{"id":87853,"date":"2021-10-30T17:09:44","date_gmt":"2021-10-30T15:09:44","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=87853"},"modified":"2021-10-23T13:45:03","modified_gmt":"2021-10-23T11:45:03","slug":"29-09-54","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=87853","title":{"rendered":"B\u00f3g cz\u0119sto p\u0142acze z rado\u015bci"},"content":{"rendered":"

\"LawrenceLawrence Kushner: “B\u00f3g jest na tym miejscu, a ja nie wiedzia\u0142em”<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>B\u00f3g cz\u0119sto p\u0142acze z rado\u015bci<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

JAKUB BERSKI<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

LAWRENCE KUSHNER W WYDANEJ NIEDAWNO PO POLSKU KSI\u0104\u017bCE \u201eB\u00d3G JEST NA TYM MIEJSCU, A JA NIE WIEDZIA\u0141EM\u201d OPOWIADA DOSKONA\u0141Y, WSP\u00d3\u0141CZESNY MIDRASZ O JAKUBIE, MOJ\u017bESZU, HISTORII \u017bYDOWSKIEJ, ALE PRZEDE WSZYSTKIM O MOIM I TWOIM \u201eJA\u201d, KT\u00d3RE, JE\u017bELI Z KIM\u015a MA DU\u017bO WSP\u00d3LNEGO, TO Z BOGIEM. KUSHNER OPOWIADA O RELACJI BOGA I CZ\u0141OWIEKA TAK, \u017bE CZUJESZ SI\u0118 JAK W NIEBIE, PRAWDZIWYM NIEBIE.<\/strong><\/span><\/p>\n

<\/p>\n

Pomy\u015bl, \u017ce B\u00f3g stworzy\u0142 przynajmniej kilka \u015bwiat\u00f3w, zanim powsta\u0142 ten, w kt\u00f3rym \u017cyjemy. I czasami w og\u00f3le nie bra\u0142 pod uwag\u0119 kusz\u0105cego drzewa, czasami odsuwa\u0142 je gdzie\u015b daleko poza zasi\u0119g wzroku pierwszych ludzi. Albo w og\u00f3le o nim nie wspomina\u0142 i sadzi\u0142 je, nie dbaj\u0105c o to, czy zostanie znalezione. Tworzy\u0142 wszech\u015bwiaty r\u00f3\u017cne, w kt\u00f3rych ludzie byli jednak zawsze absurdalnie przewidywalni, marudni, dziecinni.<\/span><\/p>\n

Irytowa\u0142 si\u0119, bo nie do ko\u0144ca o to mu chodzi\u0142o. Chcia\u0142, \u017ceby ludzie w pewnym momencie przestawali by\u0107 dzieciakami i stawali si\u0119 niezale\u017cni. \u017beby mogli pozna\u0107 odosobnienie, win\u0119, przy czym jakie\u015b automatyczne przekazanie niezale\u017cno\u015bci nie wchodzi\u0142o w gr\u0119. Przecie\u017c nie o pozorn\u0105 (i pozbawion\u0105 sensu) autonomi\u0119 mu chodzi\u0142o. Uzna\u0142, \u017ce ludzie musz\u0105 sami zas\u0142u\u017cy\u0107, \u017ce musz\u0105 pragn\u0105\u0107 niezale\u017cno\u015bci na tyle mocno, \u017ceby zap\u0142aci\u0107 wysok\u0105 cen\u0119. \u201ePozwol\u0119 im mie\u0107 w\u0142asne dzieci, ale najpierw musz\u0105 zas\u0142u\u017cy\u0107 na autonomi\u0119\u201d.<\/span><\/p>\n

I tak, lekko zdesperowany \u201eB\u00f3g uciek\u0142 si\u0119 do intrygi, znanej p\u00f3\u017aniej jako wygnanie z raju. Zjedzenie owocu z drzewa by\u0142o nie tyle grzechem, co niezb\u0119dnym, zaplanowanym krokiem w stron\u0119 naszej doros\u0142o\u015bci. Wszystko odczytali\u015bmy \u017ale: B\u00f3g nie by\u0142 rozgniewany; ucieszy\u0142 si\u0119 naszym niepos\u0142usze\u0144stwem, a potem zap\u0142aka\u0142 z rado\u015bci, \u017ce poczuli\u015bmy nasze odseparowanie i chcemy wr\u00f3ci\u0107 do domu\u201d.<\/span><\/p>\n

Zapomnij o tym, \u017ce Adam i Ewa pope\u0142nili grzech, \u017ce wygnanie by\u0142o kar\u0105. Zapocz\u0105tkowali oni co\u015b, przez co ka\u017cdy z nas przechodzi. Sprzeciwiamy si\u0119 i odchodzimy od rodzic\u00f3w, \u017ceby rozwin\u0105\u0107 swoje cz\u0142owiecze\u0144stwo. Trauma odseparowania jest wysok\u0105 cen\u0105, ale inaczej nie mogliby\u015bmy chocia\u017cby mie\u0107 w\u0142asnych dzieci.<\/span><\/p>\n

Pomy\u015bl, \u017ce w dniu, w kt\u00f3rym opuszczasz sw\u00f3j rodzinny dom, stajesz si\u0119 w pe\u0142ni doros\u0142ym cz\u0142owiekiem. Pracujesz, \u017ceby prze\u017cy\u0107 i da\u0107 nowe \u017cycie. Wiesz, \u017ce je\u017celi twoje dziecko b\u0119dzie robi\u0142o tylko to, czego ty chcesz, b\u0119dzie bezmy\u015bln\u0105 kopi\u0105. Czasami t\u0119sknisz za Bogiem, chcesz wr\u00f3ci\u0107 do raju, ale pami\u0119tasz t\u0119 podstawow\u0105 prawd\u0119, \u017ce ka\u017cde dorastanie wywo\u0142uje trwaj\u0105cy ca\u0142e \u017cycie b\u00f3l. \u201eLudzie krzywdz\u0105 innych ludzi, poniewa\u017c sami zostali skrzywdzeni. A zostali skrzywdzeni, poniewa\u017c taka jest cena doros\u0142o\u015bci. Nie ma innej drogi\u201d.<\/span><\/p>\n

Nie ma w tobie winy z powodu niepos\u0142usze\u0144stwa Adama i Ewy i nie pr\u00f3buj jej sobie niepotrzebnie wmawia\u0107. Dla twojego w\u0142asnego dobra opu\u015bci\u0142e\u015b dom tak, jak zrobili to pierwsi ludzie. I nie my\u015bl o grzechu. Raczej zaakceptuj, \u017ce cen\u0105 niezale\u017cno\u015bci jest b\u00f3l rozdzielenia.<\/span><\/p>\n

Odetchnij. Nie da si\u0119 zej\u015b\u0107 z drabiny, je\u017celi wcze\u015bniej na ni\u0105 si\u0119 nie wesz\u0142o. Zajrzyj do Tory i przypomnij sobie opowie\u015b\u0107 o \u015bnie Jaakowa. \u201eI natrafi\u0142 na pewne miejsce, i przenocowa\u0142 tam, gdy\u017c zasz\u0142o by\u0142o s\u0142o\u0144ce; i wzi\u0105\u0142 jeden z kamieni tego miejsca, i umie\u015bci\u0142 go w g\u0142owach swoich, i po\u0142o\u017cy\u0142 si\u0119 na tem miejscu. I \u015bni\u0142o mu si\u0119, a oto drabina postawiona na ziemi, a wierzch jej si\u0119ga\u0142 nieba, a oto anio\u0142owie Bo\u017cy wst\u0119puj\u0105 i zst\u0119puj\u0105 po niej. (\u2026) I przebudzi\u0142 si\u0119 Jak\u00f3b ze snu swojego, i rzek\u0142: \u201eZaprawd\u0119, jest Wiekuisty na miejscu tem, a jam nie wiedzia\u0142\u201d (Bereszit 28:11-12, 16).<\/span><\/p>\n

Tak jak anio\u0142owie, spr\u00f3buj najpierw wej\u015b\u0107 na drabin\u0119, \u017ceby, tak jak Jaakow, m\u00f3c si\u0119 nieco rozejrze\u0107 i potem dopiero \u2013 w harmonii z nimi wszystkimi \u2013 zejd\u017a na ziemi\u0119. Gdyby anio\u0142owie \u017cyli w niebie, najpierw pr\u00f3bowaliby zej\u015b\u0107 na ziemi\u0119. Pomy\u015bl, \u017ce sen Jaakowa to jest tw\u00f3j sen, a Tora to opowie\u015b\u0107 o tobie. Przecie\u017c pierwsze s\u0142owo, jakie przychodzi nam na my\u015bl, gdy wspominamy Synaj, to \u201eAnochi\u201d, po hebrajsku \u201eJa\u201d, od kt\u00f3rego B\u00f3g zaczyna dziesi\u0119\u0107 przykaza\u0144. \u201eJa\u201d, to samo, kt\u00f3re jest tak wa\u017cne dla ciebie.<\/span><\/p>\n

Nie wiem, na ile powy\u017csze s\u0142owa s\u0105 moje, a na ile Lawrence Kushnera. Parafrazuj\u0105c je, by\u0107 mo\u017ce nieco pozmienia\u0142em ich sens. Chcia\u0142em jednak przybli\u017cy\u0107 jego opowie\u015b\u0107 o pierwszych ludziach, bo to od niej mo\u017ce rozpocz\u0105\u0107 si\u0119 rozumienie tego wyj\u0105tkowego midrasza, jaki stworzy\u0142 Kushner do s\u0142\u00f3w Jaakowa: \u201eB\u00f3g jest na tym miejscu, a ja nie wiedzia\u0142em\u201d.<\/span><\/p>\n

To nie tani podr\u0119cznik do medytacji z tendencyjnym przes\u0142aniem o zajrzeniu w g\u0142\u0105b siebie. Ameryka\u0144ski rabin prezentuje siedem postaci, wok\u00f3\u0142 kt\u00f3rych buduje sw\u00f3j midrasz. Rozpoczyna od Rasziego, sporo miejsca po\u015bwi\u0119ca chasydom, osobny rozdzia\u0142 dostaje si\u0119 Dziewicy z W\u0142odzimierza, pojawia si\u0119 te\u017c Moj\u017cesz ben Szem Tow de Leon, kt\u00f3ry przybli\u017cy\u0142 \u015bwiatu kaba\u0142\u0119, czy Samuel bar Nachmani, o kt\u00f3rym czytamy na kartach Talmudu. Kushner pr\u00f3buje wyobrazi\u0107 sobie ka\u017cd\u0105 z tych postaci. De Leon jest \u0142agodny i z\u0142o\u015bliwy, odsuwa si\u0119 od \u015bwiata, ale kocha wszystko, co pi\u0119knie pachnie i znakomicie smakuje. Z kolei Raszi to sumienny facet z g\u0119st\u0105 czupryn\u0105 ciemnych w\u0142os\u00f3w, skromny i pedantyczny. Wszystko w jego \u017cyciu jest proste i jasne. I nie lubi rodzinnych imprez. Ka\u017cda taka pr\u00f3ba wyobra\u017cenia sobie m\u0119drc\u00f3w otwiera ich dialog z Jaakowem. Raszi musi by\u0107 pedantyczny, jasny i prosty, bo to on nauczy\u0142 \u017byd\u00f3w zwracania uwag\u0119 na oczywisto\u015bci. De Leon, wywraca umys\u0142 Jaakowa na drug\u0105 stron\u0119, gdy objawia mu, \u017ce B\u00f3g i on nazywaj\u0105 siebie takim samym imieniem, \u017ce za ka\u017cdym razem, kiedy wymawia s\u0142owo \u201eJa\u201d, powtarza pierwotne \u201eJa\u201d, hebrajskie \u201eAnochi\u201d wypowiedziane przez Boga na Synaju (\u201eJam Wiekuisty, B\u00f3g tw\u00f3j, kt\u00f3rym ci\u0119 wywi\u00f3d\u0142 z ziemi Micrajim, z domu niewolnik\u00f3w\u201d). To boskie \u201eJa\u201d splata si\u0119 z naszym \u201eJa\u201d.<\/span><\/p>\n

Ksi\u0105\u017cka po\u015bwi\u0119cona jest \u2013 jak pisze<\/span> Kushner we wst\u0119pie \u2013 naszemu w\u0142asnemu \u201eJa\u201d i \u201eJa\u201d Boga. Siedem r\u00f3\u017cnych interpretacji snu Jaakowa zdaje si\u0119 tworzy\u0107 t\u0119 przejmuj\u0105c\u0105 pr\u00f3b\u0119 wyja\u015bnienia powiedzenia rabina Alexandra Altmanna: \u201eB\u00f3g jest w Ja, ale Ja nie jest Bogiem\u201d. Kushner opowiada \u2013 pocz\u0105wszy od opisu pierwszych ludzi \u2013 histori\u0119 Izraela pe\u0142n\u0105 niezwykle pokrzepiaj\u0105cej m\u0105dro\u015bci, skupiaj\u0105c si\u0119 na tym, co w nas wyj\u0105tkowe i boskie.<\/span><\/p>\n

A to, co najwa\u017cniejsze, to mo\u017cliwo\u015b\u0107 odczytania tej opowie\u015bci na r\u00f3\u017cnych poziomach. Je\u017celi kto\u015b daleki od religii, czy duchowo\u015bci w og\u00f3le, za R\u00f3\u017cewiczem powt\u00f3rzy\u0142by raczej: \u201enie chc\u0119 dosta\u0107 si\u0119 do nieba \/ nie mam drabiny \/ zabra\u0142y mi j\u0105 anio\u0142y \/ kt\u00f3re chcia\u0142y zej\u015b\u0107 na ziemi\u0119\u201d, prze\u015bledzi wyw\u00f3d Kushnera w bogactwie biblijnych i p\u00f3\u017aniejszych historii judaizmu, zaprezentowanych z niezwyk\u0142\u0105 zr\u0119czno\u015bci\u0105 w \u015bwie\u017cym odczytaniu (przy czym, co istotne, pozostaj\u0105c wiernym tradycji). I co najbardziej poci\u0105gaj\u0105ce, na koniec oka\u017ce si\u0119, \u017ce Kushner, tak jak R\u00f3\u017cewicz, \u201enie chce dotrze\u0107 do chmur \/ Ach! byle dotrze\u0107 \u201edo siebie!\u201d.<\/span><\/p>\n

To d\u0105\u017cenie do siebie ma w judaizmie bardzo konkretny wymiar i przenika w\u0142a\u015bciwie wszystkie aspekty \u017cycia. \u201eWyobra\u017a sobie, \u017ce podw\u00f3jna helisa kwasu dezoksyrybonukleinowego w twoich genach chcia\u0142a rozmawia\u0107 z cz\u0105steczkami kwasu dezoksyrybonukleinowego w genach twojego ojca i twojej matki. Mog\u0142yby one tylko odpowiedzie\u0107: \u201eDlaczego do nas m\u00f3wisz? Czy wszystko, co masz i kim jeste\u015b, nie pochodzi od nas? Razem jeste\u015bmy \u017ar\u00f3d\u0142em twojej unikatowo\u015bci\u201d. Mniej wi\u0119cej co\u015b takiego zachodzi mi\u0119dzy Bogiem a nami podczas modlitwy. C\u00f3\u017c jeszcze mo\u017cna powiedzie\u0107, z wyj\u0105tkiem zaakceptowania tej podstawowej tajemnicy poprzez rytualn\u0105 regularno\u015b\u0107 i religijne uniesienie? By\u0107 mo\u017ce jedyn\u0105 wart\u0105 zachodu rozmow\u0105 jest tak naprawd\u0119 wytrwa\u0142e powtarzanie tej odwiecznej prawdy rano, w po\u0142udnie i wieczorem: \u201eOtw\u00f3rz moje wargi, Panie, a usta moje b\u0119d\u0105 g\u0142osi\u0107 Twoj\u0105 chwa\u0142\u0119\u201d (Ps 51,17).\u201d<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Lawrence Kushner: “B\u00f3g jest na tym miejscu, a ja nie wiedzia\u0142em” B\u00f3g cz\u0119sto p\u0142acze z rado\u015bci JAKUB BERSKI LAWRENCE KUSHNER W WYDANEJ NIEDAWNO PO POLSKU KSI\u0104\u017bCE \u201eB\u00d3G JEST NA TYM MIEJSCU, A JA NIE WIEDZIA\u0141EM\u201d OPOWIADA DOSKONA\u0141Y, WSP\u00d3\u0141CZESNY MIDRASZ O JAKUBIE, MOJ\u017bESZU, HISTORII \u017bYDOWSKIEJ, ALE PRZEDE WSZYSTKIM O MOIM I TWOIM \u201eJA\u201d, KT\u00d3RE, JE\u017bELI Z […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/87853"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=87853"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/87853\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":90281,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/87853\/revisions\/90281"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=87853"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=87853"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=87853"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}