{"id":90774,"date":"2021-11-13T17:09:18","date_gmt":"2021-11-13T15:09:18","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=90774"},"modified":"2021-11-13T09:05:30","modified_gmt":"2021-11-13T07:05:30","slug":"17-09-59","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=90774","title":{"rendered":"Problem si\u0119 zaczyna\u0142, gdy si\u0119 zakochiwa\u0142. “A zakochiwa\u0142 si\u0119 niemal w ka\u017cdej”"},"content":{"rendered":"

Od lewej: Ania Dostojewska, Fiodor Dostojewski i Polina Sus\u0142owa (Fot. fragment ok\u0142adki ksi\u0105\u017cki Sylwii Fro\u0142ow ‘Nasz biedny Fiedia. Kobiety i Dostojewski’, materia\u0142y prasowe wydawnictwa Czarne)<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>Problem si\u0119 zaczyna\u0142, gdy si\u0119 zakochiwa\u0142. “A zakochiwa\u0142 si\u0119 niemal w ka\u017cdej”<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Paulina Dudek<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

By\u0142 brzydki, pozbawiony seksapilu, chory i znerwicowany, ale wiedzia\u0142 doskonale, \u017ce kobiety odbieraj\u0105 m\u0119\u017cczyzn sercem. Bra\u0142 je wi\u0119c na wsp\u00f3\u0142czucie – m\u00f3wi Sylwia Fro\u0142ow, autorka ksi\u0105\u017cki “Nasz biedny Fiedia. Kobiety i Dostojewski”.<\/strong><\/span><\/h4>\n

.<\/p>\n

Miejmy za sob\u0105 najbardziej wstrz\u0105saj\u0105cy w\u0105tek z pani ksi\u0105\u017cki. Jak naprawd\u0119 by\u0142o z t\u0105 dziewczynk\u0105?<\/strong><\/h5>\n

Histori\u0119, \u017ce Dostojewski zgwa\u0142ci\u0142 nieletni\u0105 dziewczynk\u0119, najprawdopodobniej w \u0142a\u017ani, i si\u0119 tym chwali\u0142, zna\u0142am od lat, g\u0142\u00f3wnie z korespondencji jego znajomych. Opowie\u015b\u0107 powraca te\u017c w jego tw\u00f3rczo\u015bci: Swidrygaj\u0142ow ze “Zbrodni i kary” to posta\u0107 z silnym podtekstem pedofilskim, no i oczywi\u015bcie Stawrogin w “Biesach”, kt\u00f3ry dokona\u0142 gwa\u0142tu na Matrioszy i niesie przez \u017cycie krzy\u017c tej zbrodni. Zacz\u0119\u0142am prowadzi\u0107 dziennikarskie \u015bledztwo w przekonaniu, \u017ce Dostojewski zgwa\u0142ci\u0142 dziewczynk\u0119, by ostatecznie doj\u015b\u0107 do wniosku, \u017ce jednak nie. Mnie sam\u0105 to odkrycie zaskoczy\u0142o. Efektem mojego \u015bledztwa jest ostatni rozdzia\u0142 ksi\u0105\u017cki.<\/span><\/p>\n

Zacznijmy od tego, \u017ce Dostojewski za \u017cycia z oskar\u017ceniem o gwa\u0142t si\u0119 nie mierzy\u0142. Wyp\u0142yn\u0119\u0142o dopiero po jego \u015bmierci.<\/strong><\/h5>\n

Jako pierwszy w 1882 roku, czyli rok po \u015bmierci Fiodora, plotk\u0119 rzuci\u0142 Iwan Turgieniew, z kt\u00f3rym od d\u0142u\u017cszego czasu serdecznie si\u0119 nienawidzili. Turgieniew nazwa\u0142 Dostojewskiego rodzimym markizem de Sade. Smakowita plotka szybko posz\u0142a w \u015bwiat.<\/span><\/p>\n

A potem Niko\u0142aj Strachow, bliski przyjaciel i wsp\u00f3\u0142pracownik Fiodora, kt\u00f3ry na pro\u015bb\u0119 wdowy po pisarzu Ani Dostojewskiej napisa\u0142 jego biografi\u0119, wys\u0142a\u0142 do Lwa To\u0142stoja list. Zwierzy\u0142 si\u0119 w nim, \u017ce Dostojewski by\u0142 paskudnym cz\u0142owiekiem, bo zgwa\u0142ci\u0142 dziewczynk\u0119.<\/span><\/p>\n

To\u0142stoj nie odpisa\u0142.<\/strong><\/h5>\n

List pozosta\u0142 w rodzinnym archiwum To\u0142stoj\u00f3w i ujrza\u0142 \u015bwiat\u0142o dzienne dopiero po \u015bmierci Lwa Niko\u0142ajewicza, w 1913 roku. Sam To\u0142stoj, kt\u00f3ry ceni\u0142 Dostojewskiego i nie ceni\u0142 Strachowa, zapewne nie pozwoli\u0142by na publikacj\u0119 listu.<\/span><\/p>\n

Ania Dostojewska nigdy nie zw\u0105tpi\u0142a w m\u0119\u017ca?<\/strong><\/h5>\n

Nigdy. Fiodor to by\u0142a dla niej \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 niepodwa\u017calna. Ania by\u0142a pewna, \u017ce m\u0105\u017c jest niewinny. Ale pami\u0119tajmy, \u017ce w s\u0105dzie najbli\u017csza rodzina mo\u017ce odm\u00f3wi\u0107 zezna\u0144 \u2013 ma do tego pe\u0142ne prawo. Jak i do bycia stronniczym.<\/span><\/p>\n

Stanis\u0142aw Cat-Mackiewicz, r\u00f3wnie\u017c biograf Dostojewskiego, by\u0142 innego zdania.<\/strong><\/h5>\n

Nie tylko on. Prawie wszyscy biografowie Dostojewskiego uznali, \u017ce on to zrobi\u0142.<\/span><\/p>\n

Dlaczego wi\u0119c pani go broni?<\/strong><\/h5>\n

Obrona Dostojewskiego to do\u015b\u0107 \u015bwie\u017ca sprawa. W Rosji gruntownie si\u0119 nad tym tematem pochylono i dzi\u015b uznaje si\u0119, \u017ce pisarz gwa\u0142tu nie pope\u0142ni\u0142. Zapozna\u0142am si\u0119 z wieloma rosyjskimi opracowaniami i uwa\u017cam, \u017ce s\u0105 wiarygodne.<\/span><\/p>\n

Ale stuprocentowe przekonanie, \u017ce Dostojewski nie zgwa\u0142ci\u0142 dziewczynki, zyska\u0142am w momencie, gdy przeanalizowa\u0142am kilka opowie\u015bci \u015bwiadk\u00f3w jego \u017cycia. Fiodor publicznie, na salonach, w obecno\u015bci na przyk\u0142ad m\u0142odych dam i ich matek potrafi\u0142 opowiada\u0107 bulwersuj\u0105ce historie, jak ta o gwa\u0142cie. Po co? Sprawdza\u0142 poziom poruszenia s\u0142uchaczy. Kiedy widzia\u0142 autentyczne oburzenie, wiedzia\u0142, \u017ce trafi\u0142 w dziesi\u0105tk\u0119. W ten spos\u00f3b pobudza\u0142 ludzkie sumienia, prowokowa\u0142, nawet wyci\u0105ga\u0142 z ludzi drzemi\u0105cego w nich biesa. A potem chwyta\u0142 za pi\u00f3ro w przekonaniu, \u017ce znalaz\u0142 odpowiedni temat.<\/span><\/p>\n

Do\u015b\u0107 ryzykowne. Za\u0142\u00f3\u017cmy, \u017ce nie zgwa\u0142ci\u0142. A czy by\u0142 pedofilem?<\/strong><\/h5>\n

My\u015bl\u0119, \u017ce m\u00f3g\u0142 mie\u0107 z\u0142e sk\u0142onno\u015bci. Twierdzi\u0142, \u017ce ka\u017cdy nosi w sobie mroczne my\u015bli, tylko nie ka\u017cdy jest na tyle szczery, \u017ceby g\u0142o\u015bno to przyzna\u0107 \u2013 czy nie mia\u0142 racji?<\/span><\/p>\n

Ale my\u015bli to nie uczynki, Dostojewski stawia\u0142 mi\u0119dzy nimi granic\u0119. Uwa\u017ca\u0142, \u017ce podniesienie r\u0119ki na dziecko, kt\u00f3re jest naj\u015bwi\u0119tszym dzie\u0142em Bo\u017cym, zgwa\u0142cenie go ciele\u015bnie i moralnie to wi\u0119ksza zbrodnia ni\u017c zabicie cz\u0142owieka doros\u0142ego. Jego bohaterowie dopuszczali si\u0119 najgorszych uczynk\u00f3w \u2013 on nie. Owszem, m\u00f3g\u0142 mie\u0107 brudne my\u015bli, a pisanie stawa\u0142o si\u0119 form\u0105 autoterapii.<\/span><\/p>\n

Zostawmy wi\u0119c gwa\u0142t. Ju\u017c dwa razy w naszej rozmowie pad\u0142o s\u0142owo “\u015bwi\u0119to\u015b\u0107”. Tymczasem pisze pani, \u017ce Fiodor kobietom swojego \u017cycia fundowa\u0142 raczej piek\u0142o na ziemi.<\/strong><\/h5>\n

To prawda, najbardziej na \u015bwiecie pragn\u0105\u0142 mie\u0107 \u017con\u0119 i szcz\u0119\u015bliw\u0105 rodzin\u0119, ale kompletnie nie nadawa\u0142 si\u0119 do wsp\u00f3\u0142\u017cycia. Na podstawie dziennika Ani Dostojewskiej, czyli drugiej \u017cony Fiodora, mo\u017cna by napisa\u0107 poradnik, jak nie wchodzi\u0107 w relacj\u0119 z toksycznym m\u0119\u017cczyzn\u0105. Od tego dziennika moje zainteresowanie kobietami Dostojewskiego si\u0119 zreszt\u0105 zacz\u0119\u0142o.\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n

<\/p>\n

<\/p>\n


\nAnia Dostojewska, druga \u017cona pisarza (Fot. Wikimedia Commons\/domena publiczna\/Dostoevskaia, Anna Grigorevna Snitkina – Dostoevsky Portrayed by his Wife: The Diary and Reminiscences of Mme. Dostoevsky. trans. and edited by S. S. Koteliansky. New York : E. P. Dutton & Co., 1926.) , Fiodor Dostojewski w Pary\u017cu, 1863 rok (Fot. Wikimedia Commons\/domena publiczna\/?. ?. ?????\u00a0<\/em><\/span><\/p>\n

Co pani\u0105 tak w nim poruszy\u0142o?<\/strong><\/h5>\n

Przede wszystkim \u015blepa, z dzisiejszej perspektywy wr\u0119cz oburzaj\u0105ca, mi\u0142o\u015b\u0107 Ani do Fiodora. Uwa\u017ca\u0142a, \u017ce ma wybitnego m\u0119\u017ca i jego tw\u00f3rczo\u015bci trzeba podporz\u0105dkowa\u0107 absolutnie wszystko. To przekonanie musia\u0142 wzmacnia\u0107 fakt, \u017ce Fiodor cierpia\u0142 na epilepsj\u0119 i niezdiagnozowane problemy nerwowe. W obu przypadkach czu\u0142 upokorzenie. Ataki padaczki zdarza\u0142y si\u0119 w miejscach publicznych, a przecie\u017c taki atak to problem fizjologiczny, chocia\u017cby nietrzymanie moczu. Nerwica z kolei wywo\u0142ywa\u0142a tik wykr\u0119caj\u0105cy mu twarz. W oczach Ani to by\u0142 “biedny Fiedia”.<\/span><\/p>\n

Dlatego na przyk\u0142ad w chwili, gdy zacz\u0119\u0142y \u0142apa\u0107 j\u0105 b\u00f3le porodowe w pierwszej ci\u0105\u017cy, a dzia\u0142o si\u0119 to w nocy, postanowi\u0142a cierpie\u0107 w ciszy przez wiele godzin, bo biedny Fiodor spa\u0142 i nie chcia\u0142a go obudzi\u0107. A po \u015bmierci ich ukochanej c\u00f3reczki martwi\u0142a si\u0119 nie o siebie, tylko o to, jak biedny Fiedia to zniesie. To s\u0105 zachowania trudne do wyobra\u017cenia dla kobiety XXI wieku.<\/span><\/p>\n

Albo ten ich nocny rytua\u0142.<\/strong><\/h5>\n

Ania chodzi\u0142a spa\u0107 oko\u0142o 22.00, Fiodor wtedy pracowa\u0142 \u2013 to sytuacja z okresu tej pierwszej ci\u0105\u017cy. Przerywa\u0142 prac\u0119 o 2.00 w nocy i j\u0105 budzi\u0142, \u017ceby powiedzie\u0107 “dobranoc”. Wyznawali sobie mi\u0142o\u015b\u0107, pewnie dochodzi\u0142o do akt\u00f3w seksualnych. Ania by\u0142a wtedy najszcz\u0119\u015bliwsz\u0105 kobiet\u0105 na \u015bwiecie, po czym… on wraca\u0142 do pracy, a ona nie mog\u0142a ju\u017c zasn\u0105\u0107 z wra\u017cenia do rana. I tak noc w noc. A za dnia Fiodor spa\u0142 i nie wolno by\u0142o go budzi\u0107, inaczej urz\u0105dza\u0142 awantur\u0119. Ania by\u0142a zielona z wyczerpania, lecz nie potrafi\u0142a z rytua\u0142u zrezygnowa\u0107. Co si\u0119 dziwi\u0107, \u017ce dziecko urodzi\u0142o si\u0119 s\u0142abiutkie i szybko zmar\u0142o.<\/span><\/p>\n

W ksi\u0105\u017cce s\u0105 zdj\u0119cia i jej wycie\u0144czenie wida\u0107 go\u0142ym okiem.<\/strong><\/h5>\n

Fiodor w ko\u0144cu je zauwa\u017cy\u0142 i zaproponowa\u0142: a mo\u017ce z tego zrezygnujemy? Ania natychmiast zapewni\u0142a, \u017ce czuje si\u0119 szcz\u0119\u015bliwa i nie wyobra\u017ca sobie, \u017ce ukochany m\u0119\u017cu\u015b nie przyjdzie, by powiedzie\u0107 jej “dobranoc”. Przyj\u0105\u0142 to wyznanie z satysfakcj\u0105. A czy nie powinien by\u0142 przem\u00f3wi\u0107 jej do rozs\u0105dku: Aniu, jeste\u015b w ci\u0105\u017cy i w tej chwili musisz zadba\u0107 o siebie i dziecko. Ja i tak ci\u0119 bardzo kocham? Nie wymy\u015bli\u0142 tego \u2013 on, znawca ludzkich dusz.<\/span><\/p>\n

Sugeruje pani, \u017ce ni\u0105 manipulowa\u0142?<\/strong><\/h5>\n

Tak. To by\u0142 szanta\u017cysta emocjonalny. Tytu\u0142 ksi\u0105\u017cki “Nasz biedny Fiedia” nawi\u0105zuje zar\u00f3wno do tytu\u0142u dziennika Ani “M\u00f3j biedny Fiedia”, jak i mojego wniosku, \u017ce Dostojewski bra\u0142 kobiety na wsp\u00f3\u0142czucie. I to skutecznie. By\u0142 brzydki, pozbawiony seksapilu, chory i znerwicowany, ale wiedzia\u0142 doskonale, \u017ce kobiety odbieraj\u0105 m\u0119\u017cczyzn sercem. Wi\u0119c gdy tylko poznawa\u0142 jak\u0105\u015b kobiet\u0119, od razu opowiada\u0142 o tym, jak sta\u0142 przed plutonem egzekucyjnym na placu Siemionowskim, maj\u0105c przed sob\u0105 trzy minuty \u017cycia. I jak przed samym rozstrzelaniem zamieniono mu wyrok na sze\u015bcioletni\u0105 katorg\u0119 na Syberii, gdzie siedzia\u0142 zakuty w \u0142a\u0144cuchy. On tak zaczyna\u0142 ka\u017cd\u0105 damsko-m\u0119sk\u0105 znajomo\u015b\u0107! Nawet gimnazjalistkom do sztambucha wpisywa\u0142 si\u0119 wierszykiem o katordze.<\/span><\/p>\n

Niedosz\u0142\u0105 egzekucj\u0119 i katorg\u0119 zni\u00f3s\u0142 po bohatersku. Zaimponowa\u0142 mi tym.<\/strong><\/h5>\n

Dlatego w ksi\u0105\u017cce rozr\u00f3\u017cniam Dostojewskiego cz\u0142owieka i Dostojewskiego m\u0119\u017cczyzn\u0119. Podczas procesu pietraszewc\u00f3w [literackie ko\u0142o dyskusyjne m\u0142odych rosyjskich intelektualist\u00f3w, kt\u00f3rzy krytykowali mi\u0119dzy innymi wiernopodda\u0144stwo carowi \u2013 przyp. red.] naprawd\u0119 wykaza\u0142 si\u0119 bohaterstwem. Po czym w Semipa\u0142aty\u0144sku na Syberii jako zes\u0142aniec pozna\u0142 Mari\u0119 Isajew\u0105, p\u00f3\u017aniejsz\u0105 pierwsz\u0105 \u017con\u0119, i nagle si\u0119 okaza\u0142 histeryzuj\u0105cym mi\u0119czakiem. P\u0142aka\u0142 przez ni\u0105 jak dziecko i krzycza\u0142, \u017ce z mi\u0142o\u015bci si\u0119 zabije<\/span>.<\/p>\n

Sylwia Fro\u0142ow: ‘Gdy tylko Fiodor Dostojewski poznawa\u0142 jak\u0105\u015b kobiet\u0119, od razu opowiada\u0142 o tym, jak sta\u0142 przed plutonem egzekucyjnym na placu Siemionowskim, maj\u0105c przed sob\u0105 trzy minuty \u017cycia’ (Fot. Wikimedia Commons\/domena publiczna\/ B. Pokrovsky’s drawing. ‘Semionov-platz Mock Execution Ritual’)<\/em><\/span><\/p>\n

Tylko przy kobietach pozwala\u0142 sobie na s\u0142abo\u015b\u0107.<\/strong><\/h5>\n

M\u0119\u017cczyzn zawsze traktowa\u0142 jak rywali. Zw\u0142aszcza m\u0119\u017cczyzn pisarzy. Na pewno mia\u0142 uraz po tym, jak w literackim salonie Panajew\u00f3w najpierw uznano jego debiut za \u015bwietny, a potem str\u0105cono go z piedesta\u0142u, twierdz\u0105c, \u017ce jest jednak beztalenciem. Z socjalistycznym k\u00f3\u0142kiem pietraszewc\u00f3w zacz\u0105\u0142 sympatyzowa\u0107 w\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce nie wytrzyma\u0142 napi\u0119cia i prze\u015bmiewczej atmosfery w salonie Panajew\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Za to w towarzystwie kobiet czu\u0142 si\u0119 doskonale. To one by\u0142y jego wiernymi czytelniczkami, one odnajdywa\u0142y si\u0119 w jego dzie\u0142ach. A co ciekawe, ten zatwardzia\u0142y konserwatysta w najbli\u017cszym kr\u0119gu przyjaci\u00f3\u0142ek mia\u0142 w\u0142a\u015bciwie same emancypantki, zwane w\u00f3wczas nihilistkami.<\/span><\/p>\n

Jako przyjaciel kobiet spisywa\u0142 si\u0119 zreszt\u0105 ca\u0142kiem dobrze, s\u0142ucha\u0142, wspiera\u0142 i umia\u0142 doradzi\u0107. Problem si\u0119 zaczyna\u0142, gdy si\u0119 zakochiwa\u0142.<\/strong><\/h5>\n

A zakochiwa\u0142 si\u0119 cz\u0119sto, szybko i gwa\u0142townie. Jego najwi\u0119ksze wzmo\u017cenie mi\u0142osne nast\u0105pi\u0142o w 1865 roku, kiedy to jako wdowiec o\u015bwiadczy\u0142 si\u0119 czterem kobietom i \u017cadna go nie przyj\u0119\u0142a. Obsesyjnie chcia\u0142 za\u0142o\u017cy\u0107 szcz\u0119\u015bliw\u0105 rodzin\u0119, najlepiej tak\u0105, jak\u0105 mia\u0142a ukochana siostra Wiera. Ale przy jego charakterze i chorobie odtworzy\u0107 ten wzorzec by\u0142o szalenie trudno.<\/span><\/p>\n

W 1865 roku Dostojewski jest ju\u017c po katordze, kt\u00f3ra ukszta\u0142towa\u0142a jego dojrza\u0142\u0105 tw\u00f3rczo\u015b\u0107, i po pierwszym ma\u0142\u017ce\u0144stwie, z Mari\u0105 Isajew\u0105. Bardzo nieudanym.<\/strong><\/h5>\n

To ma\u0142\u017ce\u0144stwo by\u0142o jakby \u017cywcem wyj\u0119te z kart jego powie\u015bci. Wszystkie szalone kobiety, kt\u00f3re sportretowa\u0142, to by\u0142a Maria Isajewa. Po niej Fiodor chcia\u0142 mie\u0107 normalny, spokojny dom i st\u0105d rozpaczliwe szukanie \u017cony. Poznane kobiety mierzy\u0142 kryterium \u201eczy zechce mnie na m\u0119\u017ca?”.<\/span><\/p>\n

Po czym los, niczym w ruletce, decyduje za niego. Przychodzi rok 1866 i Dostojewski musi jak najszybciej napisa\u0107 “Gracza”. Wtedy w jego progu staje polecona mu stenotypistka Ania. Przysz\u0142a \u017cona idealna, kt\u00f3rej absolutnie si\u0119 nie spodziewa\u0142.<\/span><\/p>\n

Gdy Ania staje w progu, Dostojewski jest na dnie. Ca\u0142e jego \u017cycie to hazard, nie ma grosza przy duszy, a je\u015bli w ci\u0105gu miesi\u0105ca nie napisze “Gracza”, prawa do wszystkich jego dzie\u0142, w tym jeszcze nienapisanych, przejd\u0105 na w\u0142asno\u015b\u0107 sprytnego wydawcy.<\/strong><\/h5>\n

Dzi\u0119ki umiej\u0119tno\u015bciom stenotypicznym Ani w 30 dni “Gracz” jest gotowy. Z czasem \u017cona staje si\u0119 jego redaktork\u0105, korektork\u0105, wreszcie mened\u017cerk\u0105, sprawnie negocjuje kontrakty i zarz\u0105dza pieni\u0119dzmi. I jeszcze go bezgranicznie kocha. Lew To\u0142stoj powie, \u017ce “ka\u017cdy pisarz powinien mie\u0107 tak\u0105 \u017con\u0119”. Bo \u017cona To\u0142stoja, pani Zofia, ro\u015bci\u0142a sobie prawa do w\u0142asnego \u017cycia\u2026<\/span><\/p>\n

Fiodor napatrzy\u0142 si\u0119 w dzieci\u0144stwie na cierpienia matki, ale sam zn\u0119ca\u0142 si\u0119 nad Ani\u0105 w podobny spos\u00f3b jak jego ojciec. Pisze pani, \u017ce dzisiejsza psychologia zaliczy\u0142aby Fiodora Dostojewskiego do DDD, tak zwanych doros\u0142ych dzieci z rodzin dysfunkcyjnych.<\/strong><\/span><\/h5>\n

Nie wiem, na ile dzieci\u0144stwo mia\u0142o wp\u0142yw na to, jak Fiodor traktowa\u0142 kobiety, a na ile zawa\u017cy\u0142y jego cechy charakteru i choroba. Ale to prawda, \u017ce jego ojciec Michai\u0142 Dostojewski by\u0142 trudnym cz\u0142owiekiem: ponurym, zrz\u0119dliwym, sk\u0105pym. O wszelkie swoje niepowodzenia \u017cyciowe obwinia\u0142 swoj\u0105 \u017con\u0119 Mari\u0119 \u2013 Fiodor to samo potem robi\u0142 z Ani\u0105. Podczas ostatniej ci\u0105\u017cy Marii Dostojewskiej m\u0105\u017c Michai\u0142 zarzuci\u0142 jej zdrad\u0119, bo cierpia\u0142a na zgag\u0119, a przecie\u017c we wcze\u015bniejszych ci\u0105\u017cach zgagi nie miewa\u0142a… By\u0142a ju\u017c w\u00f3wczas \u015bmiertelnie chora na gru\u017alic\u0119. Zmar\u0142a zn\u0119kana przez \u017cycie i m\u0119\u017ca, kiedy Fiodor mia\u0142 17 lat.<\/span><\/p>\n

\u015amier\u0107 ukochanej matki by\u0142a ciosem, ale \u015bmier\u0107 ojca to ju\u017c istna “Zbrodnia i kara”.<\/strong><\/h5>\n

Po \u015bmierci \u017cony Michai\u0142 Dostojewski z dw\u00f3jk\u0105 najm\u0142odszych dzieci osiad\u0142 w swoim wiejskim maj\u0105tku, starsze dzieci wzi\u0119\u0142a pod opiek\u0119 rodzina matki. Michai\u0142 zadawa\u0142 si\u0119 z 16-letni\u0105 dziewczyn\u0105, kt\u00f3ra urodzi\u0142a dziecko, ale zmar\u0142o. Po czym miejscowi ch\u0142opi, w tym wuj dziewczyny, zamordowali Michai\u0142a. Specjalna komisja przyjecha\u0142a zbada\u0107 spraw\u0119. Niczego nie mog\u0142a ustali\u0107, bo zapanowa\u0142a we wsi zmowa milczenia. Milczeli ch\u0142opi i milcza\u0142a rodzina Dostojewskich. Na podstawie tej historii Fiodor zbudowa\u0142 posta\u0107 ojca braci Karamazow. W mojej ksi\u0105\u017cce pr\u00f3buj\u0119 odpowiedzie\u0107 na pytanie, na ile Karamazow jest Michai\u0142em Dostojewskim, a na ile nie. I dlaczego otrzyma\u0142 imi\u0119 Fiodor.<\/span><\/p>\n

<\/p>\n

<\/p>\n

Sylwia Fro\u0142ow (Fot. archiwum prywatne) , Portret Fiodora Dostojewskiego w 1872 roku, Vasily Perov (Fot. Wikimedia Commons\/domena publiczna\/Vasily Perov – kgHBFHS7SpcayQ at Google Arts & Culture)<\/em><\/span><\/p>\n

W pani ksi\u0105\u017cce kobiety s\u0105 ofiarami Dostojewskiego. Ale nie wszystkie. Pierwsza \u017cona Maria Isajewa i kochanka Polina Sus\u0142owa mocno da\u0142y mu popali\u0107.<\/strong><\/h5>\n

art. rekomendowa\u0142: Leon Rozenbaum<\/strong><\/em><\/span>
\n<\/p>\n

To prawda. Maria Isajewa by\u0142a, tak jak matka Fiodora, \u015bmiertelnie chora na gru\u017alic\u0119. Miewa\u0142a stany wzmo\u017cenia, dosy\u0107 charakterystyczne dla ludzi cierpi\u0105cych na t\u0119 chorob\u0119 w czasach, kiedy by\u0142a nieuleczalna. Maria krzycza\u0142a, wyzywa\u0142a, poni\u017ca\u0142a i oskar\u017ca\u0142a o zdrady. Kiedy w noc po\u015blubn\u0105 Fiodor dosta\u0142 ataku padaczki, co mia\u0142o wp\u0142yw na jego potencj\u0119 seksualn\u0105, zwyzywa\u0142a go od kator\u017cnik\u00f3w i natychmiast po\u017ca\u0142owa\u0142a \u015blubu. Cz\u0119sto powtarza\u0142a, \u017ce przecie\u017c mog\u0142a wyj\u015b\u0107 za Wiergunowa, kt\u00f3rego pozna\u0142a w Ku\u017aniecku, ale Fiodor zamota\u0142 jej w g\u0142owie i teraz ona czuje si\u0119 oszukana.<\/span><\/p>\n

Polina z kolei by\u0142a wyrafinowana, przebieg\u0142a, ca\u0142kowicie pozbawiona skrupu\u0142\u00f3w i egoistyczna. Potrafi\u0142a donie\u015b\u0107 na policj\u0119 na studenta, kt\u00f3ry przebywa\u0142 na wakacjach w domu jej drugiego m\u0119\u017ca, dlatego \u017ce nie chcia\u0142 si\u0119 ni\u0105 zainteresowa\u0107 jako kobiet\u0105. I ch\u0142opaka aresztowano. Z opisanych przeze mnie kobiet dla Poliny mia\u0142am najmniej sympatii.<\/span><\/p>\n

Dlaczego?<\/strong><\/h5>\n

Fiodor zwi\u0105za\u0142 si\u0119 z ni\u0105, b\u0119d\u0105c wci\u0105\u017c m\u0119\u017cem chorej Marii. Polina \u017c\u0105da\u0142a od niego rozwodu z Isajew\u0105 i po\u015blubienia jej. A on, cho\u0107 w Polinie nieprzytomnie zakochany, nie zostawi\u0142 umieraj\u0105cej \u017cony. Po zagranicznym wyje\u017adzie z kochank\u0105 wr\u00f3ci\u0142 do Rosji i przez p\u00f3\u0142 roku siedzia\u0142 non stop przy \u0142\u00f3\u017cku Marii, do ostatniej chwili jej \u017cycia.<\/span><\/p>\n

Prawie rok przed ukazaniem si\u0119 ksi\u0105\u017cki o kobietach Dostojewskiego rozmawia\u0142y\u015bmy o kobietach Czechowa. Jak w pani oczach wypada por\u00f3wnanie tych dw\u00f3ch m\u0119\u017cczyzn?<\/strong><\/h5>\n

“Czechow wyra\u017anie oddziela\u0142 mi\u0142o\u015b\u0107 i seks. Mi\u0142o\u015b\u0107 mu przeszkadza\u0142a w tworzeniu, seks – nie” – przeczytaj ca\u0142\u0105 rozmow\u0119 >><\/a><\/strong><\/span><\/p>\n

Dla mnie s\u0105 jak awers i rewers, ale nie w tym sensie, \u017ce jeden by\u0142 dobry, a drugi z\u0142y. Mieli kompletnie inne osobowo\u015bci, podej\u015bcie do \u017cycia, kobiet, emocji. Czechow si\u0119 na zimno kobietami bawi\u0142, prawdziwie zakocha\u0142 si\u0119 dopiero pod koniec \u017cycia w Oldze. Dostojewski zakochiwa\u0142 si\u0119 niemal w ka\u017cdej kobiecie, kt\u00f3r\u0105 pozna\u0142, i wci\u0105\u017c cierpia\u0142 katusze. Uroda tak\u017ce odegra\u0142a niebagateln\u0105 rol\u0119 w \u017cyciu obu pisarzy. Czechow by\u0142 pi\u0119knym m\u0119\u017cczyzn\u0105, Dostojewski \u2013 brzydalem. To mia\u0142o istotny wp\u0142yw na relacje m\u0119sko-damskie.<\/span><\/p>\n

Nie polubi\u0142am Dostojewskiego jako cz\u0142owieka. Ale by\u0142o mi go \u017cal, czyli i ze mn\u0105 uda\u0142a mu si\u0119 ta sztuczka “na wsp\u00f3\u0142czucie”.<\/strong><\/h5>\n

A widzi pani. Ja te\u017c mu wsp\u00f3\u0142czu\u0142am. W XIX wieku padaczka to by\u0142o ca\u0142kowite tabu i my\u015bl\u0119, \u017ce ze swoj\u0105 chorob\u0105 musia\u0142 si\u0119 czu\u0107 szalenie bezradny. A jednocze\u015bnie mia\u0142 serce. Do ko\u0144ca swych dni zajmowa\u0142 si\u0119 rodzin\u0105 zmar\u0142ego brata oraz koszmarnym pasierbem.<\/span><\/p>\n

Ale zn\u00f3w kosztem Ani, o czym czytelnicy przeczytaj\u0105 w ksi\u0105\u017cce.<\/strong><\/h5>\n

To prawda. Krzysztof Varga w recenzji mojej ksi\u0105\u017cki napisa\u0142: “Nigdy nie lubi\u0142em Dostojewskiego, a po tej ksi\u0105\u017cce nie lubi\u0119 go jeszcze bardziej”. A ja Fiodora lubi\u0119. Zawsze lubi\u0119 opisywanych przez siebie bohater\u00f3w. Aby znale\u017a\u0107 motywacj\u0119 ich wybor\u00f3w \u017cyciowych, musz\u0119 wykrzesa\u0107 z siebie jak najwi\u0119cej empatii.<\/span><\/p>\n

\n

Ksi\u0105\u017cka “Nasz biedny Fiedia. Kobiety i Dostojewski” Sylwii Fro\u0142ow do kupienia w Publio >>><\/span><\/a><\/b><\/i><\/p>\n

Sylwia Fro\u0142ow.<\/b>\u00a0Jest autork\u0105 ksi\u0105\u017cek “Dzier\u017cy\u0144ski. Mi\u0142o\u015b\u0107 i rewolucja” (2014) oraz “Anton\u00f3wki. Kobiety i Czechow” (2020), zbioru portret\u00f3w “Bolszewicy i aposto\u0142owie” (2014), a tak\u017ce dw\u00f3ch powie\u015bci: “Spojrzenia” (2009), “I dusza, i seks” (2013). Korektorka i redaktorka, na co dzie\u0144 pracuje w “Tygodniku Powszechnym”. Przez kilka lat pe\u0142ni\u0142a funkcj\u0119 sekretarza prof. Jerzego Pomianowskiego. Mieszka w Krakowie.\u00a0<\/i><\/span><\/p>\n

Paulina Dudek.<\/b>\u00a0Dziennikarka, redaktorka,\u00a0tw\u00f3rczyni cyklu mikroreporta\u017cy wideo “Zwykli Niezwykli<\/strong>“<\/a>. Nagrodzona Grand Video Awards, nominowana do Grand Press.<\/i><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Od lewej: Ania Dostojewska, Fiodor Dostojewski i Polina Sus\u0142owa (Fot. fragment ok\u0142adki ksi\u0105\u017cki Sylwii Fro\u0142ow ‘Nasz biedny Fiedia. Kobiety i Dostojewski’, materia\u0142y prasowe wydawnictwa Czarne) Problem si\u0119 zaczyna\u0142, gdy si\u0119 zakochiwa\u0142. “A zakochiwa\u0142 si\u0119 niemal w ka\u017cdej” Paulina Dudek By\u0142 brzydki, pozbawiony seksapilu, chory i znerwicowany, ale wiedzia\u0142 doskonale, \u017ce kobiety odbieraj\u0105 m\u0119\u017cczyzn sercem. Bra\u0142 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/90774"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=90774"}],"version-history":[{"count":22,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/90774\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":90801,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/90774\/revisions\/90801"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=90774"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=90774"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=90774"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}