{"id":90980,"date":"2021-11-20T17:09:01","date_gmt":"2021-11-20T15:09:01","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=90980"},"modified":"2021-11-20T09:15:50","modified_gmt":"2021-11-20T07:15:50","slug":"24-09-67","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=90980","title":{"rendered":"Silny, kolonizuj\u0105cy Izrael jako zaprzeczenie s\u0142abego \u017byda z getta"},"content":{"rendered":"

Fot. Noaz, Flickr.com<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>Silny, kolonizuj\u0105cy Izrael jako zaprzeczenie s\u0142abego \u017byda z getta<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Marta Tycner[ 2017 ]
\n<\/span><\/strong>( my\u015blenie, \u017ce polscy narodowcy sa jedynym zrodlem antysemityzmu w Polsce jest b\u0142edne\u00a0 – Webmaster\u00a0 )<\/em><\/span><\/span><\/p>\n

\n

Ca\u0142a idea syjonizmu by\u0142a taka, \u017ceby zaprzeczy\u0107 wizerunkowi diaspory, kt\u00f3ry kszta\u0142towali antysemici: s\u0142abego \u017byda, zepchni\u0119tego do getta, zamkni\u0119tego, kulturowo zacofanego, b\u0119d\u0105cego s\u0142ab\u0105 mniejszo\u015bci\u0105. Izrael mia\u0142 by\u0107 pa\u0144stwem nowego hebrajskiego \u017byda, silnego, cz\u0119sto na plakatach wygl\u0105daj\u0105cego wr\u0119cz jak aryjscy Niemcy \u2013 m\u00f3wi Ala Qandil, reporterka i by\u0142a wsp\u00f3\u0142pracowniczka PAP w Izraelu i Palestynie.<\/span><\/p>\n

Marta Tycner: Donald Trump og\u0142osi\u0142, ze przenosi ambasad\u0119 USA z Tel Awiwu do Jerozolimy. Pierwsze komentarze krzycza\u0142y w nag\u0142\u00f3wkach, \u017ce to albo koniec szans na pok\u00f3j na Bliskim Wschodzie, albo trzecia wojna \u015bwiatowa.<\/strong><\/p>\n

Ala Qandil:<\/strong>\u00a0Dla Palesty\u0144czyk\u00f3w mieszkaj\u0105cych w Jerozolimie gest Trumpa nie jest wcale a\u017c tak wa\u017cny, jak sugeruj\u0105\u00a0 to prasowe nag\u0142\u00f3wki. Protesty odbywaj\u0105 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie poza Jerozolim\u0105, a te w samej stolicy s\u0105 raczej symboliczne, troch\u0119 jakby pod presj\u0105 dziennikarzy, kt\u00f3rzy zbieraj\u0105 si\u0119 w miejscach spodziewanych demonstracji t\u0142umniej ni\u017c Palesty\u0144czycy.<\/span><\/p>\n

<\/p>\n

Ala Qandil \u2013 reporterka, by\u0142a wsp\u00f3\u0142pracowniczka PAP w Izraelu i Palestynie.<\/em><\/span><\/p>\n

Ta deklaracja nie zmienia codziennej sytuacji Palesty\u0144czyk\u00f3w \u017cyj\u0105cych pod izraelsk\u0105 okupacj\u0105 w Jerozolimie Wschodniej. Nie b\u0119dzie z tego trzeciej wojny \u015bwiatowej, ani \u017cadnej innej, bo nie wywo\u0142a\u0142y jej przecie\u017c nawet zbrodnie wojenne pope\u0142niane przez Izrael w Strefie Gazy.<\/span><\/p>\n

Ale ta deklaracja mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 zapalnikiem nowych napi\u0119\u0107.<\/strong><\/p>\n

Ostatniej intifady, czyli powstania Palesty\u0144czyk\u00f3w przeciwko izraelskiej okupacji, te\u017c nie wywo\u0142a\u0142y wydarzenia symboliczne, czyli wizyta izraelskiego premiera Ariela Szarona pod jerozolimskim meczetem Al-Aksa, tylko dekada niepowodzenia procesu pokojowego, nasilaj\u0105ce si\u0119 izraelskie osadnictwo, aresztowania doros\u0142ych i dzieci, wysiedlenia Palesty\u0144czyk\u00f3w, itd. To, co \u0142\u0105czy gest Trumpa i Szarona, to ich arogancja, prowokacyjno\u015b\u0107, upokorzenie drugiej strony, cho\u0107by poprzez udawanie, \u017ce Palesty\u0144czyk\u00f3w w tym ca\u0142ym r\u00f3wnaniu nie ma.<\/span><\/p>\n

Dlaczego Trum zdecydowa\u0142 si\u0119 na taki krok?<\/strong><\/p>\n

Decyzja o przeniesieniu ambasady zosta\u0142a de facto podj\u0119ta w kongresie w 1995 roku i Trump j\u0105 tylko wprowadzi\u0142 w \u017cycie. Dlaczego ameryka\u0144ski kongres uchwali\u0142 co\u015b takiego? Ot\u00f3\u017c mia\u0142 to by\u0107 prezent dla Icchaka Rabina. Na drugi dzie\u0144 Rabin przemawia\u0142 w Waszyngtonie i m\u00f3wi\u0142 o tym, jak wa\u017cna jest dla Izraelczyk\u00f3w Jerozolima. I o tym, \u017ce nie ma dw\u00f3ch Jerozolim, \u017ce jest tylko jedna. I tu si\u0119 myli\u0142.<\/span><\/p>\n

Bo?<\/strong><\/span><\/p>\n

Nie ma znaczenia, czy Kneset i Kongres uchwal\u0105 dziesi\u0119\u0107 ustaw o tym, \u017ce Jerozolima jest jedna, niepodzielna. W rzeczywisto\u015bci s\u0105 dwie Jerozolimy, dwa r\u00f3\u017cne \u015bwiaty. Oczywi\u015bcie przy ameryka\u0144skim Kongresie dzia\u0142a bardzo silne izraelskie lobby. To nie jest \u017cadna teoria spiskowa, tylko oficjalna organizacja lobbingowa AIPAC, kt\u00f3ra ma ogromny wp\u0142yw, podobnie jak inne lobby, np. posiadaczy broni. Przez d\u0142ugi czas ameryka\u0144scy prezydenci nie wykonywali postanowienia Kongresu, ale w trakcie kampanii wyborczej Trump obieca\u0142 AIPAC-owi, \u017ce przeniesie ambasad\u0119 USA do Jerozolimy. Do tego w Stanach ruch ewangelicki, kt\u00f3ry jest bardzo pro-izraelski, jest te\u017c baz\u0105 wyborcz\u0105 Trumpa. To s\u0105 te\u017c wzgl\u0119dy religijne: oni wierz\u0105, \u017ce \u017bydzi w Izraelu maj\u0105 do odegrania wa\u017cn\u0105 rol\u0119 gdy nast\u0105pi koniec \u015bwiata i mesjasz wr\u00f3ci.<\/span><\/p>\n

Powt\u00f3rne przyj\u015bcie mesjasza, czasy ostateczne?<\/strong><\/p>\n

Tak. Tylko to powt\u00f3rne przyj\u015bcie wcale nie wr\u00f3\u017cy dobrze \u017bydom. Ale izraelskiej prawicy to chwilowo nie przeszkadza w sojuszu z ewangelikami (\u015bmiech). No i w ko\u0144cu proizraelsko\u015b\u0107 Stan\u00f3w to te\u017c wzgl\u0119dy geosrategiczne, Izrael mia\u0142 by\u0107 wypustk\u0105 USA na Bliskim Wschodzie i ich sojusznikiem. Za tym stoi zreszt\u0105 bardzo rasistowskie postrzeganie Bliskiego Wschodu, gdzie Izrael to ostatnia linia cywilizacji przed barbarzy\u0144skim \u015bwiatem muzu\u0142ma\u0144skim. Tym niemniej ze strony Trumpa przeniesienie ambasady to by\u0142 bardzo g\u0142upi ruch, nie ma co do tego w\u0105tpliwo\u015bci, on sobie tym strzeli\u0142 w stop\u0119.<\/span><\/p>\n

Ale pod jakim wzgl\u0119dem?<\/strong><\/p>\n

Spali\u0142 zupe\u0142nie pozycj\u0119 Amerykan\u00f3w w procesie pokojowym, kt\u00f3ry chcia\u0142 wznowi\u0107. Nie b\u0119dzie teraz procesu pokojowego sponsorowanego przez Stany Zjednoczone. Wydaje mi si\u0119, \u017ce najradykalniejsza zmiana, jak\u0105 ten ruch mo\u017ce wywo\u0142a\u0107, to obalenie w\u0142adz Autonomii Palesty\u0144skiej.<\/p>\n

W jaki spos\u00f3b?<\/strong><\/p>\n

W Palestynie od wybor\u00f3w w 2006 roku jest dwuw\u0142adza. W Strefie Gazy rz\u0105dzi\u0142 Hamas, a na Zachodnim Brzegu rz\u0105dzi\u0142 Fatah w ramach Autonomii Palesty\u0144skiej. Autonomia Palesty\u0144ska ma ograniczon\u0105 w\u0142adz\u0119 nad jak\u0105\u015b 1\/4 terytorium Zachodniego Brzegu i nad wi\u0119kszo\u015bci\u0105 palesty\u0144skiej ludno\u015bci, czyli w praktyce nad miastami palesty\u0144skimi. Przede wszystkim chodzi o kontrol\u0119 nad sprawami cywilnymi, ale istnieje te\u017c wsp\u00f3\u0142praca z Izraelem na polu bezpiecze\u0144stwa. W skr\u00f3cie to polega na tym, \u017ce kiedy palesty\u0144skie w\u0142adze aresztowa\u0142y cz\u0142onka Hamasu, to oddawa\u0142y go Izraelczykom.<\/span><\/p>\n

A to nie zdrada?<\/strong><\/p>\n

Przez wiele lat wprawdzie ludzie uwa\u017cali to za zdrad\u0119, ale to jako\u015b si\u0119 trzyma\u0142o. Z kolei instytucje Autonomii Palesty\u0144skiej sta\u0142y si\u0119 niezb\u0119dne do \u017cycia w miastach \u2013 to jest np. s\u0142u\u017cba zdrowia czy rejestr mieszka\u0144c\u00f3w, ale te\u017c r\u00f3\u017cne tradycyjne instytucje. I teraz tak: Hamas m\u00f3wi\u0142 \u201enie\u201d dla negocjacji i \u201etak\u201d dla ruchu oporu, m\u00f3wi\u0142, \u017ce Zach\u00f3d Palesty\u0144czykom nie pomo\u017ce i ich sprzeda pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej. Natomiast Fatah i w\u0142adze Autonomii w Ramallah \u017cy\u0142y g\u0142\u00f3wnie z dotacji zachodu i Stan\u00f3w Zjednoczonych, z wp\u0142at od donor\u00f3w i z ca\u0142ego sektora pomocy humanitarnej. No i teraz oni s\u0105 spaleni po prostu.<\/span><\/p>\n

Bo Zach\u00f3d faktycznie ich sprzeda\u0142?<\/strong><\/p>\n

Autonomia Palesty\u0144ska od ko\u0144ca drugiej intifady powtarza uparcie: trzeba negocjowa\u0107, rezygnujemy z walki zbrojnej. Ja nie wiem, jak to si\u0119 sta\u0142o, \u017ce oni do tej pory si\u0119 trzymaj\u0105. Bo od porozumie\u0144 z Oslo polityczna Palesty\u0144czyk\u00f3w stawa\u0142a si\u0119 tylko gorsza. Je\u017celi oni mieli jakiekolwiek resztki zaufania spo\u0142ecznego, je\u017celi ktokolwiek wierzy\u0142, \u017ce negocjacje albo proces pokojowy sponsorowany przez Stany mo\u017ce cokolwiek przynie\u015b\u0107, to teraz w\u0142a\u015bnie przesta\u0142.<\/span><\/p>\n

A wi\u0119c proces pokojowy zn\u00f3w utkn\u0105\u0142?<\/strong><\/p>\n

Tak, on si\u0119 wyczerpa\u0142, a formu\u0142a, kt\u00f3ra by\u0142a dotychczas, nie dzia\u0142a\u0142a. Mi\u0119dzy innymi dlatego, \u017ce Stany jako mediator, kt\u00f3ry mia\u0142 by\u0107 bezstronny, by\u0142y zawsze po stronie Izraela. Palesty\u0144czycy bardzo cz\u0119sto si\u0119 na to skar\u017cyli, ale nikt tego nie traktowa\u0142 powa\u017cnie. Dobr\u0105 stron\u0105 przeniesienia ambasady USA do Jerozolimy i uznanie Jerozolimy za stolic\u0119 Izraela jest to, \u017ce pewne rzeczy stan\u0105 si\u0119 oczywiste. Nie b\u0119dziemy musieli udawa\u0107, \u017ce Stany s\u0105 bezstronne.<\/span><\/p>\n

Dzi\u015b centralne instytucje izraelskie s\u0105 w Jerozolimie, a wszystkie ambasady w Tel Awiwie. Sk\u0105d to rozdwojenie?<\/strong><\/p>\n

Izrael od lat 50. traktuje Jerozolim\u0119 Zachodni\u0105 jako swoj\u0105 stolic\u0119 \u2013 tam jest siedziba Knesetu, S\u0105du Najwy\u017cszego i inne rz\u0105dowe budynki. W 1980 roku w Knesecie zosta\u0142o uchwalone prawo o aneksji podbitej wcze\u015bniej wschodniej, palesty\u0144skiej cz\u0119\u015bci miasta. Spo\u0142eczno\u015b\u0107 mi\u0119dzynarodowa nigdy nie uzna\u0142a tej aneksji i oczekuje, \u017ce status Jerozolimy, prawdopodobnie jako stolicy dw\u00f3ch pa\u0144stw, Izraela i Palestyny, b\u0119dzie wynegocjowany w ostatniej fazie rozm\u00f3w pokojowych. Na znak protestu przeciwko aneksji, kt\u00f3ra jest nielegalna wedle prawa mi\u0119dzynarodowego, wszystkie kraje utrzymuj\u0105 swoje ambasady w Tel Awiwie.<\/span><\/p>\n

A za tym wszystkim stoi skomplikowana historia izraelskiego pa\u0144stwa\u2026<\/strong><\/p>\n

Pod koniec XIX wieku, kiedy rodzi\u0142a si\u0119 koncepcja \u201epowrotu\u201d rozproszonych po \u015bwiecie \u017byd\u00f3w na tereny obecnego Izraela, czyli ruch syjonistyczny i jego nurty, koncepcje wok\u00f3\u0142 Jerozolimy by\u0142y bardzo r\u00f3\u017cne. Niekt\u00f3rzy \u017cydowscy intelektuali\u015bci chcieli, \u017ceby Jerozolima by\u0142a centrum duchowym \u017byd\u00f3w \u015bwiata, ale niekoniecznie stolic\u0105 formalnego pa\u0144stwa. Dla pionier\u00f3w, pierwszych syjonist\u00f3w, kt\u00f3rzy przyje\u017cd\u017cali do Palestyny, Jerozolima nie by\u0142a a\u017c tak wa\u017cna. To by\u0142y osoby o pogl\u0105dach raczej socjalistycznych, niereligijne. Pa\u0144stwo, kt\u00f3re chcieli zbudowa\u0107 mia\u0142o by\u0107 socjalistyczne.<\/span><\/p>\n

Ale by\u0142o ju\u017c wtedy wielu \u017byd\u00f3w na ca\u0142ym \u015bwiecie, kt\u00f3rzy nie widzieli innego centrum pa\u0144stwowo\u015bci ni\u017c Jerozolima.<\/strong><\/p>\n

Owszem, jako religijne, duchowe centrum, Jerozolima by\u0142a zawsze wa\u017cna. Ale ca\u0142a idea syjonizmu by\u0142a taka, \u017ceby zaprzeczy\u0107 wizerunkowi diaspory, kt\u00f3ry kszta\u0142towali antysemici: s\u0142abego \u017byda, zepchni\u0119tego do getta, zamkni\u0119tego, kulturowo zacofanego, b\u0119d\u0105cego s\u0142ab\u0105 mniejszo\u015bci\u0105. Izrael mia\u0142 by\u0107 pa\u0144stwem nowego hebrajskiego \u017byda, silnego, cz\u0119sto na plakatach wygl\u0105daj\u0105cego wr\u0119cz jak aryjscy Niemcy: blondyna o niebieskich oczach, opalonego, na traktorze, pracuj\u0105cego na roli. To w niewielkim stopniu mia\u0142o co\u015b wsp\u00f3lnego z religi\u0105<\/span><\/p>\n

To odci\u0119cie od religii nie do ko\u0144ca wysz\u0142o, s\u0105dz\u0105c po tym, jak wygl\u0105da dzi\u015b Izrael. Kiedy religia zaczyna decydowa\u0107 o losach Izraela?<\/strong><\/p>\n

Im bli\u017cej powstania pa\u0144stwa, tym bardziej \u015bwieccy \u017bydzi, socjali\u015bci, syjoni\u015bci maj\u0105 problem z religijnymi \u017bydami, kt\u00f3rzy nie chc\u0105 w og\u00f3le rozmawia\u0107 o pa\u0144stwie. Wierz\u0105, \u017ce Izrael mo\u017ce powsta\u0107 dopiero po nadej\u015bciu mesjasza i nie wolno tego procesu przyspiesza\u0107 poprzez \u015bci\u0105ganie \u017byd\u00f3w do Palestyny i tworzenie \u015bwieckiego pa\u0144stwa.<\/span><\/p>\n

Wa\u017cne wydarzenia maj\u0105 miejsce w przededniu przyjazdu Specjalnej Komisji ONZ ds. Palestyny, kt\u00f3ra mia\u0142a zbada\u0107 sytuacj\u0119 na ziemiach i tu\u017c przed planem ich podzia\u0142u. Jeden z ojc\u00f3w za\u0142o\u017cycieli pa\u0144stwa, Ben Gurion, zawiera w\u00f3wczas uk\u0142ad z religijnymi \u017bydami. To by\u0142a umowa, kt\u00f3ra symbolizuje wszystko, co si\u0119 dzieje do dzi\u015b. Ben Gurion poprosi\u0142 ich, \u017ceby rozmawiaj\u0105c z komisj\u0105 ONZ nie m\u00f3wili, \u017ce nie chc\u0105 pa\u0144stwa. Ale w zamian za to obieca\u0142, \u017ce je\u015bli to pa\u0144stwo powstanie, to b\u0119dzie dba\u0142o o przestrzeganie religijnych nakaz\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Troch\u0119 tak jest do dzi\u015b \u2013 \u015bwieccy Izraelczycy z jednej strony potrafi\u0105 wyra\u017ca\u0107 si\u0119 bardzo pogardliwie o ortodoksyjnych \u017bydach, a z drugiej potrzebuj\u0105 ich i ich narracji.<\/span><\/p>\n

A nie jest tak, \u017ce \u015bwieckie pa\u0144stwo w sumie potrzebuje religii, \u017ceby uzasadni\u0107 swoje istnienie? No bo je\u015bli nie religia, to dlaczego w og\u00f3le osiedla\u0107 si\u0119 akurat na Bliskim Wschodzie?<\/strong><\/p>\n

Dok\u0142adnie tak jest. Religia sta\u0142a si\u0119 w kt\u00f3rym\u015b momencie podstaw\u0105 roszcze\u0144 Izraela o prawie do tej ziemi. Partie polityczne, np. Likud, kt\u00f3ry jest u w\u0142adzy, a kt\u00f3ry nie jest parti\u0105 religijn\u0105, tylko konserwatywn\u0105, prawicow\u0105 i bardzo nacjonalistyczn\u0105, wchodzi w sojusze z religijnymi ruchami, \u017ceby uzasadni\u0107 prawo \u017byd\u00f3w do ca\u0142ej ziemi mi\u0119dzy rzek\u0105 Jordan a Morzem \u015ar\u00f3dziemnym.<\/span><\/p>\n

Czyli powstaje pa\u0144stwo, a dopiero potem okazuje si\u0119, \u017ce Jerozolima jest r\u00f3wnie wa\u017cna jak Tel Awiw?<\/strong><\/p>\n

Jerozolima geostrategicznie zaczyna by\u0107 wa\u017cna na bardzo p\u00f3\u017anym etapie. Mo\u017ce gdzie\u015b w latach 70., kiedy utwierdza si\u0119 sojusz mi\u0119dzy \u015bwieckimi i religijnymi \u017bydami. To jest te\u017c pocz\u0105tek izraelskiego osadnictwa na wsch\u00f3d od Jerozolimy w kierunku rzeki Jordan, czyli na Zachodnim Brzegu.<\/span><\/p>\n

Lata 70. to ju\u017c zupe\u0142nie inna sytuacja, jest ju\u017c po wojnie sze\u015bciodniowej.<\/strong><\/p>\n

Tak. Cofnijmy si\u0119 troszk\u0119. Pod koniec 1947 roku ONZ uchwala plan podzia\u0142u i dzieli ten skrawek ziemi na dwa pa\u0144stwa. Plan podzia\u0142u jest absurdalny i nie ma szans, \u017ceby kiedykolwiek zadzia\u0142a\u0142.<\/span><\/p>\n

Bo?<\/strong><\/p>\n

S\u0105 tam r\u00f3\u017cne granice w \u015brodku kraju, skrawki ziemi tak wydzielone, \u017ceby w pa\u0144stwie \u017cydowskim, kt\u00f3re ma powsta\u0107, \u017bydzi mogli stanowi\u0107 wi\u0119kszo\u015b\u0107. Palesty\u0144czycy, kt\u00f3rzy s\u0105 rdzenn\u0105 ludno\u015bci\u0105 i maj\u0105 przewag\u0119 demograficzn\u0105, dostaj\u0105 mniejsz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 ziem. Wi\u0119c ten podzia\u0142 odrzucaj\u0105.<\/span><\/p>\n

A \u017bydzi?<\/strong><\/p>\n

\u017bydzi formalnie go akceptuj\u0105, ale plan od pocz\u0105tku jest taki, \u017ceby podbi\u0107 troch\u0119 wi\u0119cej ziem. Wtedy ju\u017c zaczynaj\u0105 si\u0119 powoli czystki etniczne, tzn. \u017cydowskie boj\u00f3wki wypychaj\u0105 palesty\u0144skich mieszka\u0144c\u00f3w z ziem, na kt\u00f3rych mieszkaj\u0105. Dla Palesty\u0144czyk\u00f3w to jest pocz\u0105tek Nakby (arabskie s\u0142owo na katastrof\u0119): wysiedle\u0144, kt\u00f3re jeszcze si\u0119 nasil\u0105 po ataku kraj\u00f3w arabskich. Uchod\u017acy wyrzuceni wtedy z dom\u00f3w nigdy nie b\u0119d\u0105 mogli do nich wr\u00f3ci\u0107. Ich potomkowie do dzi\u015b mieszkaj\u0105 w obozach dla uchod\u017ac\u00f3w w Jordanii, w Libanie, Syrii, Egipcie, ale te\u017c w Gazie i na Zachodnim Brzegu. Szacuje si\u0119, \u017ce jest ich ju\u017c pi\u0119\u0107 milion\u00f3w.<\/span><\/p>\n

A jak to mia\u0142o wygl\u0105da\u0107 wed\u0142ug ONZ?<\/strong><\/p>\n

Jerozolima mia\u0142a by\u0107 miastem mi\u0119dzynarodowym. Nikt, ani \u017bydzi ani Palesty\u0144czycy, a patrz\u0105c z punktu widzenia religijnego: ani \u017cydzi, ani muzu\u0142manie, ani chrze\u015bcijanie nie maj\u0105 mie\u0107 nad ni\u0105 dominacji.<\/span><\/p>\n

Tylko \u017ce ten plan podzia\u0142u nigdy nie zostaje zrealizowany.<\/strong><\/p>\n

Nie. P\u00f3\u0142 roku po uchwaleniu planu ko\u0144czy si\u0119 brytyjski mandat na tym obszarze, Brytyjczycy si\u0119 wycofuj\u0105 i\u00a0 Izrael og\u0142asza niepodleg\u0142o\u015b\u0107. Na tym etapie do s\u0105siednich kraj\u00f3w arabskich docieraj\u0105 dziesi\u0105tki tysi\u0119cy uchod\u017ac\u00f3w. \u017beby powstrzyma\u0107 ten exodus, ale te\u017c rzeczywi\u015bcie nie akceptuj\u0105c tego, co si\u0119 dzieje, kraje arabskie atakuj\u0105 nowopowstaj\u0105ce pa\u0144stwo Izrael. Kraje arabskie wojn\u0119 przegrywaj\u0105, a pa\u0144stwo Izrael powstaje.<\/span><\/p>\n

To jest Izrael w granicach, kt\u00f3re znajdziemy na szkolnej mapie?<\/strong><\/p>\n

Izrael podpisuje z Jordani\u0105, Syri\u0105, Egiptem i Libanem zawieszenie broni, czyli porozumienia z Rodos z 1949 roku. Na ich mocy wyznaczono lini\u0119 demarkacyjn\u0105, tzw. zielon\u0105 lini\u0119, od koloru d\u0142ugopisu, kt\u00f3rym ta linia by\u0142a rysowana.<\/span><\/p>\n

Izraelska delegacja w trakcie Porozumie\u0144 z Rodos, 1949. Fot. Knesset, CC<\/em><\/span><\/p>\n

Ta linia, kt\u00f3ra mia\u0142a by\u0107 tymczasowa, sta\u0142a si\u0119 de facto granic\u0105 Izraela. Po angielsku m\u00f3wi si\u0119 o ziemiach, kt\u00f3re Izrael zaj\u0105\u0142 w 1948, jako \u201eIzrael w\u0142a\u015bciwy\u201d, \u017ceby odr\u00f3\u017cni\u0107 od ziem podbitych p\u00f3\u017aniej i okupowanych. I tak, ta zielona linia jest najbli\u017csza idei mi\u0119dzynarodowo uznanej granicy Izraela.<\/span><\/p>\n

Ale mi\u0119dzynarodowej Jerozolimy nie ma. To co jest?<\/strong><\/p>\n

Podzia\u0142. Zielona linia, granica, przebiega przez \u015brodek Jerozolimy. Dzi\u015b je\u017adzi po niej nowoczesny tramwaj, kt\u00f3rego budowa wywo\u0142a\u0142a niejedn\u0105 awantur\u0119, ale to osobna historia.<\/span><\/p>\n

Jerozolima zostaje wi\u0119c podzielona na dwie cz\u0119\u015bci: wschodni\u0105 i zachodni\u0105. Palesty\u0144czycy, kt\u00f3rzy mieszkali w zachodniej cz\u0119\u015bci miasta s\u0105 wyrzuceni, zmuszeni do ucieczki \u2013 te dzielnice s\u0105 dzisiaj cz\u0119\u015bci\u0105 oficjalnej, izraelskiej zachodniej Jerozolimy. Natomiast wschodnia cz\u0119\u015b\u0107, czyli m.in. Stare Miasto, gdzie jest Al-Aksa, \u015aciana P\u0142aczu i Bazylika Grobu, od 1949 do 1967 roku razem z Zachodnim Brzegiem znajduj\u0105 si\u0119 pod w\u0142adz\u0105 Jordanii. \u017bydowscy mieszka\u0144cy starego miasta, oko\u0142o dw\u00f3ch tysi\u0119cy os\u00f3b, s\u0105 wysiedleni ze swoich dom\u00f3w. Na ich miejsce wprowadz\u0105 si\u0119 palesty\u0144scy uchod\u017acy wysiedleni z zachodniej cz\u0119\u015bci miasta i innych ziem, kt\u00f3re zaj\u0105\u0142 Izrael. Po 19 latach wybucha wojna sze\u015bciodniowa i Izrael podbija wszystko, \u017bydzi wracaj\u0105 na stare miasto, \u017cydowska dzielnica jest najpierw wyburzona, a potem odbudowana. Te wszystkie zmiany wida\u0107 w mie\u015bcie: nie trzeba zna\u0107 si\u0119 na architekturze, \u017ceby zauwa\u017cy\u0107, jak bardzo to nowe stare miasto r\u00f3\u017cni si\u0119 od pozosta\u0142ych dzielnic.<\/span><\/p>\n

Wojna sze\u015bciodniowa to by\u0142a kwestia podboju terytorialnego, \u017ceby izraelskie pa\u0144stwo dobrze domkn\u0105\u0107, czy te\u017c sprawa religijna, \u017ceby dosta\u0107 pod swoj\u0105 opiek\u0119 biblijne ziemie i np. \u015acian\u0119 P\u0142aczu?<\/strong><\/p>\n

Moim zdaniem jedno zasila drugie, tzn. religia jest potrzebna, \u017ceby uzasadni\u0107 podb\u00f3j terytorialny i utrzymanie kontroli nad podbitymi ziemiami. W wojnie sze\u015bciodniowej Izrael zaj\u0105\u0142 bardzo du\u017co ziem: cz\u0119\u015b\u0107 syryjskich wzg\u00f3rz Golan, P\u00f3\u0142wysep Synaj, Stref\u0119 Gazy, ca\u0142y Zachodni Brzeg i wschodni\u0105 Jerozolim\u0119. Wszystkie te terytoria sta\u0142y si\u0119 terytoriami okupowanymi, a te ostatnie trzy to palesty\u0144skie terytoria okupowane. Oczywi\u015bcie by\u0142a w\u00f3wczas ogromna potrzeba symboli, ka\u017cda wojna ich potrzebuje. Jednym z najbardziej znanych zdj\u0119\u0107 z 1967 r. s\u0105 \u017co\u0142nierze pod \u015acian\u0105 P\u0142aczu, bardzo wzruszeni, bo s\u0105 pierwszymi \u017bydami w tym miejscu od dwudziestu lat.<\/span><\/p>\n

Izraelscy \u017co\u0142nierze przy \u015acianie P\u0142aczu w 1967. Fot. David Rubinger, Knesset, CC<\/em><\/span><\/p>\n

Pierwszym, co zrobi Izrael po podbiciu wschodniej cz\u0119\u015bci miasta b\u0119dzie wyburzenie ca\u0142ej dzielnicy na Starym Mie\u015bcie \u2013 tam, gdzie teraz jest ogromny pusty plac przed \u015acian\u0105 P\u0142aczu, sta\u0142y ciasno przytulone domki. Ten plac \u015bwietnie ilustruje podzia\u0142 miasta. Z okna domu Khaledich, rodziny, od kt\u00f3rej wynajmowa\u0142am mieszkanie na starym mie\u015bcie, \u015bwietnie by\u0142o wida\u0107 \u015acian\u0119 P\u0142aczu i plac przed ni\u0105. Ale muzu\u0142manie nie maj\u0105 tam wst\u0119pu. Jedyni Palesty\u0144czycy, jakich mo\u017cna tam spotka\u0107, to sprz\u0105tacze.<\/span><\/p>\n

Co to w\u0142a\u015bciwie znaczy \u201eterytoria okupowane\u201d?<\/strong><\/p>\n

O ile \u015bwiat zaakceptowa\u0142 podb\u00f3j z 1949 roku, to tego z 1967 \u2013 nie. Z perspektywy prawa mi\u0119dzynarodowego wszystkie zaj\u0119te ziemie i ich mieszka\u0144cy s\u0105 w tej samej sytuacji: okupacji. Wedle prawa mi\u0119dzynarodowego mocarstwo okupuj\u0105ce powinno sko\u0144czy\u0107 mo\u017cliwie szybko okupacj\u0119, a w mi\u0119dzyczasie zaspokoi\u0107 podstawowe potrzeby ludno\u015bci okupowanej i nie zmienia\u0107 zastanego statusu quo \u2013 czy pod k\u0105tem demograficznym, prawnym, czy nawet architektonicznym. A Izrael robi dok\u0142adnie na odwr\u00f3t i w dodatku dzieli Palesty\u0144czyk\u00f3w wedle r\u00f3\u017cnych kategorii. Mieszka\u0144cy Jerozolimy s\u0105 w innej sytuacji prawnej ni\u017c ci na Zachodnim Brzegu, a ci z kolei maj\u0105 jeszcze inne prawa ni\u017c Palesty\u0144czycy w Strefie Gazy. Wed\u0142ug izraelskiego prawa Jerozolima Wschodnia zosta\u0142a anektowana, czyli w\u0142\u0105czona do w\u0142a\u015bciwego terytorium pa\u0144stwa \u2013 moc\u0105 jednostronnej deklaracji.<\/span><\/p>\n

Co to oznacza dla mieszka\u0144c\u00f3w?<\/strong><\/p>\n

\u017bydowscy mieszka\u0144cy Jerozolimy Wschodniej s\u0105 naturalnie obywatelami Izraela, ale ich palesty\u0144scy s\u0105siedzi najcz\u0119\u015bciej ju\u017c nie. Cho\u0107 wielu z nich mieszka w Jerozolimie od pokole\u0144, s\u0105 tylko rezydentami, maj\u0105 karty pobytu, a ich status jest skrajnie niepewny.<\/span><\/p>\n

W Jerozolimie Wschodniej obowi\u0105zuje teoretycznie takie samo prawo, jak w Izraelu. Na pozosta\u0142ych palesty\u0144skich terytoriach okupowanych jest inaczej: Palesty\u0144czyk\u00f3w mieszkaj\u0105cych tam obowi\u0105zuj\u0105 przepisy re\u017cimu wojskowego. Natomiast ich s\u0105siad\u00f3w, \u017byd\u00f3w mieszkaj\u0105cych na tych terytoriach, obowi\u0105zuje zwyk\u0142e prawo izraelskie.<\/span><\/p>\n

Jaki ma to skutek w praktyce?<\/strong><\/p>\n

Je\u015bli na Zachodnim Brzegu palesty\u0144ski i izraelski nastolatek rzuc\u0105 w tym samym miejscu kamieniem, to stosuj\u0105 si\u0119 wobec nich dwa zupe\u0142nie r\u00f3\u017cne systemy prawne. W Jerozolimie teoretycznie tak nie jest, ale Jerozolima Wschodnia i Zachodnia to w praktyce dwa \u015bwiaty. Mimo \u017ce teoretycznie mieszkaj\u0105 w jednym mie\u015bcie, ich mieszka\u0144cy maj\u0105 r\u00f3\u017cne obywatelstwo i r\u00f3\u017cne prawa do rezydowania, r\u00f3\u017cny dost\u0119p do podstawowych us\u0142ug miejskich, jak kanalizacja i wyw\u00f3z \u015bmieci, do edukacji, mieszka\u0144, dr\u00f3g, karetek, stra\u017cy po\u017carnej itd.<\/span><\/p>\n

A w\u0142a\u015bciwie czemu Izrael tak bardzo to komplikuje? Dlaczego po wojnie sze\u015bciodniowej nie chcia\u0142 po prostu wcieli\u0107 wszystkich podbitych teren\u00f3w?<\/strong><\/p>\n

Po wojnie sze\u015bciodniowej Izrael mia\u0142 nagle spory kawa\u0142 nowej ziemi, ale te\u017c mia\u0142 bardzo du\u017co palesty\u0144skiej ludno\u015bci. Nie chcia\u0142 im wszystkim da\u0107 obywatelstw, bo nagle by si\u0119 okaza\u0142o, \u017ce w pa\u0144stwie \u017cydowskim jest p\u00f3\u0142 na p\u00f3\u0142 Palesty\u0144czyk\u00f3w i \u017byd\u00f3w. A \u017byd\u00f3w ma by\u0107 oczywi\u015bcie wi\u0119kszo\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n

To dlatego Izrael zaczyna wprowadza\u0107 na terytoriach okupowanych ruch osadniczy: budow\u0119 osiedli i wysiedlenia Palesty\u0144czyk\u00f3w. Celem jest zagarni\u0119cie jak najwi\u0119cej ziemi z mo\u017cliwie niewielk\u0105 ilo\u015bci\u0105 ludno\u015bci palesty\u0144skiej.<\/span><\/p>\n

A w Jerozolimie nie ma tego problemu? Przecie\u017c tam te\u017c mieszkaj\u0105 Palesty\u0144czycy.<\/strong><\/p>\n

Oczywi\u015bcie, \u017ce jest. Kiedy w 1980 roku Kneset uchwala\u0142 prawo, \u017ce Jerozolima b\u0119dzie formalnie cz\u0119\u015bci\u0105 Izraela, to \u017bydzi stanowili ponad 70 proc. jej mieszka\u0144c\u00f3w, a pozosta\u0142a ludno\u015b\u0107 30 proc. Dzi\u015b Palesty\u0144czyk\u00f3w jest ponad 300 tysi\u0119cy i stanowi\u0105 oko\u0142o 40 proc. mieszka\u0144c\u00f3w Jerozolimy.<\/span><\/p>\n

Ta liczba uros\u0142a przez przyrost naturalny?<\/strong><\/p>\n

Nie tylko. Przed wojn\u0105 sze\u015bciodniow\u0105 Wschodnia Jerozolima pod rz\u0105dami Jordanii by\u0142a 10 razy mniejsza. Po podboju nast\u0105pi\u0142a zmiana granic miasta we wschodniej cz\u0119\u015bci i w\u0142\u0105czono do niej okoliczne wioski. Znowu \u2013 nowa granica mia\u0142a przy\u0142\u0105czy\u0107 do Izraela jak najwi\u0119cej palesty\u0144skich ziem i jak najmniej ludzi. Niemniej Palesty\u0144czyk\u00f3w w Jerozolimie i tak przyby\u0142o.<\/span><\/p>\n

A mia\u0142o uby\u0107\u2026<\/strong><\/p>\n

Izraelskie w\u0142adze miasta od pocz\u0105tku robi\u0142y wszystko, \u017ceby liczba palesty\u0144skich mieszka\u0144c\u00f3w Jerozolimy ju\u017c nie ros\u0142a. Jedn\u0105 z takich polityk by\u0142o wyw\u0142aszczenie palesty\u0144skich ziem. Od 1967 r. 35 proc. ziem we wschodniej Jerozolimie, kt\u00f3re by\u0142y w\u0142asno\u015bci\u0105 Palesty\u0144czyk\u00f3w, zosta\u0142o wyw\u0142aszczonych pod izraelskie osiedla albo drogi czy inne zaplecze osiedli. Natomiast 54 proc. ziem, kt\u00f3rych w\u0142a\u015bcicielami r\u00f3wnie\u017c byli Palesty\u0144czycy, zosta\u0142o uznane za zielone przestrzenie i parki, co oznacza, \u017ce nie mo\u017cna si\u0119 na nich budowa\u0107.<\/span><\/p>\n

Ze wszystkich ziem, kt\u00f3re posiadali Palesty\u0144czycy we wschodniej Jerozolimie, zosta\u0142o im 11% na budowanie dom\u00f3w. A przy du\u017cym przyro\u015bcie naturalnym to za ma\u0142o. Dzi\u015b skutkiem jest to, \u017ce we wschodniej Jerozolimie brakuje 25 tysi\u0119cy mieszka\u0144. Jest te\u017c ogromny problem z dostaniem pozwolenia na budow\u0119. No i s\u0105 regularne wyburzenia. Po izraelskiej stronie nie burzy si\u0119 dom\u00f3w, co najwy\u017cej jak\u0105\u015b przybud\u00f3wk\u0119. Po palesty\u0144skiej regularnie \u2013 oko\u0142o 300 rocznie.<\/span><\/p>\n

Jednocze\u015bnie na ziemiach, kt\u00f3re zosta\u0142y wyw\u0142aszczone, trwa rozbudowa izraelskich osiedli.<\/strong><\/p>\n

W rezultacie we wschodniej cz\u0119\u015bci miasta mieszka ju\u017c ponad 200 tysi\u0119cy izraelskich osadnik\u00f3w. Panuje tam taki brak mieszka\u0144, \u017ce palesty\u0144scy mieszka\u0144cy s\u0105 zmuszeni wyprowadza\u0107 si\u0119 poza mur, poza oficjaln\u0105 granic\u0119 Jerozolimy. Tylko \u017ce je\u015bli izraelskie w\u0142adze ich na tym przy\u0142api\u0105, to zabior\u0105 im kart\u0119 rezydenta uprawniaj\u0105c\u0105 do bycia w Jerozolimie, przechodzenia przez checkpointy, poruszania si\u0119 swobodnie po Izraelu. Bo \u017ceby m\u00f3c utrzyma\u0107 posiadanie tej karty, Palesty\u0144czycy musz\u0105 udowadnia\u0107, \u017ce Jerozolima jest centrum ich \u017cycia. Sytuacja bez wyj\u015bcia.<\/span><\/p>\n

Czy aneksj\u0119 wschodniej Jerozolimy uzna\u0142 ktokolwiek na \u015bwiecie? Przed Trumpem, oczywi\u015bcie?<\/strong><\/p>\n

Nie, \u017caden kraj na \u015bwiecie nigdy nie uzna\u0142 prawa anektuj\u0105cego Jerozolim\u0119 Wschodni\u0105 i ustanawiaj\u0105cego Jerozolim\u0119 wieczn\u0105 i niepodzieln\u0105 stolic\u0105 Izraela. Spo\u0142eczno\u015b\u0107 mi\u0119dzynarodowa uwa\u017ca, \u017ce tam powinny by\u0107 dwa pa\u0144stwa.<\/span><\/p>\n

Jak to w\u0142a\u015bciwie jest z t\u0105 koncepcj\u0105 pa\u0144stwa palesty\u0144skiego? Mo\u017cna us\u0142ysze\u0107 g\u0142osy, \u017ce ona jest wy\u0142\u0105cznie odpowiedzi\u0105 na dzia\u0142ania Izraela i \u017ce to t\u0119 koncepcj\u0119 uniewa\u017cnia, bo ona jest sztuczna, p\u00f3\u017ana. Czy przed powstaniem Izraela idea pa\u0144stwa palesty\u0144skiego istnia\u0142a?<\/strong><\/p>\n

Nie. Ale w og\u00f3le na Bliskim Wschodzie, p\u00f3ki nie pojawili si\u0119 Europejczycy, tamtejsze spo\u0142ecze\u0144stwa nie funkcjonowa\u0142y jak pa\u0144stwa w naszym dzisiejszym rozumieniu, pa\u0144stwa narodowe. Wi\u0119c taka argumentacja jest z gruntu mylna. Rzeczywi\u015bcie palesty\u0144ski nacjonalizm wykszta\u0142ci\u0142 si\u0119 najpierw w latach 30., a potem przez lata okupacji i w odpowiedzi na syjonizm, czyli \u017cydowski nacjonalizm. Dawniej kto\u015b, kto by\u0142 z Jerozolimy, w pierwszej kolejno\u015bci powiedzia\u0142by, \u017ce jest mieszka\u0144cem Jerozolimy, cz\u0142onkiem takiej a takiej rodziny, muzu\u0142maninem, albo chrze\u015bcijaninem. Na wsi by powiedzia\u0142, \u017ce jest muzu\u0142maninem, rolnikiem, mieszka\u0144cem tego a tego regionu.<\/span><\/p>\n

Ale czy jest jaki\u015b moment, w kt\u00f3rym zaczyna by\u0107 wiadomo, \u017ce Jerozolima ma by\u0107 potencjalnie stolic\u0105 pa\u0144stwa palesty\u0144skiego i w zwi\u0105zku z tym nie mo\u017cna jej uzna\u0107 za stolic\u0119 pa\u0144stwa izraelskiego?<\/strong><\/p>\n

Nie mo\u017cna tego \u0142atwo okre\u015bli\u0107. Jerozolima to by\u0142o de facto miejsce, z kt\u00f3rego wywodzi\u0142y si\u0119 palesty\u0144skie arystokratyczne rody, kt\u00f3re s\u0105 teraz cz\u0119\u015bciowo rozrzucone w diasporze i z kt\u00f3rych wywodz\u0105 si\u0119 elity intelektualne. Na pewno w momencie, kiedy Palesty\u0144czycy weszli w narracj\u0119 pa\u0144stwowo\u015bci jako odpowiedzi na wysiedlenia i okupacj\u0119, sta\u0142o si\u0119 oczywiste, \u017ce jedynym miejscem, kt\u00f3re mo\u017ce by\u0107 ich stolic\u0105, jest Jerozolima.<\/span><\/p>\n

Palesty\u0144czycy walcz\u0105 o Jerozolim\u0119?<\/strong><\/p>\n

Ona jest symbolem dla Palesty\u0144czyk\u00f3w. Ak-Aksa i Kopu\u0142a na Skale to s\u0105 miejsca, o kt\u00f3re walczyli zar\u00f3wno palesty\u0144scy muzu\u0142manie, jak i chrze\u015bcijanie. Kiedy mieszka\u0142am na Starym Mie\u015bcie i rozmawia\u0142am z chrze\u015bcija\u0144skimi rodzinami tam, to wiele os\u00f3b opowiada\u0142o, jak przy wybuchu drugiej intifady by\u0142o wielu chrze\u015bcijan, kt\u00f3rzy stali przed Al-Aks\u0105 i Kopu\u0142\u0105 na Skale i bronili jej przed izraelskimi \u017co\u0142nierzami. S\u0105 na Starym Mie\u015bcie chrze\u015bcija\u0144skie rodziny, kt\u00f3re opowiadaj\u0105, jak ich synowie zgin\u0119li jako m\u0119czennicy broni\u0105c Al-Aksy. To jest symbol nie tylko religijny, ale te\u017c narodowy, kt\u00f3ry potrafi porwa\u0107 t\u0142umy.<\/span><\/p>\n

To wida\u0107 te\u017c np. w Strefie Gazy. Tam jest ca\u0142e pokolenie m\u0142odych ludzi, kt\u00f3rzy nigdy nie mogli wyjecha\u0107. Gaza jest obl\u0119\u017cona przez Izrael i zamkni\u0119ta. Ludzie urodzeni w latach 90. mieli bardzo ma\u0142e szanse wyjecha\u0107 i zobaczy\u0107 chocia\u017cby Jerozolim\u0119. Ale za ka\u017cdym razem, kiedy co\u015b si\u0119 dzieje pod Al-Aks\u0105, oni pierwsi id\u0105 protestowa\u0107.<\/span><\/p>\n

Te protesty, kt\u00f3re pokazuje potem telewizja i m\u00f3wi o agresywnych t\u0142umach wyrostk\u00f3w rzucaj\u0105cych kamieniami\u2026<\/strong><\/p>\n

Protesty w samej Gazie s\u0105 absurdalne, bo tam nie ma ju\u017c izraelskich \u017co\u0142nierzy, wszyscy wycofali si\u0119 w 2005 roku. Ale Gaza jest wi\u0119zieniem. Wi\u0119c co ci ludzie mog\u0105 zrobi\u0107? Mog\u0105 podej\u015b\u0107 pod mur, pod jakie\u015b wie\u017ce stra\u017cnicze czy p\u0142ot oddzielaj\u0105cy Izrael od Strefy Gazy, mog\u0105 pr\u00f3bowa\u0107 rzuca\u0107 kamieniami. Te kamienie nigdy nie dolatuj\u0105 do \u017co\u0142nierzy. By\u0142am na kilkunastu takich protestach i to jest strasznie smutny widok, masa m\u0142odych ludzi, kt\u00f3rzy podpalaj\u0105 opony, pr\u00f3buj\u0105 rzuca\u0107 kamieniami, a izraelscy \u017co\u0142nierze strzelaj\u0105 do nich jak do kaczek. Z tych protest\u00f3w co chwil\u0119 wynosi si\u0119 rannych i zabitych.<\/span><\/p>\n

Od og\u0142oszenia decyzji Trumpa izraelscy \u017co\u0142nierze zastrzelili w trakcie przygranicznych protest\u00f3w w Gazie kilka os\u00f3b. W\u015br\u00f3d nich by\u0142 m\u0119\u017cczyzna na w\u00f3zku, Ibrahim Abu Thuraya. On si\u0119 sta\u0142 w ostatnich latach ikon\u0105 tych protest\u00f3w. Jakie m\u00f3g\u0142 stanowi\u0107 zagro\u017cenie?<\/span><\/p>\n

\n

Israeli sniper killed Ibrahim Abu Thuraya today in East Gaza protests (he already lost his two legs in previous Israel attacks on Gaza).<\/strong><\/p>\n

Palestine’s case before International Criminal Court must move forward\u00a0pic.twitter.com\/zxIWcxo17D<\/a><\/strong><\/p>\n

\u2014 Fadi Al-Qadi (@fqadi)\u00a0December 15, 2017<\/a><\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Dwa pa\u0144stwa ze stolic\u0105 w jednym mie\u015bcie. To w og\u00f3le mo\u017cliwe?<\/strong><\/p>\n

Moim zdaniem idealnie by\u0142oby, gdyby kt\u00f3rego\u015b dnia mog\u0142aby to by\u0107 jedna stolica, w jednym pa\u0144stwie, w kt\u00f3rym wszyscy maj\u0105 r\u00f3wne prawa. W kt\u00f3rym kasuj\u0105 si\u0119 nawzajem te dwa nacjonalizmy i nie trzeba rozstrzyga\u0107, kto ma mie\u0107 wi\u0119cej praw i czyje jest to miejsce, bo ono mo\u017ce by\u0107 po prostu wsp\u00f3lne. Takie licytowanie si\u0119 na histori\u0119 b\u0119dzie zawsze problematyczne i zmusza do wchodzenia w dyskurs nacjonalistyczny, kt\u00f3ry jest bez sensu.<\/span><\/p>\n

To nie jest jeszcze bardziej utopijne ni\u017c dwa pa\u0144stwa ze wsp\u00f3ln\u0105 stolic\u0105?<\/strong><\/p>\n

O tym, \u017ce mamy dzi\u015b koniec procesu pokojowego i \u017ce nie b\u0119dzie dw\u00f3ch pa\u0144stw, tylko jedno, m\u00f3wi si\u0119 przynajmniej od kilku lat. O tym decyduje praktyka, realia na miejscu. Na Zachodnim Brzegu jest coraz wi\u0119cej izraelskich osiedli. Jak spojrze\u0107 na map\u0119, to one nie s\u0105 wcale przy granicy, tylko w samym sercu Zachodniego Brzegu: na p\u00f3\u0142nocy, w okolicach Ramallah, kt\u00f3re jest tu\u017c nad Jerozolim\u0105, w po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci, wsz\u0119dzie.<\/span><\/p>\n

No wi\u0119c jest pytanie: jak tam zrobi\u0107 pa\u0144stwo palesty\u0144skie?<\/strong><\/p>\n

No w\u0142a\u015bnie. Mo\u017cna podzieli\u0107 ca\u0142e to terytorium na ma\u0142e bantustany, wy\u0142uska\u0107 z niego palesty\u0144skie miasta i da\u0107 im jak\u0105\u015b autonomi\u0119 \u2013 ale to ju\u017c nie b\u0119dzie pa\u0144stwo (zreszt\u0105 taki stan jest tam dzi\u015b \u2013 de facto jedno pa\u0144stwo praktykuj\u0105ce apartheid).<\/span><\/p>\n