{"id":89545,"date":"2021-09-23T17:09:54","date_gmt":"2021-09-23T15:09:54","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=89545"},"modified":"2021-09-23T15:21:11","modified_gmt":"2021-09-23T13:21:11","slug":"02-09-63","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=89545","title":{"rendered":"45 lat KOR-u. Macierewicz nie mia\u0142 hamulc\u00f3w. Zazdro\u015bci\u0142 pozycji Kuroniowi i Michnikowi"},"content":{"rendered":"

Antoni Macierewicz (l) i Jacek Kuro\u0144 w czasach KOR (Fot. Arch. prywatne Andrzeja Friszkego\/Agencja Gazeta)<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>45 lat KOR-u. Macierewicz nie mia\u0142 hamulc\u00f3w. Zazdro\u015bci\u0142 pozycji Kuroniowi i Michnikowi<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Pawe\u0142 Smole\u0144ski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Publicystyk\u0119 Michnika czytali nawet ci, kt\u00f3rzy si\u0119 z nim nie zgadzali. Macierewicz po prostu nie umia\u0142 pisa\u0107, a w latach 70., je\u015bli kto\u015b nie umia\u0142 pisa\u0107, nie m\u00f3g\u0142 by\u0107 liderem. Wywiad z prof. Andrzejem Friszkem o powstaniu Komitetu Obrony Robotnik\u00f3w.<\/strong><\/span><\/h4>\n

Pawe\u0142 Smole\u0144ski: Powstanie Komitetu Obrony Robotnik\u00f3w udowodni\u0142o, \u017ce polsk\u0105 inteligencj\u0119 bezsprzecznie sta\u0107 na dzia\u0142anie pi\u0119kne, solidarne i szlachetne. Niemniej KOR nie by\u0142 monolitem, a p\u00f3\u017aniejsze losy jego niekt\u00f3rych cz\u0142onk\u00f3w pokazuj\u0105, \u017ce do szlachetno\u015bci im daleko.<\/strong><\/p>\n

\u2013 \u015arodowiska tworz\u0105ce KOR<\/a><\/strong><\/span> by\u0142y do\u015b\u0107 zr\u00f3\u017cnicowane. Z grubsza cz\u0142onkowie i najaktywniejsi wsp\u00f3\u0142pracownicy Komitetu dzielili si\u0119 na trzy grupy. Pierwsza to \u201estarsi pa\u0144stwo”, czyli ludzie o przedwojennych biografiach naznaczonych w wi\u0119kszo\u015bci lewicow\u0105, PPS-owsk\u0105 wra\u017cliwo\u015bci\u0105, m.in. Aniela Steinsbergowa<\/a><\/strong><\/span>, Ludwik Cohn<\/a><\/strong><\/span>, J\u00f3zef Rybicki<\/a><\/strong><\/span> czy Antoni Pajdak<\/a>. Mieli dodawa\u0107 powagi i wiarygodno\u015bci dzia\u0142aniom m\u0142odszych i byli jak najdalsi od wewn\u0119trznych napi\u0119\u0107, cho\u0107 wyra\u017cali na ich temat swoje zdanie. Dwa kolejne \u015brodowiska to warszawscy harcerze, g\u0142\u00f3wnie z \u201eczarnej jedynki” i z \u201egromady w\u0142\u00f3cz\u0119g\u00f3w”, absolwenci Liceum Reytana. Oraz \u201ekomandosi”, czyli byli studenci Uniwersytetu Warszawskiego, kt\u00f3rzy 8 lat wcze\u015bniej przygotowali Marzec \u201968.<\/span><\/p>\n

\u201eKomandosi” to: Adam Michnik, Jan Lity\u0144ski, Seweryn Blumsztajn, Barbara Toru\u0144czyk i inni. Ich mentorami s\u0105 Jacek Kuro\u0144 i Karol Modzelewski, starsi o mniej wi\u0119cej dekad\u0119 i ju\u017c do\u015bwiadczeni komunistycznym wi\u0119zieniem.<\/span><\/p>\n

Harcerze to grupa, w kt\u00f3rej z biegiem czasu osob\u0105 szczeg\u00f3lnie wa\u017cn\u0105 staje si\u0119 Antoni Macierewicz, g\u0142\u00f3wnie ze wzgl\u0119du na swoje cechy osobowo\u015bciowe i aspiracje przyw\u00f3dcze. S\u0105 r\u00f3wnolatkami \u201ekomandos\u00f3w”, w tym samym czasie studiuj\u0105, ale pochodz\u0105 z innych \u015brodowisk, maj\u0105 innych znajomych i inne tradycje. Niemniej niekt\u00f3rzy z nich, zw\u0142aszcza Macierewicz i Wojciech Onyszkiewicz, b\u0119d\u0105 uczestniczy\u0107 w Marcu \u201968, a nast\u0119pnie trafi\u0105 do wi\u0119zienia.<\/span><\/p>\n

\"Wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycieleWsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cyciele Komitetu Obrony Robotnik\u00f3w i Komitetu Samoobrony Spo\u0142ecznej ‘KOR’: Aniela Steinsbergowa – prawniczka, spo\u0142eczniczka i t\u0142umaczka oraz Antoni Pajdak – adwokat, dzia\u0142acz socjalistyczny i niepodleg\u0142o\u015bciowy, minister, cz\u0142onek Krajowej Rady Ministr\u00f3w<\/span> Fot. Archiwum Andrzeja Friszkego<\/span><\/em><\/span><\/span><\/p>\n

Obie grupy ju\u017c wtedy zaznacza\u0142y swoj\u0105 odr\u0119bno\u015b\u0107 i \u2013 co naturalne zw\u0142aszcza w\u015br\u00f3d m\u0142odych ludzi \u2013 rywalizowa\u0142y ze sob\u0105, kto mo\u017ce by\u0107 przyw\u00f3dc\u0105 \u015brodowiskowym w kr\u0119gu stosunkowo w\u0105skim, bo ograniczaj\u0105cym si\u0119 do gar\u015bci student\u00f3w historii UW i kilku innych wydzia\u0142\u00f3w. W po\u0142owie lat 70. karta kombatancka marcowego buntu oka\u017ce si\u0119 wa\u017cna.<\/span><\/p>\n

A r\u00f3\u017cnice ideowe?<\/strong><\/h4>\n

\u2013 Po wielu latach s\u0105 bardzo eksponowane, zw\u0142aszcza przez by\u0142ych harcerzy, Macierewicza i jego gwardi\u0119. Wydaje mi si\u0119, \u017ce to historia mocno dorabiana na wsp\u00f3\u0142czesne potrzeby, cho\u0107 co\u015b jest na rzeczy. \u201eKomandosi” wywodz\u0105 si\u0119 z dom\u00f3w lewicowych, a nawet komunistycznych. Maj\u0105 wiele kontakt\u00f3w w\u015br\u00f3d warszawskiej elity intelektualnej, znaj\u0105 najwybitniejszych profesor\u00f3w jak Leszek Ko\u0142akowski czy W\u0142odzimierz Brus, intelektualist\u00f3w i pisarzy. R\u00f3wnie\u017c z tego powodu \u201ekomandosi” s\u0105 w marcowym buncie wa\u017cniejsi, s\u0105 szeroko znani.<\/span><\/p>\n

Harcerze nie maj\u0105 takich kontakt\u00f3w i \u2013 przypuszczam \u2013 budzi to ich zazdro\u015b\u0107. Prawie nikt o nich nic nie wie. Ale te\u017c s\u0105 skoncentrowani na innej dzia\u0142alno\u015bci, odnosz\u0105 si\u0119 do przedwojennej tradycji harcerskiej czy Szarych Szereg\u00f3w, organizuj\u0105 rajdy, zdobywaj\u0105 sprawno\u015bci. Podobnie jak \u201ekomandosi” uczestnicz\u0105 w dyskusjach, lecz inne s\u0105 ich punkty odniesienia.<\/span><\/p>\n

To oczywi\u015bcie nie znaczy, \u017ce mamy do czynienia z kr\u0119gami walcz\u0105cymi ze sob\u0105, jak p\u00f3\u017aniej to b\u0119dzie przedstawiane. S\u0105 inni, i to wszystko. Cho\u0107 niesnaski, kt\u00f3rych podstaw\u0105 by\u0142 presti\u017c obu grup, z pewno\u015bci\u0105 istnia\u0142y.<\/span><\/p>\n

\"LudwikLudwik Cohn – adwokat, radca prawny i dzia\u0142acz socjalistyczny, obro\u0144ca w wielu procesach politycznych, wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cyciel Komitetu Obrony Robotnik\u00f3w i Komitetu Samoobrony Spo\u0142ecznej ‘KOR’<\/span> Fot. Archiwum Andrzeja Friszkego<\/span><\/em><\/span><\/span><\/p>\n

Tak sprawy si\u0119 maj\u0105 do po\u0142owy lat 70.<\/h4>\n

\u2013 Obie grupy \u017cyj\u0105 obok siebie, w\u0142a\u015bciwie si\u0119 nie znaj\u0105c. Wtedy nast\u0119puje pr\u00f3ba ich spotkania, a mo\u017ce nawet integracji. Dzieje si\u0119 to na niezale\u017cnych seminariach po\u015bwi\u0119conych najnowszej historii, okresowi bezpo\u015brednio po II wojnie \u015bwiatowej. Ich inicjatorem by\u0142 <\/strong><\/span>Jan J\u00f3zef Lipsk<\/strong><\/span>i<\/a>, niekt\u00f3re dyskusje odbywa\u0142y si\u0119 w jego domu. To niejako pierwsze zapoznanie, lecz nie przy piciu w\u00f3dki, ale podczas powa\u017cnych rozm\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Los sprawi\u0142, \u017ce niebawem wybuchn\u0105 robotnicze protesty Czerwca \u201976 spacyfikowane przez w\u0142adz\u0119. Ruszy akcja pomocy dla Radomia i Ursusa. W\u00f3wczas oba \u015brodowiska w spos\u00f3b naturalny spotkaj\u0105 si\u0119 w konkretnej robocie.<\/span><\/p>\n

Co ciekawe, Macierewicz wspomina, \u017ce Jacka Kuronia pozna\u0142 dopiero na wiosn\u0119 \u201976. M\u00f3wi to ca\u0142kiem du\u017co o odr\u0119bno\u015bci \u015brodowisk, ma znaczenie r\u00f3wnie\u017c psychologiczne. Dla Kuronia Macierewicz by\u0142 swego rodzaju odkryciem: dynamiczny, odwa\u017cny, pe\u0142en werwy i szalonych pomys\u0142\u00f3w. I bez w\u0105tpienia w tworzeniu KOR-u Macierewicz odegra\u0142 rol\u0119 czo\u0142ow\u0105. By\u0142 dzia\u0142aczem radykalnym, pcha\u0142 do tego, by KOR szybko si\u0119 zawi\u0105za\u0142, odrzuca\u0142 obawy i zastrze\u017cenia \u201estarszych pa\u0144stwa”, nie wygl\u0105da\u0142o na to, \u017ce boi si\u0119 represji, redagowa\u0142 pierwsze komunikaty KOR-u. A kr\u0105g jego ludzi bardzo dobrze prowadzi\u0142 akcj\u0119 ursusk\u0105, cho\u0107 uczestniczyli w niej r\u00f3wnie\u017c Ludwika i Henryk Wujcowie czy Helena i Witold \u0141uczywowie, osoby z kompletnie innej bajki.<\/span><\/p>\n

Niew\u0105tpliwie wi\u0119c Macierewicz mia\u0142 i ma poczucie, \u017ce w pocz\u0105tkowym okresie by\u0142 inicjatorem i motorem KOR-u. Tego odebra\u0107 mu nie mo\u017cna, ale bez przekonywania przez Lipskiego \u201estarszych pa\u0144stwa” do tej inicjatywy, bez jego tajnej kasy na pomoc dla prze\u015bladowanych oraz bez poparcia pomys\u0142u komitetu przez Kuronia \u2013 na par\u0119 dni urlopowanego z wojska, gdzie go izolowano w lipcu \u2013 KOR by nie powsta\u0142.<\/span><\/p>\n

Tyle \u017ce dzia\u0142alno\u015b\u0107 opozycyjna to nie tylko pocz\u0105tki.<\/strong><\/h4>\n

\u2013 I w\u0142a\u015bnie dlatego Macierewicz z biegiem czasu coraz bardziej chce by\u0107 postrzegany jako ten jedyny za\u0142o\u017cyciel i przyw\u00f3dca. Wszyscy inni s\u0105 ma\u0142o wa\u017cni albo podejrzani, albo nawet ich nie by\u0142o.<\/span><\/p>\n

Tymczasem w pa\u017adzierniku \u201976 z wojska, po przymusowym zes\u0142aniu w kamasze, wychodzi Jacek Kuro\u0144. Jest znany na Zachodzie, wi\u0119c do niego kieruj\u0105 si\u0119 zagraniczni dziennikarze. Ma status dysydenta, a w plecach 6 lat odsiadki. Je\u015bli bierze si\u0119 do jakiej\u015b roboty, pracuje 24 godziny na dob\u0119. Energi\u0105 i dynamizmem nie ust\u0119puje Macierewiczowi, a biografi\u0105 i pozycj\u0105 bije go na g\u0142ow\u0119. Wkr\u00f3tce to on, a nie Macierewicz, jest uto\u017csamiany z KOR-em, staje si\u0119 twarz\u0105 antyre\u017cimowego oporu. Dla Macierewicza i cz\u0119\u015bci z grupy harcerzy to trudne do przyj\u0119cia. Maj\u0105 poczucie, \u017ce zostali zepchni\u0119ci w cie\u0144. Mimo \u017ce nikt celowo ich nie spycha\u0142, lecz wysz\u0142o tak, jak wyj\u015b\u0107 musia\u0142o.<\/span><\/p>\n

Bez w\u0105tpienia lata 1976-77 to pierwociny wewn\u0105trzkorowskich napi\u0119\u0107.<\/span><\/p>\n

\n

Macierewicz ma uraz, \u017ce Kuro\u0144 jest wa\u017cniejszy.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

S\u0142abo dogaduje si\u0119 ze \u201estarszym pa\u0144stwem”, co t\u0142umacz\u0105 znane r\u00f3wnie\u017c dzisiaj jego cechy charakteru i zachowania. Siedemdziesi\u0119cioletnim ludziom z przedwojennymi manierami nie mo\u017ce si\u0119 podoba\u0107 jego spos\u00f3b m\u00f3wienia, narzucania swoich pogl\u0105d\u00f3w, wy\u017cszo\u015bciowego tonu. Tu nie by\u0142o oczywi\u015bcie otwartych konflikt\u00f3w, gdy\u017c \u201estarsi pa\u0144stwo” unikali ich jak ognia, ale powsta\u0142 pewien rodzaj dystansu. \u201eStarsi pa\u0144stwo” traktowali go z widoczn\u0105 rezerw\u0105, cho\u0107 w \u017cadnym wypadku nie odmawiali zas\u0142ug.<\/span><\/p>\n

Skoro Macierewicz przedstawia si\u0119 jako radykalny antykomunista niemal\u017ce od ko\u0142yski, mo\u017ce zniech\u0119ci\u0142 go do grupy Kuronia napisany przez Jacka tu\u017c po Czerwcu \u201976 list do przyw\u00f3dcy w\u0142oskich eurokomunist\u00f3w Enrico Berlinguera informuj\u0105cy o represjach wobec robotnik\u00f3w i prosz\u0105cy o interwencj\u0119.<\/strong><\/p>\n

\u2013 Pomys\u0142 napisania listu budzi\u0142 pewne obiekcje zw\u0142aszcza w\u015br\u00f3d \u201estarszych pa\u0144stwa” i niekt\u00f3rych \u201ekomandos\u00f3w”. O pretensjach Macierewicza nic nie wiadomo. Za to tre\u015b\u0107 listu, a przede wszystkim jego skutek, rozwia\u0142 wszelkie w\u0105tpliwo\u015bci.<\/span><\/p>\n

List zosta\u0142 og\u0142oszony na Zachodzie, nie w prasie komunistycznej, lecz np. w \u201eL\u2019Osservatore Romano”. Wywo\u0142a\u0142 reakcj\u0119 w\u0142oskich komunist\u00f3w wobec lider\u00f3w PZPR, a tego Edward Gierek z kompani\u0105 nie mogli zignorowa\u0107. Do Rzymu je\u017adzi\u0142 nawet Andrzej Werblan, by t\u0142umaczy\u0107 w\u0142oskim towarzyszom, co si\u0119 dzieje. Ale raczej nie wyt\u0142umaczy\u0142. Moim zdaniem list do Berlinguera by\u0142 jedn\u0105 z kluczowych przyczyn, dla kt\u00f3rych wi\u0119kszo\u015b\u0107 robotnik\u00f3w zwolniono z wi\u0119zie\u0144.<\/span><\/p>\n

Pierwszym naprawd\u0119 gor\u0105cym konfliktem wewn\u0105trz KOR-u by\u0142 ten wok\u00f3\u0142 redakcji podziemnego \u201eG\u0142osu”.<\/strong><\/h4>\n

\u2013 Pismo powsta\u0142o w pa\u017adzierniku \u201977, nosi\u0142o charakter publicystyczny, a w\u00f3wczas wszystkie dyskusje polityczne, wyk\u0142adanie racji dzia\u0142y si\u0119 w\u0142a\u015bnie w publicystyce. Wyobra\u017cano sobie, \u017ce wok\u00f3\u0142 \u201eG\u0142osu” zacznie si\u0119 budowa\u0107 ruch spo\u0142eczny: redaktorzy, drukarze, kolporterzy, czytelnicy… Na jego czele mia\u0142o sta\u0107 dw\u00f3ch m\u0142odych redaktor\u00f3w naczelnych: Macierewicz i Michnik<\/span>.<\/p>\n

\"G\u0142od\u00f3wkaG\u0142od\u00f3wka cz\u0142onk\u00f3w KOR-u w warszawskim ko\u015bciele \u015bw. Krzy\u017ca w pa\u017adzierniku 1979 r. Z przodu od lewej: Antoni Macierewicz, Adam Michnik, ksi\u0105dz Stanis\u0142aw Ma\u0142kowski, Jacek Kuro\u0144 i Kazimierz W\u00f3ycicki, z ty\u0142u siedz\u0105: Konrad Bieli\u0144ski, Mariusz Wilk i Kazimierz Janusz<\/span> Fot. Janusz Krzy\u017cewski \/ O\u015brodek Karta<\/span><\/em><\/span><\/p>\n

Michnik w\u0142a\u015bnie wr\u00f3ci\u0142 z Zachodu, na\u0142adowany energi\u0105 publicystyczn\u0105 i polityczn\u0105, po rozmowach z politykami i dzia\u0142aczami zwi\u0105zkowymi, pe\u0142en bez w\u0105tpienia lewicowych pomys\u0142\u00f3w i nadziei. Napisa\u0142 do pierwszego numeru tekst, kt\u00f3ry Macierewicz odrzuci\u0142.<\/span><\/p>\n

Michnik odszed\u0142 z \u201eG\u0142osu” i niebawem stworzy\u0142 \u201eKrytyk\u0119”. Rych\u0142o te\u017c okaza\u0142o si\u0119, \u017ce Macierewicz nie jest takim naczelnym, jakim zobowi\u0105zywa\u0142 si\u0119 by\u0107, otwartym i koncyliacyjnym. D\u0105\u017cy\u0142 do tego, \u017ceby pismo znalaz\u0142o si\u0119 ca\u0142kowicie w jego r\u0119kach i oddawa\u0142o jego wyobra\u017cenia o Polsce. Powoli ze stopki znika\u0142y nazwiska ludzi, kt\u00f3rzy nie chc\u0105 si\u0119 podporz\u0105dkowa\u0107 Macierewiczowi i bli\u017cej im do grupy Kuronia. \u201eG\u0142os” staje si\u0119 platform\u0105 jednego kawa\u0142ka KOR-u, zmienia si\u0119 w grup\u0119 polityczn\u0105.<\/span><\/p>\n

Na czym polega\u0142y r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy \u201eG\u0142osem” i \u201eKrytyk\u0105”?<\/strong><\/h4>\n

\u2013 G\u0142\u00f3wnie na tym, co uzna\u0107 za tradycj\u0119 opozycji politycznej w PRL. Czy mie\u015bci si\u0119 w niej tradycja rewizjonistyczna, a wi\u0119c np. \u201ePo Prostu”, list Kuronia i Modzelewskiego do partii, \u201ekomandosi”, my\u015bl Ko\u0142akowskiego i innych intelektualist\u00f3w kiedy\u015b zwi\u0105zanych z PZPR, ale potem bardzo aktywnych przeciwko gomu\u0142kowskiej normalizacji. Wydaje si\u0119 oczywiste, \u017ce wszystko to stanowi\u0142o o to\u017csamo\u015bci opozycji, lecz Macierewicz pr\u00f3bowa\u0142 przeskoczy\u0107 nad tym dziedzictwem.<\/span><\/p>\n

\n

Wola\u0142 si\u0119ga\u0107 do pocz\u0105tk\u00f3w XX w., do Ligi Narodowej, a z lewicy do PPS. W gruncie rzeczy o to szed\u0142 sp\u00f3r, bardziej towarzyski i \u015brodowiskowy.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Ideologiczny r\u00f3wnie\u017c, ale w ko\u0144cu \u201eG\u0142os” publikowa\u0142 s\u0105\u017cniste wywiady z przedwojennymi socjalistami, prof. Edwardem Lipi\u0144skim i Ludwikiem Cohnem, wi\u0119c nie wygumkowa\u0142 demokratycznej lewicy.<\/span><\/p>\n

Dzisiaj taki sp\u00f3r jest kompletnie niezrozumia\u0142y.<\/strong><\/h4>\n

\u2013 Lecz w\u00f3wczas mia\u0142 bardzo konkretne konsekwencje. Na przyk\u0142ad w ankiecie o Marcu \u201968 zorganizowanej przez \u201eKrytyk\u0119” publikuj\u0105 ludzie z kr\u0119gu Jacka Kuronia, \u201ekomandosi”, intelektuali\u015bci jak Leszek Ko\u0142akowski, Zygmunt Bauman czy Wiktor Woroszylski. Dla \u201eG\u0142osu” to nie s\u0105 nazwiska miarodajne, \u017cadne autorytety. Kr\u0105g Macierewicza zachowuje dystans mi\u0119dzy sob\u0105 a inicjatywami, kt\u00f3re to \u015brodowisko tworzy. Nie anga\u017cuj\u0105 si\u0119 np. w Towarzystwo Kurs\u00f3w Naukowych, nie uczestnicz\u0105 w niezale\u017cnych wyk\u0142adach. Omijaj\u0105 inicjatywy literackie, jak \u201eZapis” czy \u201ePuls”, bo to nie jest ich \u015brodowisko, nigdy nie mieli tam zaczepienia, co nie wyklucza uk\u0142ucia zazdro\u015bci.<\/span><\/p>\n

\"AntoniAntoni Macierewicz i Jacek Kuro\u0144 na zebraniu cz\u0142onk\u00f3w i wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w Komitetu Samoobrony Spo\u0142ecznej ‘KOR’, stycze\u0144 1980 r., Warszawa<\/span> Tomasz Michalak\/FOTONOVA \/ EAST NEWS<\/span><\/em><\/span><\/span><\/p>\n

Tak ro\u015bnie poczucie odr\u0119bno\u015bci i niech\u0119ci. Z miesi\u0105ca na miesi\u0105c obie grupy coraz wyra\u017aniej si\u0119 rozchodz\u0105. Spory o drobiazgi urastaj\u0105 do ogromnych rozmiar\u00f3w. Na przyk\u0142ad awantura z Macierewiczem, kt\u00f3ry nie zgadza si\u0119, by \u201eKomunikat KSS-KOR”, czyli druk czysto informacyjny, po\u0142\u0105czy\u0107 z \u201eBiuletynem Informacyjnym”, gdzie pisywali Kuro\u0144 i Michnik, Joanna Szcz\u0119sna oraz Seweryn Blumsztajn. Nikt nie zabrania\u0142 Macierewiczowi doda\u0107 \u201eKomunikat” do \u201eG\u0142osu”, co by\u0142oby rozwi\u0105zaniem najprostszym, logicznym i rozwi\u0105zuj\u0105cym sp\u00f3r. On po prostu si\u0119 upar\u0142.<\/span><\/p>\n

Dlaczego?<\/strong><\/h4>\n

\u2013 Macierewicz uwa\u017ca\u0142, \u017ce po\u0142\u0105czenie \u201eKomunikatu” i \u201eBiuletynu” sprawi wra\u017cenie, \u017ce KOR to Kuro\u0144, Michnik, Lity\u0144ski, Szcz\u0119sna czy Blumsztajn, i postanowi\u0142 do tego nie dopu\u015bci\u0107. Zanosi\u0142o si\u0119 prawie na wyj\u015bcie z KOR-u Macierewicza i jego grupy, np. Piotra Naimskiego, kt\u00f3ry by\u0142 zawsze jego wiernym przybocznym, ale te\u017c grona wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w, np. Urszuli Doroszewskiej czy Ludwika Dorna.<\/span><\/p>\n

Takie napi\u0119cia ci\u0105gn\u0119\u0142y si\u0119 miesi\u0105cami, skutkowa\u0142y dramatycznymi wydarzeniami. Na jednym ze spotka\u0144, kt\u00f3re przerodzi\u0142o si\u0119 w awantur\u0119 o \u201eKomunikat” i \u201eBiuletyn”, powa\u017cnie zas\u0142ab\u0142 Jan J\u00f3zef Lipski. Cz\u0142onkini KOR-u Maria Wosiek zaprosi\u0142a Macierewicza na kolacj\u0119, \u017ceby wyt\u0142umaczy\u0142 jej, o co chodzi. Potem opowiada\u0142a, \u017ce pomimo d\u0142ugiej rozmowy ci\u0105gle nic nie rozumie, \u017ce istota rzeczy musi le\u017ce\u0107 gdzie indziej. I mia\u0142a racj\u0119, poniewa\u017c mo\u017cna na to patrze\u0107 wy\u0142\u0105cznie z punktu widzenia ambicji i presti\u017cu.<\/span><\/p>\n

Od 1979 r. oba kr\u0119gi b\u0119d\u0105 szuka\u0107 swojej odr\u0119bno\u015bci w sensie nie tylko ideowym, ale te\u017c taktycznym. Macierewicz liczy na wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z grup\u0105 Andrzeja Czumy po roz\u0142amie w Ruchu Obrony Praw Cz\u0142owieka i Obywatela. Kulminacj\u0105 b\u0119dzie sp\u00f3r o zorganizowanie w Warszawie ulicznej manifestacji w rocznic\u0119 masakry grudniowej z 1970 r. Macierewicz naciska, by demonstracja odby\u0142a si\u0119 po rocznicowej mszy. Nie uzgadnia tego ani z organizatorami mszy, ani z pozosta\u0142ymi cz\u0142onkami KOR-u i robi to absolutnie \u015bwiadomie, bo wie, \u017ce si\u0119 na to nie zgodz\u0105.<\/span><\/p>\n

Dlaczego?<\/strong><\/h4>\n

\u2013 Trzeba wspomnie\u0107 tamt\u0105 atmosfer\u0119. W\u00f3wczas demonstracja by\u0142aby przej\u015bciem niebezpiecznej granicy przy minimalnych, je\u015bli w og\u00f3le, zyskach. Polska Gierka si\u0119 sypie. Jest elektryzuj\u0105ca wszystkich rocznica Grudnia. Pomys\u0142y w\u0142adzy i bezpieki, jak traktowa\u0107 KOR, s\u0105 bardzo zmienne i w tamtym momencie g\u00f3r\u0105 s\u0105 akurat twardog\u0142owi.<\/span><\/p>\n

\"OdOd lewej: Antoni Macierewicz, Zbigniew Romaszewski, Jacek Kuro\u0144, Jan Litynski. Zebranie cz\u0142onk\u00f3w Komitetu Obrony Robotnik\u00f3w (KOR) na cmentarzu, lata 70.-80.<\/span> Fot. NN, zbiory Osrodka KARTA (z archiwum rodzinnego Jacka Kuro<\/span><\/em><\/span><\/p>\n

Spodziewano si\u0119 wi\u0119c, \u017ce w\u0142adza uderzy, i tak rzeczywi\u015bcie si\u0119 sta\u0142o. Wydano sankcje prokuratorskie dla mniej wi\u0119cej 10 os\u00f3b, w tym dla Macierewicza. Bogdanowi Borusewiczowi postawiono nawet zarzut wsp\u00f3\u0142pracy z obcym wywiadem, a to ju\u017c nie by\u0142 paragraf o rozrzucanie ulotek czy nielegalny druk, tylko co\u015b naprawd\u0119 powa\u017cnego. S\u0142owem \u2013 w KOR-ze powsta\u0142 bardzo g\u0142\u0119boki kryzys zaufania. Zw\u0142aszcza \u201estarsi pa\u0144stwo” byli oburzeni, \u017ce Macierewicz robi co\u015b za ich plecami.<\/span><\/p>\n

I tak to wygl\u0105da do ko\u0144ca istnienia KOR-u. Macierewicz buduje swoje, czyli \u201eG\u0142os” i zwi\u0105zane z nim \u015brodowisko. Wyra\u017anie akcentuje odr\u0119bno\u015b\u0107 od Kuronia. Jest w tym mn\u00f3stwo insynuacji i podejrze\u0144 wyssanych z palca, wr\u0119cz teorii spiskowych. Na przyk\u0142ad taka, \u017ce Kuro\u0144 i \u201ekomandosi” graj\u0105 na porozumienie z PZPR, chc\u0105 na gruncie rewizjonizmu wr\u00f3ci\u0107 do wsp\u00f3\u0142pracy z parti\u0105. Nosi to znamiona obsesji, przekr\u0119ca si\u0119 spos\u00f3b my\u015blenia przeciwnik\u00f3w. Gdy Kuro\u0144 pisze w 1979 r., \u017ce w Polsce nie jest mo\u017cliwy prze\u0142om bez okre\u015blenia si\u0119 cz\u0119\u015bci partii na rzecz reform, pos\u0105dza si\u0119 go niemal o zdrad\u0119. Ta linia, bardzo pokr\u0119tna, jest kontynuowana w okresie \u201eSolidarno\u015bci”.<\/span><\/p>\n

Tu\u017c po strajkach sierpniowych Macierewicz tworzy O\u015brodek Bada\u0144 Spo\u0142ecznych przy regionie Mazowsze pomagaj\u0105cy w organizowaniu struktur niezale\u017cnych zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych.<\/strong><\/h4>\n

\u2013 Pracuj\u0105 w nim m.in. Ludwik Dorn, Urszula Doroszewska, jedynym prawnikiem jest Jaros\u0142aw Kaczy\u0144ski<\/a><\/strong><\/span>. Ale s\u0105 r\u00f3wnie\u017c Bronis\u0142aw Komorowski czy socjolog Jacek Kurczewski, co wskazuje, \u017ce OBS nie jest jednorodny politycznie. \u0141\u0105czy ich przekonanie, \u017ce Kuro\u0144 i Michnik maj\u0105 zbyt du\u017ce wp\u0142ywy. OBS ma by\u0107 o\u015brodkiem eksperckim i konkurencj\u0105 dla bardzo podobnych dzia\u0142a\u0144 kr\u0119gu Jacka Kuronia. Jedno i drugie zlewa si\u0119 jako\u015b w \u201eSolidarno\u015bci” regionu Mazowsze.<\/span><\/p>\n

Lecz Macierewicz nadal uwa\u017ca, \u017ce w regionie zbyt du\u017ce wp\u0142ywy ma Kuro\u0144 z Michnikiem, z Henrykiem Wujcem. Poniewa\u017c przewodnicz\u0105cemu regionu Zbigniewowi Bujakowi jest bli\u017cej w\u0142a\u015bnie do nich, uznaje, \u017ce musi kontratakowa\u0107, bo znowu czuje si\u0119 mniej wa\u017cny.<\/span><\/p>\n

Region wydaje \u201eNiezale\u017cno\u015b\u0107”, wi\u0119c Maciere<\/span>wicz tworzy \u201eWiadomo\u015bci Dnia”. Je\u015bli Bujakowi bli\u017cej do \u2013 jak ich pogardliwie nazwano \u2013 \u201ekuroniady”, Macierewicz stawia na \u201eprawdziwych Polak\u00f3w”.<\/strong><\/h4>\n

\u2013 To agresywna i krzykliwa grupa dzia\u0142aczy robotniczych, nie tylko w Mazowszu, kt\u00f3rzy uwa\u017caj\u0105, \u017ce \u201eSolidarno\u015b\u0107” idzie r\u0119k\u0105 w r\u0119k\u0119 z tzw. lewic\u0105 laick\u0105, a wi\u0119c \u2013 wed\u0142ug nich \u2013 kryptokomunistami. S\u0105 im otwarcie wrodzy, nie tylko Kuroniowi, ale te\u017c ca\u0142emu KOR-owi, nie wy\u0142\u0105czaj\u0105c Macierewicza, kt\u00f3remu te\u017c niedowierzaj\u0105 albo wr\u0119cz go lekcewa\u017c\u0105, bo jego atuty s\u0105 bardzo skromne. Jednym z lider\u00f3w \u201eprawdziwk\u00f3w” stanie si\u0119 Pawe\u0142 Niezgodzki, naczelny \u201eWiadomo\u015bci Dnia” i rzecznik prasowy regionu. W gruncie rzeczy spoiwem \u201eprawdziwk\u00f3w” jest jednak g\u0142oszony przez nich antysemityzm. Zabawne, \u017ce np. Ludwik Dorn, kt\u00f3ry w owym czasie pr\u00f3buje zdefiniowa\u0107 tzw. solidarno\u015bciow\u0105 prawic\u0119, co by\u0142o zaj\u0119ciem karko\u0142omnym i niewykonalnym, zdaje si\u0119 tego nie dostrzega\u0107, a przynajmniej nie m\u00f3wi tego publicznie.<\/span><\/p>\n

Jesieni\u0105 \u201981 konflikt \u201eprawdziwk\u00f3w” z w\u0142adzami regionu jest otwarty i bardzo ostry. \u201ePrawdziwki” to wielka gratka dla bezpieki, pole, na kt\u00f3rym mo\u017cna podsyca\u0107 i inicjowa\u0107 konflikty. Wojuj\u0105 z legaln\u0105 w\u0142adz\u0105 Mazowsza i cho\u0107 ich korelacja z SB jest czytelna, a dzisiaj udowodniona, Macierewicz na nich stawia (my\u015bl\u0119, \u017ce nimi r\u00f3wnie\u017c pogardza) w my\u015bl zasady, \u017ce wr\u00f3g wroga jest sojusznikiem. W przypadku KOR-u taka gra bezpieki by\u0142a bezskuteczna, g\u0142\u00f3wnie dlatego, \u017ce nie mieli tam swojego agenta. Ale o napi\u0119ciach wiedzieli co najmniej od 1979 r., wydawali dyspozycje, by wp\u0142ywa\u0107 na pog\u0142\u0119bienie konflikt\u00f3w. Dzia\u0142ali bardziej plotk\u0105 ni\u017c metodami operacyjnymi. Raczej niewiele wsk\u00f3rali.<\/span><\/p>\n

We wrze\u015bniu \u201981 w \u201eWiadomo\u015bciach Dnia” ukazuje si\u0119 tekst Macierewicza o tym, kto stworzy\u0142 KOR. Pisze, \u017ce stworzy\u0142 go sam z harcerzami z \u201eGromady”, a inni nie mieli nic do gadania i nie maj\u0105 \u017cadnych zas\u0142ug. By\u0142o to do tego stopnia oburzaj\u0105ce, \u017ce niekt\u00f3rzy harcerze z jego otoczenia publicznie oprotestowali artyku\u0142.<\/span><\/p>\n

Po co to napisa\u0142?<\/strong><\/h4>\n

\u2013 Macierewicz uzna\u0142, i\u017c kto opanuje i po swojemu przedstawi przesz\u0142o\u015b\u0107 opozycji, ten zyskuje bie\u017c\u0105ce wp\u0142ywy polityczne. Zreszt\u0105 kontynuuje to w spos\u00f3b tw\u00f3rczy r\u00f3wnie\u017c dzisiaj. Historyczna uczciwo\u015b\u0107 nie ma znaczenia.<\/span><\/p>\n

Warto tu zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na detal, kt\u00f3ry dla Macierewicza by\u0142 z pewno\u015bci\u0105 bolesny, zw\u0142aszcza w starciu z Michnikiem.<\/span><\/p>\n

\n

Publicystyk\u0119 Michnika czytali wszyscy, nawet ci, kt\u00f3rzy si\u0119 z nim nie zgadzali, bo by\u0142a \u017cywa, ciekawa, efektowna. Teksty Macierewicza, zreszt\u0105 bardzo nieliczne, to tezy, punkty, i koniec.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Po prostu nie umia\u0142 pisa\u0107, a w latach 70., je\u015bli kto\u015b nie umia\u0142 pisa\u0107, nie m\u00f3g\u0142 by\u0107 liderem, bo wszystko odbywa\u0142o si\u0119 w publicystyce, trafianiu s\u0142owami do emocji i wyobra\u017ani. Gdy przysz\u0142a \u201eSolidarno\u015b\u0107”, dosz\u0142a do tego umiej\u0119tno\u015b\u0107 przemawiania. Tej r\u00f3wnie\u017c los mu posk\u0105pi\u0142. Cz\u0142owiek bez zdolno\u015bci wiecowych i dobrego pi\u00f3ra nie m\u00f3g\u0142 by\u0107 wtedy przyw\u00f3dc\u0105. Co\u015b takiego bardzo bola\u0142o.<\/span><\/p>\n

W latach 80. Macierewicz odci\u0105\u0142 si\u0119 od podziemnej \u201eSolidarno\u015bci”.<\/strong><\/h4>\n

\u2013 Tworzy\u0142 zale\u017cny tylko od siebie o\u015brodek polityczny. Dowodem jest tekst opublikowany w 1983 r. w \u201eG\u0142osie”, \u017ceby porozumie\u0107 si\u0119 z wojskiem, bo \u201eSolidarno\u015b\u0107” jest rozbita. Jak si\u0119 do tego mia\u0142y zarzuty o rzekomy rewizjonizm Kuronia i Komandos\u00f3w, ju\u017c nie wyt\u0142umaczono.<\/span><\/p>\n

Pisze w przej\u0119tym przez bezpiek\u0119 li\u015bcie do Piotra Naimskiego z 1984 lub \u201985 r., kt\u00f3ry jest w Stanach Zjednoczonych, \u017ce powinien zorganizowa\u0107 zbi\u00f3rk\u0119 pieni\u0119dzy, ale nie na \u201eSolidarno\u015b\u0107”, lecz na polityczn\u0105 alternatyw\u0119, kt\u00f3r\u0105 oni powinni stworzy\u0107. To w Polsce najgorszy, najtrudniejszy czas dla podziemnej \u201eSolidarno\u015bci”, a on postuluje budowanie grupy roz\u0142amowej.<\/span><\/p>\n

P\u00f3\u017aniej, w 1988 r., jest w okolicach Grupy Roboczej \u201eSolidarno\u015bci” kwestionuj\u0105cej pozycj\u0119 Wa\u0142\u0119sy i jego najbli\u017cszych doradc\u00f3w. My\u015bl\u0119, \u017ce przy\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 dlatego, \u017ce z Wa\u0142\u0119s\u0105 s\u0105 Kuro\u0144, Geremek, Michnik, Mazowiecki, a wi\u0119c najwi\u0119ksi wrogowie. Lecz mi\u0119dzy zbuntowanymi przyw\u00f3dcami region\u00f3w \u201eSolidarno\u015bci” z 1981 r., kt\u00f3rzy tworzyli Grup\u0119 Robocz\u0105, nie mo\u017ce gra\u0107 pierwszych skrzypiec.<\/span><\/p>\n

Ale trzeba mu przyzna\u0107, \u017ce jest w tym niezwykle konsekwentny. Po 1989 r. jeszcze si\u0119 rozp\u0119dza. W 1992 r. jego pomys\u0142y lustracyjne mia\u0142y by\u0107 narz\u0119dziem rozbicia odwiecznych przeciwnik\u00f3w. Kiedy po 2000 r. powsta\u0142 IPN, to pami\u0119tam, jak macierewiczowcy mieli rozpalone nadzieje, \u017ce znajd\u0105 materia\u0142y, kt\u00f3re pogr\u0105\u017c\u0105 lider\u00f3w KOR-u i \u201eSolidarno\u015bci”, a im dadz\u0105 zwyci\u0119stwo. Nie znale\u017ali, wi\u0119c zacz\u0119li traci\u0107 zapa\u0142 do teczek.<\/span><\/p>\n

Do dawnych wrog\u00f3w Macierewicza nagle do\u0142\u0105czaj\u0105 Zbigniew Brzezi\u0144ski, Jan Nowak-Jeziora\u0144ski, Jerzy Giedroyc, w zasadzie ka\u017cdy, kto si\u0119 z nim nie zgadza lub go nie dostrzega. Celem jak zawsze jest budowa o\u015brodka, kt\u00f3ry wypchnie \u201ekuroniad\u0119” na margines. Stopniowo oznacza to te\u017c g\u0142\u00f3wny nurt \u201eSolidarno\u015bci” z Wa\u0142es\u0105, potem Tuska, prawie wszystkich. Cz\u0142onkostwo w ZChN, ostentacyjne stawianie na najbardziej wsteczne nurty w Ko\u015bciele, cho\u0107 lata wcze\u015bniej by\u0142 zwolennikiem radykalnie lewicowej partyzantki w Ameryce Po\u0142udniowej i Che Guevary, jest temu podporz\u0105dkowane. To d\u0105\u017cenie bardzo silne, Macierewiczowi brakuje hamulc\u00f3w. A celem jest budowa w\u0142asnej pozycji, bunt przeciwko \u2013 m\u00f3wi\u0105c skr\u00f3tem \u2013 dokonaniom Michnika czy Kuronia oraz przyw\u00f3dc\u00f3w \u201eSolidarno\u015bci”, tw\u00f3rc\u00f3w prze\u0142omu 1989 r., ich pozycji w historii Polski.<\/span><\/p>\n

\n

Prof. Andrzej Friszke<\/b> \u2013 historyk, wyk\u0142adowca w Collegium Civitas i cz\u0142onek korespondent PAN. Opublikowa\u0142 m.in.: \u201eAnatomia buntu. Kuro\u0144, Modzelewski i komandosi” (2010), \u201eCzas KOR-u. Jacek Kuro\u0144 a geneza Solidarno\u015bci” (2011), \u201eRewolucja Solidarno\u015bci 1980-1981″ (2014), \u201eSprawa jedenastu. Uwi\u0119zienie przyw\u00f3dc\u00f3w NSZZ \u00bbSolidarno\u015b\u0107\u00ab i KSS \u00bbKOR\u00ab 1981-1984″ (2018), \u201ePa\u0144stwo czy rewolucja. Polscy komuni\u015bci a odbudowanie pa\u0144stwa polskiego 1892-1920″.<\/i><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Antoni Macierewicz (l) i Jacek Kuro\u0144 w czasach KOR (Fot. Arch. prywatne Andrzeja Friszkego\/Agencja Gazeta) 45 lat KOR-u. Macierewicz nie mia\u0142 hamulc\u00f3w. Zazdro\u015bci\u0142 pozycji Kuroniowi i Michnikowi Pawe\u0142 Smole\u0144ski Publicystyk\u0119 Michnika czytali nawet ci, kt\u00f3rzy si\u0119 z nim nie zgadzali. Macierewicz po prostu nie umia\u0142 pisa\u0107, a w latach 70., je\u015bli kto\u015b nie umia\u0142 pisa\u0107, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/89545"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=89545"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/89545\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":89557,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/89545\/revisions\/89557"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=89545"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=89545"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=89545"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}