EAST NEWS<\/p>\n
![\"\"](\"http:\/\/www.reunion68.com\/Biuletyn\/img\/polityka.png\")
<\/a>[ 16 SIERPNIA 2011 ]ARTUR DOMOS\u0141AWSKI<\/strong><\/span><\/p>\n \u015awiat z\u00a0coraz bardziej napi\u0119t\u0105 uwag\u0105 przygl\u0105da si\u0119 relacjom izraelsko-palesty\u0144skim. We wrze\u015bniu w\u00a0ONZ ma si\u0119 odby\u0107 g\u0142osowanie nad uznaniem pa\u0144stwa palesty\u0144skiego (kt\u00f3re do tej pory nie istnieje). Poparcie zadeklarowa\u0142o ponad 120 pa\u0144stw, sw\u00f3j sprzeciw zg\u0142asza jednak Waszyngton, twierdz\u0105c, \u017ce taka forma uznania Palestyny by\u0142aby \u201eaktem jednostronnym\u201d, a\u00a0zdaniem Izraela akt ten utrudnia\u0142by negocjacje pokojowe. Tyle \u017ce proces pokojowy trwa od dok\u0142adnie 20 lat, nie zapobieg\u0142 tysi\u0105com ofiar ani ekspansji izraelskich osiedli.<\/span><\/p>\n W\u00a0maju Barack Obama przypomnia\u0142, \u017ce USA opowiadaj\u0105 si\u0119 za powstaniem pa\u0144stwa palesty\u0144skiego w\u00a0drodze porozumienia, kt\u00f3rego podstaw\u0105 \u2013 je\u015bli idzie o\u00a0terytorium \u2013 by\u0142yby granice sprzed wojny 1967\u00a0r. Doda\u0142, \u017ce zak\u0142ada ewentualn\u0105 wymian\u0119 terytori\u00f3w, uznanie Izraela przez Autonomi\u0119 Palesty\u0144sk\u0105 oraz porozumienie w\u00a0kwestii powrotu uchod\u017ac\u00f3w. Wywo\u0142a\u0142o to w\u00f3wczas \u017cywy sprzeciw izraelskiego premiera. Teraz deklaruje on nieoficjalnie, \u017ce \u00f3wczesne granice mog\u0142yby by\u0107 punktem wyj\u015bcia do rozm\u00f3w o\u00a0przysz\u0142ej Palestynie. By\u0107 mo\u017ce jest to tylko element izraelskiej ofensywy dyplomatycznej, maj\u0105cej nie dopu\u015bci\u0107 do g\u0142osowania w\u00a0ONZ albo wp\u0142yn\u0105\u0107 na jego wynik. Tak czy inaczej jest to wa\u017cny moment.<\/span><\/p>\n Konflikt izraelsko-palesty\u0144ski, jeden z\u00a0najtrudniejszych do rozwi\u0105zania problem\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata, a\u00a0szczeg\u00f3lnie sprawa utworzenia w\u00a0pe\u0142ni suwerennego pa\u0144stwa palesty\u0144skiego, budzi w\u00a0Polsce zrozumia\u0142e zainteresowanie. Dlatego polecamy rozmow\u0119, jak\u0105 Artur Domos\u0142awski przeprowadzi\u0142 z\u00a0prof. Zygmuntem Baumanem, wybitnym socjologiem, obserwuj\u0105cym dramat bliskowschodni od dziesi\u0119cioleci.<\/span><\/p>\n Artur Domos\u0142awski: \u2013 Tony Judt, kt\u00f3ry by\u0142 jedn\u0105 z\u00a0czo\u0142owych postaci ameryka\u0144skiej intelektualnej lewicy, niepokoi\u0142 si\u0119, \u017ce \u201eza 25 lat ludzie w\u00a0Europie, a\u00a0nawet w\u00a0Ameryce, uznaj\u0105 obsesyjne wytykanie antysemityzmu za cyniczn\u0105 metod\u0119 obrony z\u0142ej polityki Izraela\u201d i\u00a0\u017ce \u201ew taki sam spos\u00f3b zostanie potraktowana pami\u0119\u0107 o\u00a0Holocau\u015bcie: jako obsesja i\u00a0cyniczna gra na rzecz obrony Izraela\u201d. Miewa pan podobne obawy?<\/strong> Podzielam te\u017c obawy Judta co do wyzyskiwania Zag\u0142ady przez rz\u0105dc\u00f3w Izraela jako glejtu na w\u0142asne bezecno\u015bci i\u00a0rozgrzeszenia z\u00a0w\u0142asnych grzech\u00f3w, tych ju\u017c pope\u0142nionych, jak i\u00a0tych, do jakich pope\u0142nienia si\u0119 sposobi\u0105. Tak\u017ce i\u00a0o tym pisa\u0142em, w\u00a0\u201eNowoczesno\u015bci i\u00a0Zag\u0142adzie\u201d (1989 r.), cytuj\u0105c Menachema Begina nazywaj\u0105cego Palesty\u0144czyk\u00f3w nazistami, a\u00a0 usadowienie Izraela w\u00a0ich s\u0105siedztwie kolejnym Auschwitzem. Beginowi odpowiada\u0142 \u2013 nader zreszt\u0105 \u0142agodnie i\u00a0nie si\u0119gaj\u0105c sedna rzeczy \u2013 Abba Eban, pod\u00f3wczas minister w\u00a0rz\u0105dzie Partii Pracy: \u017ce czas najwy\u017cszy, aby Izrael stan\u0105\u0142 na w\u0142asnych nogach, miast stawa\u0107 na nogi sze\u015bciu zamordowanych milion\u00f3w. Spos\u00f3b \u201ezapami\u0119tywania\u201d Holocaustu w\u00a0polityce izraelskiej jest jedn\u0105 z\u00a0g\u0142\u00f3wnych przeszk\u00f3d w\u00a0realizacji moralnie oczyszczaj\u0105cego potencja\u0142u Zag\u0142ady \u2013 a\u00a0i poniek\u0105d po\u015bmiertnym triumfem Hitlera, kt\u00f3remu o\u00a0to sz\u0142o przecie\u017c, \u017ceby sk\u0142\u00f3ci\u0107 raz na zawsze \u015bwiat z\u00a0 \u017bydami, a\u00a0\u017byd\u00f3w ze \u015bwiatem, uniemo\u017cliwiaj\u0105c im w\u00a0ten spos\u00f3b pokojowe z\u00a0 nim wsp\u00f3\u0142\u017cycie…<\/span><\/p>\n Kra\u0144cowo odmienne \u201ezapami\u0119tywanie\u201d Holocaustu stre\u015bci\u0107 mo\u017cna tak: nie wolno milcze\u0107 wobec zbrodni Izraela i\u00a0prze\u015bladowa\u0144 Palesty\u0144czyk\u00f3w w\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce los \u017byd\u00f3w w\u00a0Europie by\u0142, jaki by\u0142 \u2013 dyskryminacja, pogromy, getta, a\u00a0na ko\u0144cu Zag\u0142ada.<\/strong><\/p>\n Ano w\u0142a\u015bnie… Misj\u0105 ocala\u0142ych z Zag\u0142ady jest nie\u015b\u0107 \u015bwiatu ocalenie i\u00a0 zabezpiecza\u0107 przed ponown\u0105 katastrof\u0105: obna\u017ca\u0107 w \u015bwiecie tym skryte, ale wci\u0105\u017c \u017cywotne niecne tendencje, by zapobiec powt\u00f3rnemu poha\u0144bieniu cywilizacji. Najwi\u0119kszy w\u015br\u00f3d historyk\u00f3w Holocaustu Raul Hilberg tak w\u0142a\u015bnie t\u0119 misj\u0119 rozumia\u0142, gdy powtarza\u0142 uporczywie, \u017ce maszyna Zag\u0142ady nie r\u00f3\u017cni\u0142a si\u0119 sw\u0105 struktur\u0105 od \u201enormalnej\u201d organizacji niemieckiego spo\u0142ecze\u0144stwa. Innymi s\u0142owy \u2013 by\u0142a ona owym spo\u0142ecze\u0144stwem w jednej z\u00a0 jego r\u00f3l. A zn\u00f3w teolog Richard Rubinstein przypomina\u0142, \u017ce podobnie jak higiena cielesna, subtelne idee filozoficzne, wspania\u0142e dzie\u0142a sztuki czy wy\u015bmienita muzyka znamionami cywilizacji s\u0105 te\u017c niewola, wojny, wyzysk i obozy. Zag\u0142ada \u2013 konkludowa\u0142 \u2013 \u201eby\u0142a \u015bwiadectwem nie upadku, ale post\u0119pu cywilizacji\u201d.<\/span><\/p>\n Niestety nie jest to jedyna lekcja, jak\u0105 si\u0119 z\u00a0Zag\u0142ady wyci\u0105ga. Jest tak\u017ce i\u00a0taka, \u017ce kto pierwszy cios zadaje, ten na wierzchu, a\u00a0im bardziej \u017celazn\u0105 ma pi\u0119\u015b\u0107, tym d\u0142u\u017cej mu to b\u0119dzie uchodzi\u0142o na sucho. Wprawdzie nie tylko rz\u0105dcy Izraela t\u0119 w\u0142a\u015bnie z\u0142owieszcz\u0105 lekcj\u0119 wyci\u0105gaj\u0105 i\u00a0nag\u0142a\u015bniaj\u0105, i\u00a0nie tylko do nich mie\u0107 trzeba pretensj\u0119 o\u00a0ten triumf po\u015bmiertny Hitlera… Ale je\u015bli to czyni Izrael, uwa\u017caj\u0105cy si\u0119 za dziedzica \u017cydowskich los\u00f3w, to fakt \u00f3w szokuje jeszcze bardziej ni\u017c w\u00a0 innych przypadkach \u2013 inny bowiem jeszcze ten fakt mit druzgoce, mit powszechnie przez nas przyjmowany i\u00a0drogi nam: \u017ce cierpienie uszlachetnia, \u017ce ofiary wychodz\u0105 ze\u0144 czyste jak \u0142za, uwznio\u015blone i\u00a0w og\u00f3le \u015bwietlane. A\u00a0tu si\u0119 okazuje, jak rzeczy maj\u0105 si\u0119 naprawd\u0119: wychodz\u0105c z\u00a0prze\u015bladowania ofiary czekaj\u0105 tylko na okazj\u0119, by odp\u0142aci\u0107 si\u0119 prze\u015bladowcom pi\u0119knym za nadobne; a\u00a0je\u015bli mszczenie si\u0119 na wczorajszych prze\u015bladowcach czy ich potomkach jest z\u00a0jakich\u015b powod\u00f3w niedost\u0119pne b\u0105d\u017a niewygodne, to spiesz\u0105 przynajmniej ha\u0144b\u0119 w\u0142asnej wczorajszej s\u0142abo\u015bci wymaza\u0107, by dowie\u015b\u0107, \u017ce sami nie s\u0105 w\u00a0ciemi\u0119 bici i\u00a0 ich te\u017c sta\u0107 na wymachiwanie pa\u0142k\u0105 i\u00a0trzaskanie biczem \u2013 pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 w\u00a0tym celu tymi, co si\u0119 pod r\u0119k\u0119 nawin\u0105.<\/span><\/p>\n Czym\u017ce jest mur wznoszony dzi\u015b wok\u00f3\u0142 teren\u00f3w okupowanych, je\u015bli nie pr\u00f3b\u0105 prze\u015bcigni\u0119cia zleceniodawc\u00f3w muru wok\u00f3\u0142 warszawskiego getta? Zadawanie cierpienia upadla i\u00a0niszczy moralnie tych, co cierpienie zadaj\u0105 \u2013 a\u00a0cierpi\u0105cych, wbrew wierzeniom, bynajmniej nie uszlachetnia. Wprawia natomiast w\u00a0ruch proces, kt\u00f3ry wielki antropolog Gregory Bateson nazwa\u0142 \u201e\u0142a\u0144cuchem schizmogennym\u201d (czyli tak\u0105 sekwencj\u0105 akcji i\u00a0reakcji, w\u00a0jakiej ka\u017cdy kolejny krok pog\u0142\u0119bia zacietrzewienie powa\u015bnionych stron i\u00a0przepa\u015b\u0107 je dziel\u0105c\u0105)…<\/span><\/p>\n Pana \u017cona, Janina Bauman, pisze w\u00a0ksi\u0105\u017cce \u201eNigdzie na ziemi\u201d, \u017ce dar\u0142 pan koty ze swoim ojcem, kt\u00f3ry kr\u00f3tko po wojnie chcia\u0142 wyemigrowa\u0107 do nowo utworzonego Izraela, czego zreszt\u0105 dopi\u0105\u0142. Dlaczego odrzuca\u0142 pan ide\u0119 syjonistyczn\u0105? Czy co\u015b si\u0119 w\u00a0tej sprawie zmieni\u0142o? A co do mojego pogl\u0105du na syjonizm \u2013 stopniowo on dojrzewa\u0142, by doj\u015b\u0107 do takiego mniej wi\u0119cej kszta\u0142tu: syjonizm zrodzi\u0142 si\u0119 w\u00a0Europie na spi\u0119trzeniu fali nowoczesnego narodobudownictwa i\u00a0fali imperialistycznej ekspansji; ani jedna, ani druga fala nie by\u0142a syjonistycznym wynalazkiem ani specjalno\u015bci\u0105; jedynym pewnie wk\u0142adem syjonizmu by\u0142 pomys\u0142 rozwi\u0105zania problemu narodobudownictwa za pomoc\u0105 imperialistycznej ekspansji \u2013 ale nawet i\u00a0on, \u015bci\u015blej m\u00f3wi\u0105c, nie by\u0142by przez urz\u0105d patentowy za wynalazek syjonizmu uznany.<\/span><\/p>\n W g\u0142o\u015bnej formule Teodora Herzla (\u201espotkanie narodu bez ziemi z\u00a0 ziemi\u0105 bez narodu\u201d) po\u0142\u0105czone zosta\u0142y dwie przes\u0142anki, powszechnie, cho\u0107by i\u00a0bezg\u0142o\u015bnie, w\u00a0owych czasach akceptowane, cho\u0107 zazwyczaj przywo\u0142ywane z\u00a0osobna \u2013 w\u00a0r\u00f3\u017cnych okoliczno\u015bciach i\u00a0dla r\u00f3\u017cnych cel\u00f3w. Przes\u0142anka pierwsza: aby sta\u0107 si\u0119 narodem, lud musi \u201ewyzwoli\u0107 si\u0119 na niepodleg\u0142o\u015b\u0107\u201d, a\u00a0wi\u0119c potrzebuje w\u0142asnego pa\u0144stwa, czyli niepodzielnej i\u00a0 niezbywalnej suwerenno\u015bci nad w\u0142asnym terytorium. A\u00a0druga przes\u0142anka: ziemie zamieszkane przez ludy pa\u0144stw pozbawione mo\u017cna i\u00a0trzeba traktowa\u0107 jako \u201epuste\u201d, a\u00a0wi\u0119c \u201eniczyje\u201d: tereny dziewicze czekaj\u0105ce na zasiedlenie i\u00a0zagospodarowanie. By\u0142 to wszak czas zak\u0142adania gdzie si\u0119 da, na nie tyle pustych, co bez \u017cenady i\u00a0skrupu\u0142\u00f3w pustoszonych terenach, niezliczonych \u201eNowych Anglii\u201d, \u201eNowych Walii\u201d czy \u201eNowych Szkocji\u201d, budowanych na odleg\u0142ych \u201eziemiach bez narodu\u201d przez wydziedziczone z\u00a0ziemi i\u00a0warsztat\u00f3w segmenty europejskich narod\u00f3w skazane na tu\u0142aczk\u0119.<\/span><\/p>\n Dodam jeszcze na marginesie, \u017ce idee Herzla formowa\u0142y si\u0119 w\u00a0latach studenckich sp\u0119dzonych przeze\u0144 w\u00a0Burschenschafcie, walcz\u0105cym o\u00a0 zjednoczenie Niemiec wok\u00f3\u0142 jednego tronu pod has\u0142em:\u00a0Ehre, Freiheit, Vaterland<\/em>\u00a0\u2013 Honor, Wolno\u015b\u0107, Ojczyzna; trudno si\u0119 tu dopatrzy\u0107 izraelsko-palesty\u0144skiego dziedzictwa czy swoisto\u015bci.<\/span><\/p>\n Historia? Tak, ale wci\u0105\u017c \u017cywa, cho\u0107 w\u00a0nabytych nawykach raczej ni\u017c w\u00a0 wyzwaniach wsp\u00f3\u0142czesnych reali\u00f3w: na przyk\u0142ad w\u00a0niedawnych rzeziach pod has\u0142em czystki etnicznej. Czy cho\u0107by w\u00a0nieopatrznym wypsni\u0119ciu si\u0119 Helmutowi Kohlowi, \u017ce S\u0142owenia zas\u0142uguje na niepodleg\u0142o\u015b\u0107, bo jest etnicznie jednorodna; Kohlowi si\u0119 wymkn\u0119\u0142o, a\u00a0niejeden ucha nastawi\u0142.<\/span><\/p>\n Co za\u015b do wyzwa\u0144 wsp\u00f3\u0142czesnych, to ca\u0142kiem inny one kierunek wskazuj\u0105… Je\u015bli w\u00a0naszym coraz bardziej diasporycznym \u015bwiecie jest nadzieja na pokojowe i\u00a0przyjazne wsp\u00f3\u0142\u017cycie, to tkwi ona w\u00a0rozszczepieniu<\/em>\u00a0nie\u015bwi\u0119tej tr\u00f3jcy narodowej to\u017csamo\u015bci, prerogatyw pa\u0144stwowych i\u00a0 suwerenno\u015bci terytorialnej \u2013 na podobie\u0144stwo odrzucaj\u0105cych \u201ekompromis\u201d westfalski Rzeczpospolitej Obojga Narod\u00f3w czy monarchii austro-w\u0119gierskiej; innymi s\u0142owy, we wskrzeszeniu tradycji zniweczonej po\u0142\u0105czonymi a\u00a0upartymi wysi\u0142kami prezydenta Wilsona, kanclerza Kohla i\u00a0 ich przelicznych a\u00a0gorliwych, poj\u0119tnych i\u00a0pomys\u0142owych uczni\u00f3w, bliskich i\u00a0 dalekich…<\/span><\/p>\n Z Polski wygna\u0142a pana nagonka antysemicka 1968 r. Wyjecha\u0142 pan z\u00a0\u017con\u0105 i\u00a0c\u00f3rkami do Izraela, obj\u0105\u0142 katedr\u0119 na uniwersytecie, ale po trzech latach wyjechali\u015bcie do Wielkiej Brytanii. Janina Bauman pisze we wspomnieniach, \u017ce w\u00a0Izraelu nie czuli\u015bcie si\u0119 dobrze w\u00a0roli uprzywilejowanej wi\u0119kszo\u015bci; \u201enie po to uciekli\u015bmy przed polskim nacjonalizmem, \u017ceby zaakceptowa\u0107 nacjonalizm \u017cydowski\u201d. Jaki Izrael pan zobaczy\u0142? Pozwol\u0119 sobie raz jeszcze Judta zacytowa\u0107: \u201ewiedzia\u0142em, co to znaczy by\u0107\u00a0wierz\u0105cym<\/em>\u00a0\u2013 ale wiedzia\u0142em tak\u017ce, jak\u0105 cen\u0119 p\u0142aci\u0107 trzeba za intensywno\u015b\u0107 samoidentyfikacji i\u00a0bezwarunkowo\u015b\u0107 pos\u0142usze\u0144stwa… By\u0142em, i\u00a0pozosta\u0142em, podejrzliwy wobec polityki to\u017csamo\u015bciowej we wszystkich jej postaciach, w\u00a0\u017cydowskiej nade wszystko\u201d. Nade wszystko \u2013 no bo w\u00a0moim (gdybym w\u00a0Izraelu pozosta\u0142), jak i\u00a0w Judta przypadku, wymagano by, abym to ja sta\u0142 si\u0119 nacjonalist\u0105 i\u00a0uprawia\u0142 \u201epolityk\u0119 to\u017csamo\u015bciow\u0105\u201d. Z\u00a0dwojga z\u0142ego wol\u0119 ju\u017c by\u0107 ofiar\u0105 nacjonalizmu ni\u017c jego nosicielem i\u00a0praktykantem. Du\u017co b\u00f3lu Jasi i\u00a0mnie niecnota Moczar sprawi\u0142, ale sumienia zabrudzi\u0107 nam nie zdo\u0142a\u0142. Je\u015bli ju\u017c komu, to sobie je zapaskudzi\u0142 \u2013 je\u015bli je mia\u0142…<\/span><\/p>\n Inna sprawa, \u017ce istnia\u0142a trzecia jeszcze mo\u017cliwo\u015b\u0107 dla mnie, jak i\u00a0 dla Judta: zosta\u0107 na miejscu, wdrapa\u0107 si\u0119 na barykad\u0119 i\u00a0ju\u017c jej nie opuszcza\u0107, walczy\u0107 z\u00a0nacjonalistycznym ob\u0142\u0119dem, jak to np. czyni m\u00f3j wnuk Micha\u0142 Sfard \u2013 urodzony ju\u017c w\u00a0Izraelu \u2013 i\u00a0wielu podobnie jak on odwa\u017cnych i\u00a0zdeterminowanych Izraelczyk\u00f3w. Niestety, zgodnie z\u00a0logik\u0105 przeci\u0105gaj\u0105cej si\u0119 i\u00a0z natury samobrutalizuj\u0105cej si\u0119 okupacji i\u00a0rz\u0105dowej polityki fakt\u00f3w dokonanych poprzeczka idzie nieustannie w\u00a0g\u00f3r\u0119 i\u00a0zmusza Micha\u0142a, jak i\u00a0wszystkich jego towarzyszy broni, by startowa\u0142 z\u00a0pozycji, jakie jeszcze nieco wcze\u015bniej by\u0142y nie do pomy\u015blenia.<\/span><\/p>\n Tej trzeciej mo\u017cliwo\u015bci jednak nie wybra\u0142em. Dlaczego? Trudno tu o\u00a0 obiektywizm i\u00a0nie r\u0119cz\u0119 za to, co za chwil\u0119 powiem, ale na w\u0142asny u\u017cytek t\u0142umacz\u0119 to tym, \u017ce aby j\u0105 wybra\u0107 \u2013 a\u00a0wi\u0119c po\u015bwi\u0119ci\u0107 \u017cycie zawracaniu syjonistycznego tworu z\u00a0drogi, jak\u0105 z\u00a0w\u0142asnego wyboru pod\u0105\u017ca\u0142 \u2013 trzeba by mi chyba by\u0142o by\u0107 bardziej, ni\u017c jestem, \u017bydem i\u00a0cho\u0107 odrobin\u0119 syjonist\u0105.<\/span><\/p>\n Jeszcze jedno wspomnienie pani Janiny: \u201eZygmunt od\u017cegna\u0142 si\u0119 z\u00a0 gorycz\u0105 od kraju, gdzie coraz cz\u0119\u015bciej dochodzi\u0142 do g\u0142osu zbrojny nacjonalizm i\u00a0fanatyzm religijny. Nie chcia\u0142 tam je\u017adzi\u0107 [w odwiedziny do jednej z\u00a0c\u00f3rek, kt\u00f3ra osiad\u0142a w\u00a0Izraelu], \u017ceby nie musie\u0107, cho\u0107by tylko przez dwa tygodnie, czu\u0107 si\u0119 odpowiedzialnym za ten stan rzeczy\u201d. Wraca\u0142 pan kiedykolwiek p\u00f3\u017aniej? Stosowanie odpowiedzialno\u015bci zbiorowej wobec Palesty\u0144czyk\u00f3w, burzenie dom\u00f3w, osadnictwo \u017cydowskie na terenach Autonomii Palesty\u0144skiej, karykaturalne s\u0105dy, tortury, a\u00a0przede wszystkim zbrodnie wojenne \u2013 jak te w\u00a0Gazie w\u00a0czasie operacji P\u0142ynny O\u0142\u00f3w, kiedy zabito 1,4 tys. Palesty\u0144czyk\u00f3w\u2026 Znajduje pan jakie\u015b argumenty, by broni\u0107 czy cho\u0107by rozumie\u0107 tak\u0105 polityk\u0119?<\/strong> A w\u00a0obozach uchod\u017ac\u00f3w dorasta czwarte pokolenie, kt\u00f3re nie zna innych warunk\u00f3w egzystencji ni\u017c tymczasowo\u015b\u0107, n\u0119dza, brak perspektyw. Nic z\u00a0tego, rzecz jasna, Izraela nie uniewinnia \u2013 ale z\u00a0pewno\u015bci\u0105 t\u0142umaczy, przynajmniej po cz\u0119\u015bci, dlaczego to, co czyni, uchodzi mu na sucho. Bo ma\u0142o takich na \u015bwiecie, kt\u00f3rzy pomni warunku przez Ewangeli\u0119 postawionego, odwa\u017cyliby si\u0119 pierwsi cisn\u0105\u0107 kamieniem. Cho\u0107 du\u017co za to takich, co to wol\u0105 nawo\u0142ywa\u0107, ni\u017c s\u0142ucha\u0107 nawo\u0142ywa\u0144 \u2013 a\u00a0nawo\u0142uj\u0105 tym gorliwiej, \u017ce na puszczy niewielu si\u0119 takich znajdzie, co by uszu nadstawili. Powiedzia\u0142by Szekspir: \u017ale si\u0119 dzieje w\u00a0pa\u0144stwie izraelskim. Ale doda\u0142by pewnie, Szekspirem b\u0119d\u0105c a\u00a0cztery stulecia przeskoczywszy: \u017ale si\u0119 dzieje w\u00a0\u015bwiecie, w\u00a0jakim to si\u0119 dzia\u0107 mo\u017ce…<\/span><\/p>\n Szlomo Ben Ami napisa\u0142 kiedy\u015b, \u017ce Izrael nie umie ju\u017c \u017cy\u0107 w\u00a0 pokoju i dlatego nieustannie potrzebuje wojny. Czy da si\u0119 broni\u0107 tezy, \u017ce tylko ekstremi\u015bci izraelscy odpowiadaj\u0105 za obecny stan rzeczy? Czy raczej \u2013 na tak\u0105 polityk\u0119 godzi si\u0119 ca\u0142a lub prawie ca\u0142a klasa polityczna i du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa? Teraz wygl\u0105da i\u00a0na to, \u017ce nawet \u201edemokratycznie poprawny\u201d j\u0119zyk i\u00a0 resztki zaszyfrowanych przekaz\u00f3w izraelscy politycy b\u0119d\u0105 mogli cisn\u0105\u0107 do \u015bmietnika. Parlament izraelski uchwali\u0142 niedawno ustaw\u0119, kt\u00f3ra zakazuje nawo\u0142ywania do bojkotu towar\u00f3w produkowanych przez osadnik\u00f3w \u017cydowskich na terenach okupowanych. Zaskar\u017cono j\u0105 do S\u0105du Najwy\u017cszego, ale badanie opinii publicznej stwierdzi\u0142o, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 gotowa jest poprze\u0107 ten atak na prawo wolnego g\u0142osu. Bo i\u00a0na co jej to prawo, je\u015bli od lat ju\u017c rz\u0105d m\u00f3wi i\u00a0robi to, czego nar\u00f3d pragnie? A\u00a0\u017ce co innego mog\u0142oby by\u0107 w\u00a0 jego interesie \u2013 a\u00a0wi\u0119c \u017ce wolno\u015b\u0107 s\u0142owa mog\u0142aby si\u0119 przyda\u0107 \u2013 nar\u00f3d mia\u0142 do\u015b\u0107 czasu, by zapomnie\u0107.<\/span><\/p>\n Mario Vargas Llosa, kt\u00f3ry opublikowa\u0142 seri\u0119 reporta\u017cy o\u00a0 okupacji izraelskiej, zauwa\u017cy\u0142, \u017ce wielu Izraelczyk\u00f3w nie ma poj\u0119cia lub zwyczajnie nie wierzy w\u00a0okrucie\u0144stwa, jakie ich pa\u0144stwo wyrz\u0105dza Palesty\u0144czykom. Miewa\u0142 pan podobne obserwacje? Na obron\u0119 polityki Izraela przywo\u0142uje si\u0119 cz\u0119sto fakt, \u017ce palesty\u0144ski Hamas nie uznaje pa\u0144stwa \u017cydowskiego i\u00a0chcia\u0142by je zetrze\u0107 z\u00a0 powierzchni ziemi. Czy nie jest jednak tak, \u017ce niewola to stan upokorzenia, gleba, na kt\u00f3rej wyrastaj\u0105 czasem radykalne ideologie i\u00a0 recepty, kt\u00f3re w\u00a0innych warunkach by\u0107 mo\u017ce nigdy by nie powsta\u0142y? Przypomnijmy, \u017ce Hamas powsta\u0142 w\u00a0latach 80., czyli po 20 latach okupacji po wojnie sze\u015bciodniowej (1967 r.). U pod\u0142o\u017ca pozornego ci\u0105gu przyczyn i\u00a0skutk\u00f3w tkwi strategia wsp\u00f3lna obu przeciwnikom, streszczaj\u0105ca si\u0119 w\u00a0prostej zasadzie: im gorzej, tym lepiej. Hamasowi zale\u017cy na tym, by w\u00a0Gazie \u017cy\u0142o si\u0119 jak najpaskudniej, a\u00a0 zn\u00f3w izraelskiej prawicy dogadza, \u017ce organizacja, bez kt\u00f3rej udzia\u0142u nie mo\u017ce doj\u015b\u0107 do powa\u017cnych izraelsko-palesty\u0144skich negocjacji, us\u0142u\u017cnie dostarcza dowodu na ich bezowocno\u015b\u0107 i\u00a0bezsensowno\u015b\u0107. Jajo i\u00a0kura… Co tu pierwsze, co drugie? Co przyczyn\u0105, a\u00a0co skutkiem? I\u00a0czy jedno zaistnia\u0142oby bez drugiego? Gordyjski to w\u0119ze\u0142, a\u00a0Aleksandra Macedo\u0144skiego jako\u015b ani widu, ani s\u0142ychu. S\u0105 za to dwie moce, obie \u017cyj\u0105ce z\u00a0wojny i\u00a0dla wojny, obie r\u00f3wnie zainteresowane w\u00a0 nierozpl\u0105tywalno\u015bci w\u0119z\u0142a. Rzek\u0142bym, s\u0105 tu w\u00a0robocie Penelopy fortele na opak: Penelopa rozwi\u0105zywa\u0142a cichaczem w\u00a0nocy to, co za dnia utka\u0142a, a\u00a0 ju\u017c Netanjahu pospo\u0142u z\u00a0Hamasem postaraj\u0105 si\u0119 o\u00a0to, by w\u0119ze\u0142 nadwer\u0119\u017cony na nowo zagmatwa\u0107.<\/span><\/p>\n Zbigniew Brzezi\u0144ski ironizowa\u0142 kiedy\u015b, \u017ce prawica religijna w\u00a0 USA popiera Izrael, bo \u201eZiemia \u015awi\u0119ta to jest co\u015b wyj\u0105tkowego, \u017ce nast\u0105pi tzw. Drugie Przyj\u015bcie i\u00a0wobec tego trzeba dzia\u0142a\u0107 energicznie, pomaga\u0107 Izraelowi. Oni uwa\u017caj\u0105, \u017ce jak ju\u017c nadejdzie koniec \u015bwiata, to albo wszyscy Izraelici musz\u0105 si\u0119 nawr\u00f3ci\u0107 na chrze\u015bcija\u0144stwo, albo sko\u0144cz\u0105 w\u00a0piekle. Nie s\u0105 to wi\u0119c tacy zn\u00f3w sympatyczni sojusznicy Izraela\u201d. Dlaczego dzi\u015b to prawica, nieraz maj\u0105ca za ko\u0142nierzem antysemityzm \u2013 w\u00a0USA, Hiszpanii, W\u0142oszech \u2013 popiera polityk\u0119 Izraela? Nietrudno zauwa\u017cy\u0107, \u017ce obro\u0144cy Izraela z\u00a0prawicy w\u00a0Europie i\u00a0 USA s\u0105 cz\u0119sto islamofobami. Czy dzisiejsza islamofobia jest podobna do dawnego antysemityzmu? Obro\u0144cy polityki Izraela w\u00a0USA i\u00a0Europie Zachodniej zarzucaj\u0105 cz\u0119sto jej krytykom antysemityzm. Dostrzega pan w\u015br\u00f3d ludzi broni\u0105cych praw Palesty\u0144czyk\u00f3w antysemityzm? Jak pan \u201eogl\u0105da\u201d niedawn\u0105 pr\u00f3b\u0119 prze\u0142amania blokady Gazy przez Flotyll\u0119 Wolno\u015bci? Obro\u0144cy polityki Izraela zarzucaj\u0105 uczestnikom, \u017ce s\u0105 poplecznikami Hamasu. Ja mam wra\u017cenie, \u017ce to odruch moralnej niezgody na gettoizacj\u0119 Gazy i\u00a0utrzymywanie okupacji, zwr\u00f3cenie \u015bwiatu uwagi na niesprawiedliwo\u015b\u0107. Obro\u0144cy polityki Izraela, kt\u00f3rzy cz\u0119sto upatruj\u0105 w\u00a0jego krytyce antysemityzmu, podnosz\u0105 argument, \u017ce ONZ kieruje nieproporcjonalnie du\u017co pot\u0119pie\u0144 wobec Izraela, milcz\u0105c zarazem wobec \u0142amania praw cz\u0142owieka i\u00a0zbrodni innych kraj\u00f3w \u2013 jak gdyby wi\u0119kszo\u015b\u0107 z\u0142a \u015bwiata koncentrowa\u0142a si\u0119 na tym niewielkim sp\u0142achetku ziemi. Mo\u017ce jest jaka\u015b racja, \u017ce obok uzasadnionej krytyki Izraela w\u00a0ONZ daje o\u00a0sobie zna\u0107 antysemityzm, co mo\u017ce wywo\u0142ywa\u0107 konfuzj\u0119 u\u00a0mniej zorientowanej publiczno\u015bci: co jest antysemityzmem, a\u00a0co uprawnion\u0105, a\u00a0nawet konieczn\u0105 krytyk\u0105 zbrodni wojennych i\u00a0\u0142amania praw ludzkich? Od kilku lat obro\u0144cy praw Palesty\u0144czyk\u00f3w do niepodleg\u0142ego pa\u0144stwa wzywaj\u0105 do bojkotu Izraela, sankcji ekonomicznych, podobnie jak to czyniono wobec RPA w\u00a0czasach apartheidu. Te wezwania, jak i\u00a0krytyk\u0119 \u0142amania praw cz\u0142owieka i\u00a0oskar\u017cenia o\u00a0zbrodnie \u2013 jak np. raport Goldstone\u2019a o\u00a0masakrach cywil\u00f3w w\u00a0Gazie w\u00a0trakcie operacji P\u0142ynny O\u0142\u00f3w \u2013 Izrael i\u00a0jego obro\u0144cy kwituj\u0105 oskar\u017ceniami o\u00a0spisek lub zorganizowan\u0105 kampani\u0119. Widzi pan jak\u0105\u015b skuteczn\u0105 strategi\u0119 sk\u0142onienia Izraela do zako\u0144czenia okupacji i\u00a0szanowania praw Palesty\u0144czyk\u00f3w? A czy widz\u0119 \u201eskuteczn\u0105 strategi\u0119\u201d do zako\u0144czenia okupacji? Jestem socjologiem, a\u00a0nie strategiem, a\u00a0tym bardziej nie jestem doradc\u0105 strateg\u00f3w i\u00a0polityk\u00f3w. Ale wiem, \u017ce odpowiedzialno\u015b\u0107 za \u201ezako\u0144czenie okupacji i\u00a0szanowanie praw Palesty\u0144czyk\u00f3w\u201d spoczywa na Izraelczykach. To oni winni szuka\u0107 strategii, pilnie, gorliwie, z\u00a0przekonaniem i\u00a0dobr\u0105 wol\u0105 \u2013 nie czekaj\u0105c na to, by znaleziono spos\u00f3b na ich przymuszenie.<\/span><\/p>\n Czy rz\u0105d Izraela i\u00a0izraelscy \u017bydzi maj\u0105 powody, by ba\u0107 si\u0119 istnienia niepodleg\u0142ej Palestyny? A dodam, \u017ce opr\u00f3cz obawy o\u00a0bezpiecze\u0144stwo s\u0105 inne jeszcze powody do strachu: na przyk\u0142ad post\u0119puj\u0105ca dewastacja moralna izraelskiego narodu. Pocieszaj\u0105 si\u0119 liczni Izraelczycy, \u017ce ich sumienie, cho\u0107by i\u00a0ranione przez \u201ekonieczno\u015b\u0107\u201d okupacji, wyjdzie z\u00a0opresji bez szwanku w\u00a0chwili, gdy Palesty\u0144czycy cisn\u0105 r\u0119cznik na ring i\u00a0zrzekn\u0105 si\u0119 ambicji do niepodleg\u0142o\u015bci. Przypomina si\u0119 tu jedna z\u00a0uroczych, a\u00a0jak zawsze g\u0142\u0119bokich bajek Leszka Ko\u0142akowskiego \u2013 o\u00a0tym facecie, co to odda\u0142 sw\u0105 twarz na przechowanie do lombardu i\u00a0odk\u0142ada\u0142 jej odbi\u00f3r tak d\u0142ugo, a\u017c z\u00a0 niewykupionego fantu zszyto pi\u0142k\u0119 i\u00a0grano ni\u0105 w\u00a0futbol na okolicznych podw\u00f3rkach. Co starsi Izraelczycy z\u00a0pewno\u015bci\u0105 pami\u0119taj\u0105 jeszcze, jak ta\u0144czyli przed laty z\u00a0rado\u015bci, s\u0142uchaj\u0105c radiowej transmisji z\u00a0 posiedzenia ONZ, na jakim przyznano im niepodleg\u0142o\u015b\u0107…<\/span><\/p>\n Podoba si\u0119 panu koncepcja jednego pa\u0144stwa dw\u00f3ch narod\u00f3w \u2013 \u017cydowskiego i\u00a0palesty\u0144skiego? Czy to realistyczny horyzont my\u015blenia o\u00a0 przysz\u0142o\u015bci obu narod\u00f3w? Nie zechcia\u0142by pan poradzi\u0107 polskiemu rz\u0105dowi, jak g\u0142osowa\u0107 w\u00a0 we wrze\u015bniu nad przyznaniem Palestynie statusu cz\u0142onka ONZ? Jak rozmawia\u0107 o\u00a0tym wszystkim w\u00a0Polsce, gdzie Polacy zaczynaj\u0105 powoli przyjmowa\u0107 do wiadomo\u015bci, \u017ce nie tylko ratowali \u017byd\u00f3w, ale donosili na nich i\u00a0mordowali, byli wsp\u00f3lnikami Zag\u0142ady, a\u00a0po wojnie robili pogromy i\u00a0rabowali ich mienie. I\u00a0gdzie w\u00a01968 r. wygnano tysi\u0105ce Polak\u00f3w \u017cydowskiego pochodzenia…?
\nProf. Zygmunt Bauman o bezecno\u015bci polityki Izraela wobec Palestyny i demokratycznej zgodzie na zamordyzm<\/strong><\/h4>\n
\n
\nZygmunt Bauman: \u2013<\/strong> Nie wiem, jak b\u0119d\u0105 ludzie odczytywali sens dzisiejszych zdarze\u0144 za 25 lat. Owa niewiadoma nie powinna jednak decydowa\u0107 o\u00a0tym, co mieliby\u015bmy s\u0105dzi\u0107 o\u00a0dziej\u0105cych si\u0119 na naszych oczach zdarzeniach. Przytacza\u0142bym raczej opini\u0119 Judta z\u00a0pami\u0119tnego artyku\u0142u opublikowanego w\u00a0\u201eNew York Review of Books\u201d<\/em>\u00a0w\u00a02003 r., \u017ce Izrael staje si\u0119 \u201ewojowniczo nietolerancyjnym, przez ideologi\u0119 nap\u0119dzanym pa\u0144stwem etnicznym\u201d, \u017ce bliskowschodni \u201eproces pokojowy\u201d sko\u0144czy\u0142 si\u0119 \u2013 \u201enie umar\u0142, lecz zosta\u0142 zamordowany\u201d. Wyra\u017ca\u0142em podobne my\u015bli niemal 40 lat wcze\u015bniej, w\u00a0izraelskim dzienniku \u201eHaaretz\u201d, opuszczaj\u0105c Izrael w\u00a01971 r. Moje obawy dotyczy\u0142y \u017cr\u0105co-truj\u0105cych w\u0142a\u015bciwo\u015bci okupacji, jej rozk\u0142adowego wp\u0142ywu na etyk\u0119 i\u00a0skrupu\u0142y moralne okupant\u00f3w. Obawia\u0142em si\u0119, \u017ce nowe w\u00f3wczas pokolenie wyrasta w\u00a0 przekonaniu, \u017ce stan wojny i\u00a0pogotowia militarnego \u2013 w\u00a01971 r. traktowany jeszcze jako \u201estan wyj\u0105tkowy\u201d \u2013 jest stanem normalnym, naturalnym, a\u00a0pewnie i\u00a0jedynym mo\u017cliwym. Niepok\u00f3j m\u00f3j budzi\u0142o pa\u0144stwo, kt\u00f3re uczy si\u0119 tuszowa\u0107 swe liczne i\u00a0nieuchronnie rosn\u0105ce wewn\u0119trzne problemy socjalne i\u00a0umywa od nich r\u0119ce przez podbechtywanie i\u00a0j\u0105trzenie poczucia zewn\u0119trznego zagro\u017cenia, trac\u0105c w\u00a0ten spos\u00f3b umiej\u0119tno\u015b\u0107 ich za\u0142atwiania. Wewn\u0105trz obl\u0119\u017conej twierdzy wadzenie si\u0119 \u2013 ba, zwyk\u0142a odmienno\u015b\u0107 pogl\u0105d\u00f3w \u2013 jest przest\u0119pstwem i\u00a0zdrad\u0105… Niepokoi\u0142o mnie r\u00f3wnie\u017c odwr\u00f3cenie doktryny Clausewitza o\u00a0wojnie, kt\u00f3ra jest przed\u0142u\u017ceniem polityki, i\u00a0przeobra\u017cenie polityki w\u00a0\u2013 zb\u0119dny zreszt\u0105 i\u00a0 k\u0142opoty tylko sprawiaj\u0105cy \u2013 dodatek do poczyna\u0144 militarnych, a\u00a0wi\u0119c w\u00a0 konsekwencji nieust\u0119pliwa erozja nawyk\u00f3w demokratycznych.\u00a0Summa summarum<\/em>\u00a0\u2013 obawia\u0142em si\u0119 pog\u0142\u0119biaj\u0105cej si\u0119 nieumiej\u0119tno\u015bci Izraela do \u017cycia w\u00a0stanie pokoju i\u00a0rosn\u0105cej niewiary ludno\u015bci w\u00a0mo\u017cliwo\u015b\u0107 \u017cycia bez wojny, a\u00a0i strachu politycznej elity przed pokojem, w\u00a0jakim nie umia\u0142aby ju\u017c rz\u0105dzi\u0107.<\/span><\/p>\n
\n<\/strong>
\nBanalny to by\u0142, jak teraz widz\u0119, przypadek, i\u00a0tytu\u0142u do oryginalno\u015bci mi niedaj\u0105cy; banalny na \u201eulicy \u017cydowskiej\u201d, podzielonej jak wiadomo na komunist\u00f3w i\u00a0syjonist\u00f3w z\u00a0domieszk\u0105 bundowc\u00f3w i\u00a0tych zamieszka\u0142ych w\u00a0 niebia\u0144skim, nie z\u00a0tego \u015bwiata kr\u00f3lestwie. Ja si\u0119 znalaz\u0142em w\u00a0tym pierwszym przedziale, m\u00f3j ojciec tkwi\u0142 w\u00a0tym drugim; nie mog\u0142o nie doj\u015b\u0107 do konfrontacji, szczeg\u00f3lnie \u017ce dochodzi\u0142y tu jeszcze r\u00f3wnie notoryczne kolizje mi\u0119dzypokoleniowe…<\/span><\/p>\n
\n<\/strong>
\nJasia, jak to u\u00a0niej w\u00a0zwyczaju, trafi\u0142a w\u00a0sedno rzeczy, a\u00a0nadto potrafi\u0142a to sedno lakonicznie a\u00a0j\u0119drnie wyrazi\u0107. Podobnie jak w\u00a0 przypadku ofiar Holocaustu, o\u00a0kt\u00f3rych by\u0142a tu poprzednio mowa, tak\u017ce i\u00a0 ofiary pospolitego nacjonalizmu mog\u0105 reagowa\u0107 pot\u0119pieniem szowinizmu albo przej\u0119ciem go na w\u0142asne uzbrojenie. Dla Jasi, jak i\u00a0dla mnie, tylko ta pierwsza z\u00a0mo\u017cliwych reakcji by\u0142a do przyj\u0119cia. Co do moich przekona\u0144, odpowiadanie nacjonalizmem na nacjonalizm r\u00f3wna si\u0119 gaszeniu po\u017caru benzyn\u0105; no i\u00a0wiedzie nieuchronnie do owej szczeg\u00f3lnie niemoralnej odmiany moralno\u015bci, jak\u0105 Sienkiewicz, z\u00a0typowo kolonialistyczn\u0105 mieszanin\u0105 pychy (z siebie) i\u00a0pogardy (dla tubylc\u00f3w), przypisa\u0142 Kalemu \u2013 o\u00a0sobie i\u00a0o wielu innych Europejczykach zapominaj\u0105c.<\/span><\/p>\n
\n<\/strong>
\nBy\u0142em trzykrotnie. Raz, by zobaczy\u0107 nowo narodzonego pierworodnego wnuka. Drugi raz \u2013 w\u00a0latach 90., po wyborczym zwyci\u0119stwie Icchaka Rabina, kiedy uleg\u0142em na chwil\u0119 z\u0142udzeniu, \u017ce nar\u00f3d przejrza\u0142 na oczy i\u00a0 si\u0119 w\u00a0por\u0119 (lepiej p\u00f3\u017ano ni\u017c nigdy) z\u00a0drzemki czy omamienia otrz\u0105sn\u0105\u0142; niestety, zaraz po mojej wizycie Rabina zamordowano [1995 r.], a\u00a0iluzje rozchwiano. I\u00a0trzeci raz, tu\u017c przed Jasi zgonem, by zobaczy\u0142a swe wnuki i\u00a0 prawnuki… We wszystkich trzech wypadkach okoliczno\u015bci nadzwyczajne. Bo Jasia zn\u00f3w mia\u0142a racj\u0119, m\u00f3wi\u0105c, \u017ce wzdraga\u0142em si\u0119 przed wizyt\u0105 \u201e\u017ceby nie musie\u0107, cho\u0107by tylko przez dwa tygodnie, czu\u0107 si\u0119 odpowiedzialnym za ten stan rzeczy\u201d. \u017be jeszcze raz Judta zacytuj\u0119, skoro ju\u017c go pan do naszej rozmowy wprowadzi\u0142 i\u00a0na jego autorytet si\u0119 powo\u0142a\u0142: \u201eJest zasadnicza r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy lud\u017ami, kt\u00f3rym przydarzy\u0142o si\u0119 by\u0107 \u017bydami, lecz s\u0105 obywatelami innych pa\u0144stw, a\u00a0obywatelami izraelskimi, kt\u00f3rym przydarzy\u0142o si\u0119 by\u0107 \u017bydami…\u201d.<\/span><\/p>\n
\nNie, nie wiem, gdzie je znale\u017a\u0107. Ale te\u017c ich nie szukam. Wierz\u0119, \u017ce szukanie jest bezcelowe, bo\u0107 \u201enieludzko\u015bci\u201d cz\u0142owiek nie mo\u017ce uzasadni\u0107, nie trac\u0105c cz\u0142owiecze\u0144stwa, cho\u0107 wiem te\u017c, \u017ce apelowanie o\u00a0jej zaprzestanie jest beznadziejne. Wszak zawsze znajdzie si\u0119 wielu takich, co to pi\u0119trzy\u0107 b\u0119d\u0105 racjonalne, a\u00a0wi\u0119c z\u00a0definicji \u201enie do odparcia\u201d i\u00a0 \u201eabsolutnie przekonuj\u0105ce\u201d argumenty na rzecz tych okropie\u0144stw. W\u00a0 najgorszym wypadku u\u017cyj\u0105 nader popularnego dzi\u015b w\u00a0naszym \u015bwiecie argumentu TINA \u2013\u00a0There Is No Alternative<\/em>\u00a0(patrz znakomity traktat Jacka \u017bakowskiego), kt\u00f3ry sw\u0105 wiarygodno\u015b\u0107 zawdzi\u0119cza temu, \u017ce owej alternatywie, jakiej istnieniu zaprzecza, nie pozwala na sprawdzenie si\u0119 w\u00a0praktyce.<\/span><\/p>\n
\n<\/strong>
\nJedno tylko uzupe\u0142nienie: izraelska okupacja dzieli tu odpowiedzialno\u015b\u0107 z\u00a0 reakcj\u0105 na ni\u0105 o\u015bciennych pa\u0144stw arabskich, kt\u00f3re jako\u015b nie kwapi\u0105 si\u0119 do oferowania owemu czwartemu pokoleniu, jak i\u00a0jego poprzednikom, zno\u015bniejszych perspektyw i\u00a0do podzielenia si\u0119 z\u00a0nim swym ba\u015bniowym wr\u0119cz bogactwem. No i\u00a0uderzmy si\u0119 \u2013 wszyscy! \u2013 w\u00a0piersi: kt\u00f3re to z\u00a0pa\u0144stw \u015bwiata zaoferowa\u0142o azyl \u017bydom zagro\u017conym Zag\u0142ad\u0105? (A i\u00a0\u017bydzi ameryka\u0144scy, jak wie\u015b\u0107 uparta, cho\u0107 usilnie zatajana g\u0142osi, nie kwapili si\u0119 w\u00f3wczas do zabiegania o\u00a0ich wpuszczenie do kraju, w\u00a0jakim sami si\u0119 wcze\u015bniej umo\u015bcili?) A\u00a0kto dzi\u015b spieszy z\u00a0oferowaniem przytu\u0142ku wygna\u0144com i\u00a0uciekinierom z\u00a0wojen plemiennych i\u00a0ludob\u00f3jstw, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o\u00a0milionach ludzi pozbawionych perspektyw w\u00a0krajach dotkni\u0119tych chronicznym g\u0142odem i\u00a0dewastacj\u0105 tradycyjnej gospodarki? Odsy\u0142am pana do mojego \u201e\u017bycia na przemia\u0142\u201d.<\/span><\/p>\n
\n<\/strong>
\nJu\u017c 40 lat temu domy\u015bli\u0142em si\u0119 \u2013 a\u00a0raczej z\u00a0\u00f3wczesnego stanu rzeczy socjologicznie wydedukowa\u0142em \u2013 \u017ce nadejdzie czas, i\u00a0to rych\u0142o, gdy Izrael, jak najwi\u0119kszej z\u00a0plag egipskich, b\u0119dzie ba\u0142 si\u0119 pokoju. A\u00a0zn\u00f3w ciemi\u0119\u017cenie i\u00a0upokarzanie narodu by\u0142o, jest i\u00a0zawsze b\u0119dzie recept\u0105 na terroryzm, a\u00a0nie na jego zwalczenie. Zreszt\u0105 te dwa zjawiska mrugaj\u0105 do siebie nawzajem: jako \u017ce politycy dr\u017c\u0105 ze strachu przed nastaniem pokoju, bo bez wojny i\u00a0powszechnej mobilizacji nie umiej\u0105 rz\u0105dzi\u0107, to nie u\u015bmiecha si\u0119 im bynajmniej kres palesty\u0144skiego terroryzmu. Rakiety spadaj\u0105ce na przygraniczne izraelskie miejscowo\u015bci nie s\u0105 \u2013 z\u00a0ich przynajmniej punktu widzenia \u2013 niemile widziane. Rozpaczaliby pewnie i\u00a0 wpadli w\u00a0pop\u0142och, gdyby nagle tych rakiet zabrak\u0142o \u2013 zapo\u017cyczaj\u0105c si\u0119 u\u00a0 Woltera: gdyby ich nie by\u0142o, trzeba by je by\u0142o wymy\u015bli\u0107. Powiedzia\u0142bym, \u017ce mi\u0119dzy ekstremistami izraelskimi i\u00a0palesty\u0144skimi istnieje sprz\u0119\u017cenie zwrotne. Potrzebuj\u0105 si\u0119 nawzajem dla przetrwania, \u017cy\u0107 by bez siebie nie mogli.<\/span><\/p>\n
\n<\/strong>
\nI\u00a0tu ma pan racj\u0119 \u2013 i\u00a0to w\u00a0tej racji tkwi tragedia. Pinochet zgwa\u0142ci\u0142 Chilijczyk\u00f3w \u2013 ale [obecny premier Izraela] Netanjahu nikogo nie gwa\u0142ci, jest demokratycznie na sw\u00f3j urz\u0105d powo\u0142any i\u00a0obdarzony przez wyborc\u00f3w mandatem na zamordyzm. W\u00a0odr\u00f3\u017cnieniu od poprzednich aspirant\u00f3w do premierostwa, nie szed\u0142 do wybor\u00f3w z\u00a0obietnic\u0105\u00a0pokoju<\/em>, lecz\u00a0spokoju<\/em>\u00a0zwanego k\u0142amliwie \u201ebezpiecze\u0144stwem\u201d. Czyli m\u00f3wi\u0105c po prostu i\u00a0bez szyfru: od pocz\u0105tku nie zamierza\u0142 konsultowa\u0107 si\u0119 z\u00a0Palesty\u0144czykami, liczy\u0107 si\u0119 z\u00a0ich interesami i\u00a0ubiega\u0107 o\u00a0ich zgod\u0119 na regu\u0142y s\u0105siadowania oraz pragn\u0105\u0142 mie\u0107 licencj\u0119\u00a0a priori<\/em>\u00a0na jednostronne przechwytywanie i\u00a0zaludnianie ziemi, na kt\u00f3rej \u017cyje podbita, okupowana i\u00a0 zniewolona ludno\u015b\u0107. M\u00f3wi\u0142 z\u00a0maksymaln\u0105 do wyobra\u017cenia szczero\u015bci\u0105, do czego wykorzysta w\u0142adz\u0119 powierzon\u0105 mu przez nar\u00f3d, i\u00a0nar\u00f3d mu t\u0119 w\u0142adz\u0119 powierzy\u0142.<\/span><\/p>\n
\n<\/strong>
\nNie wiem, kim byli rozm\u00f3wcy Vargasa Llosy, ale nie ufa\u0142bym im zbytnio; ani te\u017c poprawno\u015bci Vargasowych spostrze\u017ce\u0144 zebranych w\u00a0toku parodniowej wizyty. W\u0105tpi\u0119 w\u00a0szczero\u015b\u0107 zas\u0142yszanych przez Vargasa wypowiedzi, bowiem niemal wszyscy obywatele Izraela, zar\u00f3wno m\u0119\u017cczy\u017ani, jak i\u00a0 kobiety, odbywaj\u0105 co pewien czas, za to do\u015b\u0107 regularnie, s\u0142u\u017cb\u0119 na ziemiach okupowanych i\u00a0s\u0105 \u015bwiadkami, albo i\u00a0wykonawcami, okupacyjnych praktyk. By\u0107 mo\u017ce (by\u0107 mo\u017ce!) rozm\u00f3wcy Vargasa nie uwa\u017cali po prostu tego, co ich dzieci na obszarach okupowanych czyni\u0105, za \u201eokrucie\u0144stwo\u201d \u2013 t\u0142umacz\u0105c ich nie ca\u0142kiem daj\u0105ce si\u0119 pochwala\u0107 czynno\u015bci jako kolejny przypadek TINY (po hebrajsku\u00a0ein breira<\/em>\u00a0\u2013 \u201enie ma rady\u201d czy \u201enie ma wyboru\u201d; bardzo to popularne w\u00a0Izraelu, na co dzie\u0144 i\u00a0w najrozmaitszych okoliczno\u015bciach u\u017cywane usprawiedliwienie).<\/span><\/p>\n
\n<\/strong>
\nLes extremes ses touchent<\/em>, powiadaj\u0105 Francuzi, i\u00a0polityczna przynajmniej praktyka potwierdza ich racj\u0119. Wspomina\u0142em ju\u017c uprzednio o\u00a0 tym, a\u00a0teraz powt\u00f3rz\u0119: Hamasu odmowa uznania pa\u0144stwa \u017cydowskiego daje pot\u0119\u017cny atut do r\u0119ki ekstremistom izraelskim; uzasadnia ich odmow\u0119 rozm\u00f3w pokojowych z\u00a0Hamasem i\u00a0ci\u0105gn\u0105c\u0105 si\u0119 ju\u017c przez lata blokad\u0119 Gazy \u2013 co z\u00a0kolei s\u0142u\u017cy usprawiedliwieniem dla utwardzania Hamasowego negacjonizmu. I\u00a0tak mo\u017cna w\u00a0niesko\u0144czono\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n
\n<\/strong>
\nNie dawajmy si\u0119 zwie\u015b\u0107: nag\u0142a mi\u0142o\u015b\u0107 ameryka\u0144skich i\u00a0poniekt\u00f3rych europejskich\u00a0rednecks<\/em>\u00a0do Izraela nie wynika z\u00a0religijnej doktryny, a\u00a0wi\u0119c i\u00a0na konflikt z\u00a0tak\u0105 doktryn\u0105 jest skutecznie uodporniona. Deklaracje poparcia dla zaborczej praktyki Izraela przychodz\u0105 tanio i\u00a0przynosz\u0105 same korzy\u015bci (wyborcze), je\u015bli si\u0119 je g\u0142osi na odleg\u0142o\u015b\u0107. A\u00a0przy okazji mo\u017cna ho\u0142ubi\u0107 i\u00a0piel\u0119gnowa\u0107 niech\u0119\u0107 do miejscowego \u017cydostwa, przes\u0142aniaj\u0105c listkiem figowym co szpetniejsze intencje i\u00a0nie boj\u0105c si\u0119 krytyki ze strony obiekt\u00f3w animozji. Mo\u017cna te\u017c, zast\u0119pczo przynajmniej, lubowa\u0107 si\u0119 t\u0119gimi musku\u0142ami, potrz\u0105saniem szabelk\u0105 i\u00a0brakiem skrupu\u0142\u00f3w \u2013 cnotami przez\u00a0redneck\u00f3w<\/em>\u00a0czczonymi i\u00a0ch\u0119tnie sobie samym przypisywanymi. A\u00a0wi\u0119c i\u00a0w tym szale\u0144stwie, jak w\u00a0tylu innych, mo\u017ce by\u0107 metoda. A\u00a0nadto Theodor Adorno przestrzega\u0142, by uczeni heraldowie racjonalizmu i\u00a0sp\u00f3jno\u015bci nie przypisywali rzeczywisto\u015bci wi\u0119cej racjonalno\u015bci i\u00a0logiki, ni\u017c rzeczywisto\u015b\u0107 posiada. To tylko uczone teorie nie mog\u0105 wsp\u00f3\u0142\u017cy\u0107 ze\u00a0sprzeczno\u015bciami. Polityka jest z\u00a0nimi w\u00a0znakomitej komitywie.<\/span><\/p>\n
\n<\/strong>
\nJu\u017c z\u00a0samego pa\u0144skiego pytania wida\u0107, \u017ce nie tyle te dwie postawy s\u0105 do siebie podobne, ile \u017ce im ze sob\u0105 po drodze: metonimia tu raczej ni\u017c metafora, powinowactwo przez dotyk raczej ni\u017c krewniackie podobie\u0144stwo, zbie\u017cno\u015b\u0107 interes\u00f3w raczej ni\u017c paralela wizji… Co\u015b w\u00a0rodzaju \u201ewr\u00f3g mojego wroga jest moim przyjacielem\u201d. \u015awiat muzu\u0142ma\u0144ski usadzony zosta\u0142 w\u00a0 pozycji \u201ewroga Ameryki nr 1\u201d po opr\u00f3\u017cnieniu jej przez Sowiet\u00f3w, a\u00a0 p\u0142ynna, wybitnie sporna granica izraelsko-palesty\u0144ska jest w\u00a0tym nowym konflikcie przedni\u0105 lini\u0105 frontu \u2013 zar\u00f3wno ataku, jak i\u00a0obrony. Je\u015bli okre\u015bla si\u0119 to\u017csamo\u015b\u0107, pytaj\u0105c \u201epowiedz mi, kto jest twoim wrogiem, a\u00a0 powiem ci, kim jeste\u015b\u201d, to izraelofilia i\u00a0islamofobia s\u0105, jak na razie, jak papu\u017cki nieroz\u0142\u0105czki.<\/span><\/p>\n
\n<\/strong>
\nU\u00a0kogo tak, u\u00a0kogo nie. Nie ma tu \u017cadnej wi\u0119zi przedustawnej. Dra\u017cni\u0142o mnie popularne niegdy\u015b poj\u0119cie \u201eantystalinisty\u201d, bo za jego pomoc\u0105 zwalano na kup\u0119 postawy we wszystkim poza nienawi\u015bci\u0105 do Stalina kra\u0144cowo odmienne. Albo we\u017amy bli\u017cszy jeszcze domu przyk\u0142ad \u2013 Solidarno\u015bci. Zgromadzi\u0142a w\u00a0jakim\u015b momencie niemal dziesi\u0119\u0107 milion\u00f3w Polak\u00f3w zjednoczonych przekonaniem, \u017ce \u201etak dalej by\u0107 nie mo\u017ce\u201d, ale gdyby spytano tych\u017ce, jak winno dla odmiany by\u0107, trudno by im by\u0142o na jednej li\u015bcie cz\u0142onkowskiej si\u0119 umo\u015bci\u0107 \u2013 co zreszt\u0105 wysz\u0142o na jaw tu\u017c po tym, jak \u201epo dawnemu\u201d by\u0107 przesta\u0142o. Z\u00a0tego, \u017ce kto\u015b jest antysemit\u0105, nie wynika, \u017ce musi pot\u0119pia\u0107 poczynania Izraela \u2013 przyk\u0142adem wspomniani\u00a0rednecks<\/em>; a\u00a0zn\u00f3w z\u00a0tego, \u017ce kto\u015b pot\u0119pia poczynania Izraela, nie wynika, \u017ce musi by\u0107 antysemit\u0105 \u2013 przyk\u0142adem cho\u0107by ja, ale takich jak ja jest nieprzebrane mn\u00f3stwo. Kolejne rz\u0105dy izraelskie ju\u017c si\u0119 postara\u0142y o\u00a0to \u2013 a\u00a0i nadal czyni\u0105, co w\u00a0ich mocy \u2013 by dostarczy\u0107 mn\u00f3stwa innych powod\u00f3w do judeofobii i\u00a0okazji do ich pot\u0119pienia, a\u00a0tak\u017ce by dostawy powod\u00f3w ros\u0142y, miast si\u0119 kurczy\u0107.<\/span><\/p>\n
\n<\/strong>
\nW\u00a0tym przypadku i\u00a0pan, i\u00a0\u201eobro\u0144cy polityki Izraela\u201d macie racj\u0119. Bo na tych statkach pomieszcz\u0105 si\u0119 i\u00a0sympatycy Hamasu, jak i\u00a0tacy, kt\u00f3rym z\u00a0 Hamasem stanowczo nie po drodze. By\u0142 czas (kr\u00f3tki wprawdzie), kiedy Lipski i\u00a0Kuro\u0144 mie\u015bcili si\u0119 z\u00a0Macierewiczem na jednym statku, KOR zwanym. Umo\u017cliwi\u0142y im to obrzyd\u0142e im wszystkim praktyki komuny. Podobnie jest pewnie na tych statkach z\u00a0Flotylli Wolno\u015bci. Bo niechby tylko (tylko!) Izrael zaprzesta\u0142 blokady Gazy i\u00a0podstawi\u0142 izraelski wariant planu Marshalla na miejsce obecnego ciemi\u0119\u017cenia i\u00a0zag\u0142adzania jej mieszka\u0144c\u00f3w, za\u0142oga tych statk\u00f3w rozbieg\u0142aby si\u0119 na wszystkie (a ka\u017cdy inny) wiatry.<\/span><\/p>\n
\n<\/strong>
\nRaz jeszcze zak\u0142ada pan, a\u00a0przynajmniej sugeruje, \u201ealbo\u2013albo\u201d tam, gdzie nale\u017ca\u0142oby m\u00f3wi\u0107 \u201ei\u2013i\u201d. Ci, co nie znosz\u0105 \u017byd\u00f3w, z\u00a0entuzjazmem zag\u0142osuj\u0105 na kolejn\u0105 pot\u0119piaj\u0105c\u0105 Izrael rezolucj\u0119, cho\u0107by mieli gdzie\u015b niedol\u0119 Palesty\u0144czyk\u00f3w i\u00a0cho\u0107by robili u\u00a0siebie w\u00a0domu albo u\u00a0s\u0105siad\u00f3w to samo, co Izraelczycy robi\u0105 w\u00a0Palestynie. A\u00a0zatem ludzie szczerze zatroskani gwa\u0142ceniem norm moralnych przez izraelskich okupant\u00f3w znajd\u0105 si\u0119 niechybnie w\u00a0toku g\u0142osowania, by angielski idiom na polski przet\u0142umaczy\u0107, w\u00a0jednym \u0142\u00f3\u017cku z\u00a0nieproszonymi partnerami. Ale niema\u0142a w\u00a0 tym rz\u0105d\u00f3w izraelskich zas\u0142uga, \u017ce taka niepo\u017c\u0105dana i, m\u00f3wi\u0105c szczerze, absurdalna koalicja wci\u0105\u017c na nowo si\u0119 dla ka\u017cdego g\u0142osowania zawi\u0105zuje.<\/span><\/p>\n
\n<\/strong>
\nNie przemawia do mnie idea bojkotu, bowiem bojkot, jak gaz truj\u0105cy, bro\u0144 bakteriologiczna czy bomba j\u0105drowa, jest narz\u0119dziem perfidnym: broni\u0105 masowego ra\u017cenia, ale i\u00a0ra\u017c\u0105c\u0105, nie przebieraj\u0105c, na o\u015blep (na podobie\u0144stwo \u201ekatastrofy naturalnej\u201d, jak np. wielkie trz\u0119sienie ziemi roku 1755 w\u00a0Lizbonie, o\u00a0kt\u00f3rym Wolter powiedzia\u0142 ze zgroz\u0105, \u017ce \u201eniewinnych na r\u00f3wni ze z\u0142oczy\u0144cami z\u0142o zgn\u0119bi\u0142o nieprzeparte\u201d).\u00a0Collateral casualties<\/em>\u00a0(\u201eszkody wsp\u00f3\u0142bie\u017cne\u201d) bojkotu s\u0105 olbrzymie i\u00a0wr\u0119cz niemo\u017cliwe do skalkulowania zawczasu. A\u00a0nadto: o\u00a0ile gn\u0119biciele znale\u017a\u0107 mog\u0105 taki czy owaki spos\u00f3b na unikni\u0119cie biedy, o\u00a0tyle ci ju\u017c pogn\u0119bieni mog\u0105 si\u0119 po bojkocie spodziewa\u0107 tylko gorszej jeszcze biedy.<\/span><\/p>\n
\n<\/strong>
\nOczywi\u015bcie jest czego si\u0119 ba\u0107, ale rzecz w\u00a0tym, czego nale\u017cy ba\u0107 si\u0119\u00a0bardziej<\/em>: niepodleg\u0142ej Palestyny, czy wlek\u0105cej si\u0119 w\u00a0niesko\u0144czono\u015b\u0107 okupacji i\u00a0 dosypywania prochu do i\u00a0tak ju\u017c pe\u0142nej niemal beczki? Jak do\u015bwiadczenie sugeruje, gro\u017aba wynik\u0142a z\u00a0tej drugiej ewentualno\u015bci, jest jeszcze du\u017co powa\u017cniejsza od pierwszej. Jednostronna decyzja wycofania si\u0119 wojsk izraelskich z\u00a0po\u0142udniowego Libanu, kt\u00f3rego okupacja by\u0142a rzekomo niezb\u0119dna dla bezpiecze\u0144stwa Izraela, nie zwi\u0119kszy\u0142a bynajmniej zagro\u017cenia ze strony liba\u0144skiego Hezbollahu \u2013 a\u00a0okupacja i\u00a0obl\u0119\u017cenie Gazy doda\u0142y krzepy i\u00a0bu\u0144czuczno\u015bci Hamasowi!<\/span><\/p>\n
\n<\/strong>
\nCzy mnie si\u0119 podoba, czy nie, niewiele ma do rzeczy. Idzie o\u00a0to, czy Izraelczycy, a\u00a0i Palesty\u0144czycy nabior\u0105 do tej idei sympatii, przekonania i\u00a0uznaj\u0105, \u017ce warto wysili\u0107 si\u0119 dla jej realizacji. I\u00a0czy zacisn\u0105 z\u0119by, zakasz\u0105 r\u0119kawy i\u00a0zabior\u0105 si\u0119 do roboty. Rzecz jasna, \u017ce budowa dwunarodowego pa\u0144stwa, jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzkich poczyna\u0144, zawiera szanse obok zagro\u017ce\u0144, obietnice wielkich korzy\u015bci, ale i\u00a0mo\u017cliwo\u015bci k\u0142opot\u00f3w. Wynik i\u00a0bilans ko\u0144cowy nie jest z\u00a0g\u00f3ry przes\u0105dzony, a\u00a0pewnie i\u00a0 nieprzewidywalny \u2013 bo wszak dopiero od zmy\u015blno\u015bci i\u00a0determinacji stron zale\u017ce\u0107 b\u0119dzie, czy eksperyment zako\u0144czy si\u0119 sukcesem.<\/span><\/p>\nW naszej erze intensywnej diasporyzacji zasada \u201ejedno terytorium, jedno pa\u0144stwo, jeden nar\u00f3d\u201d traci wiele z bezwzgl\u0119dno\u015bci, jak\u0105 jej przypisywano w erze narodobudownictwa. W dalszej perspektywie pa\u0144stwo wielonarodowe stanie si\u0119 pewnie regu\u0142\u0105, a nie, jak dzi\u015b, wyj\u0105tkiem. Wszyscy uczymy si\u0119 po trosze \u017cy\u0107 na sta\u0142e z r\u00f3\u017cnorodno\u015bci\u0105 \u2013 a i ni\u0105 si\u0119 cieszy\u0107. Ale to ju\u017c inna sprawa, znacznie od naszego tematu szersza.<\/span><\/div>\n
\n<\/strong>
\nDo doradzania rz\u0105dom, nie mam \u017cadnych kwalifikacji. Rz\u0105dy my\u015bl\u0105 innymi ni\u017c ja kategoriami, o\u00a0inne ni\u017c ja sprawy si\u0119 troszcz\u0105 i\u00a0innymi powo\u0142ane s\u0105 si\u0119 zajmowa\u0107. Ale gdyby mnie g\u0142os w\u00a0ONZ przyznano, g\u0142osowa\u0142bym \u201eza\u201d. I\u00a0 to pewnie jak rzadko bez wahania.<\/span><\/p>\n
\n<\/strong>
\nAno tak, jak si\u0119 rzeczy maj\u0105 \u2013 i\u00a0nie inaczej, bez przeinaczania. Zreszt\u0105 w\u00a0zawi\u0142e sprawy Izraelczyk\u00f3w i\u00a0Palesty\u0144czyk\u00f3w s\u0105 Polacy, chc\u0105c nie chc\u0105c, przez histori\u0119 (kt\u00f3rej odmieni\u0107 si\u0119 wszak nie da) i\u00a0tak wpl\u0105tani. Polska dostarczy\u0142a nie tysi\u0119cy, lecz dziesi\u0105tki czy setki tysi\u0119cy pionier\u00f3w i\u00a0za\u0142o\u017cycieli izraelskiego pa\u0144stwa. Nie dziw zatem, \u017ce \u2013 jak pami\u0119tam \u2013 z\u00a0wyniku wojny sze\u015bciodniowej Polacy serdecznie si\u0119 cieszyli. \u201eNasze polskie \u017bydki dali \u0142upnia tym ruskim Arabom\u201d \u2013 powiadali, zacieraj\u0105c r\u0119ce.<\/span><\/p>\n
\n<\/p>\n