{"id":87642,"date":"2021-07-31T17:09:59","date_gmt":"2021-07-31T15:09:59","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=87642"},"modified":"2021-07-21T08:18:55","modified_gmt":"2021-07-21T06:18:55","slug":"21-09-65","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=87642","title":{"rendered":"Kana\u0142 Stambulski podzieli los CPK? Szalona idea Erdo\u011fana"},"content":{"rendered":"

Umit Bektas \/ Reuters \/ Forum<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>Kana\u0142 Stambulski podzieli los CPK? Szalona idea Erdo\u011fana<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Dominik Sipi\u0144ski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Turcja udaje, \u017ce rozpocz\u0119\u0142a roboty przy budowie Kana\u0142u Stambulskiego, omijaj\u0105cego Cie\u015bnin\u0119 Bosforsk\u0105. To projekt drogi, szkodliwy i potrzebny jedynie prezydentowi Recepowi Erdo\u011fanowi.<\/strong><\/span><\/h4>\n

.<\/p>\n

Polski rz\u0105d otwarcie przyznaje, \u017ce jedn\u0105 z inspiracji do budowy Centralnego Portu Komunikacyjnego by\u0142o wielkie lotnisko otwarte w 2019 r. w Stambule. Podobie\u0144stw mi\u0119dzy godno\u015bciowymi inwestycjami w\u0142adz w Warszawie i Ankarze jest jednak wi\u0119cej. 26 czerwca prezydent Recep Tayyip Erdo\u011fan<\/a><\/strong><\/span> formalnie zainicjowa\u0142 budow\u0119 Kana\u0142u Stambulskiego, kt\u00f3ry ma omija\u0107 Bosfor i udro\u017cni\u0107 tranzyt mi\u0119dzy morzami \u015ar\u00f3dziemnym i Czarnym. Cho\u0107 pod wzgl\u0119dem skali nie da si\u0119 por\u00f3wnywa\u0107 tego gigantycznego projektu do przekopu Mierzei Wi\u015blane<\/strong><\/span>j<\/a>, to z polsk\u0105 inwestycj\u0105 \u0142\u0105czy go brak sensu ekonomicznego, potencjalnie dramatyczne skutki \u015brodowiskowe i pretekst geostrategiczny, kt\u00f3ry tylko stwarza pozory zasadnego.<\/span><\/p>\n

Kana\u0142 Stambulski. \u201eSzalona idea\u201d Erdo\u011fana<\/strong><\/h4>\n

Turecka inwestycja nie jest pomys\u0142em Erdo\u011fana, bo o budowie przekopu r\u00f3wnoleg\u0142ego do Bosforu my\u015bleli ju\u017c otoma\u0144scy su\u0142tani w XVI w. Ale to rz\u0105dz\u0105cy w rolach premiera i prezydenta od 2003 r. autokrata rozpocz\u0105\u0142 realizacj\u0119 tego planu. To kolejny z jego wielkich infrastrukturalnych pomys\u0142\u00f3w zmieniaj\u0105cych oblicze najwi\u0119kszego miasta kraju \u2013 po trzecim mo\u015bcie przez Bosfor (2016), tunelach drogowym i kolejowym pod cie\u015bnin\u0105 (2016 i 2019) oraz megalotnisku<\/a>.<\/strong><\/span><\/span><\/p>\n

Wszystkie by\u0142y koszmarnie drogie, a przy ich realizacji nieszczeg\u00f3lnie przejmowano si\u0119 kwestiami \u015brodowiskowymi czy prawami mieszka\u0144c\u00f3w. Ale maj\u0105 uzasadnienie ekonomiczne. Natomiast kana\u0142 mo\u017ce by\u0107 nie tylko najdro\u017csz\u0105 inwestycj\u0105, ale te\u017c najmniej potrzebn\u0105 \u2013 nie chc\u0105 go nawet armatorzy statk\u00f3w, kt\u00f3rzy mogliby skorzysta\u0107. Nie bez powodu, sam Erdo\u011fan m\u00f3wi o nim, \u017ce to idea \u201eszalona\u201d.<\/span><\/p>\n

Dla Turcji Kana\u0142 Stambulski to projekt na miar\u0119 przekop\u00f3w w Suezie i Panamie. Droga wodna ma mie\u0107 45 km, znacznie mniej ni\u017c Kana\u0142 Panamski<\/a><\/strong><\/span> (80 km), nie m\u00f3wi\u0105c o Sueskim (193 km). Kana\u0142 Stambulski b\u0119dzie g\u0142\u0119bszy (co najmniej 20,75 m) i szerszy (275 m) ni\u017c egipski i panamski odpowiednik, a sze\u015b\u0107 nowych most\u00f3w nad nim zostanie zaprojektowanych tak, aby umo\u017cliwi\u0107 tranzyt statk\u00f3w o wysoko\u015bci 58 m. Nowy kana\u0142 od strony Morza Czarnego rozpocznie si\u0119 w pobli\u017cu megalotniska. Ma dzi\u0119ki temu powsta\u0107 zintegrowany system logistyczny, \u0142\u0105cz\u0105cy tak\u017ce transport drogowy i kolejowy. Po\u0142o\u017cenie Stambu\u0142u mi\u0119dzy Europ\u0105 i Azj\u0105 jest punktem wyj\u015bcia dla geostrategicznej wizji Erdo\u011fana, a zwi\u0119kszenie roli tego miasta jako hubu prze\u0142adunkowego ma by\u0107 odskoczni\u0105 dla znajduj\u0105cej si\u0119 w coraz wi\u0119kszym kryzysie gospodarki.<\/span><\/p>\n

Turecki kana\u0142. Wi\u0119cej problem\u00f3w ni\u017c po\u017cytku<\/strong><\/h4>\n

W teorii najwa\u017cniejszym argumentem za budow\u0105 kana\u0142u jest zat\u0142oczenie Bosforu<\/a><\/strong><\/span>. Ruch w cie\u015bninie wzr\u00f3s\u0142 od 2005 r. o 72 proc., a zwolennicy pomys\u0142u Erdo\u011fana zwracaj\u0105 uwag\u0119 na d\u0142ugi czas oczekiwania statk\u00f3w na tranzyt, zagro\u017cenie dla bezpiecze\u0144stwa, zanieczyszczenie zwi\u0105zane z t\u0142okiem i ryzyko katastrofy ekologicznej w centrum Stambu\u0142u.<\/span><\/p>\n

Te argumenty nie wytrzymuj\u0105 zderzenia z faktami. Jak wynika z raportu przygotowanego przez sam rz\u0105d turecki, \u015bredni czas oczekiwania statk\u00f3w na tranzyt przez Bosfor to 13,7 godziny, mniej wi\u0119cej tyle samo co w Kanale Sueskim<\/a><\/strong><\/span>. W Panamie statki czekaj\u0105 nawet kilka dni. Co wi\u0119cej, kolejki w Bosforze wynikaj\u0105 nie z braku przepustowo\u015bci, ale z warunk\u00f3w pogodowych (cz\u0119stych mgie\u0142 i silnych wiatr\u00f3w), braku wystarczaj\u0105cej liczby statk\u00f3w pomocniczych i urz\u0105dze\u0144 nawigacyjnych. Kana\u0142 b\u0119dzie tak samo, a mo\u017ce nawet bardziej nara\u017cony na mg\u0142y, a drug\u0105 z przyczyn Turcja mo\u017ce usun\u0105\u0107 znacznie ni\u017cszym kosztem, bez budowy nowej drogi wodnej.<\/span><\/p>\n

Pod wzgl\u0119dem \u015brodowiskowym nowy kana\u0142 przysporzy za to wi\u0119cej problem\u00f3w, ni\u017c ich rozwi\u0105\u017ce. Budowa zniszczy cenne lasy, kt\u00f3re odgrywaj\u0105 kluczow\u0105 rol\u0119 w obiegu wody pitnej dla Stambu\u0142u. Z europejskiej cz\u0119\u015bci miasta, kt\u00f3r\u0119dy nitka ma przebiega\u0107, pochodzi 40 proc. zapas\u00f3w wody dla tego gigantycznego miasta. Poza zaburzeniem obiegu wody dochodzi ryzyko ska\u017cenia w\u00f3d podziemnych. Po\u0142\u0105czenie ekosystem\u00f3w Morza Czarnego i Marmara mo\u017ce zaszkodzi\u0107 im obydwu. Mimo teoretycznego zagro\u017cenia katastrof\u0105 w Bosforze od 40 lat w cie\u015bninie nie dosz\u0142o do \u017cadnego istotnego zdarzenia zwi\u0105zanego z bezpiecze\u0144stwem.<\/span><\/p>\n

Omin\u0105\u0107 Bosfor i konwencj\u0119 z Montreux<\/strong><\/h4>\n

Dla Turcji ma to by\u0107 inwestycja finansowa i polityczna. Zgodnie z konwencj\u0105 z Montreux z 1936 r.<\/a><\/strong><\/span> Ankara ma wprawdzie suwerenno\u015b\u0107 nad Bosforem i po\u0142o\u017con\u0105 na po\u0142udnie cie\u015bnin\u0105 Dardanele, ale nie mo\u017ce pobiera\u0107 op\u0142at za tranzyt. Tymczasem kana\u0142y Sueski i Panamski s\u0105 dla Egiptu i Panamy lukratywnym \u017ar\u00f3d\u0142em dochod\u00f3w, generuj\u0105c odpowiednio ok. 2 i 5 proc. PKB tych pa\u0144stw. Turcja wielokrotnie podkre\u015bla\u0142a, \u017ce Kana\u0142 Stambulski nie b\u0119dzie podlega\u0142 konwencji z Montreux, co umo\u017cliwi pobieranie op\u0142at. Nie wiadomo jednak, jak Erdo\u011fan chcia\u0142by zmusi\u0107 do tego armator\u00f3w bez zakazu darmowego tranzytu przez Bosfor.<\/span><\/p>\n

Konwencja z Montreux ogranicza te\u017c kontrol\u0119 Turcji nad tym, kto mo\u017ce przekracza\u0107 cie\u015bniny. Statki handlowe nie podlegaj\u0105 \u017cadnym ograniczeniom niezale\u017cnie od przewo\u017conych \u0142adunk\u00f3w (jedyny wyj\u0105tek to statki pod bander\u0105 pa\u0144stw, kt\u00f3re s\u0105 z Turcj\u0105 w stanie wojny). Przez Bosfor bez wi\u0119kszych ogranicze\u0144 mog\u0105 przep\u0142ywa\u0107 okr\u0119ty marynarek pa\u0144stw basenu Morza Czarnego (w tym Rosji), natomiast inne podlegaj\u0105 do\u015b\u0107 surowym ograniczeniom dotycz\u0105cym wielko\u015bci i musz\u0105 zg\u0142asza\u0107 zamiar tranzytu z o\u015bmiodniowym wyprzedzeniem. To ogranicza mo\u017cliwo\u015bci operowania floty NATO<\/a>, w tym ameryka\u0144skiej.<\/span><\/p>\n

Niepodlegaj\u0105cy konwencji Kana\u0142 Stambulski u\u0142atwi\u0142by tranzyt na Morze Czarne okr\u0119tom, kt\u00f3re teraz maj\u0105 nieco utrudniony dost\u0119p. Jednak analityk Y\u00f6r\u00fck I\u015f\u0131k w artykule dla waszyngto\u0144skiego Middle East Institute (MEI) zwraca uwag\u0119, \u017ce konwencja dotyczy ca\u0142ej drogi z Morza \u015ar\u00f3dziemnego na Czarne, a wi\u0119c te\u017c cie\u015bniny Dardanele i morza Marmara. Samo omini\u0119cie Bosforu niczego wi\u0119c nie zmieni, bo reszta tranzytu b\u0119dzie regulowana przez konwencj\u0119.<\/span><\/p>\n

Losy r\u00f3wnoleg\u0142e su\u0142tana i kana\u0142u<\/strong><\/h4>\n

Cho\u0107 budowa zosta\u0142a formalnie zainaugurowana pod koniec czerwca, nie ma \u017cadnej gwarancji, \u017ce Kana\u0142 Stambulski powstanie. Na razie prace ruszy\u0142y jedynie przy fundamentach mostu Sazlidere, jednej z sze\u015bciu planowanych przepraw. Burmistrz Stambu\u0142u Ekrem Imamo\u011flu<\/a><\/strong><\/span> z opozycyjnej Republika\u0144skiej Partii Ludowej, kt\u00f3ry sprzeciwia si\u0119 budowie, nazwa\u0142 j\u0105 iluzj\u0105. Wed\u0142ug niego pod pretekstem wielkiego projektu rz\u0105d po prostu buduje now\u0105 autostrad\u0119 \u0142\u0105cz\u0105c\u0105 trzeci most nad Bosforem i lotnisko.<\/span><\/p>\n

Wci\u0105\u017c nie do ko\u0144ca wiadomo te\u017c, kto i ile zap\u0142aci za kana\u0142. Rz\u0105d Turcji szacuje koszt na 10 mld dol., niezale\u017cni analitycy m\u00f3wi\u0105 o co najmniej 20 mld, a MEI, po podliczeniu niezb\u0119dnych inwestycji w sieci wodoci\u0105gowe, energetyczne i inn\u0105 infrastruktur\u0119, doszed\u0142 do astronomicznej sumy 250 mld. \u015arodki mog\u0105 pochodzi\u0107 z chi\u0144skich po\u017cyczek, co zwi\u0105za\u0142oby Ankar\u0119 z Pekinem. Dot\u0105d Turcja mniej ch\u0119tnie ni\u017c inne kraje z regionu si\u0119ga\u0142a po kapita\u0142 z Pa\u0144stwa \u015arodka.<\/span><\/p>\n

W obliczu protest\u00f3w wobec projektu i jego bardzo w\u0105tpliwego sensu ekonomicznego mo\u017cna zak\u0142ada\u0107, \u017ce budowa Kana\u0142u Stambulskiego jest \u015bci\u015ble zwi\u0105zana z dalszymi losami Erdo\u011fana. Je\u015bli wsp\u00f3\u0142czesny su\u0142tan straci w\u0142adz\u0119, upadnie te\u017c projekt. Infrastrukturalne wstawanie z kolan, cho\u0107 kosztowne i szkodliwe, ma mu zapewni\u0107 popularno\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Umit Bektas \/ Reuters \/ Forum Kana\u0142 Stambulski podzieli los CPK? Szalona idea Erdo\u011fana Dominik Sipi\u0144ski Turcja udaje, \u017ce rozpocz\u0119\u0142a roboty przy budowie Kana\u0142u Stambulskiego, omijaj\u0105cego Cie\u015bnin\u0119 Bosforsk\u0105. To projekt drogi, szkodliwy i potrzebny jedynie prezydentowi Recepowi Erdo\u011fanowi. . Polski rz\u0105d otwarcie przyznaje, \u017ce jedn\u0105 z inspiracji do budowy Centralnego Portu Komunikacyjnego by\u0142o wielkie lotnisko otwarte […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/87642"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=87642"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/87642\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":87934,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/87642\/revisions\/87934"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=87642"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=87642"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=87642"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}