyjnej. Pomy\u015bla\u0142em, \u017ce chyba nie o przesz\u0142o\u015b\u0107 Baumana tu chodzi; zapewne nie tylko o ni\u0105. Zygmunt Bauman najwyra\u017aniej Polsk\u0119 uwiera. Pytanie: dlaczego?\u201d Publikujemy fragment ksi\u0105\u017cki Artura Domos\u0142awskiego \u201eWygnaniec. 21 scen z \u017cycia Zygmunta Baumana\u201d.<\/span><\/p>\n

Takim go widz\u0119 w tej scenie: kruchy m\u0119\u017cczyzna w popielatej marynarce, kt\u00f3rego twarz zdradza smutek, wzgl\u0119dnie zm\u0119czenie. Spojrzenie ciemnych, \u017cywych oczu jest spokojne. Chwilami przypisuj\u0119 mu co\u015b w rodzaju niedowierzania, \u017ce to, co widzi, dzieje si\u0119 naprawd\u0119.<\/span><\/p>\n

Oto grupa kilkudziesi\u0119ciu m\u0142odych, kr\u00f3tko ostrzy\u017conych m\u0119\u017cczyzn z transparentami nacjonalistycznej<\/a> organizacji Narodowe Odrodzenie Polski i klubu pi\u0142karskiego \u015al\u0105sk Wroc\u0142aw przerywa uroczyste powitanie w auli Uniwersytetu Wroc\u0142awskiego. \u201eWypierdalaj! Wypierdalaj!\u201d \u2013 krzycz\u0105. \u201eRaz sierpem, raz m\u0142otem czerwon\u0105 ho\u0142ot\u0119!\u201d Ze stadionowym sznytem \u015bpiewaj\u0105, \u017ce \u201ena drzewach zamiast li\u015bci b\u0119d\u0105 wisie\u0107 komuni\u015bci\u201d i \u017c\u0105daj\u0105 \u201eNorymbergi dla komuny\u201d.<\/span><\/p>\n

On patrzy, podpieraj\u0105c d\u0142oni\u0105 podbr\u00f3dek. Milczy. Po kilku minutach wys\u0142uchiwania okrzyk\u00f3w mowa jego cia\u0142a zdradza zniecierpliwienie.<\/span><\/p>\n

Jedno z nagra\u0144 w internecie ukazuj\u0105cych to zdarzenie opatrzono wpisami: \u201estalinowski kat\u201d oraz \u201e\u017cydowski komunista\u201d.<\/span><\/p>\n

Prawie dekad\u0119 wcze\u015bniej widzia\u0142em go w Zamku Kr\u00f3lewskim w Warszawie podczas debaty z Samuelem Huntingtonem i Benjaminem Barberem, gwiazdami ameryka\u0144skiej politologii. Mimo swoich prawie osiemdziesi\u0119ciu w\u00f3wczas lat tchn\u0105\u0142 m\u0142odzie\u0144cz\u0105 werw\u0105. Wysoki, smuk\u0142y \u2013 mo\u017cna chyba powiedzie\u0107: chudy \u2013 z l\u015bni\u0105c\u0105 \u0142ysin\u0105 okolon\u0105 rozwichrzonymi siwymi w\u0142osami kontrastuj\u0105cymi z ciemnym garniturem i \u017cywo gestykuluj\u0105cy, wygl\u0105da\u0142 jak biblijny prorok. Troch\u0119, a nawet bardziej ni\u017c troch\u0119, by\u0142 prorokiem \u2013 wsp\u00f3\u0142czesnym. Gdy przestrzega\u0142 przed takim urz\u0105dzaniem \u015bwiata, kt\u00f3re pozostawia zbyt wielu ludzi na marginesie. Gdy przestrzega\u0142 przed powt\u00f3rk\u0105 Zag\u0142ady. Gdy m\u00f3wi\u0142 o rozpadaj\u0105cym si\u0119 na naszych oczach \u0142adzie spo\u0142ecznym, \u017cyciu w czasach interregnum, naszej niepewno\u015bci, naszym strachu\u2026<\/span><\/p>\n

Kiedy rozgrywa si\u0119 scena z nacjonalistami \u2013 w czerwcu 2013 roku \u2013 Bauman dobiega dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tki. Pewnie dlatego wydaje si\u0119 kruchy. I trudno mu chyba uwierzy\u0107, \u017ce po raz kolejny, blisko ko\u0144ca \u017cyciowej drogi, znowu kto\u015b si\u0119 domaga, by wyrzuci\u0107 go z kraju, kt\u00f3ry \u2013 cho\u0107 nie mieszka\u0142 w nim przez drug\u0105 po\u0142ow\u0119 \u017cycia \u2013 wci\u0105\u017c uwa\u017ca\u0142 za sw\u00f3j. W \u017cadnym innym nie zapu\u015bci\u0142 korzeni; nie chcia\u0142, nie by\u0142 w stanie.<\/span><\/p>\n

Policja wyprowadzi skanduj\u0105cych, gospodarz spotkania, prezydent Wroc\u0142awia, nazwie ich potem \u201enacjonalistyczn\u0105 ho\u0142ot\u0105\u201d, ale szkoda nigdy nie zostanie naprawiona. Utrata dokona si\u0119 w spos\u00f3b nieodwracalny. Zniewa\u017conemu odechce si\u0119 przyje\u017cd\u017ca\u0107 do Polski, by wyg\u0142asza\u0107 wyk\u0142ady, odbiera\u0107 nagrody i tytu\u0142y honorowe. Incydent we Wroc\u0142awiu zaci\u0105\u017cy, przynajmniej w polskiej przestrzeni publicznej, nad ostatnimi latami d\u0142ugiego \u017cycia.<\/span><\/p>\n

Zygmunt Bauman mia\u0142 prawo \u017ale czu\u0107 si\u0119 w ojczy\u017anie \u2013 opluwany, osaczany, chyba nie do\u015b\u0107 doceniany, a mo\u017ce przede wszystkim po raz kolejny, w szczeg\u00f3lny spos\u00f3b, wyp\u0119dzany.<\/span><\/p>\n

***<\/span><\/h1>\n

\u2013 Po co pan chce o nim pisa\u0107? \u2013 znana profesor socjologii pyta tonem, w kt\u00f3rym s\u0142ycha\u0107 to zdziwienie, to niech\u0119\u0107.<\/span>
\n\u2013 By\u0142 jednym z najwybitniejszych polskich humanist\u00f3w dwudziestego wieku i pocz\u0105tku dwudziestego pierwszego\u2026 \u2013 odpowiadam, jednak pani profesor nie pozwala mi sko\u0144czy\u0107.<\/span>
\n\u2013 Jest pan pewny, \u017ce taki wybitny? Znam socjolog\u00f3w z r\u00f3\u017cnych kraj\u00f3w, nikt go nie ceni.<\/span>
\n\u2013 Ale przyzna pani \u2013 robi\u0119 taktyczny krok w ty\u0142 \u2013 \u017ce jest jednym z najbardziej znanych polskich intelektualist\u00f3w na \u015bwiecie?<\/span>
\n\u2013 Tak pan s\u0105dzi?<\/span>
\n\u2013 Tak. Gdy wchodz\u0119 do ksi\u0119garni w Londynie, Barcelonie, Rio de Janeiro czy Limie, cz\u0119sto jedynym lub jednym z dw\u00f3ch, trzech polskich autor\u00f3w na p\u00f3\u0142kach jest w\u0142a\u015bnie on.<\/span>
\n\u2013 Nie wydaje mi si\u0119\u2026 A wie pan \u2013 pani profesor zmienia w\u0105tek \u2013 \u017ce kiedy [pod koniec drugiej wojny \u015bwiatowej] zdobywano Wa\u0142 Pomorski, to jako oficer polityczny strzela\u0142 w plecy \u017co\u0142nierzom<\/a>, kt\u00f3rzy si\u0119 wycofywali?<\/span><\/p>\n

Odbiera mi mow\u0119\u2026<\/span><\/p>\n

Nie zd\u0105\u017c\u0119 spyta\u0107 o \u017ar\u00f3d\u0142o oskar\u017cenia, bo pani profesor czyni natychmiast zastrze\u017cenie, \u017ce nie spotka si\u0119 ze mn\u0105 (rozmawiamy telefonicznie) i nie \u017cyczy sobie r\u00f3wnie\u017c, bym cytowa\u0142 j\u0105 z nazwiska.<\/span><\/p>\n

\u2013 Wiem, \u017ce zaraz mnie pan spyta \u2013 asekuruje si\u0119 \u2013 sk\u0105d to \u00adwszystko wiem. Nie prowadzi\u0142am bada\u0144 nad jego \u017cyciem, ale mam r\u00f3\u017cne wspomnienia i wiem, co o nim m\u00f3wiono na uniwersytecie. Niech pan zbada tropy, kt\u00f3re panu podsuwam.<\/span><\/p>\n

Po chwili nast\u0119puje ci\u0105g dalszy:<\/span><\/p>\n

\u2013 A w og\u00f3le to na socjologi\u0119 nas\u0142ali go z wojska jako komisarza politycznego.<\/span>
\n\u2013 Z wojska go wyrzucono, wi\u0119c raczej nie m\u00f3g\u0142 by\u0107 nas\u0142anym komisarzem \u2013 pr\u00f3buj\u0119 zasia\u0107 w mojej rozm\u00f3wczyni w\u0105tpliwo\u015bci co do jej wiedzy i pami\u0119ci o Zygmuncie Baumanie. \u2013 Gdy rozpoczyna\u0142 studia, na Uniwersytecie Warszawskim nie wyk\u0142adano socjologii \u2013 dodaj\u0119.<\/span><\/p>\n

W czasie tej dziwnej oko\u0142o dwudziestominutowej rozmowy pada jeszcze kilka mocnych i bezpodstawnych oskar\u017ce\u0144. Jestem nimi zaskoczony o tyle, \u017ce trzy osoby studiuj\u0105ce socjologi\u0119 b\u0105d\u017a pracuj\u0105ce w katedrze socjologii w czasie, gdy pani profesor by\u0142a studentk\u0105, zapami\u0119ta\u0142y jej wielk\u0105 fascynacj\u0119 Zygmuntem Baumanem. Nie zaskakuj\u0105 mnie natomiast oskar\u017cenia same w sobie, poniewa\u017c s\u0142ysza\u0142em najrozmaitsze od tak wielu lat, \u017ce ich wyg\u0142aszanie zacz\u0105\u0142em traktowa\u0107 jako co\u015b w rodzaju rytua\u0142u.<\/span><\/p>\n

Baumanowi trzeba wypomnie\u0107. Baumanowi trzeba przypomnie\u0107. Baumana wolno szturchn\u0105\u0107. Nie ma \u015brodowiska, kt\u00f3re b\u0119dzie go broni\u0142o.<\/span><\/p>\n

Bo mundur, bo pistolet\u2026<\/span><\/p>\n

Bo nie wyrzek\u0142 si\u0119 wszystkiego, czego \u2013 wed\u0142ug poszturchuj\u0105cych \u2013 wyrzec si\u0119 nale\u017ca\u0142o.<\/span><\/p>\n

Albo wyrzek\u0142 si\u0119 nie w taki spos\u00f3b, jakiego oczekiwano.<\/span><\/p>\n

W ostatniej dekadzie \u017cycia i w czasie kilku lat, kt\u00f3re up\u0142yn\u0119\u0142y od jego \u015bmierci<\/a>, Zygmunt Bauman sta\u0142 si\u0119 w Polsce nieomal symbolem okresu stalinizmu; ulubionym obiektem hejtu ze strony odradzaj\u0105cych si\u0119 organizacji nacjonalistycznych oraz demaskatorskich zabieg\u00f3w historyk\u00f3w i publicyst\u00f3w, bior\u0105cych udzia\u0142 w przenicowywaniu opowie\u015bci o najnowszej historii Polski w duchu antykomunizmu.<\/span><\/p>\n

Informuj\u0105c o \u015bmierci Baumana w styczniu 2017 roku, telewizja rz\u0105dowa nazwa\u0142a go by\u0142ym oficerem KBW, kt\u00f3ry  r \u00f3 w n i e \u017c  zrobi\u0142 karier\u0119 na Zachodzie jako socjolog i filozof. O s\u0142awnym uczonym powiedziano, \u017ce uczonym by\u0142 \u201er\u00f3wnie\u017c\u201d; w domy\u015ble: jego dokonaniem, kt\u00f3re przebija wszystkie inne, maj\u0105cym cechy skazy nie do zmazania, by\u0142a s\u0142u\u017cba w Korpusie Bezpiecze\u0144stwa Wewn\u0119trznego w czasie walk mi\u0119dzy instaluj\u0105c\u0105 si\u0119 powojenn\u0105 w\u0142adz\u0105 a zbrojnym podziemiem.<\/span><\/p>\n

Do incydentu podobnego do wroc\u0142awskiego, cho\u0107 o mniej burzliwym przebiegu, dosz\u0142o kilka dni p\u00f3\u017aniej w Poznaniu. Tam w\u0142adze miasta w obawie przed fizyczn\u0105 napa\u015bci\u0105, do kt\u00f3rej mog\u0142oby doj\u015b\u0107 w poci\u0105gu, odda\u0142y do dyspozycji Baumana i towarzysz\u0105cej mu \u017cony, Aleksandry Jasi\u0144skiej-Kani, samoch\u00f3d z kierowc\u0105, by odwi\u00f3z\u0142 ich z Poznania do mieszkania na warszawskim Ursynowie.<\/span><\/p>\n

Czarna legenda o Zygmuncie Baumanie jest zaskakuj\u0105co skuteczna. Jej si\u0142\u0119 u\u015bwiadomi\u0142 mi m\u00f3j syn Aleksander kr\u00f3tko przed podj\u0119ciem studi\u00f3w doktoranckich w Leeds<\/a> \u2013 na uniwersytecie, na kt\u00f3rym Bauman kierowa\u0142 katedr\u0105 socjologii, i w mie\u015bcie, kt\u00f3re sta\u0142o si\u0119 jego drug\u0105 ojczyzn\u0105 (sp\u0119dzi\u0142 w nim prawie czterdzie\u015bci sze\u015b\u0107 lat). Aleksander przytoczy\u0142 rozmow\u0119 z osiemnastoletni\u0105 Polk\u0105. Opowiada\u0142 jej o Leeds i tamtejszej uczelni. W czasie rozmowy pad\u0142o nazwisko Baumana. Jak mo\u017cna przypuszcza\u0107, osiemnastolatka nie wiedzia\u0142a nic o pisarstwie uczonego ani o tym, kiedy i dlaczego opu\u015bci\u0142 Polsk\u0119. Kojarzy\u0142a natomiast, \u017ce to \u201eten z KBW\u201d.<\/span><\/p>\n

Takie s\u0105 \u2013 w najwi\u0119kszym skr\u00f3cie \u2013 polska aura i polski kontekst, w jakich przyst\u0119puj\u0119 do pracy nad opowie\u015bci\u0105 o Zygmuncie Baumanie.<\/span><\/p>\n

***<\/span><\/h1>\n

\u2013 Zrobiono mu straszn\u0105 krzywd\u0119.<\/span><\/p>\n

Teresa Bogucka, znana publicystka, w czasach Polski Ludowej dzia\u0142aczka opozycji demokratycznej, zetkn\u0119\u0142a si\u0119 z Baumanem na studiach, kiedy kierowa\u0142 jedn\u0105 z katedr socjologii na Uniwersytecie Warszawskim. M\u00f3wi:<\/span><\/p>\n

\u2013 Po napa\u015bci na niego we Wroc\u0142awiu poczu\u0142am si\u0119 strasznie. Pomy\u015bla\u0142am, \u017ce za naszej m\u0142odo\u015bci odruch, by je\u017adzi\u0107 za nim po Polsce i broni\u0107 go przed atakami, by\u0142by oczywisty; zawsze si\u0119 stawa\u0142o po stronie szczutych. A teraz co? Zestarzeli\u015bmy si\u0119? Zdrewnieli? A mo\u017ce raczej chodzi o to, \u017ce \u0142atwiej stawa\u0107 przeciw w\u0142adzy ni\u017c przeciw spo\u0142ecze\u0144stwu, kt\u00f3re idealizowali\u015bmy w ferworze zmaga\u0144 z komunizmem\u2026<\/span><\/p>\n

K\u0142opot nazwany \u201eBauman i nacjonali\u015bci\u201d to tylko czubek g\u00f3ry lodowej k\u0142opot\u00f3w z Baumanem, jakie ma Polska.<\/span>
\nK\u0142opot z Baumanem ma dominuj\u0105cy w sferze publicznej patriotyzm \u2013 nie tylko ten spod znaku partii Prawo i Sprawiedliwo\u015b\u0107 oraz jej akolit\u00f3w.<\/span>
\nK\u0142opot z Baumanem ma polska inteligencja \u2013 nie tylko ten jej od\u0142am, kt\u00f3ry afirmuje wojuj\u0105cy nacjonalizm<\/a>.<\/strong><\/span><\/span>
\nK\u0142opot z Baumanem maj\u0105 tak\u017ce ci uchodz\u0105cy za liberalnych, czasem lewicowych.<\/span><\/p>\n

Najcz\u0119\u015bciej powtarzaj\u0105cy si\u0119 zarzut: \u201eNie rozliczy\u0142 si\u0119 z przesz\u0142o\u015bci\u0105\u201d.<\/span><\/p>\n

Opowiadano mi, jak dziennikarz liberalnego tygodnika wykrzykiwa\u0142 w czasie redakcyjnej wymiany zda\u0144, \u017ce Bauman to \u201estalinowiec, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142 zabi\u0107 mojego dziadka\u201d. Dziadka po wojnie walcz\u0105cego w szeregach podziemia. Mnie samemu zdarza\u0142o si\u0119 s\u0142ysze\u0107 s\u0142owa jawnej niech\u0119ci do Baumana od ludzi uchodz\u0105cych za otwarte g\u0142owy, libera\u0142\u00f3w, lewicowc\u00f3w dalekich od pasji dekomunizacyjnej. Zszokowa\u0142y mnie pogardliwe s\u0142owa jednego z autorytet\u00f3w liberalnej inteligencji wypowiedziane w prywatnej rozmowie \u2013 tym bardziej \u017ce jest to cz\u0142owiek znany z wysi\u0142k\u00f3w na rzecz zasypywania przepa\u015bci mi\u0119dzy Polakami, kt\u00f3rzy w czasach realnego socjalizmu dokonywali odmiennych wybor\u00f3w politycznych i \u017cyciowych. Wtedy po raz pierwszy \u2013 kilkana\u015bcie lat temu \u2013 pomy\u015bla\u0142em, \u017ce chyba nie o przesz\u0142o\u015b\u0107 Baumana tu chodzi; zapewne nie tylko o ni\u0105.<\/span><\/p>\n

Zygmunt Bauman najwyra\u017aniej Polsk\u0119 uwiera. Pytanie: dlaczego?<\/span><\/p>\n

Co w jego \u017cyciu i dziele budzi niech\u0119\u0107 w ludziach z r\u00f3\u017cnych stron polskich spor\u00f3w? Ile z tego, co pisze si\u0119 o nim i m\u00f3wi, znajduje potwierdzenie w dokumentach, relacjach \u015bwiadk\u00f3w, rzeczowych analizach utrzymuj\u0105cych racjonalne rygory? A mo\u017ce niech\u0119\u0107 tak wielu, kt\u00f3ra, jak odnosz\u0119 wra\u017cenie, dominuje nad sympati\u0105 nielicznych, jest zas\u0142u\u017cona? Na starcie nie wykluczam \u017cadnej hipotezy, cho\u0107 mam swoje zdanie.<\/span><\/p>\n

W podr\u00f3\u017cy przez jego \u017cycie, kt\u00f3r\u0105 zaczynam latem 2018 roku, interesuj\u0105 mnie zar\u00f3wno jego losy, osobowo\u015b\u0107, charakter, jak i dzie\u0142o oraz historia, w kt\u00f3rej bra\u0142 udzia\u0142. Czasem poprzez dzieje jednego cz\u0142owieka udaje si\u0119 zobaczy\u0107 r\u00f3wnie\u017c innych ludzi. Grup\u0119. Formacj\u0119. Pokolenie. Z pewno\u015bci\u0105 nie unikn\u0119 konfrontacji z pytaniem, co \u201eprzypadek Baumana\u201d m\u00f3wi o nas jako zbiorowo\u015bci. O tym, jak my\u015blimy. Wedle jakich kryteri\u00f3w formu\u0142ujemy oceny? Co wiemy o sobie i swojej historii? Mo\u017ce przez pryzmat opowie\u015bci o cz\u0142owieku, kt\u00f3ry by\u0142 ofiar\u0105, \u015bwiadkiem, uczestnikiem tak licznych okropie\u0144stw XX wieku i kt\u00f3ry potrafi\u0142 swoje do\u015bwiadczenie przeku\u0107 w dziesi\u0105tki ksi\u0105\u017cek czytanych na ca\u0142ym \u015bwiecie, uda si\u0119 zobaczy\u0107 tak\u017ce fragment tej dawnej i tej dzisiejszej Polski<\/a><\/strong><\/span>? Znale\u017a\u0107 kilka puzzli do portretu zbiorowego wsp\u00f3\u0142czesnych?<\/span><\/p>\n

Do napisania tej opowie\u015bci zbiera\u0142em si\u0119 od prawie dekady. Zawsze pi\u0119trzy\u0142y si\u0119 przeszkody, znajdowa\u0142em wym\u00f3wki. Mo\u017cliwe, \u017ce nie by\u0142em gotowy. I \u2013 co widz\u0119 po czasie \u2013 potrzebowa\u0142em mocnego impulsu. By\u0142, rzeczywi\u015bcie, uderzaj\u0105cy.<\/span><\/p>\n

W maju 2018 roku Muzeum Historii \u017byd\u00f3w Polskich POLIN i Fundacja Klamra uczci\u0142y pi\u0119\u0107dziesi\u0105t\u0105 rocznic\u0119 wyp\u0119dzenia z Polski kilkunastu tysi\u0119cy polskich obywateli \u017cydowskiego pochodzenia muralami namalowanymi przy Dworcu Gda\u0144skim w Warszawie. Z tego dworca w 1968 roku<\/a> wyp\u0119dzeni przez antysemick\u0105 nagonk\u0119 wyje\u017cd\u017cali w r\u00f3\u017cne strony \u015bwiata. Murale pod wsp\u00f3lnym tytu\u0142em \u201eWitamy w domu\u201d przedstawia\u0142y portrety sze\u015bciu os\u00f3b: aktorki Idy Kami\u0144skiej, redaktora \u201ePrzekroju\u201d Mariana Eilego, poetki Anny Frajlich-Zaj\u0105c, lekarki Aliny Margolis-Edelman, operatora filmowego Jerzego Lipmana oraz Zygmunta Baumana.<\/span><\/p>\n

Na podobi\u017anie Baumana domalowano obelg\u0119: \u201eMorderca\u201d.<\/span><\/p>\n

***<\/span><\/h1>\n

\u015awiat nie ma k\u0142opotu z Baumanem. A \u015bci\u015blej ma o tyle, o ile k\u0142opotu przysparza ka\u017cdy my\u015bliciel, badacz lub pisarz przyk\u0142adaj\u0105cy palec tam, gdzie boli, obna\u017caj\u0105cy niewidoczne na pierwszy rzut oka k\u0142amstwa, w kt\u00f3re \u2013 jak mawia\u0142 \u2013 opakowuje si\u0119 ludzk\u0105 niedol\u0119.<\/span><\/p>\n

Mia\u0142 ambicj\u0119 opisania niezwykle szerokiego spektrum ludzkiego do\u015bwiadczenia, a to zawsze wi\u0105\u017ce si\u0119 ze sporym ryzykiem. Pisa\u0142 o biedzie i ludzkim strachu<\/a><\/strong><\/span>, nier\u00f3wno\u015bciach i pods\u0142uchach, bezpiecze\u0144stwie i edukacji, terrorystach i uchod\u017acach. O internecie, ekonomii, seksie, szcz\u0119\u015bciu, w\u0142adzy, mi\u0142o\u015bci i marzeniach.<\/span><\/p>\n

Jego ksi\u0105\u017cki, teksty, wywiady roj\u0105 si\u0119 od my\u015bli przydatnych w zrozumieniu zar\u00f3wno tego, co za oknem<\/strong><\/span><\/a>,<\/strong><\/span> jak i tego, co na ekranie telewizora. S\u0105 inspiracj\u0105 do w\u0142asnych poszukiwa\u0144 oraz za\u017cartych polemik. Kultura popularna przekuwa je w aforyzmy, co czasem jest po\u017cyteczne, bo trafiaj\u0105 pod strzechy; a czasem sp\u0142ycaj\u0105ce i banalizuj\u0105ce \u2013 lecz to nie bardzo wysoka cena popularno\u015bci.<\/span><\/p>\n

\u201eWbrew popularnym przekonaniom, nie s\u0142ycha\u0107 w historii o zbrodniach pope\u0142nianych w imi\u0119 relatywizmu i tolerancji\u201d.<\/span><\/p>\n

\u201eDla tych, kt\u00f3rych cywilizacja zawiod\u0142a, barbarzy\u0144cy s\u0105 zbawicielam<\/strong><\/span>i<\/a>\u201d.<\/span><\/p>\n

\u201eTworzenie (podobnie jak odkrywanie) oznacza zawsze \u0142amanie regu\u0142. Dzia\u0142anie w zgodzie z regu\u0142ami jest czyst\u0105 rutyn\u0105, powtarzaniem tego samego \u2013 lecz nie aktem tworzenia\u201d.<\/span><\/p>\n

\u201eDawny Wielki Brat zajmowa\u0142 si\u0119 przy\u0142\u0105czaniem \u2013 integrowaniem, ustawianiem ludzi w szeregu i trzymaniem ich w szyku. Zaj\u0119ciem nowego Wielkiego Brata jest usuwanie \u2013 wy\u0142awianie ludzi \u00bbniepasuj\u0105cych\u00ab do nowego miejsca\u201d.<\/span><\/p>\n

\u201eMi\u0142o\u015b\u0107 jest sieci\u0105, kt\u00f3ra pr\u00f3buje pochwyci\u0107 wieczno\u015b\u0107, po\u017c\u0105danie jest pr\u00f3b\u0105 unikni\u0119cia obowi\u0105zku tkania tej sieci. Zgodnie ze swoj\u0105 natur\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107 b\u0119dzie zmierza\u0107 do podtrzymania po\u017c\u0105dania. Po\u017c\u0105danie z kolei b\u0119dzie si\u0119 wzbrania\u0107 przed wi\u0119zami mi\u0142o\u015bci\u201d.<\/span><\/p>\n

Podobnych zestaw\u00f3w inspiruj\u0105cych my\u015bli \u2013 z jego dzie\u0142 i wypowiedzi \u2013 mo\u017cna u\u0142o\u017cy\u0107 dziesi\u0105tki.<\/span><\/p>\n

Nieformalny fanklub Baumana na \u015bwiecie jest przeogromny, inaczej ni\u017c w Polsce.<\/span><\/p>\n

Jego ksi\u0105\u017cki, pisane po polsku i angielsku, przet\u0142umaczono mi\u0119dzy innymi na (wymieniam alfabetycznie): baskijski, bia\u0142oruski, bu\u0142garski, chi\u0144ski, czeski, du\u0144ski, esto\u0144ski, farsi, fi\u0144ski, francuski, grecki, hebrajski, hiszpa\u0144ski, islandzki, japo\u0144ski, katalo\u0144ski, korea\u0144ski, litewski, macedo\u0144ski, niderlandzki, niemiecki, norweski, portugalski, rosyjski, rumu\u0144ski, serbsko-chorwacki, s\u0142owacki, s\u0142owe\u0144ski, w\u0119gierski, w\u0142oski.<\/span><\/p>\n

W ostatnim \u0107wier\u0107wieczu \u017cycia sypa\u0142y si\u0119 presti\u017cowe nagrody, wyr\u00f3\u017cnienia, doktoraty honoris causa. W\u015br\u00f3d nich Nagroda Ksi\u0119cia Asturii w dziedzinie humanistyki, zwana hiszpa\u0144skim Noblem, Europejska Nagroda Amalfi w dziedzinie nauk spo\u0142ecznych, Nagroda im. Theodora W. Adorno, a tak\u017ce nagroda Dagmary i V\u00e0clava Havl\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Do fanklubu do\u0142\u0105czy\u0142 nawet cz\u0142owiek z odleg\u0142ego brzegu: papie\u017c Franciszek, kt\u00f3ry w tw\u00f3rczo\u015bci Baumana odnalaz\u0142 j\u0119zyk m\u00f3wienia o krzywdach i niesprawiedliwo\u015bci w dzisiejszym \u015bwiecie.<\/span><\/p>\n

***<\/span><\/h1>\n

Ka\u017cda biografia to przede wszystkim opowie\u015b\u0107 o bohaterze, zawieraj\u0105ca jednakowo\u017c okruchy autoportretu tego, kto pisze \u2013 jego do\u015bwiadcze\u0144, \u015bwiatopogl\u0105du, stosunku do bohatera, intuicji, wyczucia, metody pracy. \u201eNie mo\u017cna pisa\u0107 w stanie \u00bbniezainteresowania\u00ab \u2013 powiada s\u0142ynna ameryka\u0144ska biografistka Janet Malcolm, kt\u00f3r\u0105 bior\u0119 za jedn\u0105 z przewodniczek w trakcie pisania tej ksi\u0105\u017cki. \u2013 Mo\u017cna pozowa\u0107 na neutralno\u015b\u0107, oboj\u0119tno\u015b\u0107, dystansowa\u0107 si\u0119 na si\u0142\u0119 od przedmiotu swojego zainteresowania, ale wszystko to b\u0119d\u0105 wybiegi retoryczne. Gdyby by\u0142y naprawd\u0119 autentyczne, gdyby pisarz rzeczywi\u015bcie nie by\u0142 emocjonalnie zaanga\u017cowany w rozw\u00f3j wypadk\u00f3w, nie warto by mu by\u0142o si\u0119 w nie miesza\u0107\u201d.<\/span><\/p>\n

Zamierzam si\u0119 miesza\u0107, ju\u017c to robi\u0119. Jestem \u201ezaanga\u017cowany w rozw\u00f3j wypadk\u00f3w\u201d i uwa\u017cam, \u017ce wst\u0119pne zaanga\u017cowanie \u201eza\u201d bohaterem lub \u201eprzeciwko\u201d niemu nie musi zabija\u0107 dociekliwo\u015bci.<\/span><\/p>\n

Jak pisze Malcolm, biograf jest zazwyczaj dwiema osobami naraz: jedna mo\u017ce sk\u0142ania\u0107 si\u0119 ku obronie bohatera (lub jego oskar\u017caniu czy demaskacji), druga za\u015b to alter ego biografa, kt\u00f3re niezale\u017cnie od osobistego stosunku do obiektu bada\u0144 popycha go ku rzetelnemu, zgodnemu z kanonami gatunku wykonaniu zadania. Ta druga rola zak\u0142ada otwarcie g\u0142owy na wszelk\u0105 wiedz\u0119, r\u00f3wnie\u017c t\u0119 sprzeczn\u0105 z wyobra\u017ceniem biografa o bohaterze opowie\u015bci.<\/span><\/p>\n

Niepisany pakt z czytelnikiem wymaga \u2013 jak s\u0105dz\u0119 \u2013 wy\u0142o\u017cenia kart na st\u00f3\u0142. Zna\u0142em Zygmunta Baumana osobi\u015bcie, cieszy\u0142em si\u0119 jego \u017cyczliwo\u015bci\u0105 i wyra\u017canym publicznie uznaniem (prywatne pochwa\u0142y niewiele kosztuj\u0105, nie nios\u0105 ryzyka). W ci\u0105gu kilkunastu lat znajomo\u015bci, kt\u00f3ra zacz\u0119\u0142a si\u0119 korespondencyjnie, widzieli\u015bmy si\u0119 i rozmawiali\u015bmy na \u017cywo zaledwie kilka razy. W r\u00f3\u017cnych momentach wymieniali\u015bmy e-maile na r\u00f3\u017cne tematy.<\/span><\/p>\n

Zdarza\u0142o mi si\u0119 pisa\u0107 o jego ksi\u0105\u017ckach. W 2011 roku przeprowadzi\u0142em z nim obszerny wywiad dla \u201ePolityki\u201d o polityce okupacyjnej Izraela i nieszcz\u0119\u015bciu Palestyny, za kt\u00f3ry mocno oberwa\u0142 w Polsce i w Izraelu od obro\u0144c\u00f3w status quo. Konsultowa\u0142em z nim rozmaite kwestie podczas pisania swoich ksi\u0105\u017cek: \u015amierci w Amazonii<\/em><\/a>, gdzie przywo\u0142uj\u0119 jedn\u0105 z jego wa\u017cnych refleksji o wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie, i Wykluczonych<\/em><\/a>. My\u015bl\u0119, \u017ce podobnie odczuwali\u015bmy wiele spraw dziej\u0105cych si\u0119 w \u015bwiecie.<\/span><\/p>\n

Przede wszystkim jestem mu wdzi\u0119czny za \u017carliwe zaanga\u017cowanie w obron\u0119 ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3ra wywo\u0142a\u0142a w Polsce burz\u0119 \u2013 Kapu\u015bci\u0144ski non-fiction<\/em><\/a>. Bauman napisa\u0142 nie tylko entuzjastyczn\u0105 opini\u0119 na ok\u0142adk\u0119, lecz p\u00f3\u017aniej tak\u017ce obszerny esej Sztuka pisania o sztuce \u017cycia<\/em> dla \u201eTygodnika Powszechnego\u201d. Skr\u00f3con\u0105 wersj\u0119 tego eseju publikowano w innych j\u0119zykach, rozszerzona za\u015b wesz\u0142a do jego eseistycznej ksi\u0105\u017cki Mi\u0119dzy chwil\u0105 a pi\u0119knem<\/em>. O sztuce w rozp\u0119dzonym \u015bwiecie. Odczuwa\u0142em, \u017ce solidaryzuje si\u0119 ze mn\u0105, gdy by\u0142em atakowany.<\/span><\/p>\n

Przy tamtej okazji zdarzy\u0142o nam si\u0119 rozmawia\u0107 o k\u0142opotach wielu biograf\u00f3w \u2013 wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich do\u015bwiadcza nieporozumie\u0144, trafia na wrogo\u015b\u0107 stra\u017cnik\u00f3w czci, nawet je\u015bli nie chce owej czci naruszy\u0107.<\/span><\/p>\n

Tak by\u0142o i b\u0119dzie.<\/span><\/p>\n

\u201eBiografistyka bowiem \u2013 pisa\u0142 historyk i krytyk literatury Micha\u0142 P. Markowski w eseju Cie\u0144 biografa<\/em> \u2013 narusza interesy samego bohatera, interesy jego spadkobierc\u00f3w, jego bliskich, agent\u00f3w, wydawc\u00f3w. Niezauwa\u017calna podmiana interes\u00f3w na warto\u015bci jest motorem nap\u0119dowym niezbyt wyszukanej kazuistyki\u201d.<\/span><\/p>\n

I dalej: \u201eMo\u017cna schowa\u0107 papiery w sejfie i zakaza\u0107 legalnego dost\u0119pu do nich. Ka\u017cdy ma do tego pe\u0142ne prawo i prawo to powinno by\u0107 bezwzgl\u0119dnie przestrzegane. \u017bycie jednak nie sk\u0142ada si\u0119 z pilnie strze\u017conych dokument\u00f3w i dlatego nie mo\u017cna zakaza\u0107 nikomu dost\u0119pu do czyjego\u015b \u017cycia, bo jest to zwyczajnie niemo\u017cliwe. Biograf to interpretator ludzkiej egzystencji, kt\u00f3ra bez wysi\u0142ku zrozumienia ze strony innych ludzi pozosta\u0142aby bezsensowna\u201d.<\/span><\/p>\n

Zapami\u0119tuj\u0119 te s\u0142owa jako jeden z drogowskaz\u00f3w w pracy nad opowie\u015bci\u0105 o Zygmuncie Baumanie.<\/span><\/p>\n

***<\/span><\/h1>\n

My\u015bl\u0119, \u017ce Bauman by\u0142 dojmuj\u0105co \u015bwiadomy dwuznaczno\u015bci i niebezpiecze\u0144stw, jakie w dobie kultury masowej i tabloidyzacji niesie opowie\u015b\u0107 biograficzna \u2013 niezale\u017cnie od intencji pisz\u0105cego. W odpowiedzi na nie\u017cyczliwe pr\u00f3by lustrowania jego \u017cyciorysu odpowiada\u0142, \u017ce \u201ew konfesjona\u0142ach \u2013 zar\u00f3wno ko\u015bcio\u0142a, jak i ludzkiego sumienia \u2013 mikrofon\u00f3w ani g\u0142o\u015bnik\u00f3w si\u0119 nie ustawia\u201d. Rozumiem te s\u0142owa jako pragnienie zachowania prawa do niezwierzania si\u0119 pod presj\u0105 oskar\u017ce\u0144, na dodatek odbieranych przez niego jako niesprawiedliwe. Tym, kt\u00f3rzy chcieli zrozumie\u0107 jego drog\u0119 \u017cyciow\u0105, czasem o niej opowiada\u0142, cho\u0107 rzeczywi\u015bcie niezbyt cz\u0119sto i niezbyt ch\u0119tnie.<\/span><\/p>\n

Chcia\u0142 przetrwa\u0107 w ludzkiej pami\u0119ci jako my\u015bliciel, humanista, socjolog, a nie major KBW \u2013 posta\u0107 z czarnej legendy.<\/span><\/p>\n

Pisanie o cz\u0142owieku, kt\u00f3rego najwa\u017cniejsz\u0105 aktywno\u015bci\u0105 by\u0142o my\u015blenie, zawsze zmusza do postawienia pytania, czy \u201edzianie si\u0119\u201d to jedynie didaskalia do tej najwa\u017cniejszej cz\u0119\u015bci jego \u017cycia opatrzonej szyldem \u201epraca tw\u00f3rcza\u201d. Innymi s\u0142owy: czy sam \u017cywot my\u015bliciela jest czym\u015b wt\u00f3rnym, wzgl\u0119dnie nieistotnym, w konfrontacji z dzie\u0142em jego my\u015bli?<\/span><\/p>\n

Czasem tak jest. Immanuel Kant wi\u00f3d\u0142 nudne \u017cycie, przemierza\u0142 codzienne t\u0119 sam\u0105 drog\u0119 z domu na uczelni\u0119 i z powrotem. W \u017cyciu \u201enietw\u00f3rczym\u201d Baumana dzia\u0142o si\u0119 tyle, \u017ce wydarzeniami z niego wyj\u0119tymi mo\u017cna by obdzieli\u0107 wielu ludzi i nadal ka\u017cdy z ich \u017cywot\u00f3w by\u0142by bogaty w \u201edzianie si\u0119\u201d. \u017bycie Baumana to osobny wielki tekst, kt\u00f3ry inspirowa\u0142 jego dzie\u0142o.<\/span><\/p>\n

Biografia to opowie\u015b\u0107 o \u017cyciu \u2013 z konieczno\u015bci selektywna, pe\u0142na wyklucze\u0144 i pomini\u0119\u0107. W tym wypadku to opowie\u015b\u0107 tak\u017ce o tym, kim by\u0142 i co robi\u0142 Zygmunt Bauman, zanim sta\u0142 si\u0119 \u201ewielkim Baumanem\u201d; o tym, jaka droga prowadzi\u0142a go do panteonu intelektualist\u00f3w. Jego \u017cyczenie, by zosta\u0107 zapami\u0119tanym wy\u0142\u0105cznie jako humanista, filozof i socjolog, jeszcze za jego \u017cycia odesz\u0142o do sfery tych niespe\u0142nionych. W Polsce \u201emajor KBW\u201d i \u201estalinowiec\u201d przebijaj\u0105 cz\u0119sto P\u0142ynn\u0105 nowoczesno\u015b\u0107<\/em> albo dzie\u0142o po\u015bwi\u0119cone socjologii Zag\u0142ady.<\/span><\/p>\n

W drodze na szczyty nauk humanistycznych Bauman by\u0142 wielokrotnie zamieszany w Wielk\u0105 Histori\u0119. Z tego powodu dosz\u0142o do zdarze\u0144, kt\u00f3re zaci\u0105\u017cy\u0142y nad ostatnimi latami jego \u017cycia. Spr\u00f3buj\u0119 tu opowiedzie\u0107, co w istocie si\u0119 wydarzy\u0142o i jakie by\u0142y okoliczno\u015bci wypadk\u00f3w prowokuj\u0105cych oskar\u017cenia i osobliwy ostracyzm. Spr\u00f3buj\u0119 oddzieli\u0107 to, co wiemy, od niewiadomego; czarn\u0105 legend\u0119 od wiedzy mo\u017cliwej do zweryfikowania, nawet je\u015bli \u2013 jak twierdzi Malcolm \u2013 ludzie ch\u0119tniej trzymaj\u0105 si\u0119 \u201eswoich fantazji, pom\u00f3wie\u0144 i wiecznych plotek\u201d.<\/span><\/p>\n

Biografia to \u015bledztwo, chodzenie \u015bladami bohatera, zagl\u0105danie do szuflad i schowk\u00f3w ludzkiej pami\u0119ci, do archiw\u00f3w\u2026 Kto wie, co si\u0119 w nich znajdzie?<\/span><\/p>\n

To tak\u017ce spekulacja. Bo ile naprawd\u0119 i z niezachwian\u0105 pewno\u015bci\u0105 jeste\u015bmy si\u0119 w stanie dowiedzie\u0107 o innym cz\u0142owieku? Cho\u0107by o spl\u0105tanej sferze motywacji? Z tych samych fakt\u00f3w r\u00f3\u017cni biografowie mog\u0105 u\u0142o\u017cy\u0107 zupe\u0142nie inne opowie\u015bci.<\/span><\/p>\n

Dobrze mie\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107 \u2013 uwaga ta dotyczy i autor\u00f3w, i czytelnik\u00f3w \u2013 \u017ce nasza wiedza o innych zawsze pozostaje niekompletna, co nie znaczy, \u017ce nie warto pr\u00f3bowa\u0107 opowiada\u0107. \u201eBiografia \u2013 powiada Markowski \u2013 jest gatunkiem moralnym nie dlatego, \u017ce przestrzega moralnych regu\u0142, lecz dlatego, \u017ce pozwala nam lepiej zrozumie\u0107 innych ludzi. A przez to samych siebie\u201d.<\/span><\/p>\n

\u201eInnego \u017cycia mie\u0107 nie mog\u0142em\u201d \u2013 to zdanie wypowiedziane przez Baumana w ostatnich latach porusza wyobra\u017ani\u0119 i ciekawo\u015b\u0107. S\u0142ysz\u0119 w nim nie tyle pok\u0142on z\u0142o\u017cony determinizmowi \u2013 ludzie zawsze podejmuj\u0105 jakie\u015b wybory w ramach narzuconych przez los \u2013 ile pro\u015bb\u0119 o zrozumienie. Bez zrozumienia grozy i szale\u0144stwa czasu, w jakim przysz\u0142o \u017cy\u0107 cz\u0142owiekowi, nie da si\u0119 zrozumie\u0107 jego wybor\u00f3w ani postaw.<\/span><\/p>\n

Mo\u017cliwe, \u017ce Bauman podejmowa\u0142 decyzje i dopuszcza\u0142 si\u0119 czyn\u00f3w, kt\u00f3re zas\u0142uguj\u0105 na krytyczn\u0105 ocen\u0119, niech\u0119\u0107, nawet pot\u0119pienie. Trzeba jednak je ustali\u0107, dowie\u015b\u0107 ich, ukaza\u0107 je w pe\u0142nym kontek\u015bcie historii. Tymczasem ca\u0142y publiczny \u201eproces\u201d Baumana, jaki na raty prowadzono przez lata \u2013 mam na my\u015bli oskar\u017cenia stawiane mu przez historyk\u00f3w i publicyst\u00f3w nap\u0119dzanych antykomunizmem \u2013 by\u0142 niesprawiedliwy i nieuczciwy. Niesprawiedliwy \u2013 bo wyrok skazuj\u0105cy wydano z g\u00f3ry. Nieuczciwy \u2013 bo nieukierunkowany na poznanie motyw\u00f3w, okoliczno\u015bci i ustalenie prawdy, lecz podporz\u0105dkowany gromadzeniu poszlak maj\u0105cych uzasadni\u0107 domnieman\u0105 win\u0119 orzeczon\u0105 zawczasu.<\/span><\/p>\n

\u201eCi, kt\u00f3rzy za swoje \u017cyciowe powo\u0142anie uznali dialog z ludzkim do\u015bwiadczeniem, niechaj porzuc\u0105 marzenia o ukojeniu czekaj\u0105cym u kresu podr\u00f3\u017cy. Ta podr\u00f3\u017c nie zmierza do szcz\u0119\u015bliwego ko\u0144ca; jedynym \u017ar\u00f3d\u0142em szcz\u0119\u015bcia jest samo podr\u00f3\u017cowanie\u201d. T\u0119 my\u015bl Baumana zabieram ze sob\u0105 jako busol\u0119.<\/span><\/p>\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 potrzebnych materia\u0142\u00f3w ju\u017c zebra\u0142em, odby\u0142em wi\u0119kszo\u015b\u0107 rozm\u00f3w. Brakuj\u0105ce b\u0119d\u0119 uzupe\u0142nia\u0142 w trakcie pisania \u2013 dok\u0142adnie tak samo, jak w trakcie podr\u00f3\u017cy uzupe\u0142nia si\u0119 zapasy i reaguje na odkrycie nieznanego. Nie wykluczam zmiany marszruty, gdyby by\u0142o to konieczne. Z takimi za\u0142o\u017ceniami i baga\u017cem ruszam w podr\u00f3\u017c przez \u017cycie Zygmunta Baumana i czasy, w kt\u00f3rych przysz\u0142o mu \u017cy\u0107.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

\"\"Fragment ksi\u0105\u017cki Artura Domos\u0142awskiego<\/strong> Wygnaniec. 21 scen z \u017cycia Zygmunta Baumana,<\/strong> kt\u00f3ra w\u0142a\u015bnie ukaza\u0142a si\u0119 nak\u0142adem wydawnictwa Wielka Litera.<\/em><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Zygmunt Bauman na spotkaniu w Nowym Wspania\u0142ym \u015awiecie Krytyki Politycznej w 2010 roku. Fot. Jakub Szafra\u0144ski \u015awiat nie ma k\u0142opotu z Baumanem, Polska ma Artur Domos\u0142awski \u201eZdarza\u0142o mi si\u0119 s\u0142ysze\u0107 s\u0142owa jawnej niech\u0119ci do Baumana od ludzi uchodz\u0105cych za otwarte g\u0142owy, libera\u0142\u00f3w, lewicowc\u00f3w dalekich od pasji dekomunizacyjnej. Pomy\u015bla\u0142em, \u017ce chyba nie o przesz\u0142o\u015b\u0107 Baumana tu […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/86320"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=86320"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/86320\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":86338,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/86320\/revisions\/86338"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=86320"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=86320"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=86320"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}