{"id":88371,"date":"2021-08-08T17:09:41","date_gmt":"2021-08-08T15:09:41","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=88371"},"modified":"2021-08-08T07:28:28","modified_gmt":"2021-08-08T05:28:28","slug":"16-09-62","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=88371","title":{"rendered":"Historyk policzy\u0142 \u017byd\u00f3w zamordowanych przez Polak\u00f3w po wojnie. Szokuj\u0105ce wyniki nowych bada\u0144"},"content":{"rendered":"

FOT. PAWEL MALECKI \/ AGENCJA GAZETA PLYTA KIELCE NR 1<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>Historyk policzy\u0142 \u017byd\u00f3w zamordowanych przez Polak\u00f3w po wojnie. Szokuj\u0105ce wyniki nowych bada\u0144<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

ADAM LESZCZY\u0143SKI<\/strong><\/span><\/p>\n

\n
Prof. Julian Kwiek, historyk z Krakowa, po latach mozolnej pracy archiwalnej opisa\u0142 ponad tysi\u0105c przypadk\u00f3w morderstw pope\u0142nionych na \u017bydach po wojnie – oraz tysi\u0105ce przypadk\u00f3w bicia, rabunk\u00f3w i agresji wymierzonej w ocala\u0142ych z Zag\u0142ady polskich \u017byd\u00f3w
\n<\/strong><\/span>
\nTo wstrz\u0105saj\u0105ca lektura, chocia\u017c zosta\u0142a napisana bardzo suchym j\u0119zykiem. Na blisko 600 stronach historyk z Akademii G\u00f3rniczo-Hutniczej w Krakowie, prof. Julian Kwiek, opisa\u0142 \u2013 kompleksowo \u2013 przypadki agresji i przemocy wobec \u017byd\u00f3w po wojnie (od lipca 1944 do ko\u0144ca 1947 roku).<\/strong><\/h5>\n
\n
Jako pierwszy policzy\u0142 tak\u017ce zabitych w okresie powojennym w Polsce \u017byd\u00f3w \u2013 kataloguj\u0105c i opisuj\u0105c ka\u017cdy z ponad tysi\u0105ca przypadk\u00f3w mordu.<\/strong><\/span><\/h5>\n

.<\/p>\n

\n

Ksi\u0105\u017cka zosta\u0142a po\u015bwi\u0119cona \u201eustaleniu liczby zamordowanych \u017byd\u00f3w oraz ukazanie skali i form zdarze\u0144 o charakterze antysemickim\u201d.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Jest to owoc gigantycznej, mr\u00f3wczej pracy archiwalnej. Badacz wykorzysta\u0142 m.in. literatur\u0119 naukow\u0105, wspomnienia i relacje, archiwa pa\u0144stwowe, archiwa IPN oraz \u017bydowskiego Instytutu Historycznego.<\/span><\/p>\n

Ksi\u0105\u017cka prof. Kwieka \u201eNie chcemy \u017byd\u00f3w u siebie. Przejawy wrogo\u015bci wobec \u017byd\u00f3w w latach 1944-1947\u201d ukazuje si\u0119 w bardzo gor\u0105cym momencie \u2013 nie tylko pr\u00f3by rewidowania przez rz\u0105dz\u0105cych historii wsp\u00f3\u0142udzia\u0142u cz\u0119\u015bci Polak\u00f3w w Zag\u0142adzie, ale tak\u017ce kryzysu dyplomatycznego w relacjach z Izraelem wywo\u0142anego nieza\u0142atwion\u0105 spraw\u0105 restytucji mienia Ocala\u0142ych i ich spadkobierc\u00f3w.<\/span><\/p>\n

\n

Jest to cios w samo serce rz\u0105dowej propagandy historycznej. Prof. Kwiek pokazuje \u2013 w niezwykle staranny i drobiazgowy spos\u00f3b \u2013 \u017ce przemoc wobec \u017byd\u00f3w po wojnie mia\u0142a powszechny i systemowy charakter, a\u00a0antysemityzm<\/a>\u00a0by\u0142 powszechn\u0105 postaw\u0105 i cz\u0119sto prowadzi\u0142 do zbrodni.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Pot\u0119\u017cn\u0105 si\u0142\u0119 ksi\u0105\u017cki prof. Kwieka stanowi jej drobiazgowo\u015b\u0107. Sk\u0142ada si\u0119 ona z tysi\u0119cy kr\u00f3tkich, wstrz\u0105saj\u0105cych historii, odnalezionych w archiwach.<\/span><\/p>\n

\n

\u201eMo\u017cna odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce do cz\u0119\u015bci polskiej opinii publicznej nie docieraj\u0105 fakty burz\u0105ce przekonanie o zgodnym wsp\u00f3\u0142\u017cyciu polsko\u2013\u017cydowskim i \u017ce r\u00f3\u017cne przejawy antysemityzmu podczas okupacji, jak i po jej zako\u0144czeniu, nie by\u0142y marginalnym zjawiskiem\u201d<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

\u2013 pisze prof. Kwiek we wst\u0119pie.<\/span><\/p>\n

Niechciani<\/strong><\/h4>\n

W wielu miejscowo\u015bciach, kiedy ukrywaj\u0105cy si\u0119 \u017bydzi wracali po wojnie, wita\u0142o ich zaskoczenie \u2014 \u201eTo ty \u017cyjesz?\u201d \u2014 oraz wrogo\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n

Zaraz po wyzwoleniu Bia\u0142egostoku na ulice wyszli ocalali \u017bydzi. \u201ePolacy przywitali ich z nieukrywan\u0105 wrogo\u015bci\u0105. Grupa \u017byd\u00f3w, przechodz\u0105c obok sieroci\u0144ca, spotka\u0142a siostry zakonne. Przel\u0119k\u0142y si\u0119, a jedna krzykn\u0119\u0142a \u00bbO, \u017bydy id\u0105\u00ab. Po czym zacz\u0119\u0142y liczy\u0107, ilu ich jest\u201d \u2013 zanotowa\u0142 jeden z Ocala\u0142ych.<\/span><\/p>\n

Nieliczni si\u0119 cieszyli, chocia\u017c odnotowywano akty \u017cyczliwo\u015bci \u2013 np. ukrycia pod ko\u0142dr\u0105 w mieszkaniu w czasie napadu, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142 si\u0119 sko\u0144czy\u0107 zabiciem \u017byd\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Polacy nie chcieli oddawa\u0107 bezprawnie zaj\u0119tych \u017cydowskich dom\u00f3w i mieszka\u0144. Czasami pomaga\u0142a interwencja w\u0142adz, ale rzadko mo\u017cna by\u0142o na ni\u0105 liczy\u0107.<\/span><\/p>\n

\u201eTo odrzucenie by\u0142o straszliwie smutne, a tak\u017ce smutne ze wzgl\u0119du na tych ludzi, pe\u0142nych nienawi\u015bci i egoizmu\u201d \u2013 odnotowa\u0142a jedna z ocala\u0142ych \u017byd\u00f3wek.<\/span><\/p>\n

Ukrywaj\u0105cych \u017byd\u00f3w podejrzewano o to, \u017ce si\u0119 \u201edorobili\u201d. \u201eMo\u017cna te\u017c odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce po wojnie pomoc niesiona \u017bydom by\u0142a traktowana jako zachowanie naganne, niegodziwe\u201d \u2013 pisze prof. Kwiek.<\/span><\/p>\n

W Polsce nie ma dla was miejsca<\/strong><\/h4>\n

Ocaleni z Zag\u0142ady cz\u0119sto r\u00f3wnie\u017c s\u0142yszeli, \u017ce maj\u0105 po prostu z Polski wyjecha\u0107. Prof. Kwiek odnotowuje kilkadziesi\u0105t takich sytuacji.<\/span><\/p>\n

Np. w kwietniu 1945 roku w osadzie Piaski w woj. lubelskim rozlepiono ulotki nast\u0119puj\u0105cej tre\u015bci:<\/span><\/p>\n

\n

\u201e(\u2026) powy\u0142azili\u015bcie ze swych kryj\u00f3wek tylko po to, by prawdziwych Polak\u00f3w gn\u0119bi\u0107 i wyzyskiwa\u0107, a co najbardziej bolesnym, wydajecie na stracenie tych, kt\u00f3rzy w najkrytyczniejszej dla was chwili podali wam d\u0142o\u0144\u201d.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Pod ulotk\u0105 podpisa\u0142a si\u0119 \u201ePolska Wojskowa Organizacja Przeciw Komunistyczna\u201d.<\/span><\/p>\n

Cz\u0119sto od zmuszanych do wyjazdu \u017byd\u00f3w \u017c\u0105dano okupu albo obrabowywano ich z resztek pieni\u0119dzy. Robotnicy w fabrykach protestowali przeciwko ich zatrudnianiu. W \u017bywcu w 1945 roku Rada Narodowa uchwali\u0142a nawet, \u017ceby \u201e\u017byd\u00f3w nie wpuszcza\u0107 do miasta\u201d. W Kra\u015bniku w\u0142adze miejskie wyda\u0142y zakaz osiedlania si\u0119 ocala\u0142ym z Zag\u0142ady. Prof. Kwiek odnotowuje wiele przypadk\u00f3w przeszukiwania mieszka\u0144 przez zbrojne grupy w celu odnalezienia ukrywaj\u0105cych si\u0119 \u017byd\u00f3w. Dosz\u0142o do pogrom\u00f3w (m.in. w Krakowie i w Rzeszowie), o kt\u00f3rych wie\u015bci rozchodzi\u0142y si\u0119 szybko \u2013 i sprzyja\u0142y wysuwaniu anty\u017cydowskich hase\u0142 w innych miejscowo\u015bciach.<\/span><\/p>\n

W lipcu 1946 roku Ida Gerstman przyjecha\u0142a do Kielc akurat w czasie trwania pogromu. \u015aciga\u0142 j\u0105 t\u0142um, ale uda\u0142o jej si\u0119 ukr<\/span>y\u0107 w zbo\u017cu. Sp\u0119dzi\u0142a tam dwa dni, a potem pr\u00f3bowa\u0142a wyjecha\u0107.<\/p>\n

\n

W poci\u0105gu zosta\u0142a rozpoznana jako \u017byd\u00f3wka. Wsp\u00f3\u0142pasa\u017cerki wyrzuci\u0142y j\u0105 z poci\u0105gu, a dzieci obrzuci\u0142y kamieniami. Kiedy prosi\u0142a kolejarza, \u017ceby j\u0105 zastrzeli\u0142, ten odpowiedzia\u0142 tylko: \u201elekk\u0105 \u015bmierci\u0105 chcesz kona\u0107?\u201d.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Musia\u0142a wr\u0119czy\u0107 500 z\u0142 \u0142ap\u00f3wki przechodz\u0105cemu milicjantowi, kt\u00f3ry j\u0105 uratowa\u0142.<\/span><\/p>\n

Takich historii w ksi\u0105\u017cce prof. Kwieka znajdziemy dziesi\u0105tki i setki. Organizacje \u017cydowskie za szczeg\u00f3lne \u017ar\u00f3d\u0142o zagro\u017cenia uwa\u017ca\u0142y antykomunistyczne podziemie. Wiele podziemnych wydawnictw stanowi kopalni\u0119 antysemickich cytat\u00f3w. Np. w broszurze \u201e\u017bo\u0142nierz polski i spo\u0142ecze\u0144stwo w dzisiejszej rzeczywisto\u015bci\u201d anonimowy autor pisa\u0142, \u017ce antysemityzm jest win\u0105 samych \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy \u201eprowokuj\u0105\u201d Polak\u00f3w.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

Domy tylko dla Polak\u00f3w<\/strong><\/h4>\n

Nastrojom antysemickim sprzyja\u0142y obawy nowych w\u0142a\u015bcicieli \u017cydowskiego mienia \u2014 zar\u00f3wno ruchomego, jak i nieruchomo\u015bci. Prawo formalnie zobowi\u0105zywa\u0142o ich do zwrotu. W praktyce jednak cz\u0119sto nie chcieli tego robi\u0107.<\/span><\/p>\n

Prof. Kwiek wyr\u00f3\u017cnia cztery podstawowe rozwi\u0105zania tej sytuacji: zwrot mienia, podzia\u0142 (np. u\u017cyczenie \u017cydowskiemu w\u0142a\u015bcicielowi pokoju w jego w\u0142asnym mieszkaniu), sprzeda\u017c (za bezcen) oraz odmowa zwr\u00f3cenia w\u0142asno\u015bci. Za polskimi przyw\u0142aszczycielami (trudno ich nazwa\u0107 w\u0142a\u015bcicielami) zazwyczaj wstawia\u0142a si\u0119 spo\u0142eczno\u015b\u0107, a niekiedy w\u0142adze.<\/span><\/p>\n

Oto typowa sytuacja, jedna z wielu opisanych przez prof. Kwieka. Niejaki Abraham Lipcer ukrywa\u0142 si\u0119 w czasie okupacji u Polaka Wac\u0142awa Andrysiewicza w okolicach Sok\u00f3\u0142ki. Zacytujmy:<\/span><\/p>\n

\u201ePo wyzwoleniu poszed\u0142 do w\u0142asnego domu i zamieszka\u0142emu w nim Polakowi zaproponowa\u0142 kupno domu. Polak zgodzi\u0142 si\u0119, ale jednocze\u015bnie poszed\u0142 do miejscowych milicjant\u00f3w, obiecuj\u0105c im dwa litry w\u00f3dki za zabicie \u017byda. Znajomy milicjant ostrzeg\u0142 go o gro\u017c\u0105cym mu niebezpiecze\u0144stwie i radzi\u0142 ucieka\u0107, co te\u017c Lipcer uczyni\u0142.<\/span><\/p>\n

\n

Szukaj\u0105cy go milicjanci przybyli do Andrysiewicza. Pobito go, \u0142ami\u0105c mu dwa \u017cebra i m\u00f3wi\u0105c do niego \u00bbpo co\u015b ty przechowa\u0142 \u017byda\u00ab. I \u00bbprzy okazji\u00ab obrabowano go\u201d.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Morderstwa pope\u0142nione na \u017bydach by\u0142y ewidentnie zwi\u0105zane w cz\u0119\u015bci z obaw\u0105 o konieczno\u015b\u0107 zwracania im mienia (albo z og\u00f3lnym l\u0119kiem przed powrotem \u017byd\u00f3w). Do przyt\u0142aczaj\u0105cej wi\u0119kszo\u015bci z nich dosz\u0142o w kilku wojew\u00f3dztwach \u2013 bia\u0142ostockim, lubelskim, rzeszowskim, kieleckim i krakowskim. Nieliczne takie przypadki zdarza\u0142y si\u0119 na Ziemiach Odzyskanych, na kt\u00f3rych problem mienia polskich \u017byd\u00f3w nie istnia\u0142.<\/span><\/p>\n

Wraca\u0142y tak\u017ce przedwojenne wezwania do bojkotu handlu \u017cydowskiego, plotki o mordach rytualnych.<\/span><\/p>\n

Bicie i rabunki<\/strong><\/h4>\n

Przemoc wobec \u017byd\u00f3w by\u0142a \u2013 pisze prof. Kwiek \u2013 zjawiskiem powszechnym. Do pogrom\u00f3w, po\u0142\u0105czonych z biciem i okradaniem \u017byd\u00f3w, dosz\u0142o w Rzeszowie w czerwcu oraz w Krakowie w sierpniu 1945 roku. Milicja cz\u0119sto nie reagowa\u0142a. W Ostrowcu \u015awi\u0119tokrzyskim milicjanci m\u00f3wili do Polak\u00f3w bij\u0105cych \u017byd\u00f3w: \u201emo\u017cecie go bi\u0107, ja nie widz\u0119\u201d. Do wielu napad\u00f3w dochodzi\u0142o w poci\u0105gach i na stacjach kolejowych: zbrojne grupy poszukiwa\u0142y \u017byd\u00f3w w poci\u0105gach, obrabowywa\u0142y ich i niekiedy zabija\u0142y.<\/span><\/p>\n

Pomniejszych akt\u00f3w agresji by\u0142o znacznie wi\u0119cej \u2013 np. w K\u0142odzku w 1946 roku Polka wywr\u00f3ci\u0142a \u017byd\u00f3wce stragan, krzycz\u0105c \u201ejazda do Palestyny\u201d. Niszczono tak\u017ce groby i cmentarze. \u201eTrupom wyrywano z\u0142ote z\u0119by, zabitym osobom odcinano g\u0142owy, bezczeszczono zw\u0142oki kobiet\u201d \u2013 pisze prof. Kwiek. \u201eZabitym okazywano pogard\u0119 nawet po \u015bmierci\u201d.<\/span><\/p>\n

Ponad tysi\u0105c morderstw<\/strong><\/h4>\n

Prof. Kwiek metodycznie udokumentowa\u0142 przypadki mordowania \u017byd\u00f3w po wojnie \u2013 ka\u017cdy z osobna.<\/span><\/p>\n

\n

Wed\u0142ug niego od 27 lipca 1944 roku o ko\u0144ca 1947 roku zamordowano od 1074 do 1121 os\u00f3b pochodzenia \u017cydowskiego.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Najwi\u0119cej (ponad po\u0142owa) zgin\u0119\u0142o w 1945 roku, a najbardziej niebezpiecznym obszarem by\u0142o wojew\u00f3dztwo lubelskie (24,7 proc. og\u00f3\u0142u przypadk\u00f3w). \u017bydzi gin\u0119li najcz\u0119\u015bciej w wojew\u00f3dztwach o najwi\u0119kszej aktywno\u015bci antykomunistycznego podziemia.<\/span><\/p>\n

Te dane pokrywaj\u0105 si\u0119 z dotychczasowymi szacunkami historyk\u00f3w, kt\u00f3rzy oceniali liczb\u0119 zamordowanych \u017byd\u00f3w na ok. od 600 do 3 tys. os\u00f3b. Prof. Kwiek udokumentowa\u0142 jednak poszczeg\u00f3lne przypadki, czego \u017caden badacz wcze\u015bniej nie zrobi\u0142.<\/span><\/p>\n

Niewielu z zamordowanych (zaledwie 84 osoby, 6,7 proc. ofiar) stanowi\u0142y osoby zwi\u0105zane z w\u0142adz\u0105 \u2013 milicjanci czy funkcjonariusze UB.<\/span><\/p>\n

Mordowano w przyt\u0142aczaj\u0105cej wi\u0119kszo\u015bci cywil\u00f3w, cz\u0119sto dzieci.<\/span><\/p>\n

Historia jedna z tysi\u0105ca<\/strong><\/h4>\n

Po\u0142ow\u0119 obj\u0119to\u015bci ksi\u0105\u017cki stanowi kalendarium, w kt\u00f3rym dzie\u0144 po dniu historyk opisa\u0142 kolejne przypadki mordowania \u017byd\u00f3w po wojnie.<\/span><\/p>\n

Zacytujmy jeden na zako\u0144czenie, \u017ceby da\u0107 wyobra\u017cenie o naturze tych historii.<\/span><\/p>\n

5 grudnia 1945 roku<\/span><\/p>\n

W Skar\u017cysku-Kamiennej (woj. kieleckie) w mieszkaniu przy U1. 3 Maja 85, zamordowano 5 os\u00f3b narodowo\u015bci \u017cydowskiej. Zamordowani to: Icek Warszauer, Samson Warszauer, Szmul Muller, Abram Herszenfus i Chaja Lewit. Urz\u0105d Bezpiecze\u0144stwa dwa dni p\u00f3\u017aniej wykry\u0142 i aresztowa\u0142 sprawc\u00f3w zbrodni, kt\u00f3rymi okazali si\u0119: Marian K\u0119pa, Czes\u0142aw P\u00f3\u0142torak i Stefan Tomaszewski. Dwaj pierwsi w okresie okupacji byli \u017co\u0142nierzami AK. P\u00f3\u0142torak \u2013 jak zezna\u0142 w s\u0105dzie \u2013 by\u0142 odznaczony krzy\u017cem Virtuti Militari i Krzy\u017cem Walecznych. Po zako\u0144czeniu wojny zajmowa\u0142 si\u0119 nielegalnym handlem i prawdopodobnie by\u0142 zaanga\u017cowany w dzia\u0142alno\u015b\u0107 konspiracyjn\u0105. K\u0119pa by\u0142 milicjantem w Skar\u017cysku\u2013Kamiennej, a Tomaszewski komendantem posterunku MO. Wsp\u00f3\u0142uczestnikiem zbrodni by\u0142a Kazimiera Gzymek, w\u0142a\u015bcicielka sklepu i restauracji. Jeszcze przed morderstwem K\u0119pa i P\u00f3\u0142torak obrabowali \u017byd\u00f3wk\u0119 Rozali\u0119 Kopel i \u017byda Ledermana, zabieraj\u0105c 42 tys. z\u0142otych, dwie obr\u0105czki z\u0142ote i zegarek. Po napadzie ca\u0142a czw\u00f3rka podzieli\u0142a si\u0119 \u0142upami. Poniewa\u017c Kopel rozpozna\u0142a na ulicy P\u00f3\u0142toraka, o czym zameldowa\u0142a Tomaszewskiemu, sprawcy usi\u0142owali j\u0105 zabi\u0107, co jednak si\u0119 nie powiod\u0142o. 5 grudnia wieczorem wszyscy trzej udali si\u0119 do mieszkania, gdzie mieszkali \u017bydzi. Na pytanie mieszka\u0144c\u00f3w kim s\u0105, odpowiedzieli, \u017ce s\u0105 \u017bydami z Rosji. Wtedy wpuszczono ich do mieszkania. Po obrabowaniu mieszka\u0144c\u00f3w wszystkich zastrzelono. Sprawcy odznaczali si\u0119 du\u017cym zwyrodnieniem. Tomaszewski po zabiciu jednej z \u017byd\u00f3wek dokona\u0142 zbeszczeszczenia jej zw\u0142ok. Z zezna\u0144 P\u00f3\u0142toraka wynika, \u017ce Tomaszewski wzi\u0105\u0142 ze sto\u0142u du\u017ce no\u017cyce, \u201ekt\u00f3re w\u0142o\u017cy\u0142 w miednic\u0119 p\u0142ciow\u0105 i zakr\u0119ci\u0142, a po ca\u0142ym zaj\u015bciu powiedzia\u0142: lepiej by\u0142o sobie jeszcze j\u0105 popierdoli\u0107\u201d. Przed morderstwem sprawcy pili w\u00f3dk\u0119. Po dokonaniu zbrodni wszyscy wr\u00f3cili do Gzymkowej, gdzie podzielono zrabowane rzeczy i wypito 1 litr w\u00f3dki.
\n<\/span><\/p>\n

\n

Julian Kwiek, \u201eNie chcemy \u017byd\u00f3w u siebie. Przejawy wrogo\u015bci wobec \u017byd\u00f3w w latach 1944-1947<\/strong>\u201d, wyd. Wydawnictwo Nieoczywiste, Warszawa 2021, s. 588<\/em><\/span><\/p>\n

\n

\"Adam<\/p>\n

Adam Leszczy\u0144ski<\/strong> – Historyk i socjolog, profesor na Uniwersytecie SWPS, publicysta. Autor dw\u00f3ch ksi\u0105\u017cek reporterskich o Afryce i kilku ksi\u0105\u017cek o historii. “Szkalowa\u0142” Polsk\u0119 m.in. w \u201ethe Guardian\u201d, \u201eLe Monde\u201d, \u201eEl Pais\u201d, \u201eSuddeutsche Zeitung\u201d. Ostatnio wyda\u0142 \u201eLudow\u0105 histori\u0119 Polski\u201d (WAB 2017). W OKO.press pisze o polityce i historii.<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

FOT. PAWEL MALECKI \/ AGENCJA GAZETA PLYTA KIELCE NR 1 Historyk policzy\u0142 \u017byd\u00f3w zamordowanych przez Polak\u00f3w po wojnie. Szokuj\u0105ce wyniki nowych bada\u0144 ADAM LESZCZY\u0143SKI Prof. Julian Kwiek, historyk z Krakowa, po latach mozolnej pracy archiwalnej opisa\u0142 ponad tysi\u0105c przypadk\u00f3w morderstw pope\u0142nionych na \u017bydach po wojnie – oraz tysi\u0105ce przypadk\u00f3w bicia, rabunk\u00f3w i agresji wymierzonej w […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/88371"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=88371"}],"version-history":[{"count":14,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/88371\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":88389,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/88371\/revisions\/88389"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=88371"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=88371"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=88371"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}