{"id":88403,"date":"2021-08-09T17:09:14","date_gmt":"2021-08-09T15:09:14","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=88403"},"modified":"2021-08-09T08:54:44","modified_gmt":"2021-08-09T06:54:44","slug":"17-09-56","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=88403","title":{"rendered":"Ma\u0142a Polska na Greenpoincie tym si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0142a od ca\u0142ego Nowego Jorku, \u017ce mieszkali tam wy\u0142\u0105cznie biali"},"content":{"rendered":"

Fot. Misha Erwitt\/Getty Images<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>Ma\u0142a Polska na Greenpoincie tym si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0142a od ca\u0142ego Nowego Jorku, \u017ce mieszkali tam wy\u0142\u0105cznie biali<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Micha\u0142 Noga\u015b<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Zapytali: czy Polacy w Ameryce s\u0105 dyskryminowani? Napisa\u0142y setki skrzywdzonych i niedocenionych. Czuli si\u0119 cz\u0142onkami narodu wybranego i um\u0119czonego, wi\u0119c narasta\u0142a w nich frustracja, \u017ce nikt si\u0119 nad nimi nie pochyla i s\u0105 traktowani gorzej nawet od ludzi o innym kolorze sk\u00f3ry. Rozmowa z Ew\u0105 Winnick\u0105, reporterk\u0105, autork\u0105 ksi\u0105\u017cki “Greenpoint. Kroniki ma\u0142ej Polski”<\/strong><\/span><\/h4>\n

.<\/p>\n

Ewa Winnicka:<\/strong> Zanim o co\u015b zapytasz, zacytuj\u0119 ci pani\u0105 Halin\u0119, kt\u00f3ra prowadzi\u0142a na Greenpoincie biuro matrymonialne. Dzi\u0119ki jej opowie\u015bciom mo\u017cna poczu\u0107, czym w latach 80. by\u0142o \u017cycie ludzi, kt\u00f3rzy przyje\u017cd\u017cali tam za chlebem: \u201eNa dansingach widzia\u0142o si\u0119, jak si\u0119 ludzie nawzajem potrzebuj\u0105. Pytali: Halinka, nie masz ch\u0142opa dla mnie?<\/i>. Da\u0142am og\u0142oszenie do Nowego Dziennika<\/i>, \u017ce powstaje biuro matrymonialne, i zacz\u0119li nap\u0142ywa\u0107 klienci. Siada\u0142am z klientem na fotelu i go rozgryza\u0142am. M\u00f3wi si\u0119, \u017ce m\u0119\u017cczy\u017ani k\u0142ami\u0105, tylko \u017ce kobiety k\u0142ami\u0105 jeszcze bardziej. Z m\u0119\u017cczyzn\u0105 by\u0142o \u0142atwo. Wiesz, Halinka, musz\u0119 ci co\u015b powiedzie\u0107<\/i> \u2013 tak zaczynali. I ja od razu wiedzia\u0142am: Masz w Polsce \u017con\u0119 i dzieci, tak?<\/i>. I ja takiego klienta nie mog\u0142am po\u0142\u0105czy\u0107 z kobiet\u0105, kt\u00f3ra szuka\u0142a sta\u0142ego zwi\u0105zku, niemniej by\u0142o du\u017co pa\u0144, kt\u00f3re r\u00f3wnie\u017c posiada\u0142y m\u0119\u017c\u00f3w i dzieci w Polsce, a nie chcia\u0142y by\u0107 samotne na Greenpoincie. Wtedy wszystko si\u0119 zgadza\u0142o i to by\u0142o bardzo zdrowe”.<\/span><\/p>\n

Micha\u0142 Noga\u015b: Bardzo ciekawe, ale czytelniczka mieszkaj\u0105ca w Nowym Jorku od 2004 roku napisa\u0142a do \u201eWyborczej”, \u017ce twoja ksi\u0105\u017cka jest stronnicza. M\u0119\u017cczy\u017ani zdejmuj\u0105cy azbest, Polki \u201epracuj\u0105ce u \u017byda” i \u201esamotne kobieciny z podrzeszowskich wiosek, kt\u00f3re nigdy nie wybra\u0142y si\u0119 na Manhattan, bo ba\u0142y si\u0119 je\u017adzi\u0107 metrem”, to mit, krzywdz\u0105cy. Ta Polka odwiedza\u0142a wystawy Janusza Kapusty i Rafa\u0142a Olbi\u0144skiego, a zamiast w Paradzie Pu\u0142askiego uczestniczy\u0142a w nowoczesnym festiwalu Greenpoint Przemiany. Dlatego uwa\u017ca, \u017ce o Polakach na Greenpoincie nie powinny pisa\u0107 osoby, kt\u00f3re tam nie mieszkaj\u0105.<\/strong><\/h4>\n

\u2013 Napisa\u0142am o 150 latach historii tego kawa\u0142ka Brooklynu. Od pocz\u0105tku by\u0142a to niezamo\u017cna, przemys\u0142owa dzielnica, zamieszkana g\u0142\u00f3wnie przez imigrant\u00f3w. Od lat 70. przyje\u017cd\u017ca\u0142o tu coraz wi\u0119cej Polak\u00f3w, ca\u0142a masa pracowa\u0142a nielegalnie. Rozmawia\u0142am z kilkuset by\u0142ymi i obecnymi mieszka\u0144cami, czyta\u0142am listy i wspomnienia.<\/span><\/p>\n

Je\u015bli czytelniczka odwiedza\u0142a Greenpoint, nazywany Ma\u0142\u0105 Polsk\u0105, na wz\u00f3r Chinatown czy Little Italy, po 2004 roku, to widzia\u0142a dzielnic\u0119 ju\u017c w trakcie przemiany. Burmistrz Bloomberg zdecydowa\u0142, \u017ce nale\u017cy rozebra\u0107 stare fabryki nad East River, a zamiast nich stawia\u0107 tam szklane wie\u017cowce. Podni\u00f3s\u0142 podatek gruntowy, kt\u00f3ry dla wielu Polak\u00f3w sta\u0142 si\u0119 zaporowy. Na Greenpoint zacz\u0119li si\u0119 sprowadza\u0107 Amerykanie wystraszeni, po 11 wrze\u015bnia, Manhattanem. A Polska wst\u0105pi\u0142a do Unii i fala emigracyjna gwa\u0142townie si\u0119 zatrzyma\u0142a. Tak powoli zacz\u0105\u0142 si\u0119 koniec Ma\u0142ej Polski.<\/span><\/p>\n

A zdejmowanie azbestu, praca \u201eu \u017byda”, l\u0119k przed Manhattanem to nie legendy?<\/strong><\/h4>\n

\u2013 Podejrzewam, \u017ce czytelniczka nie szuka\u0142a znajomo\u015bci w\u015br\u00f3d ludno\u015bci robotniczej. Ale mog\u0142aby spyta\u0107 o to Janusza Kapust\u0119, kt\u00f3ry przyjecha\u0142 do Nowego Jorku w 1981 roku i widzia\u0142, jak wygl\u0105da\u0142o \u017cycie w dzielnicy. Co do Parady Pu\u0142askiego: przechodzi ulicami Nowego Jorku od 70 lat, a festiwal Greenpoint Przemiany zorganizowano dla Polonii w 2014 roku i \u017cy\u0142 dwa lata. W ramach tej bardzo fajnej sk\u0105din\u0105d inicjatywy nagrano opowie\u015bci starszych mieszka\u0144c\u00f3w Greenpointu, wci\u0105\u017c mo\u017cna ich ods\u0142ucha\u0107 na stronie internetowej. To s\u0105 opowie\u015bci o nadziei, ci\u0119\u017ckiej, nielegalnej pracy, t\u0119sknocie, po\u015bwi\u0119ceniu, strachu, azbestach, pracy u \u017byd\u00f3w w\u0142a\u015bnie…<\/span><\/p>\n

\"Greenpoint,Greenpoint, 1994 r.<\/span> Fot. Krzysztof Miller \/ Agencja Gazeta<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Nie pasuj\u0105 do jej wizji Greenpointu z mi\u0119dzynarodow\u0105 kuchni\u0105, modnymi hipsterami i otwartymi na \u015bwiat Polakami. A jakie by\u0142o twoje pierwsze spotkanie z Greenpointem?<\/strong><\/h4>\n

\u2013 Pierwszy raz zabra\u0142 mnie tam latem 2001 roku znajomy Amerykanin. Tylko 10 minut metrem linii L od wieloetnicznego centrum \u015bwiata i znalaz\u0142am si\u0119 w odleg\u0142ej galaktyce: ca\u0142kowicie bia\u0142ej, m\u00f3wi\u0105cej po polsku z regionalnymi nalecia\u0142o\u015bciami, celebruj\u0105cej naraz r\u00f3\u017cne polskie tradycje. Wcale nie w skansenie, ale \u017cywej, skondensowanej Polsce.<\/span><\/p>\n

W barze Pyza przypominaj\u0105cym bar mleczny Karaluch przy Uniwersytecie Warszawskim na Krakowskim Przedmie\u015bciu panie w czepkach z siatki wo\u0142a\u0142y: \u201eSchaaabowy raz!” niezale\u017cnie, czy klient rozumia\u0142 po polsku czy nie. Teraz Pyz\u0119 uwielbiaj\u0105 hipsterzy, nasza kuchnia jest dla nich rarytasem.<\/span><\/p>\n

Wtedy obok nas, nad \u015bl\u0105skimi z gulaszem, siedzieli m\u0119\u017cczy\u017ani i wyra\u017cali si\u0119 niepochlebnie o bossie, kt\u00f3ry ich oszukiwa\u0142. Ale widzia\u0142am te\u017c m\u0142odych, rzutkich biznesmen\u00f3w, takich jak Zbyszek Chalecki, kt\u00f3ry za\u0142o\u017cy\u0142 klub Europa.<\/span><\/p>\n

M\u00f3j kolega Alex Storo\u017cy\u0144ski, wtedy dziennikarz, potem prezes i dyrektor Fundacji Ko\u015bciuszkowskiej, zabra\u0142 mnie do tego klubu. Wyst\u0119powa\u0142 wtedy Stanis\u0142aw Sojka, ogl\u0105da\u0142o go kilkadziesi\u0105t os\u00f3b, nie wszyscy trze\u017awi.<\/span><\/p>\n

A potem zobaczy\u0142am jedno z mieszka\u0144, w kt\u00f3rych \u017cyli ci\u0119\u017cko pracuj\u0105cy Polacy. Sz\u0142am po schodach i obawia\u0142am si\u0119, \u017ce jeszcze krok i ca\u0142a konstrukcja si\u0119 zawali, a ja spadn\u0119 do piwnicy. Wszystko nadawa\u0142o si\u0119 do remontu. Polski stra\u017cak opowiada\u0142, \u017ce kiedy\u015b zosta\u0142 wezwany do po\u017caru. Z pomieszczenia, w kt\u00f3rym mog\u0142y nocowa\u0107 nie wi\u0119cej ni\u017c cztery osoby, wybiega\u0142o 16. Wielu w\u0142a\u015bcicieli dom\u00f3w mia\u0142o gdzie\u015b przepisy bezpiecze\u0144stwa.<\/span><\/p>\n

Te obrazki, chwilami mocno surrealistyczne, pobudza\u0142y moj\u0105 reportersk\u0105 ciekawo\u015b\u0107, chcia\u0142am przyjrze\u0107 si\u0119 z bliska i zrozumie\u0107, kim jeste\u015bmy my, Polacy, zamieszkuj\u0105cy t\u0119 dzielnic\u0119 nieopodal Manhattanu, tu\u017c przy centrum \u015bwiata. Chwil\u0119 wcze\u015bniej pokazano film Janusza Zaorskiego \u201eSzcz\u0119\u015bliwego Nowego Jorku” oparty na tekstach Edwarda Redli\u0144skiego. Re\u017cysera krytykowano, \u017ce pokazuje Polak\u00f3w na emigracji w bardzo z\u0142ym \u015bwietle, \u017ce mocno przejaskrawi\u0142 rzeczywisto\u015b\u0107. A on t\u0142umaczy\u0142 w wywiadach, \u017ce si\u0119 hamowa\u0142, by zbytnio nie krzywdzi\u0107 rodak\u00f3w. Kiedy zacz\u0119\u0142am studiowa\u0107 histori\u0119 tego miejsca, zrozumia\u0142am, \u017ce bycie Polakiem to ci\u0119\u017cki kawa\u0142ek chleba.<\/span><\/p>\n

\"Greenpoint,Greenpoint, 1994 r.<\/span> Fot. Krzysztof Miller \/ Agencja Gazeta<\/em><\/span><\/p>\n

W Ameryce?<\/strong><\/h4>\n

\u2013 W og\u00f3le. Nosimy w naszych plecakach co\u015b, co uniemo\u017cliwia harmonijne funkcjonowanie ze sob\u0105 i w\u015br\u00f3d innych. Wydaje mi si\u0119, \u017ce najbardziej wida\u0107 to na obczy\u017anie. Wtedy dostaje si\u0119 preparat z Polaka. Greenpoint nadawa\u0142 si\u0119 do takich obserwacji znakomicie, bo by\u0142 osobn\u0105 wysp\u0105, z ka\u017cdej strony otoczon\u0105 przez inne spo\u0142eczno\u015bci \u2013 Irlandczyk\u00f3w, Portoryka\u0144czyk\u00f3w czy \u017byd\u00f3w. A za East River by\u0142 nieosi\u0105galny Manhattan.<\/span><\/p>\n

Co najpierw zauwa\u017cy\u0142a\u015b?<\/strong><\/h4>\n

\u2013 \u017be na Greenpoint nie dotar\u0142a polityczna poprawno\u015b\u0107. Niekt\u00f3rzy moi bohaterowie zupe\u0142nie si\u0119 nie hamowali. M\u00f3wili: \u201e\u017cydowina” czy \u201ekakrocz”<\/span>.<\/p>\n

Co oznacza\u0142o to drugie?<\/strong><\/h4>\n

\u2013 Nie od razu si\u0119 zorientowa\u0142am. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce t\u0105 nieco spolszczon\u0105 wersj\u0105 angielskiego \u201ecockroach”, czyli \u201ekaraluch”, okre\u015blano Portoryka\u0144czyk\u00f3w. Kto\u015b opowiada\u0142 bez zaj\u0105kni\u0119cia: \u201eO, ten to \u017cydowina, wiadomo, tu mieszkaj\u0105 kakrocze, a czarnuchy na drzewo”…<\/span><\/p>\n

Ma\u0142a Polska tym si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0142a od innych cz\u0119\u015bci Brooklynu, na kt\u00f3rym le\u017cy Greenpoint, i ca\u0142ego Nowego Jorku, \u017ce w latach 70., 80. i 90. mieszkali tam wy\u0142\u0105cznie biali. Przez ca\u0142e dziesi\u0119ciolecia nie zdarza\u0142o si\u0119, by polski landlord, w\u0142a\u015bciciel domu, wynaj\u0105\u0142 pok\u00f3j komu\u015b o innym kolorze sk\u00f3ry. Nawet materaca do spania.<\/span><\/p>\n

Materace w latach 80., gdy Greenpoint zala\u0142a kolejna fala imigrant\u00f3w, by\u0142y towarem deficytowym.<\/strong><\/h4>\n

\u2013 Dlatego w sklepie na Manhattan Avenue mo\u017cna by\u0142o tanio kupi\u0107 materac u\u017cywany. Daniel Wyszogrodzki, teraz znany dziennikarz, pracowa\u0142 nieopodal w sklepie z elektronik\u0105. Opowiada\u0142, \u017ce zabierano je do sklepu z przydomowych wystawek rzeczy niepotrzebnych, na szybko odnawiano i sprzedawano. Szefem sklepu z materacami by\u0142 Luis, Kolumbijczyk, a jego pracownikiem Juan, nazywany Jasiem. Polacy nauczyli go pyta\u0107 klient\u00f3w po polsku: \u201eMateracyk gwarantowany czy zasikany?”<\/span><\/p>\n

\"PolacyPolacy na Greenpoincie w Nowym Jorku, 1998 r.<\/span> Fot. Maciej Zienkiewicz \/ Agencja Gazeta<\/em><\/span><\/p>\n

Co jeszcze zauwa\u017cy\u0142a\u015b?<\/strong><\/h4>\n

\u2013 \u017be esencj\u0105 \u017cycia mieszka\u0144c\u00f3w by\u0142a praca, kator\u017cnicza. \u017be darzyli\u015bmy si\u0119 nawzajem brakiem zaufania, \u017ce s\u0142abo si\u0119 integrowali\u015bmy. \u017be mieli\u015bmy poczucie wy\u017cszo\u015bci i ni\u017cszo\u015bci jednocze\u015bnie. \u017be jak czego\u015b dokonali\u015bmy, to zaraz to niszczyli\u015bmy. W latach 70. zbudowali\u015bmy w dzielnicy pot\u0119\u017cn\u0105 instytucj\u0119 finansow\u0105, czyli polski bank, i spo\u0142eczn\u0105 instytucj\u0119 pomocow\u0105, czyli Centrum Polsko-S\u0142owia\u0144skie, kt\u00f3re by\u0142y i s\u0105 w permanentnym konflikcie. Kiedy potem czyta\u0142am pami\u0119tniki i dzienniki migrant\u00f3w, kt\u00f3rzy w ci\u0105gu ostatnich dw\u00f3ch stuleci osiedlali si\u0119 na Greenpoincie czy Manhattanie, zauwa\u017cy\u0142am, \u017ce spos\u00f3b naszego funkcjonowania prawie wcale si\u0119 nie zmienia. Zawsze uwa\u017cali\u015bmy, \u017ce jeste\u015bmy wyj\u0105tkowi, i zawsze mieli\u015bmy kompleks ni\u017cszo\u015bci. Zawsze by\u0142o nam przykro, \u017ce inni nie darz\u0105 nas odpowiednim szacunkiem, nie doceniaj\u0105 nas i wyj\u0105tkowo\u015bci naszej ojczyzny. Gdy powstawa\u0142y organizacje zrzeszaj\u0105ce Polak\u00f3w, wdawa\u0142y si\u0119 we wzajemny konflikt, kt\u00f3ry z\u017cera\u0142 energi\u0119. Oskar\u017cali\u015bmy si\u0119 o zdrad\u0119 narodow\u0105, porzucenie idea\u0142\u00f3w, udowadniali\u015bmy, kto jest lepszym Polakiem. W 1881 roku w Nowym Jorku powsta\u0142a na przyk\u0142ad gazeta, kt\u00f3ra mia\u0142a by\u0107 g\u0142osem tworz\u0105cej si\u0119 w\u0142a\u015bnie organizacji \u2013 Zwi\u0105zku Narodowego Polskiego. Nazywa\u0142a si\u0119 \u201eZgoda”. Popad\u0142a w k\u0142opoty, poniewa\u017c w Zwi\u0105zku od pocz\u0105tku zawi\u0105za\u0142y si\u0119 walcz\u0105ce ze sob\u0105 frakcje. Jej redaktor umar\u0142 z g\u0142odu.<\/span><\/p>\n

To si\u0119 nie zmieni\u0142o w relacjach z XX i pocz\u0105tku XXI wieku?<\/strong><\/h4>\n

\u2013 Czyta\u0142am uwa\u017cnie ameryka\u0144skie gazety wydawane na Brooklynie. W 1900 roku Charles Skinner, reporter du\u017cej gazety \u201eThe Brooklyn Daily Eagle”, tak pisze o nap\u0142ywaj\u0105cych robotnikach z Polski: przyje\u017cd\u017caj\u0105 i tworz\u0105 swoje getta. S\u0105 t\u0119pi, niezbyt sprytni, niekoniecznie uczciwi, ale wierni rodzinie. Upijaj\u0105 si\u0119 na \u015blubach i pogrzebach i dbaj\u0105 o to, \u017ceby zdarza\u0142y si\u0119 jak najcz\u0119\u015bciej. Niemcy i Irlandczycy boj\u0105 si\u0119 Polak\u00f3w, bo pracuj\u0105 oni za ni\u017csz\u0105 stawk\u0119. Nie dbaj\u0105 o swoje prawa, nie zapisuj\u0105 si\u0119 do zwi\u0105zku.<\/span><\/p>\n

Skinner oczywi\u015bcie wyra\u017ca nadziej\u0119, \u017ce The Polacks si\u0119 ucywilizuj\u0105 i \u201eb\u0119d\u0105 si\u0119 my\u0107 tak cz\u0119sto jak ka\u017cdy”. Uwa\u017ca jednak, \u017ce \u201ew kwestii czysto\u015bci Polak stoi wy\u017cej od W\u0142ocha”.<\/span><\/p>\n

Ale cztery dekady p\u00f3\u017aniej w tej samej gazecie mo\u017cna znale\u017a\u0107 rozk\u0142ad\u00f3wk\u0119 o wielkim skoku cywilizacyjnym, jaki jest udzia\u0142em Polak\u00f3w. Buduj\u0105 parafie, domy polskie, w kt\u00f3rych dba si\u0119 o kultywowanie tradycji, uczy ta\u0144c\u00f3w ludowych, sportu. Zrzeszaj\u0105 si\u0119 w dziesi\u0105tkach organizacji. S\u0105 \u201edobrymi Amerykanami”, ch\u0119tnie wst\u0119puj\u0105 do armii i jad\u0105 na kolejne wojny. Z pokolenia hallerowc\u00f3w Amerykanie nie \u017cartuj\u0105.<\/span><\/p>\n

Z drugiej strony przybysze z Polski bardzo szybko zamkn\u0119li si\u0119 we w\u0142asnym gronie. By\u0142 to proces na tyle silny, \u017ce w zmieniaj\u0105cym si\u0119 pod wp\u0142ywem imigrant\u00f3w Nowym Jorku niewielu Polak\u00f3w zwi\u0105zanych z polskim \u015brodowiskiem odegra\u0142o znacz\u0105c\u0105 rol\u0119. Na Greenpoincie w tym czasie tylko Jan Smolenski, w\u0142a\u015bciciel domu pogrzebowego, zosta\u0142 wybrany do zgromadzeniu stanowego.<\/span><\/p>\n

W Nowym Jorku nie mieli\u015bmy nawet porz\u0105dnego mafiosa.<\/span><\/p>\n

W s\u0142ynnym filmie Scorsese \u201eGangi Nowego Jorku” nie pojawia si\u0119 \u017caden nasz, nazwijmy to, przedstawiciel.<\/strong><\/h4>\n

\u2013 W po\u0142owie XIX wieku, kiedy toczy si\u0119 akcja filmu, migranci z naszej cz\u0119\u015bci Europy zaczynaj\u0105 dopiero nap\u0142ywa\u0107, a gangi jeszcze nie przepoczwarzy\u0142y si\u0119 w mafi\u0119. Najbli\u017cszy nam by\u0142 Meyer Lansky, p\u00f3\u017aniejszy s\u0142ynny mafijny \u201eksi\u0119gowy”. Urodzi\u0142 si\u0119 w 1902 roku w Grodnie, mia\u0142 \u017cydowskie korzenie.<\/span><\/p>\n

To ciekawe, \u017ce na przyk\u0142ad Irlandczykom uda\u0142o si\u0119 zachowa\u0107 silne poczucie to\u017csamo\u015bci, a r\u00f3wnocze\u015bnie doskonale odnale\u017ali si\u0119 w Ameryce, mimo potwornych wobec nich, katolik\u00f3w, uprzedze\u0144. Byli r\u00f3wnie s\u0142abo jak Polacy wykszta\u0142ceni, ale parli do przodu i czynnie wsp\u00f3\u0142tworz\u0105 ten kraj. Dzie\u0144 \u015awi\u0119tego Patryka jest wa\u017cny dla ca\u0142ego kraju. Mo\u017cna by\u0107 Irlandczykiem, \u017bydem, Niemcem, Latynosem i czu\u0107 si\u0119 w pe\u0142ni obywatelem USA, tymczasem bycie cz\u0119\u015bci\u0105 aktywnej polskiej spo\u0142eczno\u015bci utrudnia aktywne funkcjonowanie w Ameryce. By\u0142o to dla mnie bardzo uderzaj\u0105ce, cho\u0107 mo\u017ce \u2013 z drugiej strony \u2013 nie do ko\u0144ca powinno dziwi\u0107.<\/span><\/p>\n

Ci Polacy, kt\u00f3rzy wyjechali w po\u0142owie XIX wieku, g\u0142\u00f3wnie z zaboru pruskiego, w \u015blad za Niemcami, mogli jeszcze odegra\u0107 w miar\u0119 istotn\u0105 rol\u0119 w kszta\u0142towaniu si\u0119 Ameryki, jak\u0105 znamy.<\/span><\/p>\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107, kt\u00f3ra przyby\u0142a do Stan\u00f3w ju\u017c po wojnie secesyjnej, z zaboru rosyjskiego, gdzie dopiero co zniesiono pa\u0144szczyzn\u0119, czy biednej Galicji, prac\u0119 znajdowa\u0142a w zasadzie jedynie w fabrykach \u2013 ci\u0119\u017ck\u0105, fizyczn\u0105, wyniszczaj\u0105c\u0105. Miasto takie jak Nowy Jork czy Brooklyn przera\u017ca\u0142o. Czytam w pami\u0119tniku relacj\u0119 cz\u0142owieka, kt\u00f3ry po kilku dniach g\u0142odowania znajduje wreszcie prac\u0119. W restauracyjnej kuchni, na nocn\u0105 zmian\u0119. Ale ma problem z u\u017cyciem naczy\u0144 i sztu\u0107c\u00f3w, m\u00f3wi, \u017ce wcze\u015bniej karmi\u0142 tylko \u015bwinie w chlewie.<\/span><\/p>\n

Imigranci cz\u0119sto nie umieli czyta\u0107 i pisa\u0107, nie znali \u017cadnego j\u0119zyka poza ubogim polskim. Byli ch\u0142opami nawyk\u0142ymi do pos\u0142usze\u0144stwa, nie mogli liczy\u0107 na pomoc w\u0142asnego pa\u0144stwa, bo go nie by\u0142o.<\/span><\/p>\n

Nie przepadali za sob\u0105 nawzajem. Zw\u0142aszcza je\u015bli przyjechali z r\u00f3\u017cnych zabor\u00f3w.<\/strong><\/h4>\n

\u2013 Kto\u015b napisa\u0142 w pami\u0119tniku, \u017ce najwi\u0119kszym wstydem emigranta spod Bia\u0142egostoku by\u0142 fakt, \u017ce wzi\u0105\u0142 za \u017con\u0119 dziewczyn\u0119 spod Rzeszowa, czyli z innego zaboru. To by\u0142o niemal gorsze od \u015blubu z osob\u0105 o innym kolorze sk\u00f3ry. Ten cz\u0142owiek ba\u0142 si\u0119 do tego przyzna\u0107 rodzinie w Polsce.<\/span><\/p>\n

Z kolei dla migrant\u00f3w z Galicji ci z zaboru rosyjskiego byli barbarzy\u0144cami. Ich cesarz nie by\u0142 nawet katolikiem.<\/span><\/p>\n

Polacy skupiali si\u0119 wok\u00f3\u0142 jedynej instytucji, kt\u00f3r\u0105 znali i kt\u00f3ra dawa\u0142a im poczucie bezpiecze\u0144stwa, czyli parafii.<\/h4>\n

\u2013 Henryk Sienkiewicz, kt\u00f3ry podr\u00f3\u017cowa\u0142 po Stanach w latach 70. XIX wieku, pisa\u0142, \u017ce dla tej ultrakonserwatywnej spo\u0142eczno\u015bci ko\u015bci\u00f3\u0142 jest jedynym parasolem ochronnym i pomostem, kt\u00f3ry \u0142\u0105czy ich ze \u015bwiatem pozostawionym. Czasem umo\u017cliwia wej\u015bcie w nowe \u017cycie. Albo uniemo\u017cliwia.<\/span><\/p>\n

Ksi\u0119\u017ca szybko zrozumieli, \u017ce nale\u017cy pod\u0105\u017cy\u0107 za swoimi owieczkami\u2026<\/strong><\/h4>\n

\u2013 \u017beby si\u0119 przypadkiem nie \u201ezluterani\u0142y”, nie zesz\u0142y na z\u0142\u0105 drog\u0119. Pojawili si\u0119 wtedy w Ameryce fa\u0142szywi ksi\u0119\u017ca, spryciarze, kt\u00f3rzy postanowili \u017cy\u0107 na nowej ziemi na koszt tworz\u0105cej si\u0119 spo\u0142eczno\u015bci. Ale na Greenpoincie to ksi\u0119\u017ca byli ko\u0142ami zamachowymi rozwoju. Innych nie mieli\u015bmy. Ksi\u0105dz Leon Wysiecki z Wejherowa udawa\u0142 Niemca, \u017ceby wykupi\u0107 grunt w niemieckoj\u0119zycznej cz\u0119\u015bci dzielnicy. Zbudowa\u0142 ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Stanis\u0142awa Kostki na Greenpoincie. Do dzi\u015b najwi\u0119kszy w mie\u015bcie.<\/span><\/p>\n

My\u015bl\u0119, \u017ce problemem by\u0142o to, \u017ce duchowni za g\u0142\u00f3wny cel przyj\u0119li sobie ochron\u0119 wiernych przed z\u0142ym \u015bwiatem zewn\u0119trznym. Przekonywali ich, \u017ce w Ameryce musz\u0105 si\u0119 trzyma\u0107 razem, \u017ce nie wolno im zapomnie\u0107, \u017ce najwa\u017cniejsza jest Polska. To sprawia\u0142o, \u017ce imigranci mentalnie zostawali za wielk\u0105 wod\u0105.<\/span><\/p>\n

Punktem honoru Polak\u00f3w by\u0142a nominacja polskiego biskupa w Ameryce. Bo wszyscy biskupi byli irlandzcy i Polakom niech\u0119tni.<\/strong><\/h4>\n

\u2013 Walka o polskie parafie i nale\u017cne miejsce w hierarchii ko\u015bcielnej by\u0142a dla nas bardzo wa\u017cna. I krwawa. Irlandczyk\u00f3w by\u0142o pewnie trzy razy wi\u0119cej i nie chcieli si\u0119 dzieli\u0107 w\u0142adz\u0105 z nowo przyby\u0142ymi duchownymi z Polski, dla kt\u00f3rych wa\u017cne by\u0142y odr\u0119bno\u015b\u0107 i polsko\u015b\u0107 parafii, a nie subordynacja i amerykanizacja. W latach 70. XIX wieku do irlandzkiego kardyna\u0142a McCloskeya posz\u0142a polska delegacja z pro\u015bba o zgod\u0119 na budow\u0119 ko\u015bcio\u0142a na Manhattanie. Poproszono jakiego\u015b polskiego arystokrat\u0119, by przem\u00f3wi\u0142 elegancko, po \u0142acinie. Kardyna\u0142 nie zna\u0142 akurat \u0142aciny, wi\u0119c odpowiedzia\u0142 po angielsku, \u017ce jak dla niego mo\u017cemy si\u0119 modli\u0107 w chlewie. Jeszcze w 1971 roku w \u201eNowym Dzienniku” czytamy, \u017ce wci\u0105\u017c brakuje polskich kardyna\u0142\u00f3w i biskup\u00f3w. W administracji diecezjalnej s\u0105 sami Irlandczycy.<\/span><\/p>\n

Wybucha II wojna…<\/strong><\/h4>\n

\u2013 A po niej do Ameryki przybywaj\u0105 ci, kt\u00f3rzy \u2013 w zwi\u0105zku z nowym uk\u0142adem si\u0142 w Europie \u2013 nie maj\u0105 gdzie si\u0119 podzia\u0107, bo Wielka Brytania jest ju\u017c nasycona Polakami. Stara Polonia pomaga finansowo nowym, ale Kongres Polonii Ameryka\u0144skiej postanawia nie przyjmowa\u0107 os\u00f3b, kt\u00f3re nie urodzi\u0142y si\u0119 w USA. Nie ufa im. Nowi gardz\u0105 za\u015b starymi, nazywaj\u0105 ich dzwonami, od \u017carliwego przywi\u0105zania do wiary i Ko\u015bcio\u0142a. \u017bo\u0142nierze Andersa i Maczka zak\u0142adaj\u0105 w ko\u0144cu w\u0142asne kombatanckie stowarzyszenie i rozpoczyna si\u0119 kolejny konflikt, tak\u017ce o to, kto ma prawo nazywa\u0107 siebie prawdziwym Polakiem.<\/span><\/p>\n

A potem, w latach 80., przyby\u0142a nast\u0119pna fala z PRL. Tym razem nowych podejrzewa si\u0119 o wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z komunistycznymi s\u0142u\u017cbami, bo wiadomo by\u0142o, \u017ce bezpieka kontroluje \u015brodowiska emigracyjne: przep\u0142yw ludzi, got\u00f3wki i towar\u00f3w do Polski, dzia\u0142ania reakcyjne. Do dzi\u015b kwestia lustracji emocjonuje polonijne \u015brodowiska. Prawicowy historyk S\u0142awomir Cenckiewicz zapowiedzia\u0142 kilkana\u015bcie lat temu ksi\u0105\u017ck\u0119 o dzia\u0142aniach bezpieki w USA. Zbiera\u0142 na ni\u0105 fundusze, a jednym z darczy\u0144c\u00f3w jest bardzo zamo\u017cny konserwatywny greenpoincki biznesmen, do niedawna cz\u0142onek senackiej komisji do spraw kontakt\u00f3w z Poloni\u0105. Okaza\u0142o si\u0119 jednak, \u017ce w latach 80. umawia\u0142 si\u0119 na spotkania z komunistycznymi agentami. Nie podpisa\u0142 zobowi\u0105zania, ale zawzi\u0119ci lustratorzy zarzucaj\u0105 mu kolaboracj\u0119 z komun\u0105. A ksi\u0105\u017cka Cenckiewicza jeszcze nie powsta\u0142a.<\/span><\/p>\n

Emigranci z lat 90. nie przepadaj\u0105 z kolei za emigracj\u0105 z lat 80. S\u0105 lepiej wykszta\u0142ceni, m\u00f3wi\u0105 po angielsku, szybciej awansuj\u0105 i szybciej zak\u0142adaj\u0105 swoje biznesy \u2013 restauracje, kluby, firmy budowlane, organizuj\u0105 wydarzenia kulturalne.<\/span><\/p>\n

Przyjecha\u0142a\u015b raz na Greenpoint, gdy jeszcze wielu Polakom wydawa\u0142 si\u0119 rajem…<\/strong><\/h4>\n

\u2013 Musia\u0142 by\u0107 rajem. Polak, kt\u00f3ry lecia\u0142 do Ameryki do pracy, musia\u0142 odnie\u015b\u0107 sukces. Mia\u0142 wr\u00f3ci\u0107 z tysi\u0105cami dolar\u00f3w, wi\u0119c nikt nie przyznawa\u0142 si\u0119 rodzinie w Polsce do pora\u017cek, tego, \u017ce pad\u0142 ofiar\u0105 oszustwa ze strony rodak\u00f3w, \u017ce podupad\u0142 na zdrowiu, musi mieszka\u0107 u kogo\u015b k\u0105tem, straci\u0142 wszystkie oszcz\u0119dno\u015bci. Ten ameryka\u0144ski mit to nie tylko wielka szansa, ale te\u017c straszna pu\u0142apka. Kilku moich bohater\u00f3w \u017cy\u0142oby lepiej i dostatniej, gdyby nie wyjechali z Polski.<\/span><\/p>\n

Niekt\u00f3rzy, z kt\u00f3rymi rozmawia\u0142am, \u017cyj\u0105 tu nielegalnie przez ca\u0142e lata, maj\u0105 ograniczone prawa, nie mog\u0105 odwiedza\u0107 rodziny w Polsce, nie mog\u0105 pojecha\u0107 na pogrzeb najbli\u017cszych. I nie wyobra\u017caj\u0105 sobie, \u017ce mogliby mieszka\u0107 gdzie indziej.<\/span><\/p>\n

W 2001 roku jeszcze nic nie wskazywa\u0142o na to, \u017ce trzy lata p\u00f3\u017aniej Stany Zjednoczone przestan\u0105 by\u0107 atrakcyjnym miejscem do zarabiania i \u017ce te same pieni\u0105dze mo\u017cna b\u0119dzie zarobi\u0107 znacznie bli\u017cej, w Unii Europejskiej.<\/span><\/p>\n

\"PolacyPolacy na Greenpoincie, 1994 r.<\/span> Fot. Krzysztof Miller \/ Agencja Gazeta<\/em><\/span><\/p>\n

\u2013 Ja jeszcze zasta\u0142am system wynajmu pokoi. Jedna z rozm\u00f3wczy\u0144, w\u0142a\u015bcicielka kilku dom\u00f3w na Greenpoincie, kt\u00f3ra kupi\u0142a je w latach 80. za 60 czy 80 tysi\u0119cy dolar\u00f3w ka\u017cdy, mia\u0142a zeszyt A3 z rozrysowanymi pomieszczeniami i \u0142\u00f3\u017ckami, cz\u0119sto podzielonymi na p\u00f3\u0142 z adnotacj\u0105, \u017ce na pierwsz\u0105 zmian\u0119 \u015bpi tam pan Wies\u0142aw, na drug\u0105 pan Marian, bo Wies\u0142aw idzie do pracy. Ka\u017cdy klient p\u0142aci\u0142 od 100 do 200 dolar\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Je\u015bli w jednym domu spa\u0142o 18 os\u00f3b na dwie zmiany, a dom\u00f3w by\u0142o pi\u0119\u0107, to mo\u017cna by\u0142o usk\u0142ada\u0107 mi\u0142\u0105 pensj\u0119. Inny m\u00f3j bohater, te\u017c landlord, kt\u00f3ry wyni\u00f3s\u0142 si\u0119 na Floryd\u0119, powiedzia\u0142 mi: Polacy jacy s\u0105, tacy s\u0105, ale mo\u017cna na nich zarobi\u0107. Dzi\u015b jednak trzeba zarabia\u0107 raczej na Amerykanach i turystach. Na szcz\u0119\u015bcie kochaj\u0105 oni polsk\u0105 kuchni\u0119.<\/span><\/p>\n

W s\u0142ynnej kulinarnej rubryce \u201eNew Yorkera” widzia\u0142em zaproszenie do jednej z knajp na Greenpoincie.<\/strong><\/h4>\n

\u2013 Polskie jedzenie budzi wci\u0105\u017c ogromne zainteresowanie Do niekt\u00f3rych knajp pod koniec tygodnia czeka si\u0119 w p\u00f3\u0142godzinnej kolejce.<\/span><\/p>\n

Przetrwa\u0142y te\u017c dwie ksi\u0119garnie, apteki, delikatesy. Polski bank ma si\u0119 \u015bwietnie, w bibliotece na Norman Avenue jest mocny polski ksi\u0119gozbi\u00f3r, do kt\u00f3rego si\u0119gaj\u0105 nie tylko Polacy, ale te\u017c \u017bydzi, kt\u00f3rzy pragn\u0105 kontaktu z miejscem urodzenia przodk\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Z iloma mieszka\u0144cami rozmawia\u0142a\u015b?<\/strong><\/h4>\n

\u2013 Odby\u0142am pewnie ponad 200 rozm\u00f3w. Tak\u017ce z lud\u017ami, kt\u00f3ry wr\u00f3cili z Ameryki, nie dali rady lub nie chcieli tam mieszka\u0107 i pracowa\u0107. Albo zarobili jakie\u015b pieni\u0105dze i uznali, \u017ce ju\u017c wystarczy. Prawdziwym przekle\u0144stwem jest nieumiej\u0119tno\u015b\u0107 przyznania si\u0119 do pora\u017cki i powrotu. Ameryka raczej ma\u0142o interesuje si\u0119 lud\u017ami, kt\u00f3rzy sobie nie radz\u0105. \u0141atwo sko\u0144czy\u0107 pod mostem lub w parku. Na Greenpoincie dzia\u0142a pani Eryka, dobry duch, kt\u00f3ra zbiera ubrania dla bezdomnych, zwozi ich zim\u0105 do noclegowni, walczy z wszami, namawia do powrotu do rodzin w Polsce. Czasem s\u0105 to rodziny, z kt\u00f3rymi emigranci zerwali ze wstydu kontakty lata temu.<\/span><\/p>\n

Ameryka wielu z nich przeros\u0142a. Nie byli na ni\u0105 przygotowani.<\/strong><\/h4>\n

\u2013 Ameryka to na pewno wielkie wyzwanie. Nie\u017cyj\u0105cy ju\u017c Andrzej Pity\u0144ski, kawaler Orderu Or\u0142a Bia\u0142ego, najbardziej znany polski rze\u017abiarz w Ameryce, autor s\u0142ynnego pomnika Katy\u0144skiego w Jersey City, opowiada\u0142 mi, \u017ce gdy przylecia\u0142 40 lat temu do USA, zaj\u0105\u0142 si\u0119 rozbieraniem dom\u00f3w na Queensie. Ale nie wiedzia\u0142, jak korzysta\u0107 z metra. M\u00f3wi\u0142, \u017ce nie zna Polaka, kt\u00f3ry by przesiada\u0142 si\u0119 na Atlantic Avenue na Brooklynie i nie pomyli\u0142 drogi. Tam pewnie przecina si\u0119 osiem linii metra. Mo\u017ce dzi\u015b brzmi to \u015bmiesznie, ale wtedy to by\u0142y realne, parali\u017cuj\u0105ce problemy.<\/span><\/p>\n

Najbardziej dramatyczne by\u0142y opowie\u015bci o matkach, kt\u00f3re ucieka\u0142y z Polski od swoich przemocowych partner\u00f3w, pozostawiaj\u0105c pod ich opiek\u0105 dzieci. W konserwatywnej cz\u0119\u015bci Polski wyjazd za prac\u0105 do Ameryki by\u0142 jedyn\u0105 mo\u017cliwo\u015bci\u0105 uwolnienia si\u0119 od \u017cycia z alkoholikiem. Spotka\u0142am pani\u0105, kt\u00f3ra przez kilkana\u015bcie lat nie widzia\u0142a dzieci. Opowiada\u0142a mi, \u017ce gdy wreszcie \u015bci\u0105gn\u0119\u0142a syna do Ameryki, okaza\u0142o si\u0119, \u017ce jest ju\u017c alkoholikiem, zupe\u0142nie nieprzystosowanym do doros\u0142ego \u017cycia. Gdy widzia\u0142a syna le\u017c\u0105cego, upitego w trupa w jednym z park\u00f3w, mija\u0142a go bez s\u0142owa. Powtarza\u0142a sobie, \u017ce ju\u017c nie ma tego dziecka, ale zupe\u0142nie nie sta\u0107 j\u0105 by\u0142o na refleksj\u0119, ile w tym jej winy. Zniszczy\u0142a swoim wyjazdem ich \u017cycie. Czy mia\u0142a prawo ratowa\u0107 siebie ich kosztem? A mo\u017ce powinna trwa\u0107 przy nich i pom\u00f3c, by wysz\u0142y na ludzi?<\/span><\/p>\n

Pani Bronia, matka urodzonej ju\u017c w Stanach Victorii, m\u0142odej polityczki, kt\u00f3ra chce reprezentowa\u0107 Greenpoint w radzie miejskiej, przylecia\u0142a, zostawiaj\u0105c w swojej wsi dwie c\u00f3rki pod opiek\u0105 siostry. Osiem lat ich nie widzia\u0142a. Kiedy chcia\u0142a si\u0119 skontaktowa\u0107, wysy\u0142a\u0142a list, \u017ce b\u0119dzie dzwoni\u0107 do zak\u0142ad\u00f3w chemicznych w Le\u017cajsku, wtedy siostra z c\u00f3rkami jecha\u0142a ze wsi do tych zak\u0142ad\u00f3w. Teresa dzwoni\u0142a, ale czasem nie dostawa\u0142a po\u0142\u0105czenia. M\u00f3wi, \u017ce nie by\u0142o dnia, \u017ceby nie t\u0119skni\u0142a. Po czterech latach pozna\u0142a drugiego m\u0119\u017ca, pochodz\u0105cego z Gwatemali. Ich c\u00f3rka Victoria ma \u015bwietny kontakt ze starszymi siostrami, je\u017adzi do Polski na wakacje.<\/span><\/p>\n

Rozmawia\u0142am te\u017c z osobami, kt\u00f3re bardzo chcia\u0142y ju\u017c wr\u00f3ci\u0107 do Polski, emigracja by\u0142a dla nich wyka\u0144czaj\u0105ca, ale dzieci prosi\u0142y, by jeszcze chwil\u0119 zosta\u0142y.<\/span><\/p>\n

Bo potrzebowa\u0142y pieni\u0119dzy?<\/strong><\/h4>\n

\u2013 Tak, bo jeszcze co\u015b nale\u017ca\u0142o kupi\u0107 do domu. Jeszcze traktor, jeszcze rozrzutnik nawozu, jeszcze samoch\u00f3d, synowie si\u0119 po\u017cenili, trzeba na mieszkanie uzbiera\u0107. Ca\u0142kowicie przedmiotowe traktowanie cz\u0142owieka, wyzysk pe\u0142n\u0105 par\u0105.<\/span><\/p>\n

A wi\u0119c \u017cycie na Greenpoincie raczej okazywa\u0142o si\u0119 pu\u0142apk\u0105<\/strong>.<\/h4>\n

\u2013 Ja nie oceniam, s\u0142ucham historii. Na pewno jednak jeszcze 15 lat temu to miejsce nie by\u0142o synonimem sukcesu. M\u00f3wi\u0142o si\u0119, \u017ce je\u015bli kto\u015b chcia\u0142 odnie\u015b\u0107 sukces w Ameryce, poczu\u0107 si\u0119 jak Amerykanin, musia\u0142 ucieka\u0107 z polskiego \u015brodowiska. Zazwyczaj robi\u0142o to drugie pokolenie \u2013 pierwsze pracowa\u0142o ponad si\u0142y i \u017cy\u0142o w poczuciu dyskryminacji.<\/span><\/p>\n

Dyskryminacji?<\/strong><\/h4>\n

\u2013 Gdy w 1971 roku w Nowym Jorku powsta\u0142 \u201eNowy Dziennik”, najwi\u0119ksza polska gazeta za\u0142o\u017cona mi\u0119dzy innymi przez Boles\u0142awa Wierzbia\u0144skiego i innych powojennych emigrant\u00f3w, na jego \u0142amach pojawi\u0142a si\u0119 ankieta: \u201eCzy Polacy s\u0105 w Ameryce dyskryminowani?”. Przysz\u0142y setki list\u00f3w od os\u00f3b, kt\u00f3re czu\u0142y si\u0119 skrzywdzone, sfrustrowane, niedocenione. Ameryka nie chcia\u0142a uzna\u0107 ich wielko\u015bci i wyj\u0105tkowo\u015bci. Z jednej strony czuli si\u0119 cz\u0142onkami narodu wybranego i um\u0119czonego, z drugiej ka\u017cdego dnia narasta\u0142a w nich frustracja, \u017ce nikt si\u0119 nad nimi nie pochyla i traktuje gorzej nawet od ludzi o innym kolorze sk\u00f3ry.<\/span><\/p>\n

Kto\u015b doda\u0142, \u017ce nie mamy ambicji jako grupa. Ani politycznych, ani spo\u0142ecznych. Zadowoleni jeste\u015bmy, jak si\u0119 nas chwali, ale za swoje g\u0142osy, za poparcie niczego nie \u017c\u0105damy. Nie jeste\u015bmy solidarni. Powinni\u015bmy si\u0119 uczy\u0107 od W\u0142och\u00f3w, \u017byd\u00f3w, jak nale\u017cy dzia\u0142a\u0107 jako grupa. Je\u015bli istnieje dyskryminacja, to jest to dyskryminacja Polak\u00f3w przez Polak\u00f3w. Zgadzam si\u0119 z tym czytelnikiem. Prawda jest banalna: zawsze kultywowali\u015bmy sny o pot\u0119dze, nie byli\u015bmy i w zasadzie wci\u0105\u017c nie jeste\u015bmy w stanie zaakceptowa\u0107 faktu, \u017ce jeste\u015bmy \u015brednim krajem, kt\u00f3ry \u015brednio interesuje \u015bwiat. O ile \u0142atwiej by\u0142oby nam funkcjonowa\u0107, gdyby\u015bmy przyj\u0119li t\u0119 prost\u0105 prawd\u0119, \u017ce nie jeste\u015bmy jednak centrum \u015bwiata, o wszech\u015bwiecie nie wspominaj\u0105c.<\/span><\/p>\n

Dzi\u015b na Greenpoint, coraz mniej polski, przyje\u017cd\u017caj\u0105 ci, kt\u00f3rzy g\u0142osz\u0105 teorie spiskowe, maj\u0105 jawnie antysemickie, ksenofobiczne pogl\u0105dy.<\/strong><\/h4>\n

\u2013 Polacy na Greenpoincie zawsze byli bardzo konserwatywni, a polscy politycy pozwalaj\u0105 sobie tu na snucie wizji, kt\u00f3re w Polsce by\u0142yby ju\u017c nie do pomy\u015blenia. Ale do czasu. Dwa lata temu zapowiedziano przyjazd szefa narodowc\u00f3w Roberta Winnickiego i dr Ewy Kurek, historyczki, kt\u00f3ra twierdzi, \u017ce \u017bydzi w\u0142a\u015bciwie nic nie mieli przeciwko gettom. Mieli wyst\u0105pi\u0107 w przyko\u015bcielnych salach katechetycznych. I nagle si\u0119 okaza\u0142o, \u017ce s\u0105 ju\u017c na Greenpoincie dwuj\u0119zyczni, aktywni ludzie, kt\u00f3rzy zaalarmowali biskupa Brooklynu. Diecezja od razu wyda\u0142a o\u015bwiadczenie, \u017ce te spotkania si\u0119 nie odb\u0119d\u0105 i \u017ce nie wiedzia\u0142a, dla kogo wynaj\u0119to sale. Spotkanie przenios\u0142o si\u0119 do mi\u0142ego polskiego bistro prowadzonego przez panie, kt\u00f3re od 20 lat nie mieszka\u0142y w Polsce i mia\u0142y w nosie meandry polskiej polityki. Przysz\u0142o nie tylko mn\u00f3stwo fan\u00f3w Kurek i Winnickiego, ale te\u017c dziennikarze lokalnych angloj\u0119zycznych gazet. Nast\u0119pnego dnia na stronach mi\u0142ego bistro pojawi\u0142y si\u0119 mia\u017cd\u017c\u0105ce oceny i komentarze, \u017ce nie jemy tam, gdzie przemawiaj\u0105 ludzie zaprzeczaj\u0105cy Holocaustowi. Panie musia\u0142y zamkn\u0105\u0107 interes.<\/span><\/p>\n

\"Greenpoint,Greenpoint, dzielnica Nowego jorku, 2016 r.<\/span> Fot. Wojtek Laski \/ East News<\/span><\/em><\/span><\/p>\n<\/div>\n

Nie obawiasz si\u0119, \u017ce t\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0105 wsadzi\u0142a\u015b kij w mrowisko?<\/strong><\/h4>\n

\u2013 Ju\u017c na etapie dokumentacji mia\u0142am sygna\u0142y, \u017ce niepotrzebnie zbieram historie, \u017ce zaszkodz\u0119 naszym interesom. Ale w\u0142a\u015bnie napisa\u0142 do mnie kolejny czytelnik. W latach 90. pracowa\u0142 w tej samej agencji na Greenpoincie, co moja bohaterka Joanna. W\u0142a\u015bciciel agencji obiecywa\u0142 wtedy Polakom legalizacj\u0119 pobytu w ramach rz\u0105dowego programu amnestii przeznaczonego dla Latynos\u00f3w. Trzeba by\u0142o udowodni\u0107, \u017ce si\u0119 kilka lat wcze\u015bniej przyjecha\u0142o z Meksyku. Joanna asystowa\u0142a niem\u00f3wi\u0105cym po angielsku Polakom w podr\u00f3\u017cy do urz\u0119du na Manhattan i t\u0142umaczy\u0142a urz\u0119dnikom imigracyjnym ich fa\u0142szywe opowie\u015bci, jak to przeprawiali si\u0119 przez Rio Grande mi\u0119dzy Meksykiem i Stanami. Joanna dr\u017ca\u0142a, bo sama by\u0142a w Stanach nielegalnie. Czytelnik napisa\u0142, \u017ce pracowa\u0142 w tej samej agencji i widzia\u0142, jak jej szef prowadzi ten biznes. Inkasowa\u0142 od Polak\u00f3w po dwa tysi\u0105ce dolar\u00f3w za mechaniczne wype\u0142nienie aplikacji imigracyjnej, a gdy rodak by\u0142 wezwany do urz\u0119du, to dyktowa\u0142 bajk\u0119 o Rio Grande, wysy\u0142a\u0142 Joann\u0119 i inkasowa\u0142 kolejne tysi\u0105ce. Pewnie tylko niekt\u00f3rzy urz\u0119dnicy dawali si\u0119 nabra\u0107 na te nasze opowie\u015bci, ale szef nie bra\u0142 \u017cadnej odpowiedzialno\u015bci. Czytelnik uciek\u0142 po trzech miesi\u0105cach, nie m\u00f3g\u0142 na to patrze\u0107. Szef agencji by\u0142 oczywi\u015bcie multimilionerem, bo nadziej\u0119 na zielon\u0105 kart\u0119 mia\u0142y tysi\u0105ce rodak\u00f3w. Zbieram wi\u0119c kolejne historie.<\/span><\/p>\n

Masz sentyment do Greenpointu?<\/strong><\/h4>\n

\u2013 Gdybym mia\u0142a osi\u0105\u015b\u0107 w Nowym Jorku, wybra\u0142abym Greenpoint, bo ma ludzk\u0105 skal\u0119, ma\u0142omiasteczkowy charakter i jest bezpieczny. Problemem by\u0142by milion dolar\u00f3w potrzebny na kupno mieszkania. Manhattan, my\u015bl\u0119, by\u0142by ta\u0144szy.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n<\/section>\n<\/div>\n<\/section>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Fot. Misha Erwitt\/Getty Images Ma\u0142a Polska na Greenpoincie tym si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0142a od ca\u0142ego Nowego Jorku, \u017ce mieszkali tam wy\u0142\u0105cznie biali Micha\u0142 Noga\u015b Zapytali: czy Polacy w Ameryce s\u0105 dyskryminowani? Napisa\u0142y setki skrzywdzonych i niedocenionych. Czuli si\u0119 cz\u0142onkami narodu wybranego i um\u0119czonego, wi\u0119c narasta\u0142a w nich frustracja, \u017ce nikt si\u0119 nad nimi nie pochyla i s\u0105 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/88403"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=88403"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/88403\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":88432,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/88403\/revisions\/88432"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=88403"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=88403"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=88403"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}