{"id":86750,"date":"2026-05-23T17:09:00","date_gmt":"2026-05-23T15:09:00","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=86750"},"modified":"2026-05-23T06:43:27","modified_gmt":"2026-05-23T04:43:27","slug":"18-09-55","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=86750","title":{"rendered":"“B\u0119dziemy dbali o podsycanie zdrowego i radosnego instynktu wstr\u0119tu, jaki francuski nar\u00f3d \u017cywi wobec \u017byda”"},"content":{"rendered":"

Ilustracje z pism francuskich z czas\u00f3w sprawy Dreyfusa. Z lewej wyobra\u017cenie jego degradacji w styczniu 1895 r. Posta\u0107 kobieca symbolizuje Sprawiedliwo\u015b\u0107, kt\u00f3ra str\u0105ca go mi\u0119dzy pot\u0119pionych i zdrajc\u00f3w. Po prawej antysemicka litografia przedstawiaj\u0105ca dreyfusard\u00f3w w postaci… (Fot. East News, BE&W)<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>“B\u0119dziemy dbali o podsycanie zdrowego i radosnego instynktu wstr\u0119tu, jaki francuski nar\u00f3d \u017cywi wobec \u017byda”<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Jolanta Kurska<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Publicysta L\u00e9on Daudet: – Po\u015br\u00f3d tch\u00f3rzy i obrzezanych ps\u00f3w znalaz\u0142 si\u0119 tylko jeden patriota, kt\u00f3ry odwa\u017cy\u0142 si\u0119 strzela\u0107 do Dreyfusa. Z cyklu “Adam Michnik poleca”<\/strong><\/span><\/h4>\n

.<\/p>\n

Po kl\u0119sce Francji w wojnie z Prusami w 1870-71 r. przez 20 kolejnych lat \u201erepublika\u0144ski” nacjonalizm \u2013 oparty na idei suwerenno\u015bci narodu, wierze w post\u0119p i braterstwo mi\u0119dzy narodami \u2013 rozpala\u0142 w kraju gor\u0105czk\u0119 patriotyzmu. Nieobce mu by\u0142y tak\u017ce nastroje rewan\u017cystowskie wobec Niemiec, a armia sta\u0142a si\u0119 symbolem jedno\u015bci narodowej, wcieleniem patriotycznych nadziei. Nacjonalizm ten by\u0142 \u2013 zdaniem historyka Michela Winocka \u2013 \u201edo pewnego stopnia nacjonalizmem otwartym ze wzgl\u0119du na definicj\u0119 narodu, jak\u0105 wyznawa\u0142” (Winock, \u201eLes nationalismes francais”, w: \u201eLe XX siecle id\u00e9ologique et politique”, 2009).<\/span><\/p>\n

Istotnie, \u201enar\u00f3d jest dusz\u0105, zasad\u0105 duchow\u0105” \u2013\u00a0m\u00f3wi\u0142 filozof i pisarz Ernest Renan w wyk\u0142adzie \u201eCo to jest nar\u00f3d<\/strong><\/span>“,<\/a>\u00a0wyg\u0142oszonym na Sorbonie w 1882 r. Buduj\u0105 go dwa elementy: \u201ewsp\u00f3lne, bogate dziedzictwo wspomnie\u0144” oraz \u201ezgoda, pragnienie, by \u017cy\u0107 razem”. I konkludowa\u0142: \u201eIstnienie narodu jest codziennym plebiscytem”. (Cytaty za: Renan, \u201eCo to jest nar\u00f3d?”, przek\u0142ad Gra\u017cyny Majcher, Wydawnictwo Akademickie Dialog, Fundacja Centrum im. prof. Bronis\u0142awa Geremka, 2018).<\/span><\/p>\n

W przeciwie\u0144stwie do niemieckiej, \u201eetnicznej” koncepcji narodu, Francuzi wyznawali koncepcj\u0119 przynale\u017cno\u015bci do narodu \u201ez wyboru”. Nacjonalizmowi republika\u0144skiemu, przesyconego mitem \u201eWiecznej Francji”, obca by\u0142a dyskryminacja rasowa.<\/span><\/p>\n

P\u00f3\u017aniej,\u00a0w walce idei i warto\u015bci wywo\u0142anej spraw\u0105 Alfreda Dreyfusa<\/a><\/strong><\/span>\u00a0[kapitana sztabu generalnego pochodzenia \u017cydowskiego, w 1894 r. oskar\u017conego fa\u0142szywie o szpiegostwo na rzecz Niemiec], wykrystalizowa\u0142 si\u0119 nacjonalizm \u201eobl\u0119\u017conej twierdzy”, ekskluzywny, kt\u00f3ry nie do ko\u0144ca pokrywa\u0142 si\u0119 z obozem prawicowym ani z jedn\u0105 klas\u0105 spo\u0142eczn\u0105. By\u0142a to raczej \u201enowa prawica” (Winock, \u201eLes affaires Dreyfus”, w: \u201eVingtieme Siecle. Revue d\u2019histoire”, 1985), kt\u00f3ra wywodzi\u0142a si\u0119 z jednej strony z konserwatywnej, katolicko-monarchistycznej prawicy, z drugiej za\u015b mia\u0142a ludowe, nierzadko lewicowe korzenie.<\/span><\/p>\n

O ile czytelnicy nacjonalistycznej i antysemickiej \u201eLa Libre Parole” \u00c9douarda Drumonta byli zasadniczo \u201ekleryka\u0142ami” lub\/i monarchistami, o tyle ci, kt\u00f3rzy si\u0119gali po inny antydreyfusowski dziennik, \u201eL\u2019Intransigeant” Henry\u2019ego Rocheforta, byli zdecydowanymi antykleryka\u0142ami. \u0141\u0105czy\u0142y ich nacjonalistyczne fobie: parlamentaryzm, \u017byd, obcy, niemiecki szpieg.<\/span><\/p>\n

Cho\u0107 francuski nacjonalizm wyr\u00f3s\u0142 w cieniu pora\u017cki Francji w 1871 r., od kt\u00f3rej nie by\u0142 w stanie si\u0119 uwolni\u0107, nie kierowa\u0142 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie ch\u0119ci\u0105 odwetu. Ostrza swojego ataku kierowa\u0142 przede wszystkim na ob\u00f3z tzw. anty-Francji, szerok\u0105 koalicj\u0119 \u201ewrog\u00f3w wewn\u0119trznych”, wspieraj\u0105cych re\u017cim republika\u0144ski.<\/span><\/p>\n

\u201eTe zwierz\u0119ta niszcz\u0105 ojczyzn\u0119”<\/strong><\/h4>\n

Ju\u017c w latach 80. XIX wieku, wraz z narodzeniem si\u0119 ruchu bulan\u017cystowskiego, pierwotnie osadzonego na lewicy, narasta\u0142a krytyka Republiki, ods\u0105dzanej od czci i wiary za rzekome oddalenie si\u0119 od narodowych warto\u015bci i imperatyw\u00f3w. [Ruch bulan\u017cystowski \u2013 od nazwiska\u00a0francuskiego genera\u0142a i polityka Georges’a Boulangera, ministra wojny III Republiki w latach 1886-87. Po nieudanej pr\u00f3bie zamachu stanu w 1889 r. i ucieczce genera\u0142a do Belgii, jego ruch przesta\u0142 istnie\u0107].<\/span><\/p>\n

Niejasny program tego niejednolitego ruchu, karmi\u0105cy si\u0119 ideami od skrajnej lewicy po skrajn\u0105 prawic\u0119, a tak\u017ce populistyczn\u0105 z\u0142o\u015bci\u0105 i pragnieniem rz\u0105d\u00f3w silnej r\u0119ki, zostawia\u0142 ka\u017cdemu \u2013 tak\u017ce prekursorom faszyzmu \u2013 mo\u017cliwo\u015b\u0107 odnalezienia si\u0119 i pok\u0142adania w nim swoich nadziei. Istotnie bulan\u017cyzm sta\u0142 si\u0119 ku\u017ani\u0105 nowego, ekskluzywnego nacjonalizmu, kt\u00f3ry si\u0119 prawdziwie wzmocni\u0142 i rozwin\u0105\u0142 podczas sprawy Dreyfusa.<\/span><\/p>\n

Wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w promowaniu nacjonalizmu \u201ezamkni\u0119tego” odegra\u0142y nacjonalistyczne Ligi, zw\u0142aszcza Liga Patriot\u00f3w, za\u0142o\u017cona w 1882 r. przez pisarza i polityka Paula D\u00e9roulede\u2019a. Mobilizowa\u0142a ona klientel\u0119 republika\u0144sk\u0105. Rozwi\u0105zana w wyniku spor\u00f3w wewn\u0119trznych w 1889 r., odrodzi\u0142a si\u0119 wraz z wybuchem sprawy Dreyfusa, g\u0142osz\u0105c otwarcie antyrepublika\u0144skie, antysemickie i ksenofobiczne tre\u015bci.<\/span><\/p>\n

Rekrutowa\u0142a ona swoich cz\u0142onk\u00f3w zw\u0142aszcza spo\u015br\u00f3d klas pracuj\u0105cych. Za to jej bli\u017aniacza siostra, powsta\u0142a w 1898 r. Liga Ojczyzny Francuskiej, w ramach protestu przeciwko dreyfusowskim intelektualistom i w odpowiedzi na utworzenie przez nich Ligi Praw Cz\u0142owieka, skupia\u0142a w swoich szeregach licznych przedstawicieli intelektualnej socjety: cz\u0142onk\u00f3w Akademii francuskiej, pisarzy, poet\u00f3w, popularnych malarzy i ilustrator\u00f3w \u2013 m.in. Jules\u2019a Verne\u2019a, Francois Copp\u00e9e, Jules\u2019a Lemaitre\u2019a, Jos\u00e9-Mari\u0119 de Heredia, Edgara Degasa, Auguste\u2019a Renoira czy Caran d’Ache\u2019a.<\/span><\/p>\n

Nacjonalizm czas\u00f3w sprawy Dreyfusa podporz\u0105dkowywa\u0142 wszystko wy\u0142\u0105cznie interesom narodu, pa\u0144stwa narodowego, jego mocy i wielko\u015bci, a jego przedstawiciele zaw\u0142aszczyli sobie wy\u0142\u0105czne prawo do patriotyzmu. U podstaw tego my\u015blenia le\u017ca\u0142 strach przed dekadencj\u0105 i upadkiem narodu, do kt\u00f3rego prowadzi\u0107 mia\u0142y \u2013 zdaniem nacjonalist\u00f3w \u2013 m.in. s\u0142abo\u015b\u0107 demograficzna, prawo do rozwod\u00f3w, emancypacja kobiet, indywidualizm, post\u0119puj\u0105ca sekularyzacja.<\/span><\/p>\n

Nacjonali\u015bci \u201eobl\u0119\u017conej twierdzy” odmawiali swoim adwersarzom jakiejkolwiek pozytywnej cechy, przynale\u017cno\u015bci do francuskiej wsp\u00f3lnoty narodowej, a nawet do wsp\u00f3lnoty ludzkiej. Rezultatem stygmatyzacji i oszczerstw prowadz\u0105cych do wykluczenia by\u0142a ekskluzywna koncepcja narodu, w kt\u00f3rej tzw. prawdziwi Francuzi wyst\u0119powali przeciwko obozowi \u201eanty-Francji”, z\u0142o\u017conego z gorszych, ich zdaniem, i przede wszystkim niebezpiecznych dla ojczyzny obywateli.<\/span><\/p>\n

Ich dzia\u0142anie pozwala\u0142o nienawi\u015bci przybiera\u0107 uwodzicielskie formy tw\u00f3rczej kreatywno\u015bci, odwo\u0142ywa\u0107 si\u0119 do surowych kar dla \u201ezdrajc\u00f3w”, usprawiedliwia\u0107 przemoc fizyczn\u0105. Po to, by ostatecznie uwolni\u0107 nar\u00f3d od wewn\u0119trznych wrog\u00f3w: \u017byd\u00f3w, protestant\u00f3w, dreyfusard\u00f3w, \u201eintelektualist\u00f3w”. Nienawi\u015b\u0107 by\u0142a nieod\u0142\u0105cznym rewersem mi\u0142o\u015bci do ojczyzny, pe\u0142na egzaltacji ekspresja nienawi\u015bci do \u017byd\u00f3w, obcych i inaczej my\u015bl\u0105cych musia\u0142a by\u0107 brutalna, ludowa i kontestacyjna. Tylko w\u00f3wczas bardziej mobilizowa\u0142a i integrowa\u0142a ponad podzia\u0142ami.<\/span><\/p>\n

Nie brakowa\u0142o zach\u0119t do przemocy w tekstach nacjonalistycznych pisarzy. I tak oto Charles Maurras w artykule \u201ePierwsza krew” (w monarchistycznej i nacjonalistycznej \u201eLa Gazette de France”, 6-7 lipca 1898), odcz\u0142owieczaj\u0105c dreyfusard\u00f3w \u2013 nazwa\u0142 ich \u201ezwierz\u0119tami”, gdy\u017c niszczyli \u015bwi\u0119te \u201eprawa ojczyzny”, \u201ezasady konstytuuj\u0105ce spo\u0142ecze\u0144stwa oraz same regu\u0142y ludzkiego rozumienia” \u2013 tak uzasadnia\u0142 u\u017cycie wobec nich przemocy: \u201ejest to w\u0142a\u015bnie jeden z tych przypadk\u00f3w nieracjonalno\u015bci, bestialstwa, na kt\u00f3re (\u2026) nie mo\u017cna odpowiedzie\u0107 inaczej, jak zadaj\u0105c cios no\u017cem”.<\/span><\/p>\n

U\u017cycie si\u0142y w celu zastraszenia i uciszenia tych, kt\u00f3rzy domagaj\u0105 si\u0119 prawdy i sprawiedliwo\u015bci, wydawa\u0142o si\u0119 wi\u0119c logiczn\u0105 konsekwencj\u0105. \u201eNar\u00f3d zareagowa\u0142 stosownie do swoich mo\u017cliwo\u015bci, l\u017c\u0105c Zol\u0119, wybijaj\u0105c szyby \u017bydom i \u015bpiewaj\u0105c \u00bbMarsyliank\u0119\u00ab. To dobra reakcja”. I dalej: \u201eBrutalna si\u0142a ukara\u0142a w ten spos\u00f3b brutalny j\u0119zyk dreyfusard\u00f3w”.<\/span><\/p>\n

Nienawi\u015b\u0107 pi\u0119kna rzecz<\/strong><\/h4>\n

Spo\u015br\u00f3d m\u0142odych intelektualist\u00f3w, kt\u00f3rzy na prze\u0142omie XIX i XX wieku inspirowali si\u0119 ideami \u00c9douarda Drumonta, g\u0142\u00f3wnego piewcy antysemityzmu i autora \u201e\u017bydowskiej Francji”, dw\u00f3ch zw\u0142aszcza zapisa\u0142o si\u0119 w historii francuskiego nacjonalizmu: Maurice Barres i w\u0142a\u015bnie Maurras.<\/span><\/p>\n

Urodzony w 1862 r. w Lotaryngii w katolickiej rodzinie Barres w swojej tw\u00f3rczo\u015bci s\u0142awi\u0142 wielko\u015b\u0107 utraconej po kl\u0119sce Francji w 1871 r. prowincji. Sta\u0142a si\u0119 ona dla\u0144 motywem przewodnim patriotycznego wzmo\u017cenia, ostatni\u0105 szans\u0105 na ukierunkowywanie francuskiej \u201eenergii narodowej”. Utrata Alzacji i Lotaryngii by\u0142a w jego oczach symptomem \u201echoroby”, kt\u00f3ra toczy\u0142a Francj\u0119 \u2013 pisa\u0142 w powie\u015bci \u201eWykorzenieni” (\u201eLes D\u00e9racin\u00e9s”). Wywo\u0142a\u0142y j\u0105 zdrada \u201einnych” i odci\u0119cie si\u0119 Francuz\u00f3w od w\u0142asnych korzeni i tradycji.<\/span><\/p>\n

Dlatego pi\u0119tnowa\u0142 \u201eobcego, kt\u00f3ry jest paso\u017cytem i nas zatruwa”, i w\u0142adz\u0119 pieni\u0105dza. Motyw dekadencji \u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 z radykaln\u0105 krytyk\u0105 nowoczesno\u015bci, nostalgi\u0105 za z\u0142otym wiekiem. Odwo\u0142anie si\u0119 za\u015b do prostego ludu mog\u0142o \u2013 jego zdaniem \u2013 podnie\u015b\u0107 kraj z ruiny, tylko on bowiem \u201estrze\u017ce krwi narodu” (\u201eScenes et doctrines du nationalisme”).<\/span><\/p>\n

Charles Maurras, prowansalczyk z urodzenia (1868), wychowany w duchu katolickim, zmaga\u0142 si\u0119 od 14. roku \u017cycia z g\u0142uchot\u0105. W 1885 r. osiad\u0142 w Pary\u017cu, gdzie chcia\u0142 studiowa\u0107 na Sorbonie filozofi\u0119, jednak g\u0142uchota uniemo\u017cliwi\u0142a mu uczestnictwo w wyk\u0142adach. Pod wp\u0142ywem Barresa, kt\u00f3rego pozna\u0142 w 1889 r., popiera\u0142 ruch bulan\u017cystowski, a w czasie sprawy Dreyfusa zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 po stronie antydreyfusowc\u00f3w. Po powstaniu w 1908 r. dziennika \u201eL\u2019Action Francaise” (wok\u00f3\u0142 kt\u00f3rego rozwin\u0105\u0142 si\u0119 ruch Action Francaise) wszed\u0142 do jego komitetu redakcyjnego i przez 36 lat publikowa\u0142 w nim niemal codzienne edytoriale.<\/span><\/p>\n

Maurice Barres w artykule \u201eLa formule anti-juive” opublikowanym w \u201eLe Figaro” w lutym 1890 r. stwierdza\u0142: \u201eTo nienawi\u015b\u0107, po prostu nienawi\u015b\u0107, kt\u00f3rej ekspresj\u0119 widzimy przede wszystkim w tej anty\u017cydowskiej formule. (\u2026) Nienawi\u015b\u0107 jest jednym z najbardziej wyrazistych uczu\u0107, jakie produkuje nasza cywilizacja. Nasz gwa\u0142towny sprzeciw wobec luksusu i ub\u00f3stwa wytwarza j\u0105 i wzmacnia przez ca\u0142y czas: nigdy jej nie zabraknie tym, kt\u00f3rzy chc\u0105 j\u0105 wykorzysta\u0107”.<\/span><\/p>\n

Jednocz\u0105cy antysemityzm i antyrepublikanizm nacjonalist\u00f3w mobilizowa\u0142 emocje t\u0142umu, przeciwstawia\u0142 swoj\u0105 brutaln\u0105 si\u0142\u0119 starym nawykom krytyki i refleksji, kt\u00f3re \u2013 ich zdaniem \u2013 wyja\u0142awia\u0142y dzia\u0142anie. Wydobywa\u0142 najni\u017csze instynkty z mas, \u015bwiadczy\u0142 o ich \u017cywotno\u015bci i sile. Symbolizowa\u0142 tak\u017ce zerwanie z re\u017cimem republika\u0144skim i jego zasadami oraz odrzucenie spu\u015bcizny rewolucji francuskiej. Nienawi\u015b\u0107 by\u0142a nieodzownym instrumentem obalenia owego \u201ere\u017cimu”, wyzwolenia zbawczej energii i nami\u0119tno\u015bci przeciwko \u201eRepublice \u017bydowskiej”.<\/span><\/p>\n

W 1896 r., podczas obchod\u00f3w czwartej rocznicy powstania dziennika \u201eLa Libre Parole”, Barres wychwala\u0142 t\u0119 \u201e\u015bwi\u0119t\u0105 i zbawcz\u0105 nienawi\u015b\u0107”, kt\u00f3ra przygotowywa\u0142a opini\u0119 publiczn\u0105 na nieuniknione, \u201eheroiczne i chirurgiczne decyzje”. Podobnie Maurras, kt\u00f3ry nawo\u0142ywa\u0142 patriot\u00f3w: \u201ePrzygotujmy bro\u0144\u2026 Dajmy upust naszemu gniewowi. Odwa\u017cmy si\u0119 nienawidzi\u0107”.<\/span><\/p>\n

(Laurent Joly,\u00a0\u201eLe nationalisme francais des ann\u00e9es\u00a01880-1900<\/strong><\/span><\/a>\u00a0et l\u2019exaltation de la haine, \u00bbl\u00e9gitime\u00ab, \u00bbsaine\u00ab, \u00bbpopulaire\u00ab, contre le juif”, 2009).<\/span><\/p>\n

Istotnie, pisarze i publicy\u015bci antydreyfusowscy \u2013 tak\u017ce ci znani, np. L\u00e9on Daudet czy Ferdinand Brunetiere, krytyk literacki i dyrektor presti\u017cowego pisma \u201eRevue des Deux Mondes” \u2013 zacz\u0119li u\u017cywa\u0107 swych pi\u00f3r do podgrzewania emocji, kt\u00f3re p\u00f3\u017aniej gloryfikowa\u0142 nazizm: zw\u0142aszcza nienawi\u015bci do wroga, w tym przypadku \u017byda, masona i protestanta.<\/span><\/p>\n

W tym klimacie nieprzypadkowa by\u0142a wi\u0119c pr\u00f3ba zab\u00f3jstwa Fernanda Laboriego, adwokata Dreyfusa podczas procesu w Rennes, wok\u00f3\u0142 kt\u00f3rego \u2013 w obawie przed uniewinnieniem oskar\u017conego \u2013 nacjonali\u015bci rozp\u0119tali prawdziwe, histeryczne emocje. I tak oto 14 sierpnia 1899 r. zamachowiec strzeli\u0142 Laboriemu w plecy na ulicy, wykrzykuj\u0105c triumfalnie: \u201eZabi\u0142em dreyfusarda!”. Wydarzenie to zainspirowa\u0142o antydreyfusowsk\u0105 piosenk\u0119: \u201eJedyne, czego \u017ca\u0142ujemy,\/ to to, \u017ce ta kula\/ i szkoda\/ zatrzyma\u0142a si\u0119 w drodze”.<\/span><\/p>\n

Do dzi\u015b nie wiadomo, jaka by\u0142a prawdziwa przyczyna przedwczesnej \u015bmierci Zoli w 1902 r. Istniej\u0105 przypuszczenia, \u017ce dosz\u0142o do zab\u00f3jstwa, cho\u0107 wedle oficjalnej wersji policji zmar\u0142 na skutek zatrucia tlenkiem w\u0119gla, gdy\u017c przew\u00f3d kominowy by\u0142 zapchany (Alain Pages, \u201e\u00c9mile Zola. De\u00a0\u00bbJ\u2019accuse\u00ab\u00a0au Panth\u00e9on”).<\/span><\/p>\n

Czeg\u00f3\u017c innego dowodzi\u0142o postrzelenie Dreyfusa podczas przewo\u017cenia proch\u00f3w Zoli do Panteonu 4 czerwca 1908 r. przez dziennikarza Gr\u00e9goriego, nacjonalist\u0119 i antysemit\u0119, je\u015bli nie trwa\u0142o\u015bci raz zasianej nienawi\u015bci? Gr\u00e9gori zdo\u0142a\u0142 odda\u0107 dwa strza\u0142y w stron\u0119 Dreyfusa, rani\u0105c go w rami\u0119. Cho\u0107 oskar\u017cony by\u0142 o pr\u00f3b\u0119 zab\u00f3jstwa z premedytacj\u0105, zosta\u0142 uniewinniony. A nacjonali\u015bci z kr\u0119g\u00f3w \u201eL\u2019Action Francaise” wychwalali jego patriotyczny, \u201ebardzo francuski” gest.<\/span><\/p>\n

Kt\u00f3\u017cby przypuszcza\u0142 tak\u017ce, \u017ce 110 lat p\u00f3\u017aniej w niepodleg\u0142ej Polsce mechanizmy dehumanizuj\u0105ce przeciwnik\u00f3w politycznych od\u017cyj\u0105 w takich okre\u015bleniach jak \u201eelement animalny”, \u201emordy zdradzieckie”, nosiciele \u201egenu zdrady”, a na przemoc na polskich ulicach wobec kobiet bitych teleskopowymi pa\u0142kami b\u0119dzie przyzwolenie w\u0142adzy?!<\/span><\/p>\n

\u015awiadomy zagro\u017cenia ze strony nacjonalizmu by\u0142 filozof i pisarz katolicki, obro\u0144ca Dreyfusa, Charles P\u00e9guy, kt\u00f3ry zaraz po wyborach parlamentarnych w 1902 r., w kt\u00f3rych wprawdzie zwyci\u0119\u017cy\u0142 blok lewicowy, z niepokojem pisa\u0142 w \u201eCahiers de la Quinzaine”: \u201ewybory dowiod\u0142y, i\u017c ofensywa si\u0142 nacjonalistycznych jest o wiele bardziej zwarta, zatacza coraz szersze kr\u0119gi, jest bardziej radykalna, ni\u017c si\u0119 spodziewali\u015bmy. K\u0142\u00f3tnie pomi\u0119dzy czo\u0142owymi nacjonalistami, antysemitami, nie powinny przes\u0142oni\u0107 nacjonalistycznego i antysemickiego niebezpiecze\u0144stwa. I cho\u0107 ponie\u015bli oni w tych wyborach pora\u017ck\u0119, kt\u00f3\u017c nie widzi, \u017ce te partie maj\u0105 na swoich us\u0142ugach wielkie emocje i zwarte masy. Ruchy tak rozleg\u0142e, g\u0142\u0119bokie i trwa\u0142e nie powstaj\u0105 przez podst\u0119p czy sprytne sztuczki”.<\/span><\/p>\n

Nie ka\u017cde nawo\u0142ywanie do przemocy w sferze publicznej ko\u0144czy si\u0119 przemoc\u0105 fizyczn\u0105, jednak z regu\u0142y ka\u017cdy akt przemocy poprzedzony jest nienawistnym nawo\u0142ywaniem do agresji, czyni j\u0105 mo\u017cliw\u0105, usprawiedliwion\u0105, a nawet po\u017c\u0105dan\u0105.<\/span><\/p>\n

Dyskurs \u201enacjonalizmu obl\u0119\u017conej twierdzy”, uzbrajaj\u0105cy umys\u0142y przeciwko wrogom wewn\u0119trznym, by\u0142 czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c tylko prost\u0105 metafor\u0105, skoro Daudet przyklasn\u0105\u0142 pr\u00f3bie zamordowania Dreyfusa przez Gr\u00e9goriego: \u201eOjczyzna dozna\u0142a podw\u00f3jnego splugawienia: Zola w Panteonie i to w nagrod\u0119 za \u00bbJ\u2019accuse\u2026!\u00ab! Po\u015br\u00f3d tch\u00f3rzy i obrzezanych ps\u00f3w by\u0142 tylko jeden odwa\u017cny cz\u0142owiek: Gr\u00e9gori” (\u201eLe geste de Gr\u00e9gori”, \u201eL\u2019Action Francaise”, 6 wrze\u015bnia 1908).<\/span><\/p>\n

I tak oto ekskluzywny nacjonalizm prze\u0142omu XIX i XX wieku przygotowa\u0142 grunt dla narodowej prawicy, populistycznej i ksenofobicznej, w XX i XXI wieku.<\/span><\/p>\n

Zszargany honor armii<\/strong><\/h4>\n

Po\u00a0s\u0142ynnym artykule Zoli \u201eJ\u2019accuse\u2026!”<\/strong><\/span>,\u00a0<\/a>opublikowanym w \u201eL\u2019Aurore” 13 stycznia 1898 r., oraz w obliczu mo\u017cliwej rewizji procesu Dreyfusa dosz\u0142o do scalenia szerokiej koalicji antydreyfusowc\u00f3w, przekonanych, \u017ce uniewinnienie Dreyfusa by\u0142oby kolejnym upokorzeniem Francji i zszarganiem honoru armii.<\/span><\/p>\n

W tym klimacie, w kwietniu 1898 r., powsta\u0142 nacjonalistyczny ruch pod nazw\u0105 Komitet Akcji Francuskiej, kt\u00f3ry podsyca\u0142 strach przed niemieckim zagro\u017ceniem, os\u0142abieniem armii, upadkiem Francji. Jednym z g\u0142\u00f3wnych motor\u00f3w tego przedsi\u0119wzi\u0119cia by\u0142 antysemityzm przestrzegaj\u0105cy przed rosn\u0105cymi wp\u0142ywami \u201e\u017byd\u00f3w Republiki”.<\/span><\/p>\n

W czerwcu 1899 r. \u00f3w ruch posiada\u0142 ju\u017c sw\u00f3j dwumiesi\u0119cznik \u201eRevue de l\u2019Action Francaise”, kt\u00f3ry w 1908 przekszta\u0142ci\u0142 si\u0119 w gazet\u0119 codzienn\u0105 o znacznie wi\u0119kszym zasi\u0119gu. Maurras publikowa\u0142 w nim regularnie.<\/span><\/p>\n

Gazeta skutecznie mobilizowa\u0142a opini\u0119 publiczn\u0105, organizuj\u0105c kampanie prasowe pot\u0119piaj\u0105ce skandale III Republiki. Cho\u0107 pocz\u0105tkowo za\u0142o\u017cyciele \u201eL\u2019Action Francaise” \u2013 Henri Vaugeois i Maurice Pujo \u2013 nie chcieli zrywa\u0107 z Republik\u0105, w czasie sprawy Dreyfusa pismo agitowa\u0142o antydrefusowc\u00f3w w duchu antyrepublika\u0144skim i silnie antysemickim.<\/span><\/p>\n

Za\u0142o\u017cona na mocnych fundamentach doktrynalnych Action Francaise by\u0142a przez prawie 40 lat ruchem nacjonalistycznym \u2013 tak\u017ce budz\u0105cym strach ruchem ulicznym \u2013 a dzi\u0119ki dziennikowi sta\u0142a si\u0119 wp\u0142ywow\u0105 ku\u017ani\u0105 ekskluzywnego nacjonalizmu.<\/span><\/p>\n

\u201eNajsilniejsz\u0105 polityczn\u0105 grup\u0105, kt\u00f3ra jest w stanie podj\u0105\u0107 uliczne dzia\u0142ania, jest oczywi\u015bcie Action Francaise. Jest pewne, \u017ce gdyby jutro Maurras wyda\u0142 rozkaz, by wyj\u015b\u0107 na ulice, zrobi\u0142yby to setki, tysi\u0105ce obywateli. Jest tak\u017ce pewne, \u017ce byliby oni sk\u0142onni dla sprawy nara\u017ca\u0107 w\u0142asne \u017cycie. Ka\u017cda partia potrafi zgromadzi\u0107 w Pary\u017cu ludzi, kt\u00f3rzy podczas wiec\u00f3w skanduj\u0105 i klaszcz\u0105, ale tylko AF potrafi zebra\u0107 ludzi gotowych umrze\u0107 dla sprawy, a to rzadko\u015b\u0107” \u2013 pisa\u0142 w 1929 r. dziennikarz Louis Latzarus.<\/span><\/p>\n

AF wspiera\u0142a si\u0119 na uzupe\u0142niaj\u0105cych si\u0119 filarach: antysemityzm, antyrepublikanizm, Ko\u015bci\u00f3\u0142, Monarcha \u2013 Dyktator.<\/span><\/p>\n

Obali\u0107 cho\u0107by si\u0142\u0105<\/strong><\/h4>\n

W jednym z pierwszych artyku\u0142\u00f3w pismo jasno okre\u015bli\u0142o swoje za\u0142o\u017cenia programowe: \u201eprzede wszystkim walka z obro\u0144cami Dreyfusa. Analizuj\u0105c i komentuj\u0105c ten pouczaj\u0105cy przypadek [Dreyfusa], \u00bbL\u2019Action Francaise” b\u0119dzie dba\u0142a o usprawiedliwianie i podsycanie zdrowego i radosnego instynktu wstr\u0119tu, jaki francuski nar\u00f3d \u017cywi wobec \u017byda. Antysemityzm b\u0119dzie mia\u0142 na \u0142amach naszej gazety my\u015bl\u0105cych sprzymierze\u0144c\u00f3w. B\u0119d\u0105 si\u0119 starali pog\u0142\u0119bia\u0107 i wyja\u015bnia\u0107 jego historyczn\u0105 i naturaln\u0105 legitymacj\u0119”. Autorem artyku\u0142u by\u0142 Vaugeois (\u201eR\u00e9action, d\u2019abord”, \u201eL\u2019Action Francaise”, 1 sierpnia 1899).<\/span><\/p>\n

Wedle Vaugeois antysemityzm by\u0142 odpowiedzi\u0105 na \u201eniewyobra\u017caln\u0105 pogard\u0119”, jak\u0105 \u017bydzi \u017cywi\u0107 mieli do Francuz\u00f3w. Pisa\u0142 tak\u017ce, \u017ce tylko francuski lud potrafi\u0142 uchwyci\u0107 spontanicznie \u201et\u0119 prawd\u0119, kt\u00f3r\u0105 my musimy zrozumie\u0107, a lud j\u0105 ju\u017c wyczuwa. Dla ludu \u017byd jest niebezpieczny, jakkolwiek by by\u0142 oczyszczony i zasymilowany. Powiem wr\u0119cz, wzmacniaj\u0105c t\u0119 tez\u0119, \u017ce \u017byd jest jeszcze bardziej niebezpieczny, gdy jest oczyszczony, zasymilowany i ucywilizowany”.<\/span><\/p>\n

Vaugeois \u2013 antydreyfusowiec o lewicowych korzeniach \u2013 jeszcze w sierpniu 1899 r. na \u0142amach swojej gazety wyznawa\u0142, i\u017c \u201enienawidzi ciep\u0142ej wody w kranie” (czyli istniej\u0105cego bur\u017cuazyjno-republika\u0144skiego porz\u0105dku), a jego pragnieniem by\u0142o \u201eobudzenie dw\u00f3ch prawd: reakcyjnej i lewicowej” (\u201eLettre a\u00a0Mailly”, \u201eBulletin de l\u2019Action Francaise”). Ale ju\u017c kilka tygodni p\u00f3\u017aniej zda\u0142 sobie spraw\u0119, \u017ce pod wp\u0142ywem Maurrasa \u2013 tw\u00f3rcy doktryny nacjonalizmu \u201eintegralnego” (\u0142\u0105cz\u0105cej nacjonalizm z rojalizmem, zak\u0142adaj\u0105cej, \u017ce jedynie instytucje monarchii na czele z dyktatorem-kr\u00f3lem mog\u0105 realizowa\u0107 interes narodowy) \u2013 patriotyzm przechodzi na pozycje nacjonalistyczno-prawicowe i coraz bardziej sk\u0142ania si\u0119 ku \u201eprawdzie monarchistycznej”. Odt\u0105d przedstawiano Republik\u0119 jako wcielone z\u0142o: \u201eRepublika zdradza Francj\u0119, gdy\u017c republikanie gardz\u0105 francuskim duchem, nienawidz\u0105 go\u2026” \u2013 pisa\u0142 Vaugeois (\u201eAux R\u00e9publicains”, 1 wrze\u015bnia 1899).<\/span><\/p>\n

Nacjonali\u015bci z kr\u0119gu AF z Barresem na czele twierdzili, \u017ce idea\u0142 republika\u0144ski leg\u0142 w gruzach pod niszcz\u0105cym wp\u0142ywem \u017byd\u00f3w, protestant\u00f3w i mason\u00f3w. G\u0142osili apologi\u0119 republiki antyparlamentarnej i plebiscytarnej, ustanowienie rz\u0105d\u00f3w twardej r\u0119ki, na czele z silnym przyw\u00f3dc\u0105, kt\u00f3ry zem\u015bci\u0142by si\u0119 na \u201ekosmopolitach” za rujnowanie Francji. P\u00f3\u017aniej pod wp\u0142ywem Maurrasa popierali nacjonalizm integralny.<\/span><\/p>\n

Odk\u0105d w 1908 r. \u201eAF” sta\u0142a si\u0119 dziennikiem, jej znaczenie stale ros\u0142o, zyskiwa\u0142a sympatyk\u00f3w i czytelnik\u00f3w nie tylko w kr\u0119gach rojalistycznych, a na jej \u0142amach ostrzyli swoje polemiczne pi\u00f3ro znani pisarze i publicy\u015bci \u2013 L\u00e9on Daudet, Robert Brasillach, Paul Bourget. Za\u0142o\u017cona za\u015b w tym samym roku m\u0142odzie\u017cowa przybud\u00f3wka i zbrojne rami\u0119 Action Francaise, tzw. Kameloci kr\u00f3la (Camelots du roi, od camelot \u2013 uliczny kolporter gazet), do kt\u00f3rej wst\u0105pi\u0142 m.in. pisarz katolicki Georges Bernanos, skupia\u0142a g\u0142\u00f3wnie student\u00f3w zafascynowanych Maurrasem.<\/span><\/p>\n

Opr\u00f3cz sprzeda\u017cy ulicznej i dzia\u0142a\u0144 promocyjnych wok\u00f3\u0142 dziennika \u201eL\u2019Action Francaise” organizowa\u0142a zjadliwe antyrepublika\u0144skie i antysemickie kampanie uliczne z wyra\u017anym zamiarem obalenia republiki si\u0142\u0105. Promowa\u0142a tzw. coup de force (dzia\u0142anie si\u0142owe), podbudowane teoretycznie przez Maurrasa i przygotowywane przez nacjonalist\u00f3w, ch\u0119tnych zaprz\u0105c \u201eprzemoc w s\u0142u\u017cb\u0119 rozumu” na rzecz monarchii.<\/span><\/p>\n

\u201eAction Francaise zawsze uwa\u017ca\u0142a, \u017ce obecny rz\u0105d b\u0119dzie najprawdopodobniej obalony (..) si\u0142\u0105 oraz \u017ce zorganizowanie tego \u00bbcoup de force\u00ab, jak i przygotowanie na to opinii publicznej (\u2026) to g\u0142\u00f3wne i konieczne elementy jej programu. (\u2026) Musimy pracowa\u0107 nad tym, by obali\u0107 t\u0119 legaln\u0105 i konstytucyjn\u0105 fikcj\u0119, kt\u00f3ra sprzeciwia si\u0119 porz\u0105dkowi, prawu i Kr\u00f3lowi” \u2013 pisa\u0142 Maurras w \u201eAF” w grudniu 1909 r.<\/span><\/p>\n

Zawsze z Ko\u015bcio\u0142em<\/strong><\/h4>\n

Ide\u0119 ojczyzny, przynale\u017cno\u015b\u0107 do narodu nacjonali\u015bci \u0142\u0105czyli z katolicyzmem, gdy\u017c by\u0142 on czynnikiem spajaj\u0105cym wsp\u00f3lnot\u0119 narodow\u0105, elementem to\u017csamo\u015bci francuskiej. W styczniu 1907 r. w biuletynie Ligi Ojczyzny Francuskiej Barres stwierdza\u0142: \u201eUwa\u017cam, \u017ce francuska narodowo\u015b\u0107 jest \u015bci\u015ble powi\u0105zana z katolicyzmem, \u017ce ukszta\u0142towa\u0142a si\u0119 ona i rozwin\u0119\u0142a w katolickiej tradycji oraz \u017ce pr\u00f3buj\u0105c zniszczy\u0107 lub wyrugowa\u0107 z narodu katolicyzm, tak blisko zwi\u0105zany z naszym sposobem odczuwania, nie zdajemy sobie sprawy, jak bardzo mo\u017cemy zniszczy\u0107 tkank\u0119 narodu”.<\/span><\/p>\n

Podobnie dzi\u015b brzmi\u0105 s\u0142owa Jaros\u0142awa Kaczy\u0144skiego, kt\u00f3ry utrwala figur\u0119 Polaka-katolika<\/strong><\/span>,\u00a0<\/a>podkre\u015blaj\u0105c, \u017ce polska wsp\u00f3lnota narodowa musi opiera\u0107 si\u0119 na Ko\u015bciele katolickim, gdy\u017c \u201eKo\u015bci\u00f3\u0142 jest jedynym depozytariuszem systemu warto\u015bci, kt\u00f3ry w\u00a0Polsce jest powszechnie znany” (wyst\u0105pienie w Lublinie, 7 wrze\u015bnia 2019). Ten za\u015b, \u201ekto podnosi r\u0119k\u0119 na Ko\u015bci\u00f3\u0142, chce go zniszczy\u0107, ten podnosi r\u0119k\u0119 na Polsk\u0119” (wyst\u0105pienie w Pu\u0142tusku, 4 maja 2019).<\/span><\/p>\n

A tutaj cytat z programu wyborczego PiS-u z 2015 r.: nauka spo\u0142eczna Ko\u015bcio\u0142a nie ma \u201ew szerszym spo\u0142ecznym zakresie \u017cadnej konkurencji, dlatego te\u017c w pe\u0142ni jest uprawnione twierdzenie, \u017ce w Polsce nauce moralnej Ko\u015bcio\u0142a mo\u017cna przeciwstawi\u0107 tylko nihilizm”<\/span><\/p>\n

Prezes i PiS wykluczyli tym samym ze wsp\u00f3lnoty narodowej tych, kt\u00f3rzy si\u0119 z katolicyzmem nie identyfikuj\u0105, b\u0105d\u017a jako katolicy odnosz\u0105 si\u0119 krytycznie do zachowa\u0144 hierarch\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a.<\/span><\/p>\n

W my\u015bleniu Barresa i Maurrasa nie wiara katolicka by\u0142a najwa\u017cniejsza, lecz Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki jako instytucja zhierarchizowana, stoj\u0105ca na stra\u017cy u\u015bwi\u0119conego\u00a0porz\u0105dku, tradycji i obyczaj\u00f3w. Dlatego nacjonalizm ekskluzywny instrumentalizowa\u0142 religi\u0119 w celach politycznych i ideologicznych. \u00d3wcze\u015bni zwolennicy sojuszu o\u0142tarza z tronem to byli cz\u0119sto niewierz\u0105cy pisarze, publicy\u015bci i arty\u015bci.<\/span><\/p>\n

Do tego grona nale\u017ca\u0142 m.in. Barres, kt\u00f3ry cho\u0107 wychowany w duchu katolickim, zachowywa\u0142 dystans do katolickiej wiary i atakowa\u0142 le\u017c\u0105c\u0105 u podstaw chrze\u015bcija\u0144skiej doktryny prawd\u0119 o tym, \u017ce \u201ewszyscy ludzie s\u0105 bra\u0107mi” (\u201eScenes et doctrines du nationalisme”).<\/span><\/p>\n

Poj\u0119cie katolicyzmu pojawia\u0142o si\u0119 w tekstach Barresa cz\u0119sto, ale nie by\u0142o ono pojmowane przez autora jako credo, lecz jako element konstytutywny kultury francuskiej i jedno\u015bci narodowej.<\/span><\/p>\n

To tak\u017ce przypadek Maurrasa, kt\u00f3ry wszak uwa\u017ca\u0142 si\u0119 przez du\u017c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 \u017cycia za agnostyka i pisa\u0142 o ewangelistach jako o \u201eczterech ciemnych \u017bydach”, ale akcentowa\u0142 wag\u0119 Ko\u015bcio\u0142a katolickiego w spo\u0142ecze\u0144stwie oraz jako instytucji nierozerwalnie z\u0142\u0105czonej z monarch\u0105.<\/span><\/p>\n

Jak twierdzi Michel Winock, zdecydowana \u201ewi\u0119kszo\u015b\u0107 \u00f3wczesnych nacjonalist\u00f3w, nawet oddalonych od katolicyzmu, odczuwa\u0142a solidarno\u015b\u0107 z instytucj\u0105 Ko\u015bcio\u0142a katolickiego. Podobnie jak armia (..) zapewnia\u0142 on trwa\u0142o\u015b\u0107 francuskiej to\u017csamo\u015bci narodowej zakorzenionej w dawnej Francji, kt\u00f3r\u0105 ukszta\u0142towa\u0142a i skonsolidowa\u0142a religia katolicka” (\u201eLes nationalismes francais”, jak wy\u017cej).<\/span><\/p>\n

Francja? Nie, to Polska<\/strong><\/h4>\n

\u201eL\u2019Action Francaise” prze\u017cywa\u0142a swoje chwile chwa\u0142y podczas I wojny \u015bwiatowej, ws\u0142awiaj\u0105c si\u0119 gor\u0105cym patriotyzmem i antygermanizmem, przyci\u0105gaj\u0105c licznych czytelnik\u00f3w i sympatyk\u00f3w, tak\u017ce tych z kr\u0119g\u00f3w politycznych (Pierre Nora, \u201eLes deux apog\u00e9es de l’Action Francaise”, w: \u201eAnnales. Economies, soci\u00e9t\u00e9s, civilisations” nr 1\/1964).<\/span><\/p>\n

Na pocz\u0105tku XX wieku sympatyzowa\u0142o z tym pismem wielu intelektualist\u00f3w czy pisarzy, m.in. Francois Mauriac, kt\u00f3ry wprawdzie nigdy nie znalaz\u0142 si\u0119 w kr\u0119gu Maurrasa, lecz nie kry\u0142 podziwu dla intelektualnego wp\u0142ywu, jaki jego ruch i dziennik wywiera\u0142y na francusk\u0105 m\u0142odzie\u017c. Podobnie Jacques Maritain, filozof i teolog, kt\u00f3ry w 1906 r. z protestantyzmu przeszed\u0142 na katolicyzm i tak\u017ce pozostawa\u0142 pod silnym wra\u017ceniem maurrassowskiej my\u015bli. Dopiero papieskie pot\u0119pienie \u201eL\u2019Action Francaise” i Charles\u2019a Maurrasa, kt\u00f3rego niekt\u00f3re ksi\u0105\u017cki znalaz\u0142y si\u0119 na indeksie ksi\u0105g zakazanych w grudniu 1926 r., sk\u0142oni\u0142o Mauriaca i Maritaina do ostatecznego zerwania z Maurrasem. Jednak w lipcu 1939 r., za pontyfikatu Piusa XII, ekskomunika zosta\u0142a cofni\u0119ta.<\/span><\/p>\n

W latach 30. Maurras od\u017cegnywa\u0142 si\u0119 od niemieckich nacjonalist\u00f3w: \u201e\u017badna nasza doktryna nie zbli\u017ca nas do nich. Wszelkie pr\u00f3by oskar\u017cania nas o to nic nie dadz\u0105: nikt nie zrobi z nas rasist\u00f3w” (\u201eAF”, 9 pa\u017adziernika 1933). Pisa\u0142 tak\u017ce, i\u017c \u201erasistowskie przedsi\u0119wzi\u0119cie jest bez w\u0105tpienia czystym szale\u0144stwem i prowadzi w \u015blepy zau\u0142ek” (\u201eAF”, 15 lipca 1936).<\/span><\/p>\n

Jednak po kl\u0119sce Francji w 1940 r. gazeta przyj\u0119\u0142a z rado\u015bci\u0105 utworzenie kolaboracyjnego rz\u0105du Vichy na czele z marsza\u0142kiem P\u00e9tainem i jego \u201erewolucj\u0119 narodow\u0105”, kt\u00f3ra w oczach Maurrasa jawi\u0142a si\u0119 jako \u201eboska niespodzianka” a marsza\u0142ek jako \u201ecudowny zbawca”. Ten quasi-religijny j\u0119zyk wymusza\u0142 wiar\u0119 bezgraniczn\u0105, dobrowolne, nieograniczone wyrzeczenie si\u0119 wszelkiego os\u0105du i kwestionowania re\u017cimu Vichy. Ca\u0142kowite pos\u0142usze\u0144stwo.<\/span><\/p>\n

Dlatego gazeta sta\u0142a murem za marsza\u0142kiem, popieraj\u0105c ustawy anty\u017cydowskie, Maurras za\u015b w 1941 r. potwierdza\u0142 konieczno\u015b\u0107 \u201epa\u0144stwowego antysemityzmu”: \u201eNie chodzi o zniszczenie rasy [\u017cydowskiej]. Chodzi o to, by nar\u00f3d francuski trzyma\u0142 si\u0119 z dala od tego narodu, kt\u00f3ry \u017cyje po\u015br\u00f3d niego jako cia\u0142o ca\u0142kowicie odr\u0119bne. Czy to wi\u0119c kwestia krwi \u017cydowskiej? Nie. To nie jest co\u015b fizycznego \u2013 to historyczny stan cz\u0142onk\u00f3w narodu \u017cydowskiego, kt\u00f3rzy \u017cyli i \u017cyj\u0105 nadal w tej wsp\u00f3lnocie”.<\/span><\/p>\n

Gazeta nie protestowa\u0142a tak\u017ce, gdy administracja i policja francuska ustala\u0142y listy proskrypcyjne i organizowa\u0142y deportacj\u0119 \u017byd\u00f3w (np. ob\u0142awa Vel d\u2019Hiv w Pary\u017cu w lipcu 1942 r.). Pozostawa\u0142a wierna marsza\u0142kowi nawet po zaj\u0119ciu przez Niemcy \u201ewolnej strefy”. Jeste\u015bmy, pisa\u0142 Maurras, \u201ezdecydowani wykonywa\u0107 ka\u017cdy z podj\u0119tych przez niego \u015brodk\u00f3w (\u2026) w tym sensie, kt\u00f3ry on uzna\u0142 za po\u017cyteczny lub lepszy” (\u201eAF”, 3 lipca 1942).<\/span><\/p>\n

poleci\u0142: Leon Rozenbaum<\/strong><\/em><\/span>
\nMimo \u017ce w czasie wojny Action Francaise wyznawa\u0142a radykalny antygermanizm, kt\u00f3rego Maurras nigdy si\u0119 nie wyrzek\u0142, odmawia\u0142a poparcia dla ruchu oporu czy wznowienia walki z okupantem niemieckim. Pot\u0119pia\u0142a rodz\u0105cy si\u0119 w Londynie Komitet Wolnej Francji pod przyw\u00f3dztwem gen. de Gaulle\u2019a, twierdz\u0105c, \u017ce \u201epozostawa\u0142 on na us\u0142ugach obcej pot\u0119gi”.<\/span><\/p>\n

Maurras sugerowa\u0142 nawet dokonywanie egzekucji na cz\u0142onkach ruchu oporu: \u201eJe\u017celi kara \u015bmierci nie wystarczy do wyplenienia gaullist\u00f3w, trzeba bra\u0107 zak\u0142adnik\u00f3w spo\u015br\u00f3d ich rodzin i wszystkich \u015bcina\u0107” (\u201eAF”, 1 wrze\u015bnia 1943). W artykule \u201eDla tych, kt\u00f3rzy powinni si\u0119 ukry\u0107” \u017c\u0105da\u0142 represji wobec ruchu oporu, bo dzia\u0142a\u0142 on przeciw,,legalnemu rz\u0105dowi” (Vichy), uprawia\u0142 \u201ebandytyzm” (akcje zbrojne) i prowokowa\u0142 kontrakcj\u0119 niemieck\u0105, kt\u00f3rej za wszelk\u0105 cen\u0119 nale\u017ca\u0142o unikn\u0105\u0107 (\u201eAF”, 24 lutego 1943).<\/span><\/p>\n

R\u00f3wnolegle AF odcina\u0142a si\u0119 od paryskich dziennikarzy czy pisarzy, kt\u00f3rzy wydawali, w du\u017cej mierze ze wsparciem finansowym ambasady niemieckiej, kolaboracyjne pisma (\u201eJe suis partout”, \u201el\u2019Oeuvre”, \u201eAu Pilori”, \u201eAujourd\u2019hui” i dziesi\u0105tki innych) lub regularnie publikowali na ich \u0142amach swoje artyku\u0142y (m.in. Louis-Ferdinand C\u00e9line, Robert Brasillach, Pierre Drieu La Rochelle czy Marcel D\u00e9at (ten sam D\u00e9at ws\u0142awi\u0142 si\u0119 w 1939 r. zamieszczonym w \u201eL\u2019Oeuvre” artyku\u0142em \u201eDlaczego musimy umiera\u0107 za Gda\u0144sk?”, w kt\u00f3rym nawo\u0142ywa\u0142, by Francja nie wik\u0142a\u0142a si\u0119 w wojn\u0119 z Niemcami w przypadku niemieckiej agresji na Polsk\u0119).<\/span><\/p>\n

Maurras uwa\u017ca\u0142 si\u0119 za agnostyka i w\u0105tpi\u0142 w istnienie Boga, ale nie w\u0105tpi\u0142 w Ko\u015bci\u00f3\u0142 jako instytucj\u0119. Dlatego tak on, jak i jego nacjonalistyczny ruch pozostaj\u0105 symbolem pokusy sojuszu o\u0142tarza z tronem, instrumentalizacji religii przez ideologi\u0119 czy parti\u0119 polityczn\u0105.<\/span><\/p>\n

Dowod\u00f3w na istnienie owego sojuszu nie brakuje tak\u017ce w dzisiejszej Polsce. W istocie jest on na r\u0119k\u0119 obu stronom: hierarchowie Ko\u015bcio\u0142a katolickiego, cz\u0119\u015b\u0107 kleru i wiernych popiera \u00f3w maria\u017c, gdy\u017c zapewnia on finansow\u0105 przychylno\u015b\u0107 w\u0142adzy, roztoczenie parasola ochronnego dla sprawc\u00f3w pedofilii w Ko\u015bciele, zapewnia klerykalizacj\u0119 \u017cycia publicznego w zamian za promowanie partii Jaros\u0142awa Kaczy\u0144skiego i nawo\u0142ywanie z ambon do g\u0142osowania na ni\u0105.<\/span><\/p>\n

\u015aledz\u0105c losy francuskiego nacjonalizmu, nie trudno doszuka\u0107 si\u0119 podobie\u0144stw do dzisiejszego nacjonalizmu polskiego. Mo\u017cna by nawet wobec dzisiejszych polskich nacjonalist\u00f3w sformu\u0142owa\u0107 zarzut zwyk\u0142ego na\u015bladownictwa tak postaw, jak i j\u0119zyka, gdyby nie to, \u017ce zapewne tylko nieliczni spo\u015br\u00f3d nich s\u0142yszeli o Maurrasie.<\/span><\/p>\n

To samo mo\u017cna powiedzie\u0107 o polskim Ko\u015bciele, kt\u00f3ry stara si\u0119 nie dostrzega\u0107 konsekwencji sojuszu o\u0142tarza z tronem.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ilustracje z pism francuskich z czas\u00f3w sprawy Dreyfusa. Z lewej wyobra\u017cenie jego degradacji w styczniu 1895 r. Posta\u0107 kobieca symbolizuje Sprawiedliwo\u015b\u0107, kt\u00f3ra str\u0105ca go mi\u0119dzy pot\u0119pionych i zdrajc\u00f3w. Po prawej antysemicka litografia przedstawiaj\u0105ca dreyfusard\u00f3w w postaci… (Fot. East News, BE&W) “B\u0119dziemy dbali o podsycanie zdrowego i radosnego instynktu wstr\u0119tu, jaki francuski nar\u00f3d \u017cywi wobec \u017byda” […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/86750"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=86750"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/86750\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":130800,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/86750\/revisions\/130800"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=86750"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=86750"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=86750"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}