{"id":91364,"date":"2021-12-19T17:09:43","date_gmt":"2021-12-19T15:09:43","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=91364"},"modified":"2021-12-13T08:10:20","modified_gmt":"2021-12-13T06:10:20","slug":"09-09-58","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=91364","title":{"rendered":"Udawa\u0142 ocalonego z Holocaustu, zg\u0142osi\u0142 si\u0119 po odszkodowanie. Chcia\u0142 zosta\u0107 milionerem, zosta\u0142 ofiar\u0105"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Udawa\u0142 ocalonego z Holocaustu, zg\u0142osi\u0142 si\u0119 po odszkodowanie. Chcia\u0142 zosta\u0107 milionerem, zosta\u0142 ofiar\u0105<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Pawe\u0142 Smole\u0144ski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Fot. Shutterstock<\/em><\/span><\/p>\n

Pierwsze, co zrobi\u0142, to wytatuowa\u0142 sobie na przedramieniu obozowy numer<\/strong><\/span><\/h4>\n

Napisa\u0142 (a mo\u017ce opisa\u0142?) t\u0119 histori\u0119 kto\u015b, kto sam by\u0142 tak niezwyk\u0142y, \u017ce w\u0142a\u015bnie taka opowie\u015b\u0107 (prawdziwa? nieprawdziwa?) mog\u0142a wpa\u015b\u0107 mu pod pi\u00f3ro. Pewno\u015bci nie ma tu \u017cadnej, bowiem autor opowiada\u0142 o bohaterze zawile i przez mg\u0142\u0119, wi\u0119c \u00f3w\u017ce bohater \u2013 kaza\u0142 na siebie m\u00f3wi\u0107 Cziket; ani to imi\u0119, ani nazwisko \u2013 m\u00f3g\u0142 by\u0107 albo go nie by\u0142o. No i co z tego, skoro o nim s\u0142ysza\u0142em.<\/span><\/p>\n

Autor Cziketowej opowie\u015bci nazywa\u0142 si\u0119 Israel Segal i by\u0142 przez trzy dekady jednym z najpopularniejszych izraelskich dziennikarzy. Za\u015b przy okazji, a mo\u017ce przede wszystkim \u2013 cz\u0142owiekiem niezwykle odwa\u017cnym, cho\u0107 niekt\u00f3rzy powiadali, \u017ce upartym i trudnym. Lata temu rozmawiali\u015bmy w kawiarni Tolaat Sfarim przy placu Icchaka Rabina w Tel Awiwie. Zna\u0142em go kr\u00f3tko, lecz kiedy odszed\u0142, poczu\u0142em wielk\u0105 strat\u0119.<\/span><\/p>\n

Urodzi\u0142 si\u0119 u schy\u0142ku Brytyjskiego Mandatu w Palestynie w jerozolimskiej dzielnicy Sza\u2019arei Hesed, niegdy\u015b religijnej, a dzisiaj zasiedlanej przez ortodoksyjnych \u017byd\u00f3w z angloj\u0119zycznych diaspor. Jego rodzina przestrzega\u0142a zasad koszerno\u015bci, w szabat chodzi\u0142a do synagogi. Lecz pewnego dnia mama, kt\u00f3ra chcia\u0142a by\u0107 dobr\u0105 \u017byd\u00f3wk\u0105, ale marzy\u0142a r\u00f3wnie\u017c o byciu dobr\u0105 Izraelk\u0105, przesta\u0142a w domu m\u00f3wi\u0107 w jidysz, a syn\u00f3w zach\u0119ca\u0142a, by pr\u00f3cz Tory studiowali matematyk\u0119 i filozofi\u0119 oraz \u015bwiatow\u0105 literatur\u0119.<\/span><\/p>\n

Nadto na barkach mamy \u2013 jak wielu kobiet z bardzo religijnych rodzin \u2013 spoczywa\u0142 obowi\u0105zek pracy, gdy m\u0105\u017c i synowie studiowali w jesziwach. Bez podejrzliwych spojrze\u0144 s\u0105siad\u00f3w i natr\u0119tnych pyta\u0144 najbli\u017cszych mog\u0142a wychodzi\u0107 poza granice religijnych dzielnic. Odwa\u017cy\u0142a si\u0119 przysiada\u0107 w kawiarniach i czyta\u0107 gazety oraz po\u017cycza\u0107 ksi\u0105\u017cki w \u015bwieckich bibliotekach. Nawet z czasem przesta\u0142a si\u0119 ubiera\u0107 jak ortodoksyjna \u017byd\u00f3wka, cho\u0107 nie wygl\u0105da\u0142a tak modnie jak panie z ulicy Jaffskiej lub Ben Jehudy. Israel wspomina\u0142, \u017ce jego rodzice powoli stawali si\u0119 religijnymi syjonistami.<\/span><\/p>\n

<\/div>\n

Tyle \u017ce w domu si\u0119 nie przelewa\u0142o, a ultraortodoksyjni s\u0105siedzi podpowiadali: zostawcie te \u015bwieckie brednie, wr\u00f3\u0107cie do \u0179r\u00f3d\u0142a. A i starszy brat Israela, Dan, wczesny nastolatek uwielbiaj\u0105cy studia i atmosfer\u0119 jerozolimskiej jesziwy, suszy\u0142 rodzicom g\u0142ow\u0119. Z\u0142amali si\u0119. Ile w nowej postawie mamy by\u0142o mimikry, ketmana \u00e0 rebours? \u2013 Israel nigdy tego nie odkry\u0142.<\/span><\/p>\n

Pod\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 pod krzywd\u0119 narodu<\/strong><\/h5>\n

Historia zanotowana przez Segala idzie mniej wi\u0119cej tak. Cziket, permanentnie do\u015bwiadczany przez los brakiem kasy, umy\u015bli\u0142 sobie, jak zarobi du\u017ce pieni\u0105dze. Mo\u017ce nie do ko\u0144ca w spos\u00f3b uczciwy, ale jednak historyczna krzywda narodu jest tak ogromna i wyj\u0105tkowa, naznacza traum\u0105 wszystkich \u017byd\u00f3w, \u017ce mo\u017ce si\u0119 pod ni\u0105 pod\u0142\u0105czy\u0107. Wszak uczy\u0142 si\u0119 w szkole o okropie\u0144stwach Zag\u0142ady, zna\u0142 na pami\u0119\u0107 nazwy oboz\u00f3w \u015bmierci, wys\u0142ucha\u0142 w wieku wczesnodoros\u0142ym procesu Adolfa Eichmann<\/strong><\/span>a<\/a> (w Izraelu nie by\u0142o jeszcze telewizji), a ten otworzy\u0142 usta Ocalonym, dotychczas kryj\u0105cym swoje prze\u017cycia w najtajniejszych schowkach duszy.<\/span><\/p>\n

Oto wi\u0119c \u00f3w Izraelczyk postanowi\u0142, \u017ce naprawd\u0119 du\u017ce pieni\u0105dze zap\u0142ac\u0105 mu Niemcy, osobliwie za\u015b pewien koncern chemiczny, a mo\u017ce metalowy, kt\u00f3ry podczas wojny korzysta\u0142 z kator\u017cniczej pracy \u017cydowskich niewolnik\u00f3w. Strza\u0142 pewny i gwarantowany; Niemcy musz\u0105 p\u0142aci\u0107 i p\u0142ac\u0105 odszkodowania za Szoah. A \u017ce niekiedy nie przejawiaj\u0105 w tym zapa\u0142u, mno\u017c\u0105 przeszkody, graj\u0105 na czas i szukaj\u0105 rozlicznych wym\u00f3wek, jego opowie\u015b\u0107 jako Ocalonego musi by\u0107 perfekcyjna.<\/span><\/p>\n

Pierwsze, co zrobi\u0142, to wytatuowa\u0142 sobie na przedramieniu obozowy numer. Potem rozpocz\u0105\u0142 przygotowania, a te zaj\u0119\u0142y mu kilka lat i wymaga\u0142y wielkiego wysi\u0142ku.<\/span><\/p>\n

Zakazani Darwin i Nietzsche<\/strong><\/h5>\n

Brat Israela, Dan, rozpocz\u0105\u0142 studia w jesziwie Poniewie\u017c w podtelawiwskim Bnei Brak, za\u0142o\u017conej drzewiej w litewskim miasteczku o takiej w\u0142a\u015bnie nazwie. Dla ortodoksyjnych \u017byd\u00f3w Harvard, Oksford i Sorbona w jednym. Je\u015bli absolwentowi Poniewie\u017ca nie powiedzie si\u0119 w dalszym \u017cyciu, to oczywisty znak, i\u017c B\u00f3g go po prostu nie lubi.<\/span><\/p>\n

Wkr\u00f3tce do Dana do\u0142\u0105czy\u0142 Israel, a obaj niezwykle bystrzy, poj\u0119tni i pracowici. Najwi\u0119ksi rabini i m\u0119drcy wr\u00f3\u017cyli im wielk\u0105 karier\u0119 oraz polityczne wp\u0142ywy, cho\u0107 s\u0142owa \u201epolityka” nie u\u017cywali, bo nie przystoi to osobom duchownym. Z tej pary Israel, mimo \u017ce m\u0142odszy, uchodzi\u0142 za zdolniejszego.<\/span><\/p>\n

Lecz Israel si\u0142\u0119 i niezale\u017cno\u015b\u0107 odziedziczy\u0142 po mamie, a na dodatek podziela\u0142 jej mi\u0142o\u015b\u0107 do ksi\u0105\u017cek. Podczas wakacji, \u015bwiadom, \u017ce pope\u0142nia wielki grzech, chodzi\u0142 do \u015bwieckiej biblioteki. Bibliotekarka, starsza, nobliwa pani, szybko pozna\u0142a si\u0119 na ciekawskim ch\u0142opcu. Nie mog\u0142a przewidzie\u0107, \u017ce podsuwane mu lektury dramatycznie zawa\u017c\u0105 na przysz\u0142o\u015bci Segala.<\/span><\/p>\n

Pierwsz\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0105, po kt\u00f3rej co\u015b klikn\u0119\u0142o, by\u0142 opas\u0142y tom \u201eO powstawaniu gatunk\u00f3w<\/strong><\/span>“<\/a>. Na stronie tytu\u0142owej widnia\u0142o ogromne zdj\u0119cie Darwina \u2013 brodaty, siwy, w kapeluszu i drucianych okularach, zupe\u0142nie jak ulubiony rabin Israela z jesziwy Poniewie\u017c. Tak wygl\u0105daj\u0105cy cz\u0142owiek nie mo\u017ce g\u0142osi\u0107 wyssanych z palca bzdur. Na dodatek kilka miesi\u0119cy wcze\u015bniej ten\u017ce rabin, Elizech Szach, szanowany za m\u0105dro\u015b\u0107 i przymioty moralne, poleci\u0142 Segalowi, by przed frontem ca\u0142ej szko\u0142y rozni\u00f3s\u0142 w py\u0142 teori\u0119 ewolucji.<\/span><\/p>\n

Israel przemieli\u0142 na drobny mak bezbo\u017cne, puste i zawracaj\u0105ce g\u0142ow\u0119 teoryjki, i\u017c cz\u0142owiek pochodzi od ma\u0142py. Nie do\u015b\u0107, \u017ce u\u017cy\u0142 argument\u00f3w ze \u015bwi\u0119tych ksi\u0105g, to jeszcze potrafi\u0142 zakpi\u0107 i wyszydzi\u0107 tak, \u017ce s\u0142uchacze p\u0119kali ze \u015bmiechu. A tu nagle go\u015b\u0107, kt\u00f3rego idee znokautowa\u0142, wygl\u0105da jak \u017cydowski m\u0119drzec. Chyba wi\u0119c ulubiony rabin z Poniewie\u017ca nie jest a\u017c tak bardzo ajajaj, skoro opowiada\u0142, \u017ce teorie o ma\u0142pie \u2013 matce ludzi wymy\u015bli\u0142 niejaki Freud, a nie Darwin. Skoro rebe myli nazwiska, to mo\u017ce nie jest wszystkowiedz\u0105cy.<\/span><\/p>\n

Ale wszystko mog\u0142oby potoczy\u0107 si\u0119 inaczej (wszak znamy ludzi, kt\u00f3rzy tkwi\u0105 przy raz uznanych pogl\u0105dach), gdyby bibliotekarka nie podsun\u0119\u0142a Segalowi \u201eTako rzecze Zaratustra<\/strong><\/span>“<\/a>. Tam za\u015b \u2013 stoi jak w\u00f3\u0142 \u2013 Fryderyk Nietzsche napisa\u0142, \u017ce B\u00f3g umar\u0142. Nie mo\u017ce by\u0107 gorszej wiadomo\u015bci.<\/span><\/p>\n

Israel zemdla\u0142, a kiedy oprzytomnia\u0142, zdj\u0105\u0142 chasydzki czarny kapelusz i kip\u0119. Napisa\u0142 do ulubionego rabina z Poniewie\u017ca, \u017ce odchodzi. Do domu ju\u017c nie wr\u00f3ci\u0142. Nie mia\u0142 ubrania na zmian\u0119, wi\u0119c przechodnie mieli go, ubranego w czarne spodnie do kolan, bia\u0142e po\u0144czochy, kt\u00f3re szybko sta\u0142y si\u0119 szare, i przyd\u0142ugi cha\u0142at, lecz z go\u0142\u0105 g\u0142ow\u0105, za regularnego wariata, a co najmniej za pomylonego przebiera\u0144ca.<\/span><\/p>\n

Przygotowania do roli \u017cycia<\/span><\/strong><\/h5>\n

Cziket postanowi\u0142 by\u0107 przebiera\u0144cem doskona\u0142ym. Sam numer na przedramieniu, skrupulatnie dopasowany do konkretnego kacetu oraz lat, kt\u00f3re mia\u0142 w nim sp\u0119dzi\u0107, m\u00f3g\u0142 wywie\u015b\u0107 w pole tylko naiwnych. Dlatego czyta\u0142 literatur\u0119 obozow\u0105, relacje \u015bwiadk\u00f3w i rozprawy historyk\u00f3w, pilnie chadza\u0142 na akademickie wyk\u0142ady, by zdoby\u0107 wiedz\u0119 najdog\u0142\u0119bniejsz\u0105, z najpierwszych lub najbardziej fachowych ust.<\/span><\/p>\n

Ale wiedza to zdecydowanie za ma\u0142o, by stworzy\u0107 perfekcyjn\u0105 mistyfikacj\u0119. Odwiedza\u0142 wi\u0119c Cziket gabinety psychiatr\u00f3w i psycholog\u00f3w, uczestniczy\u0142 w grupowych sesjach, gdzie podgl\u0105da\u0142 Ocalonych, uczy\u0142 si\u0119 ich reakcji na traumy, a nawet sposobu m\u00f3wienia i chodzenia. Wiedzia\u0142 wi\u0119c, kiedy powinien szlocha\u0107, a kiedy zastygn\u0105\u0107 w niemym stuporze. By\u0142 ju\u017c tak dobry jak wybitny aktor przygotowuj\u0105cy si\u0119 do roli \u017cycia; gdyby kazano mu zagra\u0107 Hamleta, by\u0142by najprawdziwszym Hamletem, gdyby przysz\u0142o mu gra\u0107 kr\u00f3la Leara, sam kr\u00f3l Lear uzna\u0142by, i\u017c Cziket to oszala\u0142y w\u0142adca.<\/span><\/p>\n

Nasta\u0142 wi\u0119c czas, by wyst\u0105pi\u0107 do niemieckiego koncernu o odszkodowanie. Niemcy, jak mieli w zwyczaju, zrazu odm\u00f3wili. Cziket oskar\u017cy\u0142 ich przed izraelskim s\u0105dem. Niemcy, znowu wedle rutyny, naj\u0119li izraelskich adwokat\u00f3w (w ko\u0144cu obro\u0144c\u0105 Iwana Demianiuka, oprawcy i mordercy z Sobiboru, by\u0142 \u017cydowski prawnik Joram Szeftel). Lecz sprawa by\u0142a dla nich nie do wygrania.<\/span><\/p>\n

Upadek i wzlot Israela<\/strong><\/h5>\n

Ale wiedza to zdecydowanie za ma\u0142o, by stworzy\u0107 perfekcyjn\u0105 mistyfikacj\u0119. Odwiedza\u0142 wi\u0119c Cziket gabinety psychiatr\u00f3w i psycholog\u00f3w, uczestniczy\u0142 w grupowych sesjach, gdzie podgl\u0105da\u0142 Ocalonych, uczy\u0142 si\u0119 ich reakcji na traumy, a nawet sposobu m\u00f3wienia i chodzenia. Wiedzia\u0142 wi\u0119c, kiedy powinien szlocha\u0107, a kiedy zastygn\u0105\u0107 w niemym stuporze. By\u0142 ju\u017c tak dobry jak wybitny aktor przygotowuj\u0105cy si\u0119 do roli \u017cycia; gdyby kazano mu zagra\u0107 Hamleta, by\u0142by najprawdziwszym Hamletem, gdyby przysz\u0142o mu gra\u0107 kr\u00f3la Leara, sam kr\u00f3l Lear uzna\u0142by, i\u017c Cziket to oszala\u0142y w\u0142adca.<\/span><\/p>\n

Nasta\u0142 wi\u0119c czas, by wyst\u0105pi\u0107 do niemieckiego koncernu o odszkodowanie. Niemcy, jak mieli w zwyczaju, zrazu odm\u00f3wili. Cziket oskar\u017cy\u0142 ich przed izraelskim s\u0105dem. Niemcy, znowu wedle rutyny, naj\u0119li izraelskich adwokat\u00f3w (w ko\u0144cu obro\u0144c\u0105 Iwana Demianiuka, oprawcy i mordercy z Sobiboru, by\u0142 \u017cydowski prawnik Joram Szeftel). Lecz sprawa by\u0142a dla nich nie do wygrania.<\/span><\/p>\n

Upadek i wzlot Israela<\/strong><\/h5>\n

Tych, kt\u00f3rzy p\u0142akali nad Deborah Feldman, ultraortodoksyjn\u0105 \u017byd\u00f3wk\u0105 zrywaj\u0105c\u0105 ze spo\u0142eczno\u015bci\u0105, gdzie wyros\u0142a, wysz\u0142a za m\u0105\u017c i urodzi\u0142a, zach\u0119cam, by pochylili si\u0119 nad losem Israela. Przypadki Deborah, oddane w autobiograficznej ksi\u0105\u017cce przerobionej na nader popularny serial \u201eUnorthodox”<\/a><\/strong><\/span>, cho\u0107 przera\u017caj\u0105ce, to ma\u0142e miki w por\u00f3wnaniu z jego \u017cyciem. Jego brat Dan po uko\u0144czeniu Poniewie\u017ca zosta\u0142 jednym z najbardziej wp\u0142ywowych izraelskich rabin\u00f3w, mia\u0142 w\u0142adz\u0119 jak wielu ministr\u00f3w gabinetu razem wzi\u0119tych. Israel nie m\u00f3g\u0142 kontaktowa\u0107 si\u0119 z rodzin\u0105. Odprawiono nad nim ceremoni\u0119 \u017ca\u0142obn\u0105, bo dla ultraortodoksyjnej spo\u0142eczno\u015bci po prostu umar\u0142. Kiedy w szpitalu kona\u0142 ojciec i b\u0142aga\u0142, by dopuszczono do niego ukochanego m\u0142odszego syna \u2013 kt\u00f3ry akurat siedzia\u0142 w szpitalnym korytarzu \u2013 starszy brat Dan oznajmi\u0142 umieraj\u0105cemu, \u017ce nigdy nie mia\u0142 syna Israela. A potem odm\u00f3wi\u0142 bratu uczestnictwa w pogrzebie.<\/span><\/p>\n

Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce wedle wielu ultraortodoks\u00f3w mocno przesadzi\u0142. Kiedy wi\u0119c umar\u0142a matka Israela, Dan nie stawia\u0142 przeszk\u00f3d. Ale i tak poch\u00f3wek by\u0142 szokiem dla Segala. Opowiada\u0142 mi, \u017ce matka ca\u0142e \u017cycie chcia\u0142a, by \u017cegna\u0107 j\u0105 po hebrajsku. Dan zarz\u0105dzi\u0142, \u017ce zrobi\u0105 to w jidysz, bo \u015bwi\u0119ty j\u0119zyk jest zarezerwowany dla wy\u017cszych spraw.<\/span><\/p>\n

A i po \u015bwieckiej stronie nie by\u0142o nic lepiej. Izrael, z go\u0142\u0105 g\u0142ow\u0105, ale w cha\u0142acie, robi\u0142 za meszuge. Od swoich m\u00f3g\u0142 liczy\u0107 tylko na pot\u0119pienie. \u015awieccy na jego widok odwracali g\u0142owy, bo mia\u0142 potargane w\u0142osy, by\u0142 zaro\u015bni\u0119ty, \u015bmierdzia\u0142. Lecz co si\u0119 dziwi\u0107, przez kilkadziesi\u0105t miesi\u0119cy sypia\u0142 w parkach lub na p\u0119tlach autobus\u00f3w, nie pracowa\u0142, nie mia\u0142 grosza i dojada\u0142 resztki w najpo\u015bledniejszych knajpach. A je\u015bli jaki\u015b przechodzie\u0144 przem\u00f3g\u0142 obrzydzenie i odezwa\u0142 si\u0119 do Israela, Segal m\u00f3g\u0142 go nie zrozumie\u0107: hebrajski ulicy to inny j\u0119zyk, ni\u017c nauczy\u0142a go matka.<\/span><\/p>\n

Z niebytu wyci\u0105gn\u0119\u0142o go wojsko; dowiedzia\u0142 si\u0119, \u017ce powinien s\u0142u\u017cy\u0107 w armii, o czym w Poniewie\u017cu nikt mu nie powiedzia\u0142. Po wojsku by\u0142 ju\u017c tylko lot ku g\u00f3rze: reporter i prezenter w og\u00f3lnokrajowej rozg\u0142o\u015bni Kol Israel, anchorman w telewizyjnym prime timie przepytuj\u0105cy premier\u00f3w i prezydent\u00f3w, wydawca najpopularniejszych program\u00f3w, autorytet, r\u00f3wnie\u017c dla tych w\u0105tpi\u0105cych w Stw\u00f3rc\u0119; m\u0142odzi chasydzi przysy\u0142ali mu anonimowe listy z pytaniem, jak \u017cy\u0107.<\/span><\/p>\n

A\u017c umar\u0142, zupe\u0142nie niepotrzebnie. Mia\u0142 64 lata.<\/span><\/p>\n

Dusza Ocalonego<\/strong><\/h5>\n

Kiedy wi\u0119c dosz\u0142o do procesu, ten ci\u0105gn\u0105\u0142 si\u0119 kilka \u0142adnych chwil. Cziket \u017cy\u0142 przekonaniem, i\u017c wkr\u00f3tce b\u0119dzie bogaty. Ostatnia rozprawa mia\u0142a by\u0107 przypiecz\u0119towaniem sukcesu. Otwieraj\u0105 si\u0119 drzwi i obrona wprowadza na sal\u0119 jakiego\u015b cz\u0142owieka. Starszy m\u0119\u017cczyzna, zupe\u0142nie jak Cziket, przygi\u0119ty traum\u0105 Holocaustu jak Cziket, m\u00f3wi\u0105cy i chodz\u0105cy jak Cziket, na dodatek z takim samym numerem na przedramieniu. Izraelscy prawnicy niemieckiego koncernu siedz\u0105cego po uszy w Zag\u0142adzie znale\u017ali decyduj\u0105cego \u015bwiadka. Cziket zosta\u0142 z r\u0119k\u0105 w nocniku.<\/span><\/p>\n

Ale czy aby naprawd\u0119 nic Cziketowi nie przyby\u0142o?<\/span><\/p>\n

Po procesie wykwalifikowani psychiatrzy orzekli, \u017ce Cziket jest z punktu widzenia nauki Ocalonym, cho\u0107 nim nie by\u0142. Prze\u017cywa\u0142 w snach obozowe koszmary, chowa\u0142 w domowych zakamarkach drobiny zesch\u0142ego chleba, \u017ceby by\u0142o na czarn\u0105 godzin\u0119, ba\u0142 si\u0119 mundur\u00f3w, krzyk\u00f3w, du\u017cych ps\u00f3w, szczeg\u00f3lnie owczark\u00f3w niemieckich. Mo\u017cna by\u0142o s\u0105dzi\u0107 go za pr\u00f3b\u0119 oszustwa, lecz specjali\u015bci orzekli, \u017ce Cziket ma dusz\u0119, emocje i psychik\u0119 Ocalonego, mimo i\u017c wszystko sobie wymy\u015bli\u0142.<\/span><\/p>\n

Israel nie zanotowa\u0142, co dalej si\u0119 z nim dzia\u0142o.<\/span><\/p>\n

Przypowie\u015b\u0107 o Zag\u0142adzie<\/strong><\/h5>\n

Odszed\u0142 w 2007 roku. Wcze\u015bniej cierpia\u0142 \u2013 jak opowiadano \u2013 na nieznan\u0105 chorob\u0119, kt\u00f3ra zabija narz\u0105dy wewn\u0119trzne. Zawsze du\u017co pali\u0142 \u2013 tyto\u0144 i zio\u0142o \u2013 i umia\u0142 popi\u0107, a bo co. Chyba lubi\u0142 graniczne sytuacje, je\u017adzi\u0142 za szybko, wi\u0119c kiedy dopad\u0142 go rozleg\u0142y zawa\u0142, p\u0119dzi\u0142 Ayalonem, obwodnic\u0105 Tel Awiwu. Wyci\u0105gni\u0119to go z wraku, nie mia\u0142 prawa obudzi\u0107 si\u0119 z komy, a jednak wyszed\u0142 z intensywnej terapii do domu. Tyle \u017ce po miesi\u0105cu zn\u00f3w co\u015b si\u0119 sta\u0142o i Israel odszed\u0142. Jego brat Dan, pot\u0119\u017cny rabin i facet dojrza\u0142y, bo pod siedemdziesi\u0105tk\u0119, og\u0142osi\u0142, \u017ce Israelowi nie nale\u017cy si\u0119 siedmiodniowa \u017ca\u0142oba, kt\u00f3r\u0105 wedle nakaz\u00f3w Prawa trzeba odprawi\u0107 nad ka\u017cdym zmar\u0142ym \u017bydem. I zdaje mi si\u0119, \u017ce niekt\u00f3rzy cieszyli si\u0119 z jego \u015bmierci.<\/span><\/p>\n

Ale te\u017c wielu p\u0142aka\u0142o. Doczeka\u0142 si\u0119 t\u0142umnego pogrzebu, wspomnieniowych artyku\u0142\u00f3w oraz po\u015bmiertnych pochwa\u0142. Ma wci\u0105\u017c tysi\u0105ce wyznawc\u00f3w, uznaj\u0105cych ka\u017cde jego s\u0142owo za nieomyln\u0105 wskaz\u00f3wk\u0119, by uczciwie i\u015b\u0107 przez \u017cycie. Ma te\u017c o czym rozmy\u015bla\u0107, gdy\u017c na po\u0142y autobiograficzna ksi\u0105\u017cka \u201eOpiekun mojego brata” sta\u0142a si\u0119 bestsellerem i doczeka\u0142a wielu nagr\u00f3d. Ortodoksi nigdy jej nie przeczytaj\u0105, a je\u015bli tak \u2013 niekt\u00f3rzy zdejm\u0105 kipy z g\u0142owy. Dan wie o tym, wi\u0119c musi si\u0119 ba\u0107. Z pewno\u015bci\u0105 nie opowiada swoim chasydom o sukcesach brata.<\/span><\/p>\n

Cziket te\u017c trafi\u0142 do ksi\u0105\u017cki. To opowie\u015b\u0107 zatytu\u0142owana \u201ePojedyncze pary” wydana dwa lata przed \u015bmierci\u0105. Czy jest tam tylko troch\u0119 Cziketa (jest wytatuowany numer), czy mo\u017ce wi\u0119cej \u2013 trudno orzec. Tak samo jak nie wiemy, czy Cziket w og\u00f3le by\u0142, a je\u015bli by\u0142, czy tak si\u0119 nazywa\u0142.<\/span><\/p>\n

Rozmawiali\u015bmy o nim wiele lat temu, a ja wci\u0105\u017c mam w pami\u0119ci t\u0119 pogaduch\u0119. I ci\u0105gle nie wiem, dlaczego Israel opisa\u0142 jego histori\u0119. By\u0107 mo\u017ce wyt\u0142umaczenie jest najprostsze z mo\u017cliwych: to opowie\u015b\u0107 tak efektowna, \u017ce nie mo\u017cna jej nie zapisa\u0107, i wszystko jedno, czy pochodzi z \u017cycia, czy ul\u0119g\u0142a si\u0119 w g\u0142owie autora. Albo \u2013 sprawnie skrojony thriller o k\u0142amstwie doskona\u0142ym, kt\u00f3re na ko\u0144cu rozsypuje si\u0119 w py\u0142.<\/span><\/p>\n

Ale te\u017c los Cziketa \u2013 wymy\u015blony czy prawdziwy \u2013 mo\u017ce by\u0107 przypowie\u015bci\u0105 o Zag\u0142adzie; do\u015bwiadcza\u0142e\u015b jej osobi\u015bcie, nie do\u015bwiadcza\u0142e\u015b, dziedziczysz w genach po przodkach lub nie dziedziczysz, lecz je\u015bli jeste\u015b \u017bydem, nawet kanciarzem z pozaeuropejskim rodowodem, takie jest po prostu twoje dziedzictwo.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Udawa\u0142 ocalonego z Holocaustu, zg\u0142osi\u0142 si\u0119 po odszkodowanie. Chcia\u0142 zosta\u0107 milionerem, zosta\u0142 ofiar\u0105 Pawe\u0142 Smole\u0144ski Fot. Shutterstock Pierwsze, co zrobi\u0142, to wytatuowa\u0142 sobie na przedramieniu obozowy numer Napisa\u0142 (a mo\u017ce opisa\u0142?) t\u0119 histori\u0119 kto\u015b, kto sam by\u0142 tak niezwyk\u0142y, \u017ce w\u0142a\u015bnie taka opowie\u015b\u0107 (prawdziwa? nieprawdziwa?) mog\u0142a wpa\u015b\u0107 mu pod pi\u00f3ro. Pewno\u015bci nie ma tu \u017cadnej, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/91364"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=91364"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/91364\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":91503,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/91364\/revisions\/91503"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=91364"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=91364"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=91364"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}