{"id":90262,"date":"2021-10-23T17:09:10","date_gmt":"2021-10-23T15:09:10","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=90262"},"modified":"2021-10-23T13:44:35","modified_gmt":"2021-10-23T11:44:35","slug":"30-09-55","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=90262","title":{"rendered":"W Pa\u017adzierniku &#8217;56 Polsk\u0119 przed rozlewem krwi uratowali robotnicy, Gomu\u0142ka i Chiny"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: center;\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/bi.im-g.pl\/im\/b9\/70\/1a\/z27722169V,Prawdopodobnie-w-1956-r--nie-doszlo-do-interwencji.jpg\" width=\"100%\"><span style=\"color: #808080;\"><em>Prawdopodobnie w 1956 r. nie dosz\u0142o do interwencji sowieckiej w Polsce, bo Gomu\u0142ka przekona\u0142 Nikit\u0119 Chruszczowa, \u017ce jest prawdziwym komunist\u0105 (ZBIGNIEW MATUSZEWSKI \/ PAP)<\/em><\/span><\/p>\n<hr>\n<h5 style=\"text-align: center;\"><a href=\"https:\/\/wyborcza.pl\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><img decoding=\"async\" class=\"center alignleft\" src=\"http:\/\/www.reunion68.com\/Biuletyn\/img\/wyborcza-ale.png\" alt=\"\" width=\"35%\"><\/a><span style=\"text-decoration: underline; color: #000080;\"><strong><a style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"https:\/\/wyborcza.pl\/alehistoria\/7,121681,27717119,w-pazdzierniku-56-polske-przed-rozlewem-krwir-uratowali.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">W Pa\u017adzierniku &#8217;56 Polsk\u0119 przed rozlewem krwi uratowali robotnicy, Gomu\u0142ka i Chiny<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>J\u00f3zef Krzyk<\/strong><\/span><\/p>\n<hr style=\"height: 15px; background: #d0e6fa; width: 100%;\">\n<h4 style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #808080;\"><strong>Ludzie skandowali: &#8220;Wies\u0142aw, Wies\u0142aw!&#8221;, ale w pewnym momencie da\u0142o si\u0119 te\u017c us\u0142ysze\u0107: &#8220;Wyszy\u0144ski, Wyszy\u0144ski!&#8221;. Gomu\u0142ka ba\u0142 si\u0119, \u017ce ten entuzjazm przerodzi si\u0119 w bunt.<\/strong><\/span><br \/>\n.<\/h4>\n<h5 class=\"art_sub_title\" style=\"text-align: left;\"><strong>Rozmowa z dr hab. Paulin\u0105 Codogni<\/strong><\/h5>\n<p class=\"art_interview_question\" style=\"text-align: left;\"><strong>J\u00f3zef Krzyk: Co si\u0119 wydarzy\u0142o 24 pa\u017adziernika 1956 r. w Warszawie?<\/strong><\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Paulina Codogni: Na placu Defilad przed Pa\u0142acem Kultury i Nauki odby\u0142 si\u0119 wiec, na kt\u00f3ry przysz\u0142o wed\u0142ug szacunk\u00f3w 300, a mo\u017ce nawet 400 tys. mieszka\u0144c\u00f3w stolicy, by spotka\u0107 si\u0119 z nowo wybranym I sekretarzem Komitetu Centralnego PZPR W\u0142adys\u0142awem Gomu\u0142k\u0105 \u2013 towarzyszem \u201eWies\u0142awem&#8221;, jak go powszechnie nazywano ze wzgl\u0119du na konspiracyjny pseudonim. Powita\u0142y go ch\u00f3ralne okrzyki: \u201eNiech \u017cyje Wies\u0142aw!&#8221;. Od\u015bpiewano mu \u201eSto lat!&#8221;. Ludzie przyszli przez nikogo nieprzymuszeni, aby entuzjastycznie zamanifestowa\u0107 poparcie. Wszyscy uwa\u017cali, \u017ce tylko on jest w stanie tak zmieni\u0107 Polsk\u0119, \u017ce zacznie si\u0119 dzia\u0107 lepiej. To kulminacyjny moment polskiego Pa\u017adziernika.<\/span><\/p>\n<p>.<\/p>\n<div id=\"content\" class=\"content-alignment\">\n<div id=\"watch-description\" class=\"yt-uix-button-panel\">\n<div id=\"watch-description-text\" style=\"text-align: center;\"><iframe loading=\"lazy\" title=\"YouTube video player\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/pwQTHsMSDF8\" width=\"680\" height=\"400\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe><\/p>\n<p>Przem\u00f3wienie W\u0142adys\u0142awa Gomu\u0142ki i wiec na placu Defilad 24 pa\u017adziernika 1956 r.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p>.<\/p>\n<h5 class=\"art_interview_question\" style=\"text-align: left;\"><strong>Czy to by\u0142 koniec stalinizmu w Polsce? A mo\u017ce koniec z\u0142udze\u0144? Gomu\u0142ka na zako\u0144czenie przem\u00f3wienia rzuci\u0142 wezwanie: \u201edo\u015b\u0107 wiecowania&#8221;?<\/strong><\/h5>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u2013 To jedno z wielu pyta\u0144, na kt\u00f3re wci\u0105\u017c, 65 lat po Pa\u017adzierniku, nie potrafimy jednoznacznie odpowiedzie\u0107. Z pewno\u015bci\u0105 by\u0142 to jeden z wa\u017cniejszych moment\u00f3w w historii PRL-u. Jedni uwa\u017caj\u0105, \u017ce to by\u0142 prze\u0142om \u2013 koniec stalinowskich represji. Inni przeciwnie \u2013 \u017ce kontynuacja, bo system oparty na autokratycznych rz\u0105dach jednej partii pozosta\u0142. Zacz\u0105\u0142 si\u0119 tylko przeobra\u017ca\u0107 w \u0142agodniejsz\u0105 wersj\u0119.<\/span><\/p>\n<h5 class=\"art_interview_question\" style=\"text-align: left;\"><strong>Jedna ekipa komunist\u00f3w zosta\u0142a zast\u0105piona przez inn\u0105, kt\u00f3ra rz\u0105dzi\u0142a za pomoc\u0105 nieco mniej opresyjnych metod?<\/strong><\/h5>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u2013 Gomu\u0142ka by\u0142 komunist\u0105, ale wyobra\u017ca\u0142 sobie komunizm inaczej ni\u017c zatwardziali stalini\u015bci tacy jak Boles\u0142aw Bierut. Wierzy\u0142, \u017ce mo\u017cna do niego doj\u015b\u0107 polsk\u0105 drog\u0105, z pewnymi odst\u0119pstwami od linii Moskwy, z ust\u0119pstwami na przyk\u0142ad na rzecz prywatnej w\u0142asno\u015bci na wsi. Takie pogl\u0105dy pod koniec lat 40. kosztowa\u0142y go oskar\u017cenie o odchylenie prawicowo-nacjonalistyczne. Odsuni\u0119to go od w\u0142adzy, odebrano legitymacj\u0119 partyjn\u0105 i zamkni\u0119to w willi w Miedzeszynie. Nie postawiono przed s\u0105dem i nie urz\u0105dzono procesu, ale i tak w powszechnej opinii uchodzi\u0142 za jeszcze jedn\u0105 ofiar\u0119 komunizmu. W niepami\u0119\u0107 posz\u0142o to, \u017ce zaraz po wojnie w Polsce sam go zaprowadza\u0142. Szykany, kt\u00f3re od 1949 r. spotyka\u0142y Gomu\u0142k\u0119, sta\u0142y si\u0119 w 1956 r. jego atutem w rozgrywce politycznej.<\/span><\/p>\n<p class=\"art_interview_question\" style=\"text-align: left;\"><strong>Moskwa chyba si\u0119 ba\u0142a, \u017ce Gomu\u0142ka b\u0119dzie drugim Tit\u0105 i tak jak on wyprowadzi kraj z bloku. Ze wzgl\u0119du na po\u0142o\u017cenie Polska by\u0142a jednak dla niej od Jugos\u0142awii wa\u017cniejsza. Czy to dlatego tak nerwowo Nikita Chruszczow zareagowa\u0142 na wie\u015bci z Warszawy?<\/strong><\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u2013 Gomu\u0142ka pod niekt\u00f3rymi wzgl\u0119dami rzeczywi\u015bcie m\u00f3g\u0142 si\u0119 kojarzy\u0107 z Tit\u0105. Podobnie jak on, wojn\u0119 prze\u017cy\u0142 w kraju, a nie jak Bierut i wielu innych komunist\u00f3w \u2013 w Moskwie. Nie da\u0142o si\u0119 nim tak \u0142atwo sterowa\u0107, w r\u00f3\u017cnych sprawach mia\u0142 swoje zdanie i nie zamierza\u0142 \u015blepo na\u015bladowa\u0107 sowieckich rozwi\u0105za\u0144. Przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 kolektywizacja rolnictwa \u2013 od pocz\u0105tku by\u0142 jej przeciwny.<\/span><\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: center;\"><span class=\"imageUOM parent-box-label-related\"><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/bi.im-g.pl\/im\/4e\/fd\/15\/z23057486IH,Wladyslaw-Gomulka--1905-82--podczas-slynnego-przem.jpg\" alt=\"W\u0142adys\u0142aw Gomu\u0142ka (1905-82) podczas s\u0142ynnego przem\u00f3wienia na placu Defilad 24 pa\u017adziernika 1956 r. Trzy dni wcze\u015bniej wr\u00f3ci\u0142 do w\u0142adzy - zosta\u0142 I sekretarzem PZPR. \u0179r\u00f3d\u0142em ostrych walk frakcji w partii sta\u0142y si\u0119 spory o to, jak ma przebiega\u0107 destalinizacja. Inteligenccy pu\u0142awianie, za kt\u00f3rymi si\u0119 Gomu\u0142ka ostatecznie opowiedzia\u0142, chcieli reform systemowych, liberalizacji i demokratyzacji. Plebejscy natoli\u0144czycy domagali si\u0119 czystki personalnej, ale system oceniali jako dobry\" width=\"100%\"><span style=\"color: #808080;\"><em><span class=\"photoAuthor\"><span class=\"photoTitle\">W\u0142adys\u0142aw Gomu\u0142ka (1905-82) podczas s\u0142ynnego przem\u00f3wienia na placu Defilad 24 pa\u017adziernika 1956 r. Trzy dni wcze\u015bniej wr\u00f3ci\u0142 do w\u0142adzy &#8211; zosta\u0142 I sekretarzem PZPR. \u0179r\u00f3d\u0142em ostrych walk frakcji w partii sta\u0142y si\u0119 spory o to, jak ma przebiega\u0107 destalinizacja. Inteligenccy pu\u0142awianie, za kt\u00f3rymi si\u0119 Gomu\u0142ka ostatecznie opowiedzia\u0142, chcieli reform systemowych, liberalizacji i demokratyzacji. Plebejscy natoli\u0144czycy domagali si\u0119 czystki personalnej, ale system oceniali jako dobry<\/span>&nbsp;Fot. East News \/ AFP<\/span><\/em><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">To wszystko z pewno\u015bci\u0105 Gomu\u0142ce na Kremlu pami\u0119tano. Najbardziej jednak sowieckich przyw\u00f3dc\u00f3w musia\u0142 zaskoczy\u0107 i niepokoi\u0107 fakt, \u017ce w\u0142adz\u0119 w Polsce ma obj\u0105\u0107 cz\u0142owiek, kt\u00f3ry kilka poprzednich lat sp\u0119dzi\u0142 w przymusowym odosobnieniu. W dodatku polska partia postawi\u0142a ich przed faktem dokonanym. Nikt z nimi tej nominacji nie omawia\u0142.<\/span><\/p>\n<h5 class=\"art_interview_question\" style=\"text-align: left;\"><strong>Czy to dlatego Chruszczow bez zapowiedzenia 19 pa\u017adziernika przylecia\u0142 do Warszawy i ju\u017c na lotnisku wygra\u017ca\u0142 pi\u0119\u015bci\u0105 gospodarzom: \u201eTen numer nie przejdzie&#8221;?<\/strong><\/h5>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u2013 Nie do ko\u0144ca wiemy, co za t\u0105 wizyt\u0105 sta\u0142o: czy chodzi\u0142o tylko o pokaz si\u0142y, kt\u00f3remu jednak towarzyszy\u0142a ch\u0119\u0107 dogadania si\u0119, czy te\u017c towarzysze radzieccy zamierzali nie dopu\u015bci\u0107 do niepo\u017c\u0105danej przez siebie zmiany.<\/span><\/p>\n<blockquote class=\"art_blockquote\">\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>W tym samym czasie dosz\u0142o do przemieszcze\u0144 stacjonuj\u0105cych na Dolnym \u015al\u0105sku i pod Bornem Sulinowem wojsk radzieckich w stron\u0119 Warszawy.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Bez dost\u0119pu do moskiewskich archiw\u00f3w nie da si\u0119 jednak w pe\u0142ni tej sprawy rozwik\u0142a\u0107 i kategorycznie stwierdzi\u0107, czy chodzi\u0142o tylko o pokaz si\u0142y i wywarcie presji czy o zbrojn\u0105 interwencj\u0119.<\/span><\/p>\n<h5 class=\"art_interview_question\" style=\"text-align: left;\"><strong>Je\u015bli Moskwa chcia\u0142a wysondowa\u0107, co si\u0119 w Polsce dzieje, to wybra\u0142a ma\u0142o subtelne metody. Chyba rzeczywi\u015bcie grozi\u0142a nam wtedy zbrojna interwencja. Dlaczego do niej nie dosz\u0142o?<\/strong><\/h5>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u2013 Na to pytanie te\u017c nie jeste\u015bmy w stanie odpowiedzie\u0107 bez wgl\u0105du w moskiewskie archiwa. 21 pa\u017adziernika, nazajutrz po nerwowych rozmowach w Belwederze, Chruszczow mia\u0142 poleci\u0107 swoim oddzia\u0142om powr\u00f3t do garnizon\u00f3w.<\/span><\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Wed\u0142ug jednej teorii to by\u0142 efekt dogadania si\u0119 \u2013 Gomu\u0142ka przekona\u0142 Chruszczowa zar\u00f3wno s\u0142owami, jak i postaw\u0105, \u017ce jest prawdziwym komunist\u0105 i b\u0119dzie pod\u0105\u017ca\u0107 w\u0142a\u015bciw\u0105 lini\u0105, a chce tylko wprowadzi\u0107 pewne zmiany, kt\u00f3re \u2013 jego zdaniem \u2013 komunizmowi wyjd\u0105 na dobre. Jest te\u017c druga wersja \u2013 \u017ce Polsk\u0119 uratowali w tamtym momencie\u2026 Chi\u0144czycy.<\/span><\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Moskwa poinformowa\u0142a o swoich zamiarach rz\u0105dy pa\u0144stw komunistycznych, a Pekin da\u0142 zna\u0107, \u017ce si\u0119 nie zgadza.<\/span><\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: center;\"><span class=\"imageUOM parent-box-label-related\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/bi.im-g.pl\/im\/22\/16\/16\/z23160354IH,Nikita-Chruszczow.jpg\" alt=\"Nikita Chruszczow\" width=\"469\" height=\"334\"><span style=\"color: #808080;\"><em><span class=\"photoAuthor\"><span class=\"photoTitle\">Nikita Chruszczow<\/span>&nbsp;Fot. domena publiczna<\/span><\/em><\/span><\/span><\/p>\n<h5 class=\"art_interview_question\" style=\"text-align: left;\"><strong>Na Warszaw\u0119 wtedy sz\u0142y wojska nie tylko radzieckie, ale te\u017c polskie. Nasi mieli stawi\u0107 op\u00f3r Armii Czerwonej czy pacyfikowa\u0107 stolic\u0119?<\/strong><\/h5>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u2013 Zar\u00f3wno jednostki Wojska Polskiego, jak i podleg\u0142e Ministerstwu Spraw Wewn\u0119trznych formacje Wojsk Wewn\u0119trznych zosta\u0142y postawione w stan gotowo\u015bci do ewentualnej pacyfikacji Warszawy. Wed\u0142ug niekt\u00f3rych \u017ar\u00f3de\u0142 cz\u0119\u015b\u0107 Wojska Polskiego by\u0142a jednak gotowa stan\u0105\u0107 w obronie suwerenno\u015bci, cho\u0107 wynik takiej konfrontacji z g\u00f3ry da\u0142o si\u0119 przewidzie\u0107. Gor\u0105ce nastroje da\u0142o si\u0119 wyczu\u0107 jednak nie tylko w wojsku, ale te\u017c w ca\u0142ym spo\u0142ecze\u0144stwie. Wiec z 24 pa\u017adziernika by\u0142 najliczniejszy, jednak wiele mniejszych w tamtym momencie odbywa\u0142o si\u0119 zar\u00f3wno w stolicy, jak i w mniejszych miejscowo\u015bciach. Ogromne napi\u0119cie panowa\u0142o na Politechnice Warszawskiej, a w zak\u0142adach, m.in. FSO na \u017beraniu, zaci\u0105gano warty. Robotnicy chcieli by\u0107&nbsp;gotowi do walki, gdyby wojska radzieckie dokona\u0142y&nbsp;napa\u015bci na ich miejsce pracy. Nastroje podsyca\u0142y plotki i doniesienia \u2013 20 pa\u017adziernika rano przez pomy\u0142k\u0119 jeden radziecki batalion \u0142\u0105czno\u015bci znalaz\u0142 si\u0119&nbsp;na przedmie\u015bciach Warszawy.<\/span><\/p>\n<h5 class=\"art_interview_question\" style=\"text-align: left;\"><strong>Warszawa jednak nie podzieli\u0142a losu Budapesztu, spacyfikowanego na pocz\u0105tku listopada przez radzieckie czo\u0142gi. Czemu tak si\u0119 sta\u0142o?<\/strong><\/h5>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u2013 My\u015bl\u0119, \u017ce decyduj\u0105c\u0105 rol\u0119 odegra\u0142a postawa Gomu\u0142ki. Uda\u0142o mu si\u0119 przekona\u0107 towarzyszy z Moskwy, \u017ce nie chce zrobi\u0107 niczego przeciwko komunizmowi i zale\u017cy mu na ugruntowaniu systemu w Polsce, cho\u0107 nieco innego w szczeg\u00f3\u0142ach. Trzeba te\u017c podkre\u015bli\u0107 ogromn\u0105 dojrza\u0142o\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa. Robotnicy byli w stanie trzyma\u0107 nerwy ma wodzy. W fabryce samochod\u00f3w na \u017beraniu du\u017c\u0105 rol\u0119 odegra\u0142 Lechos\u0142aw Go\u017adzik, cz\u0142owiek o niezwyk\u0142ej charyzmie. Taki wcze\u015bniejszy Wa\u0142\u0119sa. Mia\u0142 zaledwie 25 lat, ale mimo to pos\u0142uch, i to nie tylko w\u015br\u00f3d robotnik\u00f3w FSO, ale te\u017c student\u00f3w. W chwilach najwi\u0119kszego napi\u0119cia podczas wiecu na Politechnice sprowadzono go z \u017berania, aby uspokoi\u0142&nbsp;nastroje student\u00f3w. Powita\u0142 go gwizd niepozwalaj\u0105cy mu doj\u015b\u0107 do s\u0142owa. Nie da\u0142 jednak za wygran\u0105 i te\u017c zacz\u0105\u0142 gwizda\u0107. Prosto do mikrofonu, wi\u0119c wszyscy go us\u0142yszeli i zaraz si\u0119 uciszyli. To, \u017ce si\u0119 uda\u0142o ostudzi\u0107 gor\u0105ce g\u0142owy student\u00f3w, by\u0142o w tamtym momencie w du\u017cym stopniu zas\u0142ug\u0105 Go\u017adzika. W Warszawie wci\u0105\u017c by\u0142a te\u017c \u015bwie\u017ca pami\u0119\u0107 strasznej ofiary powstania z 1944 r. Nikt nie chcia\u0142 powt\u00f3rki. I chyba zdawano sobie spraw\u0119 z tego, \u017ce ze wzgl\u0119du na po\u0142o\u017cenie Polski nie ma co marzy\u0107, by Moskwa zgodzi\u0142a si\u0119 z Polski zrezygnowa\u0107. Tymczasem na W\u0119grzech wiele os\u00f3b \u017cy\u0142o u\u0142ud\u0105, \u017ce Zach\u00f3d nie b\u0119dzie si\u0119 przygl\u0105da\u0142 ich losowi bezczynnie, a nastroje w dodatku podgrzewa\u0142a jeszcze w\u0119gierska sekcja Radia Wolna Europa.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>W Polsce zmiana warty dokona\u0142a si\u0119 bezkrwawo. Czemu stalini\u015bci oddali w\u0142adz\u0119 Gomu\u0142ce?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u2013 By\u0142o troch\u0119 przepychanek, ale w pa\u017adzierniku nawet przeciwnicy Gomu\u0142ki zdawali sobie spraw\u0119 z tego, \u017ce nie s\u0105 w stanie zapanowa\u0107 nad spo\u0142ecze\u0144stwem pobudzonym do dzia\u0142ania przez to, co si\u0119 wydarzy\u0142o w czerwcu w Poznaniu. To by\u0142y efekty polityki prowadzonej przez w\u0142adze, systemu nakazowo-rozdzielczego, fal terroru i represji w stosunku do najl\u017cejszych nawet przejaw\u00f3w opozycji, fa\u0142szowania wybor\u00f3w i wszechogarniaj\u0105cej propagandy. Spo\u0142ecze\u0144stwo nie chcia\u0142o tego ju\u017c d\u0142u\u017cej znosi\u0107, a dowodem by\u0142 bunt w Poznaniu. Mimo wysi\u0142k\u00f3w w\u0142adzy pozna\u0144skiego Czerwca nie uda\u0142o si\u0119 przedstawi\u0107 jako efektu dzia\u0142a\u0144 agentury imperialistycznej. Nawet w\u0142adze PRL-u musia\u0142y sobie zda\u0107 spraw\u0119, \u017ce ten bunt by\u0142 uzasadniony, bo wynika\u0142 z b\u0142\u0119d\u00f3w i z\u0142ych decyzji podejmowanych przez nie. W tym momencie dyskusja o b\u0142\u0119dach by\u0142a mo\u017cliwa, bo w Moskwie w marcu 1956 r. umar\u0142 Bierut.<\/span><\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: center;\"><span class=\"imageUOM parent-box-label-related\"><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/bi.im-g.pl\/im\/b2\/67\/1a\/z27687346IH,Boleslaw-Bierut.jpg\" alt=\"Boles\u0142aw Bierut\" width=\"100%\"><span style=\"color: #808080;\"><em><span class=\"photoAuthor\"><span class=\"photoTitle\">Boles\u0142aw Bierut<\/span>&nbsp;Domena Publiczna<\/span><\/em><\/span><\/span><\/p>\n<h5 class=\"art_interview_question\" style=\"text-align: left;\"><strong>Dla Gomu\u0142ki w sam\u0105 por\u0119&#8230;<\/strong><\/h5>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u2013 Zd\u0105\u017cy\u0142 wys\u0142ucha\u0107 na zje\u017adzie KPZR referatu Chruszczowa o zbrodniach Stalina. Ten referat powielany w tysi\u0105cach egzemplarzy w ci\u0105gu kilku miesi\u0119cy sta\u0142 si\u0119 powszechnie znany, dyskutowano o nim na zebraniach partyjnych, przygotowa\u0142 grunt pod polski Pa\u017adziernik.<\/span><\/p>\n<h5 class=\"art_interview_question\" style=\"text-align: left;\"><strong>Jednak w innych krajach, poza W\u0119grami, na zmiany trzeba by\u0142o poczeka\u0107?<\/strong><\/h5>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u2013 Inne kraje, z wyj\u0105tkiem W\u0119gier, gdzie tak\u0105 rol\u0119 odegra\u0142 w pewnym sensie Imre Nagy, nie mia\u0142y swojego Gomu\u0142ki. W Polsce silna by\u0142a pozycja Ko\u015bcio\u0142a. Wprawdzie prymas Stefan Wyszy\u0144ski by\u0142 internowany, ale w\u0142adze nie odwa\u017cy\u0142y si\u0119 go postawi\u0107 przed s\u0105dem \u2013 zaatakowa\u0107, jak zrobiono na W\u0119grzech z kardyna\u0142em J\u00f3zsefem Mindszentym, skazanym w 1949 r. na do\u017cywocie.<\/span><\/p>\n<blockquote class=\"art_blockquote\">\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Ko\u015bci\u00f3\u0142 w Polsce by\u0142 wtedy te\u017c m\u0105dry, wiedzia\u0142, jak daleko mo\u017ce si\u0119 posun\u0105\u0107.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Istotny by\u0142 brak kolektywizacji, a przynajmniej jej ograniczony zasi\u0119g. Przed 1956 r. w\u0142adza na r\u00f3\u017cne sposoby stara\u0142a si\u0119 obrzydzi\u0107 \u017cycie rolnikom, kt\u00f3rzy nie wst\u0105pili do sp\u00f3\u0142dzielni, ale wielu si\u0119 nie podporz\u0105dkowa\u0142o.<\/span><\/p>\n<h5 class=\"art_interview_question\" style=\"text-align: left;\"><strong>A o co chodzi\u0142o Gomu\u0142ce?<\/strong><\/h5>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u2013 O zbudowanie solidnego gmachu socjalistycznego, jak to sam okre\u015bli\u0142. A dora\u017anie zale\u017ca\u0142o mu na tym, \u017ceby wyciszy\u0107 nastroje, bo ba\u0142 si\u0119, \u017ce nie uda si\u0119 nad nimi zapanowa\u0107. Sam m\u00f3wi\u0142, \u017ce podobnie jak na ka\u017cdym innych placu budowy, tak i przy budowie socjalizmu nie mo\u017ce by\u0107 tak, \u017ce naczelni budowniczowie chc\u0105 jedno, architekci co\u015b innego, jeszcze inne zdanie maj\u0105 in\u017cynierowie i konstruktorzy, a ka\u017cdy zaczyna zmienia\u0107 przyj\u0119te ju\u017c plany i rysunki wznoszonego gmachu i przekazywa\u0107&nbsp;sprzeczne polecenia majstrom i robotnikom. St\u0105d to rzucone przez niego na koniec pami\u0119tnego przem\u00f3wienia has\u0142o: \u201edo\u015b\u0107 wiec\u00f3w i manifestowania&#8221;.<\/span><\/p>\n<h5 class=\"art_interview_question\" style=\"text-align: left;\"><strong>Podobno, gdy zobaczy\u0142 ten wielotysi\u0119czny t\u0142um na placu Defilad, by\u0142 przera\u017cony, i to wcale nie z powodu tremy przed przem\u00f3wieniem&#8230;<\/strong><\/h5>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u2013 Jakby na ironi\u0119 by\u0142 w tamtym momencie bo\u017cyszczem tego t\u0142umu, kt\u00f3rego si\u0119 ba\u0142. I ba\u0142 si\u0119, \u017ce ten entuzjazm przerodzi si\u0119 w bunt. Ludzie skandowali: \u201eWies\u0142aw, Wies\u0142aw!&#8221;, ale w pewnym momencie da\u0142o si\u0119 te\u017c us\u0142ysze\u0107: \u201eWyszy\u0144ski, Wyszy\u0144ski!&#8221;.<\/span><\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Ba\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c du\u017cych zmian. W gruncie rzeczy tych najistotniejszych nie by\u0142o wiele: odwr\u00f3t od sp\u00f3\u0142dzielczo\u015bci, poprawienie stosunk\u00f3w z Ko\u015bcio\u0142em i wypuszczenie prymasa Wyszy\u0144skiego. Zreszt\u0105 zmiany nie potrwa\u0142y d\u0142ugo. Symbolem ich ko\u0144ca by\u0142o zamkni\u0119cie tygodnika \u201ePo Prostu&#8221; ju\u017c 2 pa\u017adziernika 1957 r. Gomu\u0142ka nie chcia\u0142 zmienia\u0107, chcia\u0142 tylko przeobrazi\u0107 zgodnie ze swoim pomys\u0142em komunizm na polsk\u0105 jego wersj\u0119, kt\u00f3r\u0105 uwa\u017ca\u0142 za lepsz\u0105.<\/span><\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: center;\"><span class=\"imageUOM parent-box-label-related\"><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/bi.im-g.pl\/im\/ba\/70\/1a\/z27722170IH,Przemowienia-Wladyslawa-Gomulki-na-placu-Defilad-w.jpg\" alt=\"Przem\u00f3wienia W\u0142adys\u0142awa Gomu\u0142ki na placu Defilad w Warszawie mog\u0142o s\u0142ucha\u0107 oko\u0142o 400 tys. ludzi, 24 pa\u017adziernika 1956 r.\" width=\"100%\"><span style=\"color: #808080;\"><em><span class=\"photoAuthor\"><span class=\"photoTitle\">Przem\u00f3wienia W\u0142adys\u0142awa Gomu\u0142ki na placu Defilad w Warszawie mog\u0142o s\u0142ucha\u0107 oko\u0142o 400 tys. ludzi, 24 pa\u017adziernika 1956 r.<\/span>&nbsp;Fot. Wies\u0142aw Pra\u017cuch<\/span><\/em><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Dosta\u0142 na to du\u017cy kredyt zaufania, cieszy\u0142 si\u0119 autentycznym poparciem. Przed podr\u00f3\u017c\u0105 do Moskwy, gdzie w po\u0142owie listopada 1956 r. mia\u0142 negocjowa\u0107 m.in. status wojsk radzieckich stacjonuj\u0105cych w Polsce, otrzymywa\u0142 listy od zwyk\u0142ych obywateli. Pisali z autentyczn\u0105 trosk\u0105, \u017ceby t\u0119 wizyt\u0119 odwo\u0142a\u0142, bo bali si\u0119 o jego zdrowie, a skoro ju\u017c musi jecha\u0107, to niech przynajmniej zabierze w\u0142asnego kucharza i lekarza. W Moskwie uda\u0142o si\u0119 mu kilka spraw za\u0142atwi\u0107. Ledwo przekroczy\u0142 granic\u0119 w drodze powrotnej, poci\u0105g musia\u0142 si\u0119 zatrzymywa\u0107 na prawie ka\u017cdej stacji, bo t\u0142um wita\u0142 go jak triumfatora i domaga\u0142&nbsp;si\u0119&nbsp;od towarzysza Wies\u0142awa cho\u0107by kr\u00f3tkiego przem\u00f3wienia.<\/span><\/p>\n<h5 class=\"art_interview_question\" style=\"text-align: left;\"><strong>Maj\u0105c tak olbrzymie poparcie, nawet swoich osobistych wrog\u00f3w potraktowa\u0142 delikatnie.<\/strong><\/h5>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u2013 Radykalne zmiany nigdy nie by\u0142y jego intencj\u0105. Mia\u0142 w\u0142asny pomys\u0142 na Polsk\u0119, ale te\u017c \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce bez aprobaty Zwi\u0105zku Radzieckiego niewiele zdzia\u0142a. T\u0119 aprobat\u0119, a nawet uznanie, zdoby\u0142 tward\u0105 postaw\u0105, r\u00f3wnie\u017c w rozmowach z Chruszczowem.<\/span><\/p>\n<h5 class=\"art_interview_question\" style=\"text-align: left;\"><strong>Co si\u0119 zmieni\u0142o po Pa\u017adzierniku \u201956? Czy pozosta\u0142 tylko mit chwili, w kt\u00f3rej wszystko by\u0142o mo\u017cliwe?<\/strong><\/h5>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u2013 By\u0142o kilka realnych zmian, na przyk\u0142ad odwr\u00f3t od sp\u00f3\u0142dzielczo\u015bci i poprawa stosunk\u00f3w z Ko\u015bcio\u0142em. One i tak przez ca\u0142y czas rz\u0105d\u00f3w Gomu\u0142ki by\u0142y napi\u0119te, ale jako\u015b si\u0119 udawa\u0142o unikn\u0105\u0107 najgorszego. Nast\u0105pi\u0142 r\u00f3wnie\u017c pewien powiew wolno\u015bci w sferze kultury. Pojawi\u0142a si\u0119 mo\u017cliwo\u015b\u0107 tworzenia rad robotniczych jako autentycznych, a nie tylko fasadowych form samorz\u0105du. Powstawa\u0142y kluby inteligencji katolickiej, odrodzi\u0142o si\u0119 harcerstwo. Przez odej\u015bcie od stalinowskich metod Gomu\u0142ka sprawi\u0142, \u017ce zmniejszy\u0142 si\u0119 op\u00f3r wobec w\u0142adzy. Polacy komunizmu nie pokochali, ale si\u0119 z nim pogodzili. Te najgorsze rzeczy \u2013 tysi\u0105ce wi\u0119\u017ani\u00f3w politycznych, wyroki \u015bmierci, wszechobecna propaganda, t\u0142amszenie ludzi \u2013 w takiej skali jak dotychczas odesz\u0142y w przesz\u0142o\u015b\u0107. Wreszcie da\u0142o si\u0119 odetchn\u0105\u0107 i system sta\u0142 si\u0119 troch\u0119 bardziej zjadliwy, i dzi\u0119ki temu nastroje si\u0119 uspokoi\u0142y.<\/span><\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Uwa\u017cam, \u017ce Pa\u017adziernik \u201956 by\u0142 niezb\u0119dnym krokiem do wolno\u015bci, do tego, co si\u0119 sta\u0142o w 1989 r. Wtedy system by\u0142 na tyle silny, na tyle autorytarny, \u017ce nie mo\u017cna go by\u0142o jednym uderzeniem rozbi\u0107, ale to, co si\u0119 sta\u0142o w 1956 r. \u2013 najpierw w czerwcu w Poznaniu, a potem w pa\u017adzierniku w Warszawie \u2013 by\u0142o pierwszym uderzeniem.<\/span><\/p>\n<hr>\n<p class=\"art_paragraph\"><i><b>Dr hab. Paulina Codogni<\/b> pracuje w Zak\u0142adzie Europy \u015arodkowo-Wschodniej Instytutu Studi\u00f3w Politycznych PAN. Autorka wielu artyku\u0142\u00f3w i ksi\u0105\u017cek m.in.: \u201eRok 1956&#8243; (2006), \u201eOkr\u0105g\u0142y St\u00f3\u0142, czyli polski Rubikon&#8221; (2009), \u201eWybory czerwcowe 1989 roku. U progu przemiany ustrojowej&#8221; (2012), \u201eArchitektura oddzielenia&#8221; (2016), \u201eWalka bez przemocy. Na przyk\u0142adzie oporu Palesty\u0144czyk\u00f3w z Zachodniego Brzegu Jordanu wobec polityki Izraela&#8221; (2019).<\/i><\/p>\n<hr style=\"height: 15px; background: #d0e6fa; width: 100%;\">\n<div id=\"content\" class=\"content-alignment\">\n<div id=\"watch-description\" class=\"yt-uix-button-panel\">\n<div id=\"watch-description-text\" style=\"text-align: center;\">\n<p><em>Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion&#8217;68,<\/em><em><br \/>\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion&#8217;68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.<br \/>\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:<br \/>\n<\/em><span style=\"color: #000080;\"><strong><em><a style=\"color: #000080;\" href=\"mailto:webmaster@reunion68.com\"><span style=\"text-decoration: underline;\">webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<hr style=\"width: 100%;\">\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Prawdopodobnie w 1956 r. nie dosz\u0142o do interwencji sowieckiej w Polsce, bo Gomu\u0142ka przekona\u0142 Nikit\u0119 Chruszczowa, \u017ce jest prawdziwym komunist\u0105 (ZBIGNIEW MATUSZEWSKI \/ PAP) W Pa\u017adzierniku &#8217;56 Polsk\u0119 przed rozlewem krwi uratowali robotnicy, Gomu\u0142ka i Chiny J\u00f3zef Krzyk Ludzie skandowali: &#8220;Wies\u0142aw, Wies\u0142aw!&#8221;, ale w pewnym momencie da\u0142o si\u0119 te\u017c us\u0142ysze\u0107: &#8220;Wyszy\u0144ski, Wyszy\u0144ski!&#8221;. Gomu\u0142ka ba\u0142 si\u0119, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/90262"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=90262"}],"version-history":[{"count":14,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/90262\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":90280,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/90262\/revisions\/90280"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=90262"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=90262"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=90262"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}