{"id":87089,"date":"2021-06-21T17:09:47","date_gmt":"2021-06-21T15:09:47","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=87089"},"modified":"2021-06-21T07:40:46","modified_gmt":"2021-06-21T05:40:46","slug":"01-09-54","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=87089","title":{"rendered":"Owocna wsp\u00f3\u0142praca III Rzeszy i Zwi\u0105zku Sowieckiego trwa\u0142a do ostatnich godzin poprzedzaj\u0105cych niemiecki atak"},"content":{"rendered":"

Niemcy otrzymywa\u0142y od ZSRS 3000 ton ropy naftowej dziennie. Na zdj\u0119ciu: przepompowywanie surowca na stacji kolejowej w Przemy\u015blu, lipiec 1940 r. (Fot. Domena publiczna)<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>Owocna wsp\u00f3\u0142praca III Rzeszy i Zwi\u0105zku Sowieckiego trwa\u0142a do ostatnich godzin poprzedzaj\u0105cych niemiecki atak<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

S\u0142awomir D\u0119bski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Bez sowieckiej pomocy Niemcy nie odbudowa\u0142yby swojej armi. Wojna wybuch\u0142a wi\u0119c nie z powodu \u017ale uk\u0142adaj\u0105cej si\u0119 wsp\u00f3\u0142pracy gospodarczej czy wojskowej mi\u0119dzy Zwi\u0105zkiem Sowieckim i III Rzesz\u0105, ale dlatego, \u017ce Stalin i Hitler dostrzegli w sobie zagro\u017cenie.<\/strong><\/span><\/h4>\n

.<\/p>\n

Agresja III Rzeszy na Zwi\u0105zek Sowiecki by\u0142a nie tylko odwr\u00f3ceniem sojuszy zawi\u0105zanych w przededniu II wojny \u015bwiatowej, wydarzeniem brzemiennym w skutki dla jej ostatecznego wyniku, ale tak\u017ce jej konsekwencj\u0105 by\u0142 powr\u00f3t do tradycji wsp\u00f3\u0142pracy brytyjsko-rosyjskiej wymierzonej przeciwko hegemonicznym aspiracjom innych mocarstw europejskich. Klasyczna strategia polityczna Prus, a po 1870 r. zjednoczonych Niemiec<\/a> \u2013 uznawa\u0142a tak\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 za zagro\u017cenie.<\/span><\/p>\n

Jednym z tw\u00f3rc\u00f3w tej strategii by\u0142 kanclerz Niemiec Otto von Bismarck<\/a>, kt\u00f3ry szukaj\u0105c dla Niemiec bezpiecznej r\u00f3wnowagi europejskiej, doszed\u0142 do wniosku, \u017ce ka\u017cda polityczna konstelacja zmierzaj\u0105ca do ograniczenia niemieckiej pot\u0119gi musi uwzgl\u0119dnia\u0107 Rosj\u0119. Dlatego Niemcy powinny zawsze \u201etrzyma\u0107 Rosj\u0119 blisko siebie”, aby zamkn\u0105\u0107 innym mocarstwom mo\u017cliwo\u015b\u0107 stworzenia z ni\u0105 antyniemieckiego bloku.<\/span><\/p>\n

R\u00f3\u017cnice ideologiczne nie s\u0105 wa\u017cne<\/strong><\/h4>\n

Na pocz\u0105tku maja 1939 r. powsta\u0142a w Berlinie analiza, w kt\u00f3rej stwierdzano, \u017ce rozpocz\u0119cie negocjacji brytyjsko-sowieckich o wsp\u00f3\u0142pracy w powstrzymywaniu III Rzeszy oznacza, \u017ce \u201er\u00f3\u017cnice wewn\u0105trzpolityczne i \u015bwiatopogl\u0105dowe nie powinny by\u0107 przeszkod\u0105 dla tworzenia sojuszy nawet wtedy, gdy przeciwie\u0144stwo ideologiczne jest tak daleko id\u0105ce, jak mi\u0119dzy ultrakapitalistyczn\u0105, prywatn\u0105, wolnorynkow\u0105 monarchi\u0105 angielsk\u0105 a radykalnie antykapitalistycznym, ateistycznym, komunistycznym bolszewizmem”.<\/span><\/p>\n

Autorzy analizy przekonywali, \u017ce r\u00f3\u017cnice ideologiczne mi\u0119dzy Zwi\u0105zkiem Sowieckiem a nazistowskimi Niemcami s\u0105 du\u017co mniejsze ni\u017c dziel\u0105ce \u201epa\u0144stwo awangardy proletariatu” od \u201ekapitalistycznej monarchii angielskiej”. Ich zdaniem wsp\u00f3\u0142praca z III Rzesz\u0105 by\u0142a dla ZSRS bardziej atrakcyjna ni\u017c z Angli\u0105 i Francj\u0105<\/a>. Wchodz\u0105c do proponowanego przez Londyn bloku antyniemieckiego, Kreml wzmacnia\u0142by swoich s\u0105siad\u00f3w \u2013 Polsk\u0119, Rumuni\u0119 i Imperium Brytyjskie (Indie), podczas gdy przyst\u0105pienie ZSRS do wojny \u201erazem z Niemcami przeciwko Polsce by\u0142oby du\u017co mniej ryzykowne i mog\u0142oby [pom\u00f3c] odzyska\u0107 stare bia\u0142oruskie i ukrai\u0144skie ziemie utracone na rzecz Polski”.<\/span><\/p>\n

W ten spos\u00f3b Hitler zosta\u0142 przekonany, \u017ce nale\u017cy wykorzysta\u0107 aspiracje Stalina do zmiany europejskiego status quo opartego na traktacie wersalskim (1919) i pokoju ryskim (1921) i podj\u0105\u0107 z nim wsp\u00f3\u0142dzia\u0142anie, kt\u00f3re stworzy mu okazj\u0119 do odzyskania przez Rosj\u0119 granic utraconych w czasie, gdy bolszewicy byli zaj\u0119ci walk\u0105 o utrzymanie w\u0142adzy.<\/span><\/p>\n

W skr\u00f3cie taka by\u0142a intelektualna geneza uk\u0142adu Ribbentrop-Mo\u0142otow zawartego w Moskwie 23 sierpnia 1939 r.<\/span><\/p>\n

Do takiego my\u015blenia Hitlera przekonali dyplomaci, wojskowi i wywiad. Ludzie wychowani w bismarckowskiej szkole, a tak\u017ce na negatywnych do\u015bwiadczeniach Niemiec, gdy po \u015bmierci kanclerza (1898) kolejne rz\u0105dy dosz\u0142y do przekonania, \u017ce Niemcy s\u0105 ju\u017c tak silne, \u017ce mog\u0105 ignorowa\u0107 jego wskaz\u00f3wki. W rezultacie przeciwko Niemcom i sprzymierzonym z nimi Austro-W\u0119grom zawi\u0105za\u0142o si\u0119 tr\u00f3jporozumienie Anglii, Francji i Rosji. Wybuch\u0142a I wojna \u015bwiatowa, kt\u00f3r\u0105 Niemcy i Austro-W\u0119gry przegra\u0142y, tak\u017ce na skutek przyst\u0105pienia do wojny Stan\u00f3w Zjednoczonych.<\/span><\/p>\n

Pomocni bolszewicy<\/strong><\/h4>\n

Ju\u017c w jej trakcie Berlin pr\u00f3bowa\u0142 wr\u00f3ci\u0107 do bismarckowskiej strategii i doprowadzi\u0107 do rozbicia antyniemieckiego sojuszu. Wspom\u00f3g\u0142 grupk\u0119 radykalnych rosyjskich marksist\u00f3w, zwanych bolszewikami, z W\u0142odzimierzem Leninem na czele, w przej\u0119ciu w\u0142adzy w Rosji.<\/span><\/p>\n

27 marca 1917<\/a> r. z Zurychu wyjecha\u0142o do Niemiec 32 emigrant\u00f3w rosyjskich \u2013 wbrew legendzie nie w zaplombowanym wagonie, lecz do\u015b\u0107 wygodnie \u2013 w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych by\u0142o 19 bolszewik\u00f3w, w tym Lenin oraz Karol Radek, kt\u00f3ry jako obywatel austro-w\u0119gierski, urodzony we Lwowie i wykszta\u0142cony na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim, dzia\u0142acz Socjaldemokracji Kr\u00f3lestwa Polskiego i Litwy, kontaktowa\u0142 si\u0119 z wywiadem niemieckim, bo nie grozi\u0142 mu za to zarzut zdrady Rosji.<\/span><\/p>\n

Po dotarciu do Piotrogrodu Lenin i jego ludzie w\u0142\u0105czyli si\u0119 w walk\u0119 o w\u0142adz\u0119, ca\u0142y czas korzystaj\u0105c z pieni\u0119dzy Berlina. W sumie w latach 1917-18 niemiecki wywiad przekaza\u0142 bolszewikom ponad 50 mln marek niemieckich w z\u0142ocie (6-10 mln \u00f3wczesnych dolar\u00f3w i r\u00f3wnowarto\u015b\u0107 ponad 9 ton z\u0142ota). Po przewrocie bolszewickim, obaleniu Rz\u0105du Tymczasowego, Niemcy zmusili swoich protegowanych rewolucjonist\u00f3w do zawarcia separatystycznego pokoju, kt\u00f3ry zosta\u0142 podpisany w marcu 1918 r. w Brze\u015bciu. Tym samym Rosja wysz\u0142a z kolacji antyniemieckiej. Musia\u0142a jednak porzuci\u0107 tak\u017ce plany wzniecenia \u015bwiatowej rewolucji.<\/span><\/p>\n

Przeciw Polsce nawet z diab\u0142em<\/strong><\/h4>\n

Idea niemiecko-bolszewickiej wsp\u00f3\u0142pracy silnie zapad\u0142a jednak w pami\u0119\u0107 zar\u00f3wno niemieckim elitom wojskowym, jak i bolszewikom. Nieprzypadkowo wi\u0119c po narzuceniu Niemcom drako\u0144skich warunk\u00f3w traktatu wersalskiego w Berlinie powr\u00f3cono do pomys\u0142u wsp\u00f3\u0142pracy z bolszewikami, obliczonej na obalenie porz\u0105dku wersalskiego. Pierwszoplanow\u0105 postaci\u0105 sta\u0142 si\u0119 tu wspomniany Karol Radek. Wprawdzie po pr\u00f3bach wzniecenia przez niego rewolucji w Niemczech zosta\u0142 na pocz\u0105tku 1919 r. aresztowany i osadzony w berli\u0144skim wi\u0119zieniu Moabit, ale jeszcze, gdy w nim siedzia\u0142, odwiedzi\u0142 go gen. Hans von Seeckt, szef sztabu Reichswehry (1919-20) i p\u00f3\u017aniejszy naczelny dow\u00f3dca niemieckiej armii (1920-26). Szybko si\u0119 okaza\u0142o, \u017ce pogl\u0105dy na temat powojennej rzeczywisto\u015bci obaj maj\u0105 podobne. Doszli te\u017c do wniosku, \u017ce wsp\u00f3\u0142praca bolszewickiej Rosji i Niemiec Weimarskich b\u0119dzie sprzyja\u0107 odbudowaniu os\u0142abionych potencja\u0142\u00f3w obu pa\u0144stw.<\/span><\/p>\n

W czasie wojny polsko-bolszewickiej w 1920 r. von Seeckt, przemawiaj\u0105c w Hamburgu, m\u00f3wi\u0142: \u201e\u017baden Niemiec nie mo\u017ce kiwn\u0105\u0107 palcem w celu uratowania przed bolszewizmem Polski, tego najbardziej \u015bmiertelnego wroga Niemiec i sojusznika Francji, niszczyciela niemieckiej kultury, i je\u015bli diabe\u0142 bra\u0142by Polsk\u0119, my powinni\u015bmy mu w tym dopom\u00f3c”. Z kolei w memorandum o niemieckiej polityce zagranicznej von Seeckt argumentowa\u0142: \u201eTylko w trwa\u0142ym sojuszu z Wielk\u0105 Rosj\u0105 maj\u0105 Niemcy szans\u0119 odzyska\u0107 status wielkiego mocarstwa. Anglia i Francja obawiaj\u0105 si\u0119 tego sojuszu dw\u00f3ch kontynentalnych pot\u0119g i staraj\u0105 si\u0119 mu zapobiec ze wszystkich si\u0142\u2026 Dzi\u015b mamy do czynienia z Rosj\u0105 Sowieck\u0105, nie mamy wyboru, musimy z ni\u0105 stworzy\u0107 sojusz”.<\/span><\/p>\n

\u201eLinia Rappalo”<\/strong><\/h4>\n

Dla pokonanych pod Warszaw\u0105 bolszewik\u00f3w podj\u0119cie wsp\u00f3\u0142pracy z Niemcami by\u0142o sposobem na dokonanie wy\u0142omu w \u201ekapitalistycznym okr\u0105\u017ceniu ojczyzny proletariatu” i szans\u0105 na wzmocnienie pa\u0144stwa. Niemiecko-sowiecki traktat o wsp\u00f3\u0142pracy zawarty 16 kwietnia 1922 r. w Rapallo wyprowadzi\u0142 oba pa\u0144stwa z impasu.<\/span><\/p>\n

Traktat wersalski nak\u0142ada\u0142 na Republik\u0119 Weimarsk\u0105 powa\u017cne ograniczenia, m.in. w rozwoju lotnictwa, artylerii, broni pancernej i chemicznej. Porozumienie z Rosj\u0105 bolszewick\u0105, kt\u00f3ra nie by\u0142a stron\u0105 traktatu, umo\u017cliwi\u0142o im obchodzenie tych ogranicze\u0144. W Zwi\u0105zku Sowieckim zorganizowano szko\u0142y kszta\u0142c\u0105ce niemieckich lotnik\u00f3w, czo\u0142gist\u00f3w i artylerzyst\u00f3w, na specjalnych poligonach prowadzono wsp\u00f3lne \u0107wiczenia. W niemieckich biurach konstrukcyjnych w Rosji powstawa\u0142y projekty techniczne dla wszystkich rodzaj\u00f3w wojsk. Jednocze\u015bnie Sowieci otrzymali dost\u0119p do niemieckiej technologii wojskowej i wiedzy teoretycznej, dzi\u0119ki czemu intensywnie rozwijali swoje si\u0142y zbrojne.<\/span><\/p>\n

Adiutantem gen. Hansa von Seeckta by\u0142 urodzony w Moskwie p\u0142k Ernst K\u00f6string, kt\u00f3ry w 1931 r. zosta\u0142 niemieckim attach\u00e9 wojskowym w Moskwie. I cho\u0107 doj\u015bcie Hitlera do w\u0142adzy zako\u0144czy\u0142o niemiecko-sowieck\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 polityczno-wojskow\u0105 opart\u0105 na \u201elinii Rappalo”, bolszewicy ca\u0142y czas mieli pod r\u0119k\u0105 K\u00f6stringa, wielkiego zwolennika niemiecko-rosyjskiej wsp\u00f3\u0142pracy. Wprawdzie do dzi\u015b jego rola w doprowadzeniu do uk\u0142adu Ribbentrop-Mo\u0142otow nie zosta\u0142a w pe\u0142ni<\/a> ujawniona, ale gdy w nocy 24 sierpnia 1939 r. niemiecki minister spraw zagranicznych Joachim von Ribbentrop triumfowa\u0142 w niemieckiej ambasadzie w Moskwie po zawarciu w imieniu Hitlera ze Stalinem porozumienia o podziale Europy na strefy wp\u0142yw\u00f3w, wymin\u0105\u0142 ambasadora Friedricha-Wernera von der Schulenburga i pogratulowa\u0142 K\u00f6stringowi: \u201eDzi\u0119kuj\u0119, panie generale, pa\u0144ska wsp\u00f3\u0142praca by\u0142a decyduj\u0105ca!”.<\/span><\/p>\n

P\u0142k Ernst K\u00f6string, niemiecki attach\u00e9 wojskowy w Moskwie Fot. Domena Publiczna<\/em><\/span><\/p>\n

Morska wsp\u00f3\u0142praca<\/strong><\/h4>\n

Podj\u0119cie 17 wrze\u015bnia 1939 r. przez Zwi\u0105zek Sowiecki \u201eparalelnej akcji militarnej” w Polsce \u2013 jak 10 dni po inwazji okre\u015bli\u0142 j\u0105 zast\u0119pca Ribbentropa Ernst von Weizs\u00e4cker w rozmowie z w\u0142oskim ambasadorem \u2013 pomog\u0142o Niemcom zako\u0144czy\u0107 dzia\u0142ania wojenne w Polsce i zainicjowa\u0142o nowy okres wsp\u00f3\u0142pracy niemiecko-sowieckiej.<\/span><\/p>\n

Stalin stara\u0142 si\u0119 utrzyma\u0107 Zwi\u0105zek Sowiecki poza konfliktem w Europie, ale jednocze\u015bnie pomaga\u0142 Hitlerowi, aby ten nie waha\u0142 si\u0119 kontynuowa\u0107 wojny z Angli\u0105 i Francj\u0105. W czasie wsp\u00f3lnej inwazji na Polsk\u0119 Zwi\u0105zek Sowiecki udziela\u0142 niemieckim si\u0142om zbrojnym wsparcia radiolokacyjnego i logistycznego, a Ribbentrop podczas swojej drugiej wizyty w Moskwie 28 wrze\u015bnia 1939 r. uzyska\u0142 od Stalina zgod\u0119 na pog\u0142\u0119bienie dalszej wsp\u00f3\u0142pracy.<\/span><\/p>\n

Sowieci udost\u0119pnili niemieckim okr\u0119tom zatok\u0119 Zapadnaja Lica (na zach\u00f3d od Murma\u0144ska), gdzie na pocz\u0105tku listopada powsta\u0142a tajna baza zaopatrzeniowo-remontowa Kriegsmarine o kryptonimie \u201eNord”. Nie odgrywa\u0142a wprawdzie istotnej roli, ale ju\u017c samo utworzenie jej przez Niemc\u00f3w na sowieckim terytorium by\u0142o pogwa\u0142ceniem zasad obowi\u0105zuj\u0105cych pa\u0144stwo neutralne, jakim ZSRS oficjalnie si\u0119 og\u0142osi\u0142. Latem 1940 r., po zaj\u0119ciu przez Niemc\u00f3w Norwegii, baza \u201eNord” przesta\u0142a im by\u0107 ju\u017c potrzebna.<\/span><\/p>\n

Moskwa pomog\u0142a te\u017c Niemcom w uzbrojeniu statku handlowego \u201eIllner”, dzi\u0119ki czemu sta\u0142 si\u0119 on kr\u0105\u017cownikiem pomocniczym. Wspiera\u0142a te\u017c prowadzon\u0105 przez III Rzesz\u0119 wojn\u0119 morsk\u0105, m.in. udost\u0119pnia\u0142a jej okr\u0119tom \u201ep\u00f3\u0142nocn\u0105 drog\u0119 morsk\u0105” \u2013 z Morza Bia\u0142ego na Pacyfik. W sierpniu 1940 r. sowieckie lodo\u0142amacze przeprowadzi\u0142y tamt\u0119dy niemiecki kr\u0105\u017cownik pomocniczy nr 45 \u2013 \u201eKomet”, dowodzony przez kmdr. Roberta Eyssena, kt\u00f3ry podj\u0105\u0142 dzia\u0142ania korsarskie na Ocenie Spokojnym. By\u0142y na tyle skuteczne, \u017ce pod koniec 1940 r. dow\u00f3dztwo Kriegsmarine rozwa\u017ca\u0142o skierowanie latem 1941 r. \u201edrog\u0105 p\u00f3\u0142nocn\u0105” na morza dalekowschodnie kolejnych dw\u00f3ch kr\u0105\u017cownik\u00f3w. Niemcy wyst\u0105pili nawet do Sowiet\u00f3w z oficjaln\u0105 pro\u015bb\u0105 w tej sprawie i w styczniu 1941 r. kmdr J\u00f6rg Baumbach otrzyma\u0142 od nich odpowied\u017a pozytywn\u0105. Sowieci stawiali jedynie warunek, aby statki p\u0142yn\u0119\u0142y pod banderami handlowymi i by\u0142y w\u0142asno\u015bci\u0105 prywatnych, tzn. cywilnych, kompanii. Pomys\u0142 skorzystania z \u201edrogi p\u00f3\u0142nocnej” z przyczyn oczywistych przesta\u0142 by\u0107 aktualny w zwi\u0105zku z przygotowaniami do agresji na Zwi\u0105zek Sowiecki, do kt\u00f3rych musia\u0142a w\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 tak\u017ce Kriegsmarine.<\/span><\/p>\n

Rosjanie nie s\u0105 g\u0142upi!<\/strong><\/h4>\n

Dla walcz\u0105cych z mocarstwami zachodnimi Niemiec istotne znaczenie mia\u0142a sowiecka pomoc gospodarcza. Podczas drugiej wizyty w Moskwie Ribbentrop otwarcie m\u00f3wi\u0142 Stalinowi o nadziejach, jakie III Rzesza wi\u0105\u017ce z niemiecko-sowieck\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0105 ekonomiczn\u0105. K\u0142opot wynika\u0142 z tego, \u017ce w przeciwie\u0144stwie do sfery politycznej, gdzie taktyczne interesy Berlina pokrywa\u0142y si\u0119 ze strategicznym interesem Moskwy, w sferze gospodarczej cele obu kraj\u00f3w by\u0142y rozbie\u017cne.<\/span><\/p>\n

Sowieci doskonale zdawali sobie spraw\u0119, i\u017c ich atutem s\u0105 surowce, dlatego za ich dostawy chcieli otrzymywa\u0107 najlepszy produkty niemieckiego przemys\u0142u \u2013 uzbrojenie. Lista \u017cycze\u0144 obejmowa\u0142a m.in. kr\u0105\u017cowniki \u201eSeydlitz”, \u201eL\u00fctzow”, \u201ePrinz Eugen”, kad\u0142ub pancernika \u201eBismarck”. Tymczasem rozbudowa niemieckiej armii wymaga\u0142a sta\u0142ego zwi\u0119kszania produkcji uzbrojenia, a zam\u00f3wienia sowieckie by\u0142y dla niej konkurencj\u0105. Dodatkowo prowadz\u0105ca wojn\u0119 III Rzesza zosta\u0142a obj\u0119ta blokad\u0105 gospodarcz\u0105, dlatego form\u0105 rozliczania mi\u0119dzy partnerami powinien by\u0107 barter. Tyle \u017ce Niemcy chcieli sowieckich surowc\u00f3w natychmiast, a ich towary mia\u0142y by\u0107 dostarczane z op\u00f3\u017anieniem i przez d\u0142u\u017cszy czas. W praktyce oznacza\u0142o to kredytowanie III Rzeszy przez Zwi\u0105zek Sowiecki, cho\u0107 strona niemiecka uwa\u017ca\u0142a, \u017ce to nie by\u0142o kredytowanie, gdy\u017c za surowce chcia\u0142a p\u0142aci\u0107 niemieckimi markami.<\/span><\/p>\n

To zirytowa\u0142o Stalina, kt\u00f3ry otwarcie zwr\u00f3ci\u0142 Niemcom uwag\u0119, aby nie uwa\u017cali \u201eRosjan za g\u0142upc\u00f3w. W Europie Zachodniej brali Rosjan za nied\u017awiedzie, kt\u00f3re s\u0142abo pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 g\u0142ow\u0105. Wszyscy, kt\u00f3rzy trzymaj\u0105 si\u0119 tego pogl\u0105du, myl\u0105 si\u0119, Rosjanie nie s\u0105 g\u0142upsi od innych. Strona sowiecka zdaje sobie spraw\u0119, \u017ce Niemcy nie maj\u0105 teraz, gdzie kupowa\u0107 zbo\u017ca, nafty, rudy, bawe\u0142ny za marki, bo p\u0142aci\u0107 [musz\u0105] za to walut\u0105. Co da Zwi\u0105zkowi Sowieckiemu trzymanie zamro\u017conych marek w bankach i otrzymywanie za nie procent\u00f3w?”. Dlatego zdaniem Stalina dostawy rozliczane w markach nale\u017cy interpretowa\u0107 jako pomoc dla Niemiec, przez kt\u00f3r\u0105 jednak Zwi\u0105zek Sowiecki \u201enarobi\u0142 sobie niema\u0142o wrog\u00f3w”.<\/span><\/p>\n

W lutym 1940 r. Stalin przychyli\u0142 si\u0119 do pro\u015bby Ribbentropa o wsparcie \u201ewojny z Angli\u0105 i Francj\u0105 za pomoc\u0105 mo\u017cliwie szybkich i poka\u017anych dostaw surowc\u00f3w”. Moskwa ograniczy\u0142a w\u0142asne zam\u00f3wienia wojskowe i 11 lutego 1940 r. zawar\u0142a umow\u0119 gospodarcz\u0105 z III Rzesz\u0105. Mia\u0142a dostarcza\u0107 jej towary na \u0142\u0105czn\u0105 sum\u0119 650 mln marek, w tym surowce strategiczne \u2013 5 tys. ton rudy miedzi, 1,5 tys. ton rudy niklu, 950 ton rudy o\u0142owiu, 500 ton rudy wolframu, 500 ton rudy molibdenu i 3 tony rudy kobaltu. Ponadto Zwi\u0105zek Sowiecki zobowi\u0105za\u0142 si\u0119 do kupowania dla Niemiec surowc\u00f3w w pa\u0144stwach trzecich i umo\u017cliwi\u0107 tranzyt przez sowieckie terytorium towar\u00f3w z Rumunii, Iranu i Afganistanu oraz z pa\u0144stw Dalekiego Wschodu.<\/span><\/p>\n

Morze surowc\u00f3w p\u0142ynie do Rzeszy<\/strong><\/h4>\n

Niemiecka strefa gospodarcza (III Rzesza i pa\u0144stwa przez ni\u0105 okupowane) sta\u0142a si\u0119 w 1940 r. podstawowym odbiorc\u0105 sowieckich towar\u00f3w, przypada\u0142o na ni\u0105 a\u017c 52,2 proc. eksportu ZSRS, w tym 49,9 proc. eksportu fosforan\u00f3w, 77,7 proc. \u2013 azbestu, 62,4 proc \u2013 rudy chromu, 40,7 proc. \u2013 rudy manganowej, 75,2 proc. \u2013 ropy naftowej, 79,6 proc. \u2013 bawe\u0142ny i 77,2 proc. \u2013 zbo\u017ca.<\/span><\/p>\n

Fundamentalne znaczenie mia\u0142 dla Niemiec tranzyt przez Zwi\u0105zek Sowiecki towar\u00f3w kupowanych w pa\u0144stwach trzecich. Od kwietnia do grudnia 1940 r. przesz\u0142o t\u0105 drog\u0105 a\u017c 59 proc. niemieckiego importu oraz 49 proc. niemieckiego eksportu, za\u015b w pierwszej po\u0142owie 1941 r., odpowiednio, 72 i 64 proc.<\/span><\/p>\n

Gdy III Rzesza dokonywa\u0142a inwazji na Belgi\u0119, Holandi\u0119 i Francj\u0119, Sowieci zwi\u0119kszali dostawy surowc\u00f3w. Od marca 1940 r. Niemcy otrzymywa\u0142y 3000 ton ropy naftowej dziennie. W tym samym czasie sprzedali Sowietom kr\u0105\u017cownik \u201eL\u00fctzow” za 100 mln marek.<\/span><\/p>\n

10 stycznia 1941 r., czyli ju\u017c po tym, gdy obie strony uzna\u0142y si\u0119 wzajemnie za zagro\u017cenie i r\u00f3wnolegle zacz\u0119\u0142y przygotowania do wojny ofensywnej, oba kraje zawar\u0142y kolejne porozumienie handlowe. Tym razem g\u0142\u00f3wnym punktem niemieckich zam\u00f3wie\u0144 sta\u0142o si\u0119 zbo\u017ce, a Sowieci postawili na dostawy maszyn i obrabiarek. W pierwszym p\u00f3\u0142roczu 1941 r. wymiana towarowa mi\u0119dzy Rzesz\u0105 a Zwi\u0105zkiem Sowieckim osi\u0105gn\u0119\u0142a rekordowy pu\u0142ap, a obie strony wywi\u0105zywa\u0142y si\u0119 ze zobowi\u0105za\u0144 ze szczeg\u00f3ln\u0105 staranno\u015bci\u0105. Zwi\u0105zek Sowiecki ju\u017c w kwietniu zrealizowa\u0142 niemieckie zam\u00f3wienia na zbo\u017ce na ca\u0142y 1941 r. w 90,3 proc. Niemcy tak\u017ce przekroczyli harmonogramy, realizuj\u0105c sowieckie zam\u00f3wienia w 81,5 proc. W maju 1941 r., a wi\u0119c miesi\u0105c przed inwazj\u0105 na ZSRS, Niemcy zap\u0142acili za dostawy z\u0142otem.<\/span><\/p>\n

Transporty sz\u0142y w obie strony niemal do ostatnich godzin poprzedzaj\u0105cych niemiecki atak. Wojna wybuch\u0142a wi\u0119c nie z powodu \u017ale uk\u0142adaj\u0105cej si\u0119 wsp\u00f3\u0142pracy gospodarczej czy wojskowej mi\u0119dzy Zwi\u0105zkiem Sowieckim i III Rzesz\u0105, ale dlatego, \u017ce Stalin i Hitler dostrzegli w sobie zagro\u017cenie. I obaj postanowili mu przeciwdzia\u0142a\u0107, zaskakuj\u0105c rywala agresj\u0105. Hitler by\u0142 szybszy.<\/span><\/p>\n

\n

Dr S\u0142awomir D\u0119bski<\/b> (ur. w 1971 r.) \u2013 politolog i historyk, dyrektor Polskiego Instytutu Spraw Mi\u0119dzynarodowych. Autor m.in. ksi\u0105\u017cki \u201eMi\u0119dzy Berlinem a Moskw\u0105. Stosunki niemiecko-sowieckie 1939-1941″, PISM, Warszawa 2003<\/i><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Niemcy otrzymywa\u0142y od ZSRS 3000 ton ropy naftowej dziennie. Na zdj\u0119ciu: przepompowywanie surowca na stacji kolejowej w Przemy\u015blu, lipiec 1940 r. (Fot. Domena publiczna) Owocna wsp\u00f3\u0142praca III Rzeszy i Zwi\u0105zku Sowieckiego trwa\u0142a do ostatnich godzin poprzedzaj\u0105cych niemiecki atak S\u0142awomir D\u0119bski Bez sowieckiej pomocy Niemcy nie odbudowa\u0142yby swojej armi. Wojna wybuch\u0142a wi\u0119c nie z powodu \u017ale […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/87089"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=87089"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/87089\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":87112,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/87089\/revisions\/87112"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=87089"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=87089"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=87089"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}