{"id":88970,"date":"2021-08-30T17:09:02","date_gmt":"2021-08-30T15:09:02","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=88970"},"modified":"2021-08-30T07:57:45","modified_gmt":"2021-08-30T05:57:45","slug":"08-09-61","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=88970","title":{"rendered":"Dramat pasa\u017cer\u00f3w transatlantyku “St. Louis”. Dlaczego Ameryka nie przyj\u0119\u0142a \u017cydowskich uchod\u017ac\u00f3w?"},"content":{"rendered":"

\u017bydowscy pasa\u017cerowie na trapie ‘St. Louis’. Na nabrze\u017cu byli l\u017ceni i poszturchiwani przez Niemc\u00f3w, ale na pok\u0142adzie statku kapitan Gustav Schr\u00f6der zadba\u0142 o to, by byli traktowani przyzwoicie. (FOT. ARCHIWUM)<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>Dramat pasa\u017cer\u00f3w transatlantyku “St. Louis”. Dlaczego Ameryka nie przyj\u0119\u0142a \u017cydowskich uchod\u017ac\u00f3w?<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Pawe\u0142 Smole\u0144ski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Tu\u017c przed wybuchem drugiej wojny \u015bwiatowej prawie tysi\u0105c \u017cydowsckich uchod\u017ac\u00f3w pr\u00f3bowa\u0142o uciec z Niemiec za ocean na pok\u0142adzie transatlantyku “St. Louis”. Nie zeszli jednak na l\u0105d ani na Kubie, kt\u00f3ra by\u0142a celem ich podr\u00f3\u017cy, ani w USA, dok\u0105d pop\u0142yn\u0119li z Hawany. Ani w \u017cadnym innym pa\u0144stwie na kontynencie ameryka\u0144skim.<\/strong><\/span><\/h4>\n

.<\/p>\n

Na pok\u0142adzie luksusowego transatlantyku (osiem pok\u0142ad\u00f3w, baseny, kino, wyszukane dania, wieczorami bale) niemieckiej firmy Hamburg-America Line (zwanej Hapag) p\u0142yn\u0119\u0142o w sumie 937 \u017byd\u00f3w. Statek wyszed\u0142 w morze z portu w Hamburgu 13 maja 1939 r. Jego pasa\u017cerowie mogli si\u0119 uwa\u017ca\u0107 za szcz\u0119\u015bliwc\u00f3w – wyjazd \u017byd\u00f3w poza granice III Rzeszy graniczy\u0142 w\u00f3wczas z cudem, a oznacza\u0142 ocalenie \u017cycia.<\/span><\/p>\n

\u017bydowscy uchod\u017acy, czyli ucieczka z matni<\/strong><\/h5>\n

Hitler jeszcze w latach 20. w swoim manife\u015bcie “Mein Kampf” zapowiedzia\u0142, co zamierza zrobi\u0107 z \u017bydami. Od 1935 r. obowi\u0105zywa\u0142y w Niemczech ustawy norymberskie, kt\u00f3re pozbawi\u0142y ich obywatelstwa, ochrony prawnej i w\u0142asno\u015bci. Za Rassenschande, czyli zha\u0144bienie rasy – np. intymne kontakty z \u017bydami – grozi\u0142 ob\u00f3z koncentracyjny. Zabroniono \u017bydom s\u0142u\u017cy\u0107 w armii, wykonywa\u0107 zawod\u00f3w in\u017cyniera i nauczyciela, a lekarze mogli leczy\u0107 tylko pacjent\u00f3w swojej rasy.<\/span><\/p>\n

\n

Rok wcze\u015bniej w\u00f3dz III Rzeszy witany przez rozentuzjazmowane t\u0142umy triumfalnie wjecha\u0142 do Wiednia. We wrze\u015bniu 1938 r. najwi\u0119ksze europejskie mocarstwa zgodzi\u0142y si\u0119 w\u00a0Monachium, by wzi\u0105\u0142 sobie tak\u017ce Czechos\u0142owacj\u0119\u00a0<\/a>.<\/strong><\/span><\/span><\/p>\n

7 listopada 1938 r. polski \u017byd Herschel Grynszpan zabi\u0142 niemieckiego dyplomat\u0119 w Pary\u017cu w akcie zemsty za krzywdy rodzic\u00f3w mieszkaj\u0105cych w Niemczech. Dwa dni p\u00f3\u017aniej\u00a0nazi\u015bci zorganizowali pogrom zwany noc\u0105 kryszta\u0142ow\u0105<\/strong><\/span>\u00a0<\/a>– zniszczono 7,5 tys. \u017cydowskich sklep\u00f3w i prawie 300 synagog. Niemal 30 tys. m\u0119\u017cczyzn trafi\u0142o do oboz\u00f3w koncentracyjnych, a niemiecka t\u0142uszcza zamordowa\u0142a na ulicach prawie 100 os\u00f3b. Marsza\u0142ek Rzeszy Hermann G\u00f6ring zarz\u0105dzi\u0142, by gminy \u017cydowskie same zap\u0142aci\u0142y za zniszczenia i uzbiera\u0142y milion marek odszkodowania dla niemieckiego pa\u0144stwa.<\/span><\/p>\n

Z ka\u017cdym dniem sytuacja \u017byd\u00f3w w Niemczech stawa\u0142a si\u0119 coraz bardziej dramatyczna, nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce masowo starali si\u0119 o wyjazd za granic\u0119.<\/span><\/p>\n

Marzenia o Ameryce<\/strong><\/h5>\n

Po wyj\u015bciu z portu w Hamburgu “St. Louis”, na kt\u00f3rym powiewa\u0142a bandera ze swastyk\u0105, obra\u0142 kurs na Hawan\u0119. Transatlantykiem dowodzi\u0142 kapitan Gustav Schr\u00f6der, marynarz w s\u0142u\u017cbie Rzeszy, ale – jak si\u0119 niebawem okaza\u0142o – przede wszystkim cz\u0142owiek. Jeszcze przed rejsem wyda\u0142 rozkaz ponad 200-osobowej za\u0142odze, \u017ceby \u017cydowskich pasa\u017cer\u00f3w traktowa\u0142a z r\u00f3wn\u0105 atencj\u0105 jak innych. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 us\u0142ucha\u0142a. We wspomnieniach z rejsu opisane s\u0105 sceny, jak stewardzi pomagaj\u0105 starszym pasa\u017cerom nosi\u0107 baga\u017ce i sadowi\u0107 si\u0119 w kabinach. Niechlubnym wyj\u0105tkiem by\u0142 Otto Schiendick, agent Abwehry, kt\u00f3ry swoj\u0105 szpiegowsk\u0105 misj\u0119 na pok\u0142adzie “St. Louis” bez trudu godzi\u0142 z dokuczaniem \u017bydom.<\/span><\/p>\n

\"KapitanKapitan ‘St. Louis’ Gustav Schr\u00f6der z przekona\u0144 by\u0142 antyfaszyst\u0105. Podczas rejsu pozwoli\u0142 \u017bydom odprawia\u0107 ceremonie religijne, zadba\u0142 te\u017c, by otoczeni byli opiek\u0105 medyczn\u0105.<\/span>\u00a0FOT. ARCHIWUM<\/span><\/em><\/span><\/span><\/p>\n

Uchod\u017acy mieli kuba\u0144skie wizy tranzytowe i marzyli o dotarciu do Stan\u00f3w Zjednoczonych. Obiecano im, \u017ce w Hawanie doczekaj\u0105 przepustek do ameryka\u0144skiego raju. Bilet na Kub\u0119 kosztowa\u0142 od 500 do 800 marek plus 230 za ewentualny powr\u00f3t. Dla wielu \u017byd\u00f3w by\u0142a to w\u00f3wczas suma astronomiczna, zdarza\u0142o si\u0119 wi\u0119c, \u017ce na pok\u0142ad “St. Louis” wchodzili ludzie \u015bwiadomi tego, \u017ce mog\u0105 ju\u017c nigdy nie zobaczy\u0107 bliskich, chyba \u017ce jako\u015b uda im si\u0119 zarobi\u0107 na ich sprowadzenie.<\/span><\/p>\n

Jednym z nich by\u0142 Aaron Pozner, zwolniony tu\u017c przed zaokr\u0119towaniem z obozu w Dachau, dok\u0105d trafi\u0142 po nocy kryszta\u0142owej. Nie mia\u0142 poj\u0119cia, dlaczego go wypuszczono, ale przy zwolnieniu us\u0142ysza\u0142, \u017ce w ci\u0105gu dw\u00f3ch tygodni musi opu\u015bci\u0107 Rzesz\u0119. Uboga rodzina wyskroba\u0142a pieni\u0105dze na jeden bilet na drug\u0105 klas\u0119, a po dotarciu za ocean chcia\u0142 jak najszybciej sprowadzi\u0107 z Niemiec tak\u017ce \u017con\u0119 i dw\u00f3jk\u0119 dzieci.<\/span><\/p>\n

W Dachau Pozner napatrzy\u0142 si\u0119 na potworno\u015bci, kt\u00f3re nied\u0142ugo potem sta\u0142y si\u0119 codzienno\u015bci\u0105 europejskich \u017byd\u00f3w. Widzia\u0142 publiczne egzekucje przez powieszenie, utopienie i ukrzy\u017cowanie. Ogl\u0105da\u0142 tortury (jednego ze wsp\u00f3\u0142wi\u0119\u017ani\u00f3w wykastrowano wojskowym bagnetem) i kary ch\u0142osty. Gdy po zwolnieniu z obozu kilkoma poci\u0105gami jecha\u0142 do Hamburga, bito go i zmuszano do spania w wagonach za\u0142adowanych zaszlachtowanymi zwierz\u0119tami. Na “St. Louis” nie by\u0142 jedynym pasa\u017cerem z podobnymi do\u015bwiadczeniami.<\/span><\/p>\n

Tajemniczy dekret 937<\/strong><\/h5>\n

Nic dziwnego, \u017ce kapitan Gustav Schr\u00f6der zanotowa\u0142 w dzienniku, i\u017c mi\u0119dzy podr\u00f3\u017cnymi panowa\u0142a nerwowa atmosfera, a sceny po\u017cegna\u0144 na nabrze\u017cu by\u0142y poruszaj\u0105ce i mrozi\u0142y krew w \u017cy\u0142ach. “Niekt\u00f3rzy pasa\u017cerowie – pisa\u0142 – oddychaj\u0105 z ulg\u0105, \u017ce ju\u017c nigdy nie zobacz\u0105 Niemiec. Inni przyjmuj\u0105 rozstanie z ci\u0119\u017ckim sercem. Ale pi\u0119kna pogoda, czyste morskie powietrze, dobre jedzenie i \u017cyczliwa za\u0142oga wnet sprawi\u0142y, \u017ce na statku zapanowa\u0142a spokojna atmosfera d\u0142ugiej, oceanicznej podr\u00f3\u017cy. Bolesne obrazki z l\u0105du zgin\u0119\u0142y w falach i wydawa\u0142y si\u0119 tylko koszmarnymi majakami”.<\/span><\/p>\n

P\u00f3\u0142 godziny po opuszczeniu Hamburga Schr\u00f6der otrzyma\u0142 depesz\u0119: “St. Louis” ma p\u0142yn\u0105\u0107 do Hawany pe\u0142n\u0105 par\u0105, bo na Kub\u0119 zmierzaj\u0105 r\u00f3wnocze\u015bnie dwa inne statki z \u017cydowskimi uchod\u017acami – francuski “Flandre” i brytyjski “Orduna”. Kapitan by\u0142 zdziwiony poleceniem w\u0142a\u015bcicieli linii \u017ceglugowej, lecz wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w tych dziwnych regatach. Na Atlantyku statek zwolni\u0142 tylko dwukrotnie: gdy umar\u0142 Moritz Weiler, jeden z wiekowych pasa\u017cer\u00f3w, i zosta\u0142 zarz\u0105dzony morski pogrzeb (Otto Schiendick chcia\u0142 wymusi\u0107 na wdowie, by owin\u0119\u0142a cia\u0142o m\u0119\u017ca hitlerowsk\u0105 flag\u0105, ale kapitan temu zapobieg\u0142) oraz gdy poszukiwano jednego z cz\u0142onk\u00f3w za\u0142ogi cierpi\u0105cego na\u00a0depresj\u0119<\/a>, kt\u00f3ry pope\u0142ni\u0142 samob\u00f3jstwo, skacz\u0105c za burt\u0119. Wiadomo\u015b\u0107 o dw\u00f3ch zgonach przygn\u0119bi\u0142a pasa\u017cer\u00f3w, jeden z nich, do\u015bwiadczaj\u0105cy cz\u0119stych za\u0142ama\u0144 nerwowych Max Loewe, wymaga\u0142 specjalnej opieki lekarskiej. Otrzyma\u0142 j\u0105, o co zadba\u0142 pe\u0142en wsp\u00f3\u0142czucia dla swoich pasa\u017cer\u00f3w kapitan Schr\u00f6der.<\/span><\/p>\n

Transatlantyk ile mocy w maszynach p\u0142yn\u0105\u0142 na po\u0142udniowy zach\u00f3d.<\/span><\/p>\n

Tymczasem 23 maja kapitan otrzyma\u0142 kolejn\u0105 depesz\u0119, z kt\u00f3rej wynika\u0142o, \u017ce by\u0107 mo\u017ce \u017bydzi z “St. Louis” b\u0119d\u0105 mieli k\u0142opoty z zej\u015bciem na l\u0105d. Powodem by\u0142 tajemniczy dekret 937, kt\u00f3rego tre\u015bci na pok\u0142adzie nikt nie zna\u0142.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n

Schr\u00f6der natychmiast powo\u0142a\u0142 w\u015br\u00f3d pasa\u017cer\u00f3w komitet maj\u0105cy w razie k\u0142opot\u00f3w szuka\u0107 rozwi\u0105zania trudno\u015bci i pomocy z zewn\u0105trz. Noc\u0105 z 25 na 26 maja z pok\u0142adu “St. Louis” wida\u0107 ju\u017c by\u0142o pla\u017ce Hawany. \u017bydzi pewni, \u017ce pierwszy etap tu\u0142aczki maj\u0105 za sob\u0105, s\u0142ali do dom\u00f3w telegramy, \u017ce szcz\u0119\u015bliwie pokonali Atlantyk.<\/span><\/p>\n

Hawana nie chce \u017byd\u00f3w<\/strong><\/h5>\n

Na Kubie obowi\u0105zywa\u0142o w\u00f3wczas prawo rozr\u00f3\u017cniaj\u0105ce turyst\u00f3w i uchod\u017ac\u00f3w, nawet tych, kt\u00f3rzy traktowali wysp\u0119 tylko jako miejsce tranzytu. Uchod\u017acy potrzebowali wiz (kosztowa\u0142y 500 dol.), turystom wystarcza\u0142 paszport. Ale \u017cadna z tych kategorii przybysz\u00f3w nie by\u0142a precyzyjnie zdefiniowana.<\/span><\/p>\n

\"ElEl Capitolio w Hawanie (Kuba), 1929 r.<\/span>\u00a0Fot. Wikimedia Commons<\/span><\/em><\/span><\/span><\/p>\n

Wykorzysta\u0142 to Manuel Benitez, kuba\u0144ski urz\u0119dnik odpowiedzialny za imigracj\u0119, kt\u00f3ry dostrzeg\u0142, \u017ce nieprecyzyjne prawo pozwala mu zrobi\u0107 interes \u017cycia. Za 150 dol. od osoby wydawa\u0142 uchod\u017acom pozwolenia na zej\u015bcie na l\u0105d, kt\u00f3re – cho\u0107 fa\u0142szywe – przypomina\u0142y oficjalne wizy. O procederze wiedzieli w\u0142a\u015bciciele Hamburg-America Line oraz innych kompanii \u017ceglugowych, lecz korzystali z us\u0142ug skorumpowanego urz\u0119dnika, sprzedaj\u0105c \u017bydom bilety w pakiecie z pozwoleniami na tymczasowy pobyt na wyspie.<\/span><\/p>\n

Na \u0142ap\u00f3wkach za fa\u0142szywe dokumenty Benitez zarobi\u0142 milion dolar\u00f3w, a \u017ce by\u0142 pazerny, nie dzieli\u0142 si\u0119 pieni\u0119dzmi z cz\u0142onkami kuba\u0144skiego rz\u0105du. Sprawa trafi\u0142a na obrady rady ministr\u00f3w, a kraj pogr\u0105\u017cony by\u0142 w\u00f3wczas w g\u0142\u0119bokim kryzysie gospodarczym, o co wielu obywateli i polityk\u00f3w obwinia\u0142o imigrant\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Kuba\u0144ska prasa szczu\u0142a, \u017ce uciekaj\u0105cy z Europy \u017bydzi odbieraj\u0105 prac\u0119 mieszka\u0144com wyspy. W Hawanie odbywa\u0142y si\u0119 demonstracje przeciwko \u017cydowskim imigrantom.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n

W trakcie najwi\u0119kszej z nich 40-tysi\u0119czny t\u0142um wrzeszcza\u0142, \u017ce nale\u017cy wygoni\u0107 \u017byd\u00f3w z wyspy.<\/span><\/p>\n

W tej sytuacji prezydent Kuby, \u0142asy na pieni\u0105dze Federico Laredo Br\u00fa zadecydowa\u0142, \u017ce wszystkie dokumenty imigracyjne, w tym tranzytowe wizy pasa\u017cer\u00f3w “St. Louis”, zostaj\u0105 uniewa\u017cnione. Swoj\u0105 decyzj\u0119 podpisa\u0142 5 maja, czyli kilka dni przed wyp\u0142yni\u0119ciem transatlantyku z Hamburga<\/span>.<\/p>\n

\"FedericoFederico Laredo Bru (1875-1946) – prezydent Kuby w latach 1936-1940<\/span>\u00a0Fot. Wikimedia Commons<\/span><\/em><\/span><\/span><\/p>\n

Gdy wi\u0119c “St. Louis” znalaz\u0142 si\u0119 u wej\u015bcia do portu w Hawanie, kapitan Schr\u00f6der otrzyma\u0142 depesz\u0119, \u017ce musi stan\u0105\u0107 na kotwicowisku. Otoczy\u0142y go mniejsze jednostki, a pasa\u017cerom nie wolno by\u0142o zej\u015b\u0107 na l\u0105d. Na pok\u0142ad wkroczyli urz\u0119dnicy imigracyjni i policja. Nad ranem pasa\u017cerowie dowiedzieli si\u0119, \u017ce statek nie wejdzie do portu, a zgoda na przebywanie na wodach terytorialnych Kuby to i tak wielka uprzejmo\u015b\u0107 ze strony prezydenta Br\u00fa.<\/span><\/p>\n

Na l\u0105d przetransportowano jedynie niespe\u0142na 30 \u017cydowskich pasa\u017cer\u00f3w, kt\u00f3rzy mieli wa\u017cne wizy ameryka\u0144skie i mogli niezw\u0142ocznie opu\u015bci\u0107 Kub\u0119.<\/span><\/p>\n

Miliony za zej\u015bcie na l\u0105d<\/strong><\/h5>\n

Gdy statek sta\u0142 na kotwicowisku, rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 targi. Skorumpowani urz\u0119dnicy, w tym Benitez, wycenili prawo \u017cydowskich pasa\u017cer\u00f3w do zej\u015bcia na l\u0105d na 50 tys. \u00f3wczesnych dolar\u00f3w. Ale kwota \u0142ap\u00f3wki rych\u0142o uleg\u0142a zwielokrotnieniu – Benitez przekaza\u0142 “St. Louis” informacj\u0119, \u017ce prezydent Br\u00fa spojrzy na uchod\u017ac\u00f3w przychylniej, je\u015bli otrzyma \u0107wier\u0107 miliona dolar\u00f3w. Gdzie\u015b na ko\u0144cu \u0142a\u0144cucha korupcji kr\u0119ci\u0142 si\u0119 Fulgencio Batista, przysz\u0142y w\u0142adca wyspy,\u00a0kt\u00f3rego z Kuby wygna\u0142 dopiero 20 lat p\u00f3\u017aniej Fidel Castro<\/a>.<\/strong><\/span><\/span><\/p>\n

Z Benitezem negocjowali hawa\u0144scy przedstawiciele Hamburg-America Line. Firma by\u0142a sk\u0142onna zap\u0142aci\u0107 \u0142ap\u00f3wk\u0119 (250 tys. dol. to by\u0142o jednak dla Hapagu za du\u017co), gdy\u017c zale\u017ca\u0142o jej, by “St. Louis” wp\u0142yn\u0105\u0142 jak najszybciej do portu.<\/span><\/p>\n

Nie chodzi\u0142o jednak wcale o los \u017byd\u00f3w, lecz o misj\u0119 szpiegowsk\u0105, kt\u00f3r\u0105 wype\u0142nia\u0142 Otto Schiendick.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n

Mia\u0142 on odebra\u0107 na l\u0105dzie od Roberta Hoffmana – przedstawiciela Hapagu na Kubie i jednocze\u015bnie niemieckiego szpiega – tajne dokumenty wykradzione z USA. Zadaniem Schiendicka by\u0142o zawiezienie ich do Berlina. Jednak kapitan Schr\u00f6der, nie\u015bwiadom jego podw\u00f3jnej roli (formalnie by\u0142 jego marynarzem), nie zgodzi\u0142 si\u0119, by jakikolwiek cz\u0142onek za\u0142ogi opu\u015bci\u0142 pok\u0142ad “St. Louis”.<\/span><\/p>\n

W rozmowy o wpuszczeniu \u017byd\u00f3w na Kub\u0119 wtr\u0105ci\u0142 si\u0119 tak\u017ce hawa\u0144ski \u017byd Martin Goldsmith, kt\u00f3ry zbiera\u0142 pieni\u0105dze w lokalnej diasporze, by ul\u017cy\u0107 uchod\u017acom w czasie oczekiwania na ameryka\u0144skie wizy imigracyjne. Pr\u00f3bowa\u0142 pozyska\u0107 fundusze od ameryka\u0144skich organizacji \u017cydowskich, g\u0142\u00f3wnie charytatywnego Jointu, kt\u00f3ry najpierw odm\u00f3wi\u0142 wsparcia, a kiedy w ko\u0144cu si\u0119 zorientowa\u0142, w jak powa\u017cnej sytuacji znale\u017ali si\u0119 pasa\u017cerowie, by\u0142o ju\u017c za p\u00f3\u017ano.<\/span><\/p>\n

\"ZwodowanyZwodowany w 1928 r. luksusowy transatlantyk ‘St. Louis’ firmy \u017ceglugowej Hamburg-America Line p\u0142ywa\u0142 na trasie Hamburg – Halifax w Nowej Szkocji, a tak\u017ce do Nowego Jorku oraz Indii. Na zdj\u0119ciu: ‘St. Louis’ u wej\u015bcia do portu w Hamburgu, sk\u0105d w maju 1939 r. pop\u0142yn\u0105\u0142 na Kub\u0119 z prawie tysi\u0105cem \u017cydowskich uchod\u017ac\u00f3w z Niemiec.\u00a0<\/span>\u00a0FOT. ARCHIWUM<\/span><\/em><\/span><\/span><\/p>\n

Gdy statek z \u017cydowskimi uchod\u017acami sta\u0142 na kotwicowisku, nie pr\u00f3\u017cnowali niemieccy agenci ulokowani w Hawanie. W kuba\u0144skiej prasie z ich inspiracji pojawia\u0142y si\u0119 artyku\u0142y, \u017ce \u017bydzi na “St. Louis” to banda kryminalist\u00f3w wyrzuconych z III Rzeszy, kt\u00f3rych zej\u015bcie na l\u0105d jedynie zak\u0142\u00f3ci spok\u00f3j wyspy. Organizowali antysemickie pikiety i protesty. Akcj\u0119 propagandow\u0105 nadzorowa\u0142 z Berlina\u00a0Joseph Goebbels<\/strong><\/span>\u00a0<\/a>.<\/span><\/p>\n

Wynocha z Kuby!<\/strong><\/h5>\n

Kiedy transatlantyk ju\u017c drugi dzie\u0144 sta\u0142 na kotwicowisku, a w porcie denerwowali si\u0119 pasa\u017cerowie, kt\u00f3rych mia\u0142 zabra\u0107 do Niemiec, na jego pok\u0142ad dotar\u0142 w ko\u0144cu Robert Hoffman, przedstawiciel Hapagu i niemiecki agent. Gro\u017abami i szanta\u017cem wymusi\u0142 na kapitanie Schr\u00f6derze, by pozwoli\u0142 zej\u015b\u0107 na l\u0105d za\u0142odze. Otto Schiendick musia\u0142 bowiem dotrze\u0107 do jednego z portowych barak\u00f3w, by odebra\u0107 sekretny \u0142adunek. Gdy uda\u0142o mu si\u0119 w ko\u0144cu przemyci\u0107 na pok\u0142ad tajne dokumenty, natychmiast zacz\u0105\u0142 si\u0119 domaga\u0107, by “St. Louis” podni\u00f3s\u0142 kotwic\u0119 i pop\u0142yn\u0105\u0142 z powrotem do Hamburga bez zawijania do jakiegokolwiek portu.<\/span><\/p>\n

Pasa\u017cer\u00f3w ogarn\u0105\u0142 strach, bo zdawali sobie spraw\u0119, \u017ce je\u015bli wr\u00f3c\u0105 do Niemiec, to niechybnie znajd\u0105 si\u0119 w obozach koncentracyjnych.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n

Napi\u0119tej atmosfery nie wytrzyma\u0142 chory na depresj\u0119 Max Loewe – wyskoczy\u0142 za burt\u0119; wy\u0142owi\u0142a go policyjna \u0142\u00f3d\u017a, a portowy ambulans odwi\u00f3z\u0142 do szpitala psychiatrycznego.<\/span><\/p>\n

W spraw\u0119 \u017cydowskich uchod\u017ac\u00f3w wmiesza\u0142 si\u0119 w ko\u0144cu ameryka\u0144ski ambasador na Kubie, ale jedynie zakomunikowa\u0142, \u017ce USA przygl\u0105daj\u0105 si\u0119 z uwag\u0105 wydarzeniom na hawa\u0144skim kotwicowisku. O problemach “St. Louis” zacz\u0119\u0142a pisa\u0107 \u015bwiatowa prasa, a wys\u0142annicy Jointu starali si\u0119 dotrze\u0107 do prezydenta Br\u00fa, kt\u00f3ry jednak nie chcia\u0142 negocjowa\u0107 – marzy\u0142a mu si\u0119 jeszcze wi\u0119ksza \u0142ap\u00f3wka. Wyda\u0142 w ko\u0144cu rozkaz, \u017ce “St. Louis” ma odp\u0142yn\u0105\u0107 albo zostanie usuni\u0119ty z kotwicowiska si\u0142\u0105 przez kuba\u0144sk\u0105 marynark\u0119 wojenn\u0105. Statek wzi\u0105\u0142 wi\u0119c 250 dodatkowych pasa\u017cer\u00f3w podr\u00f3\u017cuj\u0105cych do Niemiec i wyszed\u0142 w morze. Kapitan Schr\u00f6der notowa\u0142, \u017ce obawia si\u0119 samob\u00f3jstw na pok\u0142adzie, i stara\u0142 si\u0119, jak m\u00f3g\u0142, op\u00f3\u017ani\u0107 rejs do Europy.<\/span><\/p>\n

Niebezpieczni uchod\u017acy<\/strong><\/h5>\n

Przez kilka dni “St. Louis” p\u0142ywa\u0142 mi\u0119dzy Kub\u0105 i wybrze\u017cem Florydy, a na l\u0105dzie trwa\u0142y rozmowy mi\u0119dzy w\u0142adzami wyspy i wys\u0142annikiem Jointu. Prezydent Br\u00fa \u017c\u0105da\u0142 ju\u017c p\u00f3\u0142 miliona dolar\u00f3w za zgod\u0119 na zej\u015bcie na l\u0105d, ale Joint nie mia\u0142 tak wielkich pieni\u0119dzy.<\/span><\/p>\n

Kiedy statek zbli\u017ca\u0142 si\u0119 do w\u00f3d terytorialnych USA, ci\u0105gn\u0105\u0142 za sob\u0105 ogon ameryka\u0144skich okr\u0119t\u00f3w obrony wybrze\u017ca i samoloty patrolowe, \u017ceby, bro\u0144 Bo\u017ce, gdzie\u015b cichaczem nie wysadzi\u0142 uchod\u017ac\u00f3w. Ameryka nie chcia\u0142a przyjmowa\u0107 \u017cydowskich zbieg\u00f3w z Niemiec i Austrii. Roczny limit 27 tys. imigrant\u00f3w by\u0142 dawno wyczerpany, a listy oczekuj\u0105cych obliczano na kilkana\u015bcie nast\u0119pnych lat.<\/span><\/p>\n

Tyle \u017ce to zaledwie cz\u0119\u015b\u0107 prawdy, bo w rzeczywisto\u015bci ameryka\u0144scy politycy, boj\u0105c si\u0119 fali antysemickich nastroj\u00f3w w USA, po prostu nie byli zainteresowani ratowaniem \u017byd\u00f3w uciekaj\u0105cych z III Rzeszy.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n

Niestety, podobnie by\u0142o z przyw\u00f3dcami ameryka\u0144skich organizacji \u017cydowskich: je\u015bli ich przyjmiemy – my\u015bleli, pewnie nie bez racji – poziom antysemityzmu w USA wzro\u015bnie.<\/span><\/p>\n

Mimo to kapitan Schr\u00f6der p\u0142ywa\u0142 swoim statkiem od brzegu Kuby do brzegu USA, byleby tylko zyska\u0107 czas, a\u017c kto\u015b zechce przyj\u0105\u0107 \u017byd\u00f3w z “St. Louis”. Dba\u0142 o pasa\u017cer\u00f3w, podtrzymywa\u0142 ich na duchu, ale na statku ko\u0144czy\u0142y si\u0119 zapasy jedzenia i wody.<\/span><\/p>\n

7 czerwca 1939 r. pasa\u017cerowie i kapitan wiedzieli ju\u017c jednak, \u017ce uchod\u017ac\u00f3w nie przyjmie \u017caden kraj w po\u0142udniowej Ameryce i \u017cadna wyspa na Morzu Karaibskim. Nie chcia\u0142y ich tak\u017ce Stany Zjednoczone ani Kanada. Pro\u015bby o przyj\u0119cie spotyka\u0142y si\u0119 z milczeniem. Kuba \u017c\u0105da\u0142a pieni\u0119dzy, kt\u00f3rych \u017bydzi nie mieli, prezydent Roosevelt schowa\u0142 g\u0142ow\u0119 w piasek, bo badania opinii publicznej m\u00f3wi\u0142y, \u017ce Amerykanom nie podoba si\u0119 Hitler, ale jeszcze bardziej imigranci, szczeg\u00f3lnie \u017bydzi, bo tacy dziwni i inni. Jeden z ministr\u00f3w w \u00f3wczesnym rz\u0105dzie Kanady powiedzia\u0142 wprost: – \u017bydzi s\u0105 sami sobie winni, bo mogliby odmieni\u0107 swoje obyczaje albo pracowa\u0107 na roli jak imigranci z Norwegii lub Szwecji. S\u0142owem, mogliby nie by\u0107 \u017bydami, a w\u00f3wczas by\u015bmy ich zaprosili.<\/span><\/p>\n

Sanacyjna, bez dw\u00f3ch zda\u0144 antysemicka Polska udzieli\u0142a przed wojn\u0105 schronienia 20 tys. \u017byd\u00f3w z III Rzeszy, Kanada – niespe\u0142na 700. Wstyd przyszed\u0142 p\u00f3\u017aniej, jak zwykle po czasie.<\/span><\/p>\n

Przepadli w Holocau\u015bcie<\/strong><\/h5>\n

Gdy kapitan Schr\u00f6der oznajmi\u0142, \u017ce “St. Louis” wraca do Europy, na statku wybuch\u0142a rebelia. Przewodzi\u0142 jej Aaron Pozner, ocaleniec z Dachau. Z garstk\u0105 m\u0142odych ludzi napadli na mostek kapita\u0144ski, ale nie mogli opanowa\u0107 ca\u0142ego statku, nie byli marynarzami, nie wiedzieli, jak si\u0119 zachowa\u0107 na morzu. Kapitan Schr\u00f6der nie mia\u0142 im tego zrywu za z\u0142e.<\/span><\/p>\n

Dzi\u0119ki naciskom Jointu uda\u0142o si\u0119 w ko\u0144cu wynegocjowa\u0107 z rz\u0105dami Europy, \u017ce zanim statek zacumuje w Hamburgu, cz\u0119\u015b\u0107 pasa\u017cer\u00f3w zesz\u0142a na l\u0105d w Anglii, a cz\u0119\u015b\u0107 we\u00a0Francji<\/a>, Holandii i Belgii. Kapitan zawija\u0142 do europejskich port\u00f3w, cho\u0107 agent Abwehry Otto Schiendick naciska\u0142, by p\u0142yn\u0105\u0142 prosto do Niemiec.<\/span><\/p>\n

Zag\u0142ada oszcz\u0119dzi\u0142a tylko tych pasa\u017cer\u00f3w “St. Louis”, kt\u00f3rzy wysiedli w Anglii. Inni zgin\u0119li w Holocau\u015bcie.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n

Nie poszcz\u0119\u015bci\u0142o si\u0119 te\u017c \u017cydowskim uchod\u017acom z francuskiego “Flandre”, jednego z dw\u00f3ch statk\u00f3w, kt\u00f3re pop\u0142yn\u0119\u0142y za ocean w tym samym czasie. 104 \u017byd\u00f3w z “Flandre” wr\u00f3ci\u0142o do Europy i przepad\u0142o w Holocau\u015bcie. 72 uchod\u017ac\u00f3w z drugiego, brytyjskiego statku “Orduna” wysiad\u0142o w kontrolowanej przez USA Panamie. Ocaleli.<\/span><\/p>\n

Kapitan Schr\u00f6der ma drzewko w Yad Vashem; jest Sprawiedliwym w\u015br\u00f3d Narod\u00f3w \u015awiata.<\/span><\/p>\n

\n

Korzysta\u0142em z materia\u0142\u00f3w United States Holocaust Memorial Museum<\/i><\/span><\/p>\n

Artyku\u0142 opublikowany 18 sierpnia 2014 r.<\/i><\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u017bydowscy pasa\u017cerowie na trapie ‘St. Louis’. Na nabrze\u017cu byli l\u017ceni i poszturchiwani przez Niemc\u00f3w, ale na pok\u0142adzie statku kapitan Gustav Schr\u00f6der zadba\u0142 o to, by byli traktowani przyzwoicie. (FOT. ARCHIWUM) Dramat pasa\u017cer\u00f3w transatlantyku “St. Louis”. Dlaczego Ameryka nie przyj\u0119\u0142a \u017cydowskich uchod\u017ac\u00f3w? Pawe\u0142 Smole\u0144ski Tu\u017c przed wybuchem drugiej wojny \u015bwiatowej prawie tysi\u0105c \u017cydowsckich uchod\u017ac\u00f3w pr\u00f3bowa\u0142o uciec […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/88970"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=88970"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/88970\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":88979,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/88970\/revisions\/88979"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=88970"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=88970"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=88970"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}