{"id":88303,"date":"2021-08-07T17:09:46","date_gmt":"2021-08-07T15:09:46","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=88303"},"modified":"2021-08-06T07:58:19","modified_gmt":"2021-08-06T05:58:19","slug":"14-09-60","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=88303","title":{"rendered":"“Zrobi\u0142oby si\u0119 remont, ale jak \u017bydzi przyjd\u0105 i zechc\u0105 odebra\u0107? Wtedy papier na nic”. Mienie po\u017cydowskie w Polsce"},"content":{"rendered":"

Jeden z najbogatszych osi\u0119ci\u0144skich \u017byd\u00f3w, cz\u0142onek rady kaha\u0142u, Baruch Hoffer, z pionowo odci\u0119t\u0105 po\u0142ow\u0105 siwej brody, kt\u00f3r\u0105 trzyma \u017cona (Fot. United States Holocaust Memorial Museum)<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>“Zrobi\u0142oby si\u0119 remont, ale jak \u017bydzi przyjd\u0105 i zechc\u0105 odebra\u0107? Wtedy papier na nic”. Mienie po\u017cydowskie w Polsce<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Piotr G\u0142uchowski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

W synagodze sklep z ciuchami, zamiast chederu nowa kamienica, na cmentarzu kukurydza, na macewach asfalt<\/strong><\/span><\/h4>\n

Po wojnie kto chcia\u0142, ten bra\u0142, tak tu by\u0142o \u2013 m\u00f3wi mi Barbara Skro\u015b, kt\u00f3ra jest i nie jest w\u0142a\u015bcicielk\u0105 mieszkania przy placu Wolno\u015bci 20. Jej rodzice przeprowadzili si\u0119 do podzielonej na sze\u015b\u0107 domostw czynsz\u00f3wki z pobliskich Jarantowic. Wcze\u015bniej gnie\u017adzili si\u0119 w dobud\u00f3wce do m\u0142yna bogatych \u017byd\u00f3w, Pozna\u0144skich. Po 1945 r. zamieszkali w ich kamienicy w samym centrum miasteczka naprzeciw ko\u015bcio\u0142a. Nieformalnym gospodarzem domu zosta\u0142 \u201epan Adam”, kt\u00f3ry przej\u0105\u0142 wcze\u015bniej stoj\u0105c\u0105 na ty\u0142ach kamienicy \u017cydowsk\u0105 olejarni\u0119.<\/span><\/p>\n

\u2013 Wszystkie domy na placu by\u0142y czysto \u017cydowskie \u2013 m\u00f3wi mi Marek Walczak, osi\u0119ci\u0144ski fryzjer. Wychowa\u0142 si\u0119 pod dwudziestk\u0105, a teraz prowadzi w parterze zak\u0142ad z jednym fotelem i lustrem. \u2013 Po wojnie w\u0142adza sprzedawa\u0142a lokale za symboliczn\u0105 z\u0142ot\u00f3wk\u0119. Kto kupi\u0142, tego wpisywali w ksi\u0119gi. Tej kamienicy nie sprzedali, bo jeszcze \u017cy\u0142a wnuczka w\u0142a\u015bcicieli, Estera z Pozna\u0144skich Prusinowska. No i tak zosta\u0142o, \u017ce dom jest jakby niczyj.<\/span><\/p>\n

Sprawdzam w urz\u0119dzie gminnym. Maj\u0105 tam fajn\u0105 map\u0119 przerobion\u0105 z Google\u2019a. Na zdj\u0119ciu satelitarnym niespe\u0142na trzytysi\u0119cznego miasteczka starczy klikn\u0105\u0107 w odpowiedni dach i wy\u015bwietla si\u0119 status: metra\u017c dzia\u0142ki, budynku, numer ksi\u0119gi wieczystej, nazwisko w\u0142a\u015bciciela. W przypadku kamienicy dwudziestki \u2013 \u201ew\u0142a\u015bciciel nieustalony”.<\/span><\/p>\n

\u2013 Ludzie od wojny mieszkaj\u0105 tam, bo mieszkaj\u0105 \u2013 m\u00f3wi mi zast\u0119pczyni w\u00f3jta Monika Fabisiak. \u2013 Nie p\u0142ac\u0105 nikomu czynszu. Rz\u0105dz\u0105 si\u0119 we w\u0142asnym zakresie.<\/span><\/p>\n

Tego si\u0119 nie odkr\u0119ci<\/strong><\/h4>\n

Awantura zacz\u0119\u0142a si\u0119 z cicha, jakby pe\u0142zaj\u0105co. W 2015 r. Trybuna\u0142 Konstytucyjny zakwestionowa\u0142 brak ogranicze\u0144 czasowych przy stwierdzaniu niewa\u017cno\u015bci wadliwej decyzji administracyjnej. Nikogo to w\u00f3wczas nie podnieci\u0142o. Sze\u015b\u0107 lat p\u00f3\u017aniej, miesi\u0105c temu, Sejm znowelizowa\u0142 kodeks post\u0119powania administracyjnego. Zgodnie z nowel\u0105 decyzje urz\u0119dnicze wydane 30 lat temu i wcze\u015bniej b\u0119d\u0105 niewzruszalne. Jeszcze podczas prac nad projektem ameryka\u0144ski charg\u00e9 d\u2019affaires Bix Aliu napisa\u0142 do marsza\u0142ek Sejmu<\/a>,<\/strong><\/span> \u017ce nowe prawo zamknie ocalonym z Holocaustu drog\u0119 do dochodzenia roszcze\u0144 za mienie bezspadkowe. El\u017cbieta Witek odpowiedzia\u0142a, \u017ce \u201edzia\u0142ania dyplomatyczne obcych pa\u0144stw maj\u0105ce na celu wywarcie wp\u0142ywu na proces legislacyjny w Polsce s\u0105 g\u0142\u0119boko nieuprawnione”. Premier Morawiecki doda\u0142, \u017ce pod jego rz\u0105dami \u201ePolska nie zap\u0142aci ani z\u0142ot\u00f3wki, ani euro, ani dolara”, poniewa\u017c spadkobierc\u0105 os\u00f3b zmar\u0142ych bezpotomnie i bez testamentu jest, zgodnie z prawem, skarb pa\u0144stwa \u2013 i kropka. A Holocaust to Niemcy.<\/span><\/p>\n

1 lipca cz\u0142onkowie M\u0142odzie\u017cy Wszechpolskiej wysypali pod ambasad\u0105 Izraela ton\u0119 gruzu, w kt\u00f3r\u0105 wetkn\u0119li tabliczk\u0119: \u201eOto wasze mienie”. Na Facebooku wszechpolacy dopisali jeszcze: \u201eTroszk\u0119 przekroczyli\u015bmy warto\u015b\u0107 tego, co zosta\u0142o po wojnie, ale (\u2026) reszty nie trzeba”. Izraelczycy si\u0119 zdenerwowali. Szef MSZ Jair Lapid o\u015bwiadczy\u0142, \u017ce nowe polskie prawo \u201eto ha\u0144ba i powa\u017cny b\u0142\u0105d”, kt\u00f3ry \u201euderzy w stosunki mi\u0119dzy naszymi pa\u0144stwami”. W odpowiedzi wiceszef polskiego MSZ Pawe\u0142 Jab\u0142o\u0144ski wezwa\u0142 kieruj\u0105c\u0105 ambasad\u0105 Izraela Tal Ben-Ari Yaalon i przekaza\u0142 jej przet\u0142umaczon\u0105 na angielski nowelizacj\u0119 razem z zapewnieniem, \u017ce ta nie jest wymierzona w prawa ocalonych i ich spadkobierc\u00f3w, s\u0142u\u017cy jedynie zablokowaniu dzikiej i przest\u0119pczej reprywatyzacji. Budynki kupione, skomunalizowane lub upa\u0144stwowione przed 30 laty (i wcze\u015bniej) maj\u0105 takimi pozosta\u0107, by lokatorzy mieszkali w spokoju. Co do nieruchomo\u015bci ofiar Holocaustu, te przesz\u0142y na skarb III Rzeszy, a potem \u2013 pa\u0144stwa polskiego. I tego si\u0119 ju\u017c nie odkr\u0119ci.<\/span><\/p>\n

Ani \u017bydzi Polakom, ani Polacy \u017bydom nie pokazali w tym sporze \u017cadnego przyk\u0142adu mienia prawdziwie bezspadkowego. \u017badnej kamienicy czy dzia\u0142ki, kt\u00f3ra zosta\u0142a po ofiarach Szoah i nikt (rodzina, gmina, skarb pa\u0144stwa) jej dot\u0105d nie przej\u0105\u0142. To nie znaczy, \u017ce takich przypadk\u00f3w nie ma. S\u0105 \u2013 tylko nie wiadomo jak wiele. Trzeba to sprawdza\u0107 r\u0119cznie. Sprawdzi\u0142em. Wybra\u0142em Osi\u0119ciny, bo by\u0142em tam w latach osiemdziesi\u0105tych. Zosta\u0142a mi w pami\u0119ci XIX-wieczna kamienica z otworami w murze, przez kt\u00f3re nieczysto\u015bci sp\u0142ywa\u0142y z za\u0142o\u017conych domowym sposobem wucet\u00f3w prosto na podw\u00f3rko. Nawet w tamtym czasie to si\u0119 nie zdarza\u0142o. Zapyta\u0142em kogo\u015b: \u201ejak mo\u017cna?”. Us\u0142ysza\u0142em, \u017ce dom nie ma ani kanalizacji, ani w\u0142a\u015bciciela. O \u017bydach nikt wtedy nie m\u00f3wi\u0142, nie pyta\u0142, nie wiedzia\u0142.<\/span><\/p>\n

Adela opluta na Rynku<\/strong><\/h4>\n

Tymczasem Osi\u0119ciny, Radziej\u00f3w, Aleksandr\u00f3w, Brze\u015b\u0107 Kujawski\u2026 to by\u0142y sztetle w przedwojennym wojew\u00f3dztwie warszawskim, a po 1939 r. \u2013 w niemieckim Kraju Warty, kt\u00f3ry ci\u0105gn\u0105\u0142 si\u0119 a\u017c po Kutno i \u0141owicz. W 1921 r. w Osi\u0119cinach mieszka\u0142o 436 \u017byd\u00f3w i 384 chrze\u015bcijan. Ci pierwsi przybyli w XVII wieku z Niemiec i Holandii, byli drobnymi kupcami i rzemie\u015blnikami. W XIX w. przyjechali liczniejsi, wysiedlani z g\u0142\u0119bi Cesarstwa Rosyjskiego (tzw. Litwacy) trudni\u0105cy si\u0119 m.in. z\u0142otnictwem i przepisywaniem na pergamin kr\u00f3tkich fragment\u00f3w Tory. Te umieszczano potem w mezuzach przy wej\u015bciu do tysi\u0119cy \u017cydowskich dom\u00f3w w szerokiej okolicy. Na osi\u0119ci\u0144skich futrynach te\u017c jeszcze wida\u0107 ich \u015blady. Miasteczko zwane by\u0142o w jidysz Ort Tora. Sta\u0142a tu kryta blach\u0105 bo\u017cnica z empor\u0105 dla kobiet (po wojnie zamieniona w sklep); by\u0142 bet midrasz (cheder) do studi\u00f3w talmudycznych dla ch\u0142opc\u00f3w i m\u0119\u017cczyzn, przy nim pierwsza w mie\u015bcie latarnia. By\u0142a mykwa (rytualna \u0142a\u017ania) i jesziwa rabina Dawida Zalmana; by\u0142 te\u017c cmentarz zwany przez chrze\u015bcijan \u201ekircholem” \u2013 dzi\u015b macewy z niego utwardzaj\u0105 drog\u0119 z Osi\u0119cin do Borucinka.<\/span><\/p>\n

Pr\u00f3cz pochylonych nad Tor\u0105 chasyd\u00f3w-cha\u0142aciarzy zrzeszonych w Agudas Szlojmej Emunej Jisroel (Zwi\u0105zek Prawdziwie Wiernych Izraelowi) mieszkali tu i \u017bydzi \u015bwieccy, chodz\u0105cy po ulicy w spodniach i marynarkach. Dzia\u0142a\u0142y: \u017cydowska kasa chorych; k\u00f3\u0142ko teatralne i biblioteka; lewicowy zwi\u0105zek syjonistyczny dowodzony przez Lejbusza, syna piel\u0119gniarza, i organizacja syjonist\u00f3w-prawicowc\u00f3w Betar, kt\u00f3rej przewodzi\u0142 Yitzhak Pozna\u0144ski, syn bogacza spokrewnionego z \u0142\u00f3dzkim kr\u00f3lem bawe\u0142ny, Izraelem. \u00d3w bogacz, g\u0142\u00f3wny rabin Osi\u0119cin Gershon Pozna\u0144ski z linii Sochaczewer\u00f3w, by\u0142 w\u0142a\u015bcicielem kamienic (mi\u0119dzy innymi tej na dzisiejszym placu Wolno\u015bci 20) oraz dw\u00f3ch wielkich m\u0142yn\u00f3w, kt\u00f3re zaopatrywa\u0142y w m\u0105k\u0119 koszern\u0105 W\u0142oc\u0142awek, \u0141\u00f3d\u017a i Warszaw\u0119.<\/span><\/p>\n

Mieszka\u0142a te\u017c w Osi\u0119cinach Adela Rejchert, nazywana przez swoich \u201eszalon\u0105”, poniewa\u017c od lat nastoletnich zadawa\u0142a si\u0119 g\u0142\u00f3wnie z gojami. Po uko\u0144czeniu lat 20 uciek\u0142a z miasteczka wraz z chrze\u015bcijaninem, kt\u00f3rego nazwiska nikt ju\u017c nie pami\u0119ta. Czytam rozdzia\u0142 o niej w opublikowanej jedynie po niemiecku autobiografii osi\u0119ci\u0144skiego \u017byda Rafaela Olewskiego pt. \u201eTor der Tr\u00e4nen” (Wrota \u0142ez). Nie ma tu zdj\u0119cia Adeli, s\u0105 inne. Oto mieszkaj\u0105cy w Rynku rabin Abram Noeh Najman z c\u00f3rk\u0105: brodaty starzec o lasce i u\u015bmiechni\u0119ta brunetka z wielkim, secesyjnym kokiem. Ni\u017cej zdj\u0119cie jednego z najbogatszych osi\u0119ci\u0144skich \u017byd\u00f3w, cz\u0142onka rady kaha\u0142u, Barucha Hoffera, z pionowo odci\u0119t\u0105 po\u0142ow\u0105 siwej brody. Za nim stoi roze\u015bmiany umundurowany Niemiec, kt\u00f3ry prawdopodobnie kaza\u0142 mu t\u0119 brod\u0119 zgoli\u0107. Data: \u201ekr\u00f3tko przed deportacj\u0105 1942″. Adela by\u0142a ju\u017c wtedy z powrotem w mie\u015bcie. Wed\u0142ug Olewskiego gestapo przywioz\u0142o j\u0105 spod Szczecinka, gdzie \u017cy\u0142a \u2013 wychrzczona \u2013 podaj\u0105c si\u0119 za etniczn\u0105 Polk\u0119. \u201eOficer odpowiedzialny za kwesti\u0119 \u017cydowsk\u0105 wezwa\u0142 nas wszystkich na Rynek i tam wyja\u015bni\u0142, \u017ce zgodnie z narodowosocjalistycznym prawem Rzeszy i wol\u0105 Adolfa Hitlera \u017caden \u017byd czy \u017byd\u00f3wka nie ma prawa opuszcza\u0107 spo\u0142eczno\u015bci, w kt\u00f3rej si\u0119 urodzili”. Teraz b\u0119dzie kara. Wyczytani po imieniu krewni Adeli musieli kolejno podchodzi\u0107 i plu\u0107 na \u201eszalon\u0105”. Po tym incydencie Rejchert faktycznie zwariowa\u0142a.<\/span><\/p>\n

Niezr\u0119cznie za plecami prywatyzowa\u0107<\/span><\/strong><\/h4>\n

Ostateczn\u0105 wyw\u00f3zk\u0119 poprzedzi\u0142o uroczyste palenie ksi\u0105g z bo\u017cnicy i chederu, rozbi\u00f3rka \u017cydowskiego cmentarza, zamiana synagogi na warsztat stolarski. Do tego \u201e\u0142aty” z gwiazd\u0105 Dawida na piersiach, liczne kontrybucje na rzecz III Rzeszy, zakaz chodzenia chodnikiem i mniejsze, wst\u0119pne wyw\u00f3zki \u2013 na przyk\u0142ad do obozu pracy w Mogilnie (tam pojecha\u0142 Olewski).<\/span><\/p>\n

\u2013 Wreszcie jednego dnia Niemcy i policjanci zap\u0119dzili \u017byd\u00f3w do ko\u015bcio\u0142a \u2013 wspomina wydarzenia z 16 kwietnia 1942 r. Barbara Skro\u015b. Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest murowany, od kamienicy z numerem 20 oddziela go trawnik i szosa. Nieca\u0142e cztery setki \u017byd\u00f3w zmie\u015bci\u0142y si\u0119 tam bez problemu. \u2013 Od strony Izbicy przyjecha\u0142y ci\u0119\u017car\u00f3wki, ca\u0142e metalowe. Niemcy ich wpychali, aby jak najwi\u0119cej, ubijali kolbami, jak byd\u0142o, jak worki z piaskiem. P\u0142acz by\u0142, krzyki, b\u0142agania. P\u00f3\u017aniej domy po \u017bydach rozdysponowali. Nasz\u0105 kamienic\u0119, razem z olejarni\u0105, dosta\u0142 niejaki Radke. Niemiec albo folksdojcz. Uciek\u0142 w czterdziestym pi\u0105tym.<\/span><\/p>\n

\u2013 Po wojnie \u017bydzi, kt\u00f3rzy si\u0119 gdzie\u015b przechowali, zamieszkali w domu naprzeciw dzisiejszej Biedronki \u2013 m\u00f3wi mi fryzjer Walczak, gdy zamawiam u niego strzy\u017cenie z podgoleniem. \u2013 Tylko \u017ce w lasach za Orlem siedzieli jeszcze bandyci. Akowc\u00f3w udawali, ale to byli zb\u00f3je. Wjechali tu naraz noc\u0105 i reszt\u0119 \u017byd\u00f3w zabili. Wszystkich, pr\u00f3cz jednej osoby.<\/span><\/p>\n

\u2013 Pan powie o Prusinowskiej i o \u201epanu Adamie”.<\/span><\/p>\n

\u2013 Nazywa\u0142 si\u0119 Naparty i podobno przechowa\u0142 Prusinowsk\u0105 w \u0141odzi. Dlatego mu zostawi\u0142a i dom, i olejarni\u0119. A sama wyjecha\u0142a wnet do Izraela.<\/span><\/p>\n

\u2013 Nie chcia\u0142a domu sprzeda\u0107?<\/span><\/p>\n

\u2013 My\u015bla\u0142a, \u017ce mo\u017ce wr\u00f3ci albo jej potomkowie. Kaza\u0142a nowym lokatorom, czyli mym rodzicom i Skrosiom, i Napartym, i takim Szymkowskim, dba\u0107 o to jak o swoje. No i rodzice dbali. Byli\u015bmy tu inicjatorami przy\u0142\u0105czenia wody, bo do lat siedemdziesi\u0105tych bra\u0142o si\u0119 tylko z pompy, kt\u00f3ra w Rynku stoi.<\/span><\/p>\n

M\u00f3wi\u0119 fryzjerowi, \u017ce Szymkowskich \u2013 brata i siostr\u0119 \u2013 zna\u0142em osobi\u015bcie. W latach osiemdziesi\u0105tych on odnawia\u0142 ko\u015bcio\u0142y, ja \u2013 student konserwacji \u2013 by\u0142em pomocnikiem. Walczak si\u0119 robi cieplejszy. \u2013 Z t\u0105 symboliczn\u0105 z\u0142ot\u00f3wk\u0105 po wojnie, to powiem panu prawd\u0119, nie by\u0142o tak \u0142atwo wcale. Domy po\u017cydowskie sz\u0142y, ale za \u0142ap\u00f3wy dla \u00f3wczesnej w\u0142adzy. Wiem to od rodzic\u00f3w. Jeszcze za Gomu\u0142ki przepisy robili.<\/span><\/p>\n

\u2013 Dziadek m\u00f3g\u0142 t\u0119 kamienic\u0119 pod dwudziestk\u0105 kupi\u0107, a nie chcia\u0142 \u2013 m\u00f3wi mi wnuczka Adama Napartego, kt\u00f3ra mieszka w Rynku. \u2013 Po pierwsze, za komuny du\u017co mie\u0107 to nie by\u0142o najlepiej widziane. A dziadek mia\u0142 ju\u017c tartak i t\u0119 olejarni\u0119. Po drugie, Prusinowska pisa\u0142a z Izraela; pyta\u0142a, czy dziadek dba, jak kaza\u0142a. Niezr\u0119cznie by by\u0142o pisa\u0107 do niej, \u017ce wszystko w porz\u0105dku, tymczasem za plecami dom sprywatyzowa\u0107.<\/span><\/p>\n

Prusinowska nie \u017cyje co najmniej od 40 lat. Pytam lokator\u00f3w, jak si\u0119 mieszka w \u201eniczyim”.<\/span><\/p>\n

\u2013 Normalnie, tylko bez czynszu \u2013 m\u00f3wi Barbara Skro\u015b. \u2013 Pr\u0105d, wod\u0119, wyw\u00f3z \u015bmieci, wszystko trzeba p\u0142aci\u0107. \u0141azienki porobili\u015bmy sami, olejarni\u0119 rozebrali\u015bmy, postawili\u015bmy gara\u017c, pan widzi\u2026<\/span><\/p>\n

Widz\u0119. Dziur, przez kt\u00f3re p\u0142yn\u0119\u0142y fekalia, ju\u017c nie ma \u2013 zamurowane. W miejscu t\u0142oczni oleju stoi na podw\u00f3rzu niebieski volkswagen i gumowy basen w tym samym kolorze. Wn\u0119trza niewielkich mieszka\u0144 wo\u0142aj\u0105 o remont, ale widzia\u0142em w Osi\u0119cinach lokale w gorszym stanie.<\/span><\/p>\n

\u2013 My ju\u017c swoje mieszkanie na c\u00f3rk\u0119 przepisali\u015bmy \u2013 m\u00f3wi mi dalej Skro\u015b.<\/span><\/p>\n

\u2013 W urz\u0119dzie?<\/span><\/p>\n

\u2013 U notariusza, prywatnie. \u017be przez zasiedzenie. Ma teraz c\u00f3rka papier. Zrobi\u0142oby si\u0119 nawet generalny remont, ale jak \u017bydzi przyjd\u0105 i zechc\u0105 odebra\u0107? Wtedy papier na nic.<\/span><\/p>\n

\u2013 S\u0142ysza\u0142em, \u017ce pani Prusinowska zmar\u0142a bezpotomnie.<\/span><\/p>\n

\u2013 Tak, ale ma\u0142o oszust\u00f3w od fa\u0142szywych roszcze\u0144? Przyjedzie taki \u2013 i oddaj! No\u2026 mo\u017cna by i odda\u0107 \u2013 tylko nie ma komu.<\/span><\/p>\n

Mo\u017ce – bo szalona, mo\u017ce – bo ochrzczona<\/strong><\/h4>\n

23 lipca nowelizacj\u0119 kodeksu przyj\u0105\u0142 Senat. Wprowadzi\u0142 dwie poprawki. Pierwsz\u0105 jest trzymiesi\u0119czne vacatio legis. Druga zak\u0142ada, \u017ce sprawy reprywatyzacyjne i odszkodowawcze w toku \u2013 a s\u0105 ich dwa tysi\u0105ce \u2013 b\u0119d\u0105 doko\u0144czone. Jednak nawet w przypadku uznania roszcze\u0144 nie b\u0119dzie zwrotu w naturze. Tego samego dnia izraelski \u201eHaarec” poda\u0142, \u017ce rz\u0105d w Jerozolimie poprosi\u0142 administracj\u0119 USA o zablokowanie nowych przepis\u00f3w wszelkimi \u015brodkami. Efekt: 12 senator\u00f3w z USA zaapelowa\u0142o do prezydenta RP, by nie podpisywa\u0142 noweli. Na razie wraca ona do Sejmu.<\/span><\/p>\n

Wywiezieni z Osi\u0119cin \u017bydzi pojechali do odleg\u0142ego o 60 km obozu zag\u0142ady SS-Sonderkommando Kulmhof. Je\u017celi ci\u0119\u017car\u00f3wki mia\u0142y faktycznie metalowe budy (jak zapami\u0119tali z opowie\u015bci rodzic\u00f3w Barbara Skro\u015b i fryzjer), mog\u0142y to by\u0107 u\u017cywane od grudnia 1941 r. mobilne komory gazowe. To by oznacza\u0142o, \u017ce do Che\u0142mna nad Nerem dojecha\u0142y zw\u0142oki.<\/span><\/p>\n

\u201eJedn\u0105 osob\u0105”, kt\u00f3ra prze\u017cy\u0142a powojenn\u0105 egzekucj\u0119 ocalonych, by\u0142a Adela Rejchert. Mo\u017ce dlatego, \u017ce szalona, a mo\u017ce \u2013 bo ochrzczona. Sprawcy \u2013 wbrew wiedzy i pami\u0119ci fryzjera Walczaka \u2013 nie byli \u201eudawanymi akowcami”, ale oddzia\u0142em kilkunastoosobowej organizacji o dumnej nazwie nazwie Pu\u0142k Ziemi Kujawskiej AK. Feralnej nocy z 29 na 30 wrze\u015bnia 1945 \u2013 a wi\u0119c ju\u017c po rozwi\u0105zaniu og\u00f3lnopolskiej AK przez gen. Okulickiego \u2013 dowodzi\u0142 nimi 17-letni (!) Jerzy Gadzinowski \u201eSzary”, kt\u00f3rego biogram widnieje na stronie \u201e\u017co\u0142nierzy wykl\u0119tych” z nag\u0142\u00f3wkiem “Bohaterowie” w witrynie IPN.<\/span><\/p>\n

Poza szalon\u0105 Adel\u0105 z \u201edomu naprzeciw Biedronki” uratowa\u0142 si\u0119 jeszcze jeden \u017byd. Ranny opu\u015bci\u0142 Osi\u0119ciny na zawsze. 22 lutego 1946 S\u0105d Wojew\u00f3dzki w Poznaniu na sesji pokazowej w Bydgoszczy skaza\u0142 \u201eSzarego” na \u015bmier\u0107 m.in. za zabicie w Osi\u0119cinach rze\u017anik\u00f3w Mosze Borkowicza i Moryca Gutowskiego. W chwili rozstrzelania Gadzinowski mia\u0142 18 lat i trzy miesi\u0105ce. Pochowano go w wykopanym noc\u0105 dole, gdzie\u015b w okolicach Fordonu.<\/span><\/p>\n

W dzisiejszych Osi\u0119cinach nie ma \u017cadnego upami\u0119tnienia 400 lat historii tutejszych \u017byd\u00f3w. W synagodze dzia\u0142a sklep z ciuchami na wag\u0119, w miejscu chederu stoi nowa kamienica, w miejscu \u201ekirchola” ro\u015bnie kukurydza, na utwardzonej macewami drodze do Borucinka le\u017cy nowy asfalt.<\/span><\/p>\n

Pytana, co b\u0119dzie z kamienic\u0105 nr 20, zast\u0119pczyni w\u00f3jta Monika Fabisiak wzrusza ramionami: \u2013 Nikt nie ma pomys\u0142u, co dalej.<\/span><\/p>\n

\n

Korzysta\u0142em z:
\n<\/i><\/span>Rafael Olewski, \u201eTor der Tr\u00e4nen”<\/strong>,
\nSelbstverlag 1983; Historia spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej Osi\u0119cin,<\/strong> sztetl.org.pl, dost\u0119p 27.07.2021;
\n\u017bo\u0142nierze Wykl\u0119ci. Zapomniani Bohaterowie<\/strong>, podziemiezbrojne.ipn.gov.pl, dost\u0119p 27.07.2021<\/i>.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jeden z najbogatszych osi\u0119ci\u0144skich \u017byd\u00f3w, cz\u0142onek rady kaha\u0142u, Baruch Hoffer, z pionowo odci\u0119t\u0105 po\u0142ow\u0105 siwej brody, kt\u00f3r\u0105 trzyma \u017cona (Fot. United States Holocaust Memorial Museum) “Zrobi\u0142oby si\u0119 remont, ale jak \u017bydzi przyjd\u0105 i zechc\u0105 odebra\u0107? Wtedy papier na nic”. Mienie po\u017cydowskie w Polsce Piotr G\u0142uchowski W synagodze sklep z ciuchami, zamiast chederu nowa kamienica, na […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/88303"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=88303"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/88303\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":88316,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/88303\/revisions\/88316"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=88303"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=88303"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=88303"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}