{"id":87537,"date":"2021-07-07T17:09:55","date_gmt":"2021-07-07T15:09:55","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=87537"},"modified":"2021-07-07T08:08:00","modified_gmt":"2021-07-07T06:08:00","slug":"17-09-55","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=87537","title":{"rendered":"4 lipca 1946. 75 lat temu wybuch\u0142 pogrom kielecki"},"content":{"rendered":"

<\/p>\n

\n
\"\"<\/a>4 lipca 1946. 75 lat temu wybuch\u0142 pogrom kielecki<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

\u017bydowski Instytut Historyczny<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

75 lat temu dosz\u0142o do pogromu \u017byd\u00f3w w Kielcach. Oprawcami swoich \u017cydowskich s\u0105siad\u00f3w byli Polacy, a do tragicznych wydarze\u0144 dosz\u0142o w wyzwolonej spod okupacji hitlerowskiej Polsce.<\/strong><\/span><\/h4>\n

\"kielce_pirotte_1_szpital.jpg\"Kobieta ranna podczas pogromu kieleckiego na \u0142\u00f3\u017cku w Szpitalu \u015bw. Aleksandra. Fotografia Julii Pirotte, zbiory \u017bIH<\/em><\/span><\/p>\n

Wydarzenia nazywane dzi\u015b \u201epogromem kieleckim\u201d rozegra\u0142y si\u0119 przede wszystkim w budynku przy ulicy Planty 7\/9, w kt\u00f3rym mieszka\u0142o oko\u0142o 200 os\u00f3b. Opr\u00f3cz lokator\u00f3w mie\u015bci\u0142y si\u0119 tam r\u00f3wnie\u017c biura instytucji \u017cydowskich (komitet \u017cydowski, kongregacja, kibuc partii syjonistycznej Ichud itp.). Nie by\u0142a to jednak jedyna arena tragicznych wydarze\u0144. Do pogrom\u00f3w ludno\u015bci \u017cydowskiej dochodzi\u0142o tak\u017ce w innych miejscach w Kielcach, a tak\u017ce w poci\u0105gach przeje\u017cd\u017caj\u0105cych tego dnia przez miasto.<\/span><\/p>\n

Jak pisze Joanna Tokarska-Bakir w ksi\u0105\u017cce Pod kl\u0105tw\u0105. Spo\u0142eczny portret pogromu kieleckiego<\/em>, z powodu niekompletnej dokumentacji definitywne okre\u015blenie liczby ofiar jest niemo\u017cliwe. Istnieje co najmniej pi\u0119\u0107 wykaz\u00f3w ofiar pogromu, m.in. lista organizacji Joint<\/a><\/strong><\/span> (American Jewish Joint Distribution Committee) z lipca 1946 r., kt\u00f3ra sk\u0142ada si\u0119 z 39 nazwisk (zw\u0142oki 32 rozpoznano, zw\u0142oki 7 os\u00f3b pozosta\u0142y nierozpoznane). Ca\u0142kowite zestawienie nazwisk obejmuje 52 pozycje. [1]<\/span><\/p>\n

Jak dosz\u0142o do pogromu?<\/strong><\/h4>\n

Wywo\u0142anie pogromu kieleckiego wi\u0105za\u0142o si\u0119 z niezale\u017cnymi od siebie dzia\u0142aniami wojska, milicji i niekt\u00f3rych pracownik\u00f3w Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa. Bezpo\u015bredni\u0105 przyczyn\u0105 podj\u0119cia przez nich owych dzia\u0142a\u0144 w stosunku do ludno\u015bci \u017cydowskiej by\u0142a plotka o rzekomym porwaniu 8-letniego w\u00f3wczas Henryka B\u0142aszczyka, kt\u00f3ry zagin\u0105\u0142 1 lipca. Jego ojciec, Walenty B\u0142aszczyk, szewc, jeszcze tego dnia oko\u0142o godziny 23.00 zg\u0142osi\u0142 Milicji Obywatelskiej zagini\u0119cia dziecka. Dwa dni p\u00f3\u017aniej ch\u0142opiec wr\u00f3ci\u0142 sam do domu.<\/span><\/p>\n

\"kielce_pirotte_2_szpital.jpg\"<\/p>\n

\"kielce_pirotte_3_trumny.jpg\"M\u0119\u017cczy\u017ani ranni podczas pogromu kieleckiego na \u0142\u00f3\u017ckach w Szpitalu \u015bw. Aleksandra; trumny z cia\u0142ami ofiar pogromu przy szpitalu. Fotografie Julii Pirotte, zbiory \u017bIH<\/em><\/span><\/p>\n

W dniu jego powrotu, oko\u0142o p\u00f3\u0142nocy Walenty B\u0142aszczyk, b\u0119d\u0105cy pod wp\u0142ywem alkoholu, stawi\u0142 si\u0119 na komendzie Milicji twierdz\u0105c, \u017ce jego syn przez ca\u0142y czas od chwili zagini\u0119cia by\u0142 przetrzymywany w piwnicy przez \u017byd\u00f3w, sk\u0105d uda\u0142o mu si\u0119 uciec. 4 lipca rano Walenty B\u0142aszczyk z synem i w towarzystwie s\u0105siada ponownie stawili si\u0119 na komisariacie. Wed\u0142ug zezna\u0144 obu B\u0142aszczyk\u00f3w nieznajomy m\u0119\u017cczyzna da\u0142 ch\u0142opcu na ulicy paczk\u0119 i poprosi\u0142 o odniesienie jej do domu. Za t\u0119 przys\u0142ug\u0119 mia\u0142 mu zap\u0142aci\u0107 20 z\u0142. M\u0119\u017cczyzna ten mia\u0142 osobi\u015bcie wskazywa\u0107 Henrykowi drog\u0119. Po dotarciu na miejsce miano zabra\u0107 Henrykowi paczk\u0119 i zamkn\u0105\u0107 go w piwnicy, gdzie rzekomo przetrzymywano ju\u017c kilkoro innych dzieci. Po drodze na komisariat ma\u0142y Henryk mia\u0142 wskaza\u0107 budynek przy ulicy Planty 7\/9 jako na miejsce swojego uwi\u0119zienia, a tak\u017ce rozpozna\u0107 m\u0119\u017cczyzn\u0119, kt\u00f3ry go uwi\u0119zi\u0142. Budynek ten znajdowa\u0142 si\u0119 w odleg\u0142o\u015bci 200 metr\u00f3w od komisariatu.<\/span><\/p>\n

Zeznania B\u0142aszczyk\u00f3w okaza\u0142y si\u0119 p\u00f3\u017aniej fa\u0142szywe. W rzeczywisto\u015bci ch\u0142opiec, nie informuj\u0105c o tym rodzic\u00f3w, pojecha\u0142 do wsi oddalonej o 20 km od Kielc, w kt\u00f3rej wraz z rodzin\u0105 mieszka\u0142 w czasie wojny. Opowie\u015b\u0107 o porwaniu i przetrzymywaniu go przez \u017byd\u00f3w zmy\u015bli\u0142, najpewniej chc\u0105c unikn\u0105\u0107 kary.<\/span><\/p>\n

Po odebraniu zezna\u0144 dow\u00f3dca komisariatu, starszy sier\u017cant Edmund Zag\u00f3rski, wys\u0142a\u0142 na ulic\u0119 Planty razem z B\u0142aszczykami patrol milicji z\u0142o\u017cony z sze\u015bciu funkcjonariuszy. Po dotarciu na miejsce milicjanci aresztowali wskazanego przez ch\u0142opca m\u0119\u017cczyzn\u0119 o nazwisku Kalman Singer i wr\u00f3cili z nim na komisariat. Nast\u0119pnie, po rozmowie z zast\u0119pc\u0105 Komendanta Wojew\u00f3dzkiego MO majorem Kazimierzem Gwiazdowiczem, sier\u017cant Zag\u00f3rski wys\u0142a\u0142 patrol na miejsce rzekomego uwi\u0119zienia ch\u0142opca w celu przeszukania budynku. Patrol mia\u0142 niespotykan\u0105 w tych warunkach liczebno\u015b\u0107 \u2013 liczy\u0142 kilkunastu funkcjonariuszy. Wszyscy zg\u0142osili si\u0119 na ochotnika. Po drodze milicjanci opowiadali napotkanym przechodniom o rzekomym porywaniu dzieci chrze\u015bcija\u0144skich przez \u017byd\u00f3w i wykorzystywaniu ich do mord\u00f3w rytualnych. Po przeszukaniu budynku sta\u0142o si\u0119 oczywiste, \u017ce historia nie mog\u0142a by\u0107 prawdziwa, poniewa\u017c dom przy ulicy Planty 7\/9 nie mia\u0142 piwnic.<\/span><\/p>\n

Przebieg pogromu<\/strong><\/h4>\n

Pogrom rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 4 lipca 1946 roku w godzinach porannych. Pierwsze strza\u0142y zosta\u0142y oddane przez wojskowych wewn\u0105trz budynku przy ulicy Planty 7\/9. Po wej\u015bciu do budynku \u017co\u0142nierze wyci\u0105gali \u017byd\u00f3w szukaj\u0105cych schronienia w kolejnych pomieszczeniach i wyprowadzali ich na zewn\u0105trz. Znajduj\u0105cy si\u0119 przed budynkiem t\u0142um cywil\u00f3w i \u017co\u0142nierzy bi\u0142 te osoby i rzuca\u0142 w nie kamieniami. Od kilku do kilkunastu os\u00f3b, zar\u00f3wno kobiet jak i m\u0119\u017cczyzn, zosta\u0142o w\u00f3wczas zastrzelonych i zgin\u0119\u0142o od ran zadanych bagnetami lub t\u0119pymi narz\u0119dziami. Dwie kobiety wyrzucono przez okna, po czym na ulicy zosta\u0142y one dobite przez t\u0142um. Dzia\u0142ania maj\u0105ce na celu uspokojenie t\u0142umu, podejmowane przez r\u00f3\u017cne czynniki w\u0142adz oraz przedstawicieli Ko\u015bcio\u0142a, odznacza\u0142y si\u0119 du\u017c\u0105 nieudolno\u015bci\u0105 i nie przynios\u0142y \u017cadnych rezultat\u00f3w. Cywile, a tak\u017ce \u017co\u0142nierze, rabowali swoje ofiary i ich dobytek znajduj\u0105cy si\u0119 w budynku.<\/span><\/p>\n

\u017byd\u00f3w atakowano r\u00f3wnie\u017c na po\u015brednich stacjach linii kolejowej Kielce-Cz\u0119stochowa. \u0141\u0105cznie w poci\u0105gach i na dworcach w rejonie kieleckim zgin\u0119\u0142o tego dnia oko\u0142o trzydzie\u015bcioro \u017byd\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Pierwsza faza pogromu trwa\u0142a do po\u0142udnia, druga rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 wraz z przybyciem na ulic\u0119 Planty robotnik\u00f3w z huty \u201eLudwik\u00f3w\u201d. Oko\u0142o godziny 16 sytuacja zosta\u0142a opanowana, nie wyciszy\u0142o to jednak nastroj\u00f3w anty\u017cydowskich. Bezpo\u015brednio po pogromie odby\u0142 si\u0119 wiec anty\u017cydowski. Demonstrowano tak\u017ce przed szpitalem, gdzie znajdowali si\u0119 ranni \u017bydzi.<\/span><\/p>\n

\"kielce_pirotte_4_kondukt.jpg\"<\/p>\n

\"kielce_pirotte_5_kondukt.jpg\"Kondukt pogrzebowy ofiar pogromu kieleckiego; \u017bo\u0142nierze wojska polskiego id\u0105cy w kondukcie. Fotografie Julii Pirotte, zbiory \u017bIH<\/em><\/span><\/p>\n

Procesy s\u0105dowe<\/strong><\/h4>\n

Wyja\u015bnieniem przyczyn pogromu kieleckiego zajmowa\u0142y si\u0119 komisje powo\u0142ane przez poszczeg\u00f3lne ministerstwa. Nale\u017cy jednak zaznaczy\u0107, \u017ce z powod\u00f3w politycznych nie istnia\u0142y szanse na obiektywne przeprowadzenie \u015bledztwa i znalezienie winnych. Wydarzenia w Kielcach zosta\u0142y wykorzystane przez czo\u0142owych dzia\u0142aczy PPR (W\u0142adys\u0142aw Gomu\u0142ka) i PPS (J\u00f3zef Cyrankiewicz) do zdyskredytowania opozycji niepodleg\u0142o\u015bciowej. W\u0142adze hamowa\u0142y tak\u017ce dzia\u0142alno\u015b\u0107 niezale\u017cnych czynnik\u00f3w, staraj\u0105cych si\u0119 odnale\u017a\u0107 odpowiedzialnych za mord. Wyja\u015bnienia inne ni\u017c oficjalna wersja wydarze\u0144 by\u0142y ograniczane przez cenzur\u0119 b\u0105d\u017a fa\u0142szowane.<\/span><\/p>\n

W nast\u0119pstwie pogromu kieleckiego odby\u0142o si\u0119 oko\u0142o 10 proces\u00f3w os\u00f3b, w r\u00f3\u017cny spos\u00f3b odpowiedzialnych za owe wydarzenia. W\u015br\u00f3d oskar\u017conych byli cywile, wojskowi, milicjanci, kierownik kieleckiego UB. Zapad\u0142o kilka wyrok\u00f3w \u015bmierci (zosta\u0142y wykonane). Procesy by\u0142y tak\u017ce podporz\u0105dkowane racjom politycznym. Wielokrotnie w czasie rozpraw naruszano prawo, stosowano przemoc, niekt\u00f3rzy oskar\u017ceni znale\u017ali si\u0119 na sali rozpraw przypadkowo.<\/span><\/p>\n

Istnieje kilka teorii maj\u0105cych wyja\u015bni\u0107 przyczyn\u0119 tamtych wydarze\u0144. Najcz\u0119\u015bciej pojawia si\u0119 teza o radzieckiej, b\u0105d\u017a polskiej prowokacji si\u0142 bezpiecze\u0144stwa. W opublikowanych w 2006 roku wynikach \u015bledztwa Instytut Pami\u0119ci Narodowej poda\u0142, \u017ce materia\u0142 dowodowy nie wskaza\u0142 jednoznacznie na to, by kt\u00f3rakolwiek z tych hipotez by\u0142a prawdziwa. Jako najbardziej prawdopodobn\u0105 hipotez\u0119 IPN uzna\u0142 wersj\u0119, \u017ce wydarzenia kieleckie z 4 lipca 1946 roku mia\u0142y charakter spontaniczny i zaistnia\u0142y wskutek nieszcz\u0119\u015bliwego zbiegu okoliczno\u015bci natury historycznej i wsp\u00f3\u0142czesnej.<\/span><\/p>\n

Badania nad t\u0105 problematyk\u0105 s\u0105 utrudnione z powodu zniszczenia cz\u0119\u015bci dokument\u00f3w.<\/span>
\n<\/em><\/p>\n

\n

Przypis:<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

[1] Joanna Tokarska-Bakir<\/strong>, Pod kl\u0105tw\u0105. Spo\u0142eczny portret pogromu kieleckiego, t.1, Wyd. Czarna Owca, Warszawa 2018, s. 446.
\n<\/em><\/span><\/p>\n

Tekst przygotowany na bazie has\u0142a \u201epogrom kielecki\u201d autorstwa Bo\u017ceny Szaynok znajduj\u0105cego si\u0119 w Polskim S\u0142owniku Judaistycznym<\/a><\/strong><\/span>.<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

4 lipca 1946. 75 lat temu wybuch\u0142 pogrom kielecki \u017bydowski Instytut Historyczny 75 lat temu dosz\u0142o do pogromu \u017byd\u00f3w w Kielcach. Oprawcami swoich \u017cydowskich s\u0105siad\u00f3w byli Polacy, a do tragicznych wydarze\u0144 dosz\u0142o w wyzwolonej spod okupacji hitlerowskiej Polsce. Kobieta ranna podczas pogromu kieleckiego na \u0142\u00f3\u017cku w Szpitalu \u015bw. Aleksandra. Fotografia Julii Pirotte, zbiory \u017bIH Wydarzenia nazywane dzi\u015b \u201epogromem kieleckim\u201d rozegra\u0142y […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/87537"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=87537"}],"version-history":[{"count":13,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/87537\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":87556,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/87537\/revisions\/87556"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=87537"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=87537"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=87537"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}