{"id":88542,"date":"2021-08-14T17:09:27","date_gmt":"2021-08-14T15:09:27","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=88542"},"modified":"2021-08-14T07:29:34","modified_gmt":"2021-08-14T05:29:34","slug":"22-09-61","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=88542","title":{"rendered":"A co, gdyby Zuckerberg z dnia na dzie\u0144 uda\u0142 si\u0119 na bezterminowy cyfrowy detoks?"},"content":{"rendered":"

FTC-Facebook Injunction (Fot. Andrew Harnik \/ AP Photo)<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>A co, gdyby Zuckerberg z dnia na dzie\u0144 uda\u0142 si\u0119 na bezterminowy cyfrowy detoks?<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Jan J. Zygmuntowski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Czy Facebook mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 “Fairbookiem” i by\u0107 zarz\u0105dzany z my\u015bl\u0105 o dobru swoich u\u017cytkownik\u00f3w, a nie kr\u00f3tkoterminowym zysku korporacji?<\/strong><\/span><\/h4>\n

.<\/p>\n

Ju\u017c podczas drugiego posiedzenia Rady Praw Cz\u0142owieka Organizacji Narod\u00f3w Zjednoczonych w procedurze skargowej przeciwko Facebookowi by\u0142o jasne, \u017ce akt oskar\u017cenia jest osadzony na bardzo silnych podstawach, a zeznania \u015bwiadk\u00f3w by\u0142y jednoznacznie obci\u0105\u017caj\u0105ce.<\/span><\/p>\n

Przeciwko Facebookowi wytoczono najci\u0119\u017csze dzia\u0142a: oskar\u017cenia o manipulacje wyborcze, naruszanie prawa do samostanowienia narod\u00f3w, cenzur\u0119 i wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z autorytarnymi rz\u0105dami, masow\u0105 inwigilacj\u0119 obywateli i obywatelek. Pozew zbiorowy zosta\u0142 przygotowany przez kilkudziesi\u0119ciu prawnik\u00f3w, ekonomist\u00f3w i dzia\u0142aczy spo\u0142ecznych ze wszystkich kontynent\u00f3w na podstawie kampanii Collectivize.org prowadzonej przez Jonassa Staala i Jana Fermona. R\u00f3wnolegle zreszt\u0105 Mi\u0119dzynarodowy Trybuna\u0142 Sprawiedliwo\u015bci do\u0142\u0105czy\u0142 Facebooka do trwaj\u0105cego \u015bledztwa w sprawie ludob\u00f3jstwa w Mjanmie.<\/span><\/p>\n

\n

Mimo ogromnej skali przewinie\u0144 stopniowo posiedzenia traci\u0142y impet. Nikt nie m\u00f3g\u0142 si\u0119 zdecydowa\u0107 na adekwatne dzia\u0142ania w tak precedensowej sprawie. Strona oskar\u017cycieli domaga\u0142a si\u0119 kolektywizacji Facebooka \u2013 przeniesienia go do domeny publicznej i zarz\u0105dzania jako infrastruktury publicznej, by\u0107 mo\u017ce pod egid\u0105 stosownego biura ONZ. Jednak w samym sercu globalnej architektury politycznej nikt nie by\u0142 ani gotowy, ani nawet skory do brania na siebie tej odpowiedzialno\u015bci. Imperator Zuckerberg trwa\u0142 ju\u017c nie tyle dzi\u0119ki innowacyjno\u015bci, ile inercji; korona niematerialnego imperium zdawa\u0142a si\u0119 pokryta cierniem.<\/span><\/p>\n

Do nag\u0142ego zwrotu dosz\u0142o pod koniec 2022 r., kiedy seria regulacji antymonopolistycznych w Brukseli i Waszyngtonie doprowadzi\u0142a do ucieczki kapita\u0142u i wybuchu \u201edrugiej ba\u0144ki dot-com\u00f3w”. I podobnie jak Al Capone zosta\u0142 oskar\u017cony z powodu oszustw podatkowych, a nie dzia\u0142alno\u015bci mafijnej, tak proces zbiorowy opar\u0142 si\u0119 na najsilniejszym argumencie \u2013 finansowym.<\/span><\/p>\n

Rada Praw Cz\u0142owieka ONZ zamkn\u0119\u0142a procedur\u0119 skargow\u0105 rekomendacj\u0105, aby Zgromadzenie Og\u00f3lne ONZ powo\u0142a\u0142o specjalny s\u0105d ad hoc do wydania wyroku w tej sprawie. Zgodnie z interpretacj\u0105 Rady firm\u0119 nale\u017ca\u0142o przede wszystkim ukara\u0107 za wieloletnie \u0142amanie artyku\u0142u 8 Mi\u0119dzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych ONZ, kt\u00f3ry zakazuje pracy przymusowej. Za tak\u0105 uznano bowiem prac\u0119 informacyjn\u0105 na platformie, zgodnie z wiod\u0105c\u0105 interpretacj\u0105 przyj\u0119t\u0105 m.in. przez Trybuna\u0142 Sprawiedliwo\u015bci Unii Europejskiej, wed\u0142ug kt\u00f3rej umo\u017cliwienie przetwarzania danych osobowych ma warto\u015b\u0107 ekonomiczn\u0105 i jest nieuniknione \u2013 podobnie jak korzystanie z cyfrowych platform we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie.<\/span><\/p>\n

Mimo ogromnego sprzeciwu Stan\u00f3w Zjednoczonych rezolucja o powo\u0142aniu Mi\u0119dzynarodowego Trybuna\u0142u Rekompensacyjnego dla U\u017cytkownik\u00f3w Facebooka (International Compensatory Tribunal for Facebook<\/a> Users) zosta\u0142a przyj\u0119ta b\u0142yskawicznie. Wraz z up\u0142ywem kolejnych przes\u0142ucha\u0144 jasne stawa\u0142o si\u0119, \u017ce przy blisko 3 mld u\u017cytkownik\u00f3w i trwaj\u0105cym kilkana\u015bcie lat globalnym hiperwyzysku wyrok musia\u0142by opiewa\u0107 na kilka bilion\u00f3w dolar\u00f3w, wielokrotnie przekraczaj\u0105c \u0142\u0105czn\u0105 warto\u015b\u0107 firmy.<\/span><\/p>\n

Regulacje, g\u0142upcze<\/strong><\/h4>\n

Obecnie, dziesi\u0119\u0107 lat po diagnozie inwestora Marca Andreessena, \u017ce \u201eoprogramowanie zjada \u015bwiat”, \u017cyjemy w rzeczywisto\u015bci na wp\u00f3\u0142 dystopijnej. Najpot\u0119\u017cniejsze korporacje \u015bwiata to firmy technologiczne (cztery najwi\u0119ksze zwane s\u0105 w skr\u00f3cie GAFA, od pierwszych liter ich nazw), kt\u00f3re w czasie pandemii koronawirusa poszerzy\u0142y zakres dzia\u0142alno\u015bci i wzbogaci\u0142y si\u0119 jeszcze bardziej \u2013 Amazon<\/a> zanotowa\u0142 w 2020 r. przychody o ponad 37 proc. wy\u017csze ni\u017c rok wcze\u015bniej, Facebook \u2013 o 21,6 proc., Microsoft i Alphabet (Google) \u2013 o blisko 13 proc. Monopolistyczne op\u0142aty i nieuczciwa konkurencja zasilana danymi wyka\u0144czaj\u0105 ma\u0142e i \u015brednie firmy. Pa\u0144stwa boj\u0105 si\u0119 \u015bci\u0105ga\u0107 nale\u017cne podatki, a suwerenno\u015b\u0107 cyfrow\u0105 oddaj\u0105 na tacy w zamian za pomoc w walce o zdrowie publiczne czy lokowanie cho\u0107by skromnych inwestycji w chmurze obliczeniowej na ich terytorium.<\/span><\/p>\n

Wiedza o tym, \u017ce giganci GAFA inwigiluj\u0105 nas, by m\u00f3c profilowa\u0107, manipulowa\u0107 i uzale\u017cnia\u0107, jest ju\u017c powszechna. Szczeg\u00f3lnie media spo\u0142eczno\u015bciowe, nasza nowa cyfrowa agora, s\u0105 krytykowane za algorytmiczne wzmacnianie baniek informacyjnych (bo \u201esi\u0119 klika”) i filtrowanie tre\u015bci oparte na automatach lub p\u00f3\u0142niewolniczej sile roboczej. Za po\u015brednictwem Facebooka dochodzi nie tylko do wp\u0142ywania na wynik wybor\u00f3w, ale te\u017c do masowej manipulacji opini\u0105 publiczn\u0105 czy nawo\u0142ywania do pogrom\u00f3w. Mened\u017cerowie sp\u00f3\u0142ki wiedz\u0105, \u017ce rozlicza si\u0119 ich tylko z kr\u00f3tkoterminowego zysku, a nie spo\u0142ecznych skutk\u00f3w zaniechania.<\/span><\/p>\n

Apele o regulacje sektora technologicznego znajduj\u0105 dzi\u015b wiele \u017cyczliwych uszu. Wobec ameryka\u0144skich gigant\u00f3w \u2013 i coraz \u015bmielszej ekspansji chi\u0144skich korporacji \u2013 Bruksela szuka europejskiej \u015bcie\u017cki do suwerenno\u015bci i ochrony europejskich praw oraz warto\u015bci. Przy powstawaniu pakietu Kodeks Us\u0142ug Cyfrowych (Digital Services Act; DSA) wraz z think tankiem Instrat zabiera\u0142em g\u0142os, wskazuj\u0105c na kluczow\u0105 rol\u0119 m.in. interoperacyjno\u015bci, transparentno\u015bci, zakazywania nieuczciwych praktyk czy testowania algorytm\u00f3w przed wprowadzeniem. Te regulacje to minimum, kt\u00f3re cofnie nas znad przepa\u015bci.<\/span><\/p>\n

Ale co, je\u015bli jest alternatywna opcja, kt\u00f3ra pozwoli nie tyle zapobiec powstaniu cyfrowej tyranii, ile odbudowa\u0107 \u2013 i pog\u0142\u0119bi\u0107 \u2013 demokracj\u0119, na miar\u0119 globalnych konieczno\u015bci XXI w. (vide katastrofa klimatyczna)<\/span><\/p>\n

Przedstawiany przeze mnie scenariusz zaczyna si\u0119 w zdarzeniach realnych, przysz\u0142o\u015b\u0107 traktuj\u0105c jako pole spekulatywnego projektowania (speculative design).<\/span><\/p>\n

Scenariusz: globalna wioska wiecuje<\/strong><\/h4>\n

Wbrew najczarniejszym scenariuszom nadchodz\u0105cemu wyrokowi Mi\u0119dzynarodowego Trybuna\u0142u Rekompensacyjnego dla U\u017cytkownik\u00f3w Facebooka nie towarzyszy\u0142a cyfrowa apokalipsa. Po znikni\u0119ciu Zuckerberga, kt\u00f3ry z dnia na dzie\u0144 uda\u0142 si\u0119 na bezterminowy cyfrowy detoks, zewn\u0119trzna \u201erada nadzorcza” Facebooka (Oversight Board) otworzy\u0142a rozmowy mi\u0119dzy firm\u0105 a podmiotem, kt\u00f3ry za zgod\u0105 prezesa Trybuna\u0142u zosta\u0142 dopuszczony do procesu jako reprezentant samych poszkodowanych.<\/span><\/p>\n

Do sp\u00f3\u0142dzielni Fairbook Coop, niesionej medialnymi doniesieniami o procesie nawet w najodleglejsze zak\u0105tki \u015bwiata, w ci\u0105gu zaledwie kilku miesi\u0119cy do\u0142\u0105czy\u0142o ponad miliard u\u017cytkownik\u00f3w Facebooka. Promotorzy sp\u00f3\u0142dzielni docierali cyfrowo i radiowo, chodz\u0105c od bloku do bloku z ulotkami i wci\u0105gaj\u0105c do wsp\u00f3\u0142pracy ruch platformowych kooperatyw rozci\u0105gni\u0119ty od P\u00f3\u0142nocy po Po\u0142udnie. Przedstawiciele Fairbooka mieli jasny przekaz: warunkiem ugody jest przeniesienie ca\u0142o\u015bci aktyw\u00f3w niematerialnych i materialnych korporacji do sp\u00f3\u0142dzielni.<\/span><\/p>\n

Z Facebooka ewakuowali si\u0119 ostatni inwestorzy (cz\u0119\u015b\u0107 kraj\u00f3w zaoferowa\u0142a im nawet skromne rekompensaty), wi\u0119c Fairbook Coop przejmowa\u0142 sp\u00f3\u0142k\u0119 zrujnowan\u0105 finansowo. Infrastruktura komunikacji, zabawy, pracy i \u017cycia spo\u0142ecznego 3 mld ludzi sta\u0142a si\u0119 ich dobrem wsp\u00f3lnym.<\/span><\/p>\n

Wielki dialog naukowc\u00f3w, przedstawicieli ONZ i poszczeg\u00f3lnych rz\u0105d\u00f3w, wreszcie tymczasowych lider\u00f3w Fairbooka doprowadzi\u0142 do uznania, \u017ce dotychczasowe formy zarz\u0105dzania kooperatywnego czy kolektywnego s\u0105 zwyczajnie niemo\u017cliwe poza lokaln\u0105 skal\u0105. Walne Zgromadzenie miliard\u00f3w ludzi nie wchodzi\u0142o w gr\u0119, z kolei wszelka forma reprezentacji rodzi\u0142a obawy o mo\u017cliwo\u015b\u0107 manipulacji i gry mocarstwowej na niespotykan\u0105 dotychczas skal\u0119.<\/span><\/p>\n

Niejedna t\u0119ga g\u0142owa stawia\u0142a w\u00f3wczas pytania o przysz\u0142o\u015b\u0107 demokracji, zerkaj\u0105c nie\u015bmia\u0142o na kraje technoimperialne, pa\u0144stwa cyfrowego nadzoru i merytokracji serwilistycznych wobec plutokrat\u00f3w. Pytano: co, je\u015bli Fairbook b\u0119dzie wymaga\u0142 ograniczenia swobody my\u015bli dla sp\u00f3jno\u015bci demokracji, za to \u015bwiat sztywnych kast daje ka\u017cdemu przestrzenie niegro\u017anej systemowo swobody?<\/span><\/p>\n

Egalitaryzm zmatematyzowany<\/strong><\/h4>\n

To jest prawdziwe wyzwanie naszych czas\u00f3w. M\u00f3wimy tyle o kryzysie demokracji, o populistycznym zagro\u017ceniu, o autorytarnych czy totalitarnych rz\u0105dach, ale jak w og\u00f3le rozumiemy demokracj\u0119 w \u015bwiecie, w kt\u00f3rym szczyty ranking\u00f3w wolno\u015bci s\u0142owa i demokracji zajmuj\u0105 kraje rz\u0105dzone przez partyjne, biznesowe i medialne oligarchie, gdzie nier\u00f3wno\u015bci maj\u0105tkowe i dochodowe wykluczaj\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 obywateli z wp\u0142ywu na realne procesy decyzyjne?<\/span><\/p>\n

Nies\u0142usznie uto\u017csamiamy demokracj\u0119 z parlamentaryzmem (nazywanym niekiedy \u201edemokracj\u0105 bur\u017cuazyjn\u0105”, a wi\u0119c zaprojektowan\u0105 tak, aby zachowa\u0107 dominacj\u0119 polityczn\u0105 maj\u0119tnej bur\u017cuazji). Z ca\u0142ego spektrum obszar\u00f3w \u017cycia spo\u0142ecznego wycinamy rz\u0105dzenie pa\u0144stwem, i tu co kilka lat wybieramy przedstawicieli. W naszych miejscach pracy czy na Facebooku mamy prawnie usankcjonowane dyktatury w\u0142a\u015bcicieli kapita\u0142u.<\/span><\/p>\n

Mo\u017cemy sobie wyobrazi\u0107 tak\u017ce demokratyzacj\u0119 lokaln\u0105, samorz\u0105dow\u0105 i firmow\u0105. Sp\u00f3\u0142dzielczo\u015b\u0107 to podstawa dobrobytu na Zachodzie, a w krajach o silnej tradycji obywatelskiej mamy te\u017c rady pracownicze, reprezentacj\u0119 przez Mitbestimmung (reprezentacja interes\u00f3w pracowniczych), a w\u015br\u00f3d praktyk g\u0142osowania cho\u0107by bezpo\u015brednie referenda gminne. Ale jak zapewni\u0107 demokratyczn\u0105 kontrol\u0119 nad Facebookiem?<\/span><\/p>\n

Je\u015bli wr\u00f3cimy do korzeni demokracji, to odkryjemy, \u017ce nigdy nie mia\u0142a by\u0107 oparta na \u015bcieraniu si\u0119 napuszonych wodz\u00f3w, a sk\u0142ad ate\u0144skiej rady pi\u0119ciuset wybierano przecie\u017c przez losowanie. Jak przekonuje socjolog Jan Sowa, je\u015bli chcemy otrzyma\u0107 grup\u0119 reprezentatywn\u0105 dla populacji, to najlepszym sposobem jest losowanie. Wybory nie bez powodu s\u0105 dzi\u015b wy\u015bcigiem na zasoby i demagogiczne has\u0142a, doskonale oliwi\u0105ce algorytmiczne tryby medi\u00f3w cyfrowych. Losowanie za\u015b jest tak inkluzyjne jak statystyka \u2013 im wi\u0119ksza pr\u00f3ba, tym wi\u0119ksza szansa na reprezentacj\u0119 grup wykluczonych. Ile mamy w Sejmie os\u00f3b z niepe\u0142nosprawno\u015bci\u0105? Ilu by\u0142ych wi\u0119\u017ani\u00f3w, ilu samotnych rodzic\u00f3w?<\/span><\/p>\n

A nawet pytaj\u0105c pro\u015bciej \u2013 czy mamy cho\u0107by adekwatny do struktury spo\u0142ecze\u0144stwa udzia\u0142 kobiet i os\u00f3b w r\u00f3\u017cnym wieku? \u201eNic o nas bez nas” sta\u0142o si\u0119 wyp\u0142ukane z tre\u015bci. W\u0142a\u015bnie dlatego odradzaj\u0105 si\u0119 panele obywatelskie, b\u0119d\u0105ce sposobem na po\u017cenienie ekspert\u00f3w-doradc\u00f3w i losowego doboru os\u00f3b, kt\u00f3re odzwierciedlaj\u0105 interes publiczny zamiast partykularnego (z najlepszym finansowaniem i wsparciem medi\u00f3w).<\/span><\/p>\n

Scenariusz: rada zamiast tyrana<\/strong><\/h4>\n

Fairbook Coop rozwi\u0105za\u0142 problem kolektywnej reprezentacji przez uczestnictwo oparte na losowaniu. Spo\u015br\u00f3d wszystkich u\u017cytkownik\u00f3w i u\u017cytkowniczek dobiera dok\u0142adnie 0,001 promila (1 na 1000) os\u00f3b, co obecnie odpowiada 2850 radnym. Transparentny, oparty na blockchainie algorytm umo\u017cliwia taki dob\u00f3r, kt\u00f3ry wyklucza skrajn\u0105 niereprezentatywno\u015b\u0107 grup geograficznych, wiekowych czy p\u0142ciowych (cho\u0107 prawo wielkich liczb dzia\u0142a tu niezwykle skutecznie).<\/span><\/p>\n

Globalna Rada w imieniu wszystkich sp\u00f3\u0142dzielc\u00f3w i sp\u00f3\u0142dzielczy\u0144 przyjmuje rol\u0119 kadencyjnego walnego zgromadzenia. Osoby wylosowane przez kolejnych pi\u0119\u0107 lat otrzymuj\u0105 pensj\u0119, dost\u0119p do dokument\u00f3w, a tak\u017ce unikatowy klucz kryptograficzny do g\u0142osowa\u0144. Co roku zbieraj\u0105 si\u0119 na hybrydowe walne zgromadzenie, prowadzone w wirtualnych salach dzi\u0119ki wykorzystaniu nale\u017c\u0105cych do Fairbooka gogli wirtualnej rzeczywisto\u015bci (VR) Oculus. W ten spos\u00f3b upada dychotomia mi\u0119dzy centraln\u0105 Dolin\u0105 Krzemow\u0105, gdzie podejmowane s\u0105 decyzje, a reszt\u0105 \u015bwiata, gdzie \u017cyjemy my, cyfrowi robotnicy.<\/span><\/p>\n

Pracownicy sp\u00f3\u0142dzielni \u2013 zar\u00f3wno techniczni, jak i z innych dzia\u0142\u00f3w \u2013 eksperci, dzia\u0142acze spo\u0142eczni, lobby\u015bci biznesu, a szczeg\u00f3lnie politycy, mog\u0105 pr\u00f3bowa\u0107 wp\u0142ywa\u0107 na decyzje Globalnej Rady. Niech pr\u00f3buj\u0105! B\u0119d\u0105 musieli przem\u00f3wi\u0107 do niezwykle r\u00f3\u017cnorodnego grona, zamiast decydowa\u0107 o losach \u015bwiatowej komunikacji cyfrowej w w\u0105skim gronie mened\u017cer\u00f3w i partiokrat\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Czy Globalna Rada popar\u0142aby zmiany w algorytmach, a jak d\u0142ugo utrzyma\u0142by si\u0119 CEO, kt\u00f3ry bezustannie ignoruje g\u0142osy alarmist\u00f3w? Nikt tego nie wie na pewno, ale mo\u017cna zn\u00f3w pokusi\u0107 si\u0119 o symulacj\u0119.<\/span><\/p>\n

Scenariusz: nowy kurs internetu<\/strong><\/h4>\n

Ju\u017c w pierwszym roku urz\u0119dowania Globalna Rada zaj\u0119\u0142a si\u0119 problemem od lat najbardziej bulwersuj\u0105cym: inwigilacj\u0105 i profilowaniem ludzi. I stan\u0119\u0142a przed problemem: jak oddzieli\u0107 profilowanie od modelu biznesowego Facebooka, czyli sprzeda\u017cy reklam. Rada Fairbook Corp. musia\u0142a wybiera\u0107 \u2013 postawi\u0107 na prywatno\u015b\u0107 czy na rentowno\u015b\u0107 sp\u00f3\u0142dzielni?<\/span><\/p>\n<\/div>\n

Ale zamiast w\u0142a\u015bcicieli firmy i mened\u017cer\u00f3w dbaj\u0105cych o kapita\u0142 akcjonariuszy, wyb\u00f3r nale\u017ca\u0142 przecie\u017c do wy\u0142onionych losowo u\u017cytkownik\u00f3w. Dlatego zmiany rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 od masowego usuwania danych. Najpierw znikn\u0119\u0142y profile cieni, czyli dane zbierane o ludziach niemaj\u0105cych nawet konta. W drugiej kolejno\u015bci wszystkie dane spoza platformy, z innych aplikacji i urz\u0105dze\u0144; potem czystki obj\u0119\u0142y dane z aktywno\u015bci zbierane bez naszej \u015bwiadomo\u015bci (inne ni\u017c w\u0142asne lajki i dodawane tre\u015bci) i integracje z innymi platformami (Instagram, WhatsApp).<\/span><\/p>\n

Globalna Rada wycofa\u0142a mechanizmy uzale\u017cnienia, wprowadzane celowo przez projektant\u00f3w aplikacji. Ale zamiast tworzy\u0107 jeden nowy interfejs dla wszystkich, Rada postawi\u0142a na interoperacyjno\u015b\u0107, czyli otwarcie na tworzone oddolnie modu\u0142y. Fairbook sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z \u201eklock\u00f3w”, kt\u00f3re mo\u017cna przestawia\u0107 i analizowa\u0107, dzi\u0119ki czemu obywatelski monitoring i fact-checking sta\u0142y si\u0119 du\u017co prostsze. Zdecydowano te\u017c o ujawnieniu budowy algorytm\u00f3w, skoro ka\u017cdy m\u00f3g\u0142 zmieni\u0107 nap\u0119dzaj\u0105ce jego \u201e\u015bcian\u0119”. Dla wielu programist\u00f3w \u2013 w tym z Polski \u2013 otworzy\u0142o to zupe\u0142nie nowe mo\u017cliwo\u015bci budowania i sprzedawania takich klock\u00f3w do personalizacji medium.<\/span><\/p>\n

Problem moderacji tre\u015bci, dzi\u015b zlecanej algorytmom cenzury i niskop\u0142atnym pracownikom, tak\u017ce zyska\u0142 odpowied\u017a. Wzoruj\u0105c si\u0119 na ameryka\u0144skiej \u0142awie przysi\u0119g\u0142ych, Fairbook by\u0142 moderowany przez losowan\u0105 do ka\u017cdej sprawy grup\u0119 u\u017cytkownik\u00f3w. Powo\u0142ani w ten spos\u00f3b moderatorzy, na pocz\u0105tku pe\u0142ni zapa\u0142u, szybko zderzyli si\u0119 z ogromem makabrycznych i pe\u0142nych niuans\u00f3w tre\u015bci. Skandal wybuch\u0142, gdy 18-latka moderuj\u0105ca tre\u015bci z Indii natkn\u0119\u0142a si\u0119 na wideo ze zbiorowym gwa\u0142tem i pr\u00f3bowa\u0142a odebra\u0107 sobie \u017cycie. Ch\u0119tnych do moderacji by\u0142o coraz mniej, wi\u0119c przez w miar\u0119 szczelne do tej pory zasieki serwisu przedostawa\u0142o si\u0119 coraz wi\u0119cej tre\u015bci brutalnych i szerz\u0105cych mow\u0119 nienawi\u015bci. Fairbook by\u0142 zmuszony wr\u00f3ci\u0107 do filtr\u00f3w i stworzy\u0107 moderator\u00f3w dw\u00f3ch poziom\u00f3w \u2013 zatrudnionych na sta\u0142e oraz zdecentralizowanych \u201e\u0142awnik\u00f3w” do spraw mniej drastycznych, najcz\u0119\u015bciej zg\u0142aszanych r\u0119cznie.<\/span><\/p>\n

Wszystkie te decyzje wymusi\u0142y zmian\u0119 modelu biznesowego. Zarz\u0105d wybrany przez Globaln\u0105 Rad\u0119, wykonuj\u0105c jej plany, przesun\u0105\u0142 platform\u0119 z modelu reklam profilowanych do reklam kontekstowych, mniej dok\u0142adnych, ale umo\u017cliwiaj\u0105cych administratorom grup i innych stron uzyskiwanie nawet 80 proc. przychodu za powi\u0105zanie reklam ze swoimi cz\u0119\u015bciami serwisu. Blisko setka miliard\u00f3w dolar\u00f3w wysysana rokrocznie od drobnych sklepikarzy z Polski, Bia\u0142orusi czy Indonezji zosta\u0142a w lokalnych gospodarkach, kr\u0105\u017c\u0105c pod postaci\u0105 konsumpcji i odprowadzanych na miejscu podatk\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Fairbook przesta\u0142 by\u0107 kur\u0105 znosz\u0105c\u0105 z\u0142ote jaja. Przychody spad\u0142y dramatycznie. Sko\u0144czy\u0142o si\u0119 palenie setek milion\u00f3w euro na lobbowanie Brukseli i setek milion\u00f3w dolar\u00f3w na lobbowanie Waszyngtonu. W\u0142a\u015bciciele biznes\u00f3w zacz\u0119li szuka\u0107 alternatyw dla Fairbooka. Cz\u0119\u015b\u0107 z nich przenios\u0142a si\u0119 na Twittera, cz\u0119\u015b\u0107 powr\u00f3ci\u0142a do starych, sprawdzonych sposob\u00f3w pozyskiwania klient\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Ale dla sporej cz\u0119\u015bci z nich moderacja stron i wsp\u00f3\u0142praca z innymi markami sta\u0142a si\u0119 nowym \u017ar\u00f3d\u0142em przychod\u00f3w. Zamiast wystawnych kampus\u00f3w i fortun w\u0142a\u015bcicieli pojawi\u0142o si\u0119 wi\u0119cej ma\u0142ego, codziennego dobrobytu po naszej stronie. Ka\u017cdy spadek po stronie Fairbooka oznacza\u0142, \u017ce wi\u0119cej \u015brodk\u00f3w zosta\u0142o lokalnie w my\u015bl nowego modelu sp\u00f3\u0142dzielczego. W\u0142a\u015bciciele fanpage\u2019\u00f3w, moderatorzy tre\u015bci, ma\u0142e biznesy i cyfrowe media nagle sta\u0142y si\u0119 beneficjentami globalnej cyfryzacji. By\u0142o to w istocie wytyczenie nowego kursu dla internetu \u2013 kursu na hybrydowe po\u0142\u0105czenie warto\u015bci wytwarzanej cyfrowo z lokalnymi obywatelami i obywatelkami.<\/span><\/p>\n

Nasza cyfrowa agora<\/strong><\/h4>\n

Prawdziwy wyb\u00f3r, przed jakim stoimy, to nie demokracja przeciwko wolno\u015bci my\u015bli, jak twierdzi Jacek Dukaj<\/a><\/strong><\/span>. Demokracja jest kompatybilna z wolno\u015bci\u0105 my\u015bli, je\u015bli tylko mamy agor\u0119, na kt\u00f3rej dialog prowadzi nas do rozwi\u0105za\u0144 bez wykorzystania przemocy. Nasza cyfrowa agora to nie jest po prostu puste pole, na kt\u00f3rym ma obowi\u0105zywa\u0107 formalna swoboda zapewniana przez urz\u0105d konkurencji my\u015bli, jak chcia\u0142by tego polemizuj\u0105cy z Dukajem Marcin Matczak. To infrastruktura my\u015bli, kt\u00f3rej zasady i techniczna architektura musz\u0105 zabezpiecza\u0107 taki dialog i zarz\u0105dzanie, kt\u00f3re jest nie \u201ekonkurencyjne”, ale reprezentatywne dla spo\u0142ecze\u0144stwa, czyli umo\u017cliwiaj\u0105ce nasz\u0105 kooperacj\u0119.<\/span><\/p>\n

Nie tylko Facebook mo\u017ce si\u0119 sta\u0107 Fairbookiem. Tak\u017ce Amazon m\u00f3g\u0142by si\u0119 sta\u0107 w\u0142asno\u015bci\u0105 drobnych sklepikarzy i firm dostawczych (model testowany ju\u017c przez niemieckie Fairmondo), a Google \u2013 platform\u0105 zarz\u0105dzan\u0105 z poziomu smartfona z Androidem. Bo cho\u0107 regulacje s\u0105 potrzebne i nie warto s\u0142ucha\u0107 syreniego \u015bpiewu monopolist\u00f3w o \u201ezagro\u017ceniu dla rynk\u00f3w”, to zawsze b\u0119dziemy si\u0119 zmagali z korporacj\u0105 nastawion\u0105 na zysk, szukaj\u0105c\u0105 kolejnych luk i technologii, \u017ceby kontynuowa\u0107 inwigilacj\u0119 i ekstrakcj\u0119 warto\u015bci.<\/span><\/p>\n

Czas wyobrazi\u0107 sobie \u015bwiat po open source i po big techach. \u015awiat, w kt\u00f3rym demokracja od\u017cywa dzi\u0119ki sp\u00f3\u0142dzielczemu zarz\u0105dzaniu i wsp\u00f3lnie wytwarzanej i dystrybuowanej warto\u015bci. To nie technologia jest dzi\u015b wyzwaniem, ale nasza kontrola nad tym, jak i po co j\u0105 projektujemy. Kompleksowo\u015b\u0107 globalnego \u015bwiata \u2013 po\u0142\u0105czonego, ale targanego kolejnymi kryzysami \u2013 wymaga r\u00f3wnie kompleksowych odpowiedzi. Infrastruktura, kt\u00f3ra ogarn\u0119\u0142a ju\u017c spo\u0142ecze\u0144stwa licz\u0105ce miliardy ludzi, sama si\u0119 ju\u017c uspo\u0142eczni\u0142a. Musimy tylko zrozumie\u0107, co to w\u0142a\u015bciwie znaczy.<\/span><\/p>\n

\n

Jan J. Zygmuntowski<\/strong> – ekonomista zainteresowany problematyk\u0105 rozwojow\u0105, ekonomi\u0105 polityczn\u0105 technologii oraz gospodark\u0105 cyfrow\u0105. Wsp\u00f3\u0142przewodnicz\u0105cy Polskiej Sieci Ekonomii i dyrektor programowy CoopTech Hub. Wyk\u0142adowca, doktorant Akademii Leona Ko\u017ami\u0144skiego na kierunku Zarz\u0105dzanie i AI w Cyfrowym Spo\u0142ecze\u0144stwie (Management and AI in Digital Society). Wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cyciel i w latach 2015-2020 prezes zarz\u0105du think-tanku Instrat. Autor \u201eKapitalizmu Sieci”, ksi\u0105\u017cki nominowanej do nagrody Economicus 2020.<\/i><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

FTC-Facebook Injunction (Fot. Andrew Harnik \/ AP Photo) A co, gdyby Zuckerberg z dnia na dzie\u0144 uda\u0142 si\u0119 na bezterminowy cyfrowy detoks? Jan J. Zygmuntowski Czy Facebook mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 “Fairbookiem” i by\u0107 zarz\u0105dzany z my\u015bl\u0105 o dobru swoich u\u017cytkownik\u00f3w, a nie kr\u00f3tkoterminowym zysku korporacji? . Ju\u017c podczas drugiego posiedzenia Rady Praw Cz\u0142owieka Organizacji Narod\u00f3w […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/88542"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=88542"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/88542\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":88554,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/88542\/revisions\/88554"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=88542"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=88542"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=88542"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}