{"id":91531,"date":"2021-12-11T17:09:51","date_gmt":"2021-12-11T15:09:51","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=91531"},"modified":"2021-12-11T17:21:08","modified_gmt":"2021-12-11T15:21:08","slug":"15-09-68","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=91531","title":{"rendered":"“Mietek” z parczewskiego lasu. Historia z Polski Ludowej [ 1 ]"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>“Mietek” z parczewskiego lasu. Historia z Polski Ludowej<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Piotr Os\u0119ka<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Dzi\u0119ki dzia\u0142alno\u015bci w Gwardii Ludowej i Armii Ludowej Moczar zyska\u0142 po wojnie wysok\u0105 pozycj\u0119 w aparacie bezpiecze\u0144stwa. Ale te\u017c omal nie sta\u0142o si\u0119 to przyczyn\u0105 jego zguby, jako \u017ce Stalin nie ufa\u0142 towarzyszom, kt\u00f3rzy podczas wojny znale\u017ali si\u0119 na terenach nieobj\u0119tych kontrol\u0105 radzieck\u0105. Na… (Fot. NAC)<\/em><\/span><\/p>\n

Przez wiele lat Mieczys\u0142aw Moczar uchodzi\u0142 za jedn\u0105 z kluczowych os\u00f3b w komunistycznym aparacie w\u0142adzy i d\u0142ugo te\u017c by\u0142 podejrzewany, \u017ce celuje w urz\u0105d najwa\u017cniejszy – stanowisko przyw\u00f3dcy partii.<\/strong><\/span><\/h4>\n

W styczniu 1944 r. w obozie partyzanckim po\u015br\u00f3d Las\u00f3w Parczewskich dosz\u0142o do brzemiennego w skutki wydarzenia. Naprzeciwko siebie stan\u0119li partyzanci z radzieckiego zgrupowania na Polesiu i \u017co\u0142nierze Armii Ludowej. Przybyszami ze Wschodu dowodzi\u0142 przedwojenny polski komunista Leon Kasman wykonuj\u0105cy misj\u0119 zlecon\u0105 mu przez Moskw\u0119, natomiast grup\u0105 AL-owc\u00f3w komenderowa\u0142 Mieczys\u0142aw Moczar, 31-letni ambitny dzia\u0142acz PPR. Obaj chcieli, \u017ceby to ten drugi si\u0119 podporz\u0105dkowa\u0142.<\/span><\/p>\n

Kasman relacjonowa\u0142 po latach: Rozmowa trwa\u0142a par\u0119 godzin. Ja t\u0142umaczy\u0142em, on powtarza\u0142 swoje. Nagle wpada jeden z moich ludzi. – Wiesz, co si\u0119 dzieje? Jeste\u015bmy otoczeni! M\u00f3j oddzia\u0142 zajmowa\u0142 niewielkie opuszczone gospodarstwo w samym \u015brodku lasu, na polanie, gdzie sta\u0142 dworek – przyzwoity, wok\u00f3\u0142 ogr\u00f3d i ogromny magazyn. – Ludzie Moczara – us\u0142ysza\u0142em – w sile dwudziestu kilku siedz\u0105 dooko\u0142a dworku z broni\u0105 wycelowan\u0105 w nasz\u0105 stron\u0119, a nasi stoj\u0105 w oknach z automatami przygotowanymi do strza\u0142u. Przerazi\u0142em si\u0119. Wystarczy, by jeden nerwus pu\u015bci\u0142 salw\u0119 i zacznie si\u0119 rze\u017a. Sytuacja bez wyj\u015bcia .<\/span><\/p>\n

\n

Z kolei wsp\u00f3\u0142towarzysze Moczara zapami\u0119tali, jak odgra\u017ca\u0142 si\u0119 pod adresem rannego w nog\u0119 Kasmana: “Ja zlikwiduj\u0119 tego kulasa”. Chocia\u017c ostatecznie nie dosz\u0142o do rozlewu krwi, zwielokrotnione echa tego konfliktu mia\u0142y nieraz pobrzmiewa\u0107 w historii PRL.<\/span><\/p>\n

Kryptonim “Woron”<\/strong><\/h5>\n

Kim by\u0142 cz\u0142owiek, kt\u00f3ry po latach zostanie najpot\u0119\u017cniejszym szefem aparatu bezpiecze\u0144stwa w komunistycznej Polsce?<\/span><\/p>\n

Mieczys\u0142aw Moczar urodzi\u0142 si\u0119 w grudniu 1913 r. w rodzinie prawos\u0142awnego ch\u0142opa z Grodzie\u0144szczyzny jako Miko\u0142aj Demko. Jeszcze przed jego narodzinami ojciec przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do \u0141odzi, gdzie zarabia\u0142 jako robotnik i gdzie zwi\u0105za\u0142 si\u0119 te\u017c z KPP. Syn poszed\u0142 w ojcowskie \u015blady – po uko\u0144czeniu szko\u0142y podstawowej i kurs\u00f3w \u015blusarskich (na dalsz\u0105 nauk\u0119 rodzina nie mia\u0142a pieni\u0119dzy) zatrudni\u0142 si\u0119 w zak\u0142adach w\u0142\u00f3kienniczych Eitingona. W 1938 r. zosta\u0142 aresztowany i skazany na dwa lata za dzia\u0142alno\u015b\u0107 komunistyczn\u0105.<\/span><\/p>\n

Wyroku w ca\u0142o\u015bci nie odsiedzia\u0142 – na pocz\u0105tku wrze\u015bnia 1939 r. stra\u017cnicy uciekli przed nadci\u0105gaj\u0105cymi Niemcami, a skaza\u0144cy wy\u0142amali bramy i wydostali si\u0119 na wolno\u015b\u0107. Moczar dotar\u0142 do Bia\u0142egostoku znajduj\u0105cego si\u0119 w radzieckiej strefie okupacyjnej, i to w\u0142a\u015bnie tam rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 do\u015b\u0107 tajemniczy i po latach mocno zmitologizowany epizod jego \u017cycia. Zosta\u0142 komunistycznym agitatorem, a wkr\u00f3tce potem zwerbowa\u0142 go radziecki wywiad wojskowy. Po odbyciu kursu spadochronowego jako agent o kryptonimie “Woron” zosta\u0142 wys\u0142any z poufn\u0105 misj\u0105 na tereny zaj\u0119te przez Niemc\u00f3w. Niekt\u00f3rzy sk\u0142onni byli potem uznawa\u0107 to wydarzenie za moment zwrotny w karierze przysz\u0142ego szefa MSW, jednak – jak si\u0119 wydaje – na wyrost. Wiele wskazuje na to, \u017ce “Woron” by\u0142 tylko p\u0142otk\u0105, a jego mocodawcy – o czym si\u0119 przekonamy – szybko o nim zapomnieli.<\/span><\/p>\n

Po wybuchu wojny niemiecko-radzieckiej 22 czerwca 1941 r. Demko ponownie trafi\u0142 do \u0141odzi, gdzie odnowi\u0142 kontakty z towarzyszami z ruchu komunistycznego, a po utworzeniu Polskiej Partii Robotniczej zosta\u0142 jej cz\u0142onkiem. Kariera nabra\u0142a tempa – po kilkunastu miesi\u0105cach zosta\u0142 komendantem \u0141\u00f3dzkiego Obwodu Gwardii Ludowej (p\u00f3\u017aniejszej Armii Ludowej) i w tym te\u017c mniej wi\u0119cej okresie zmieni\u0142 imi\u0119 i nazwisko na Mieczys\u0142aw Moczar – now\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 wybra\u0142 ze wzgl\u0119d\u00f3w konspiracyjnych, ale ju\u017c pozosta\u0142 przy tym nazwisku.<\/span><\/p>\n

Komendant partyzancki<\/strong><\/h5>\n

Jako dow\u00f3dca partyzancki nie m\u00f3g\u0142 si\u0119 pochwali\u0107 wi\u0119kszymi sukcesami, chocia\u017c o swoich umiej\u0119tno\u015bciach militarnych mia\u0142 chyba wysokie mniemanie. Zasada “mierz si\u0142y na zamiary”, kt\u00f3rej ho\u0142dowa\u0142, sprawi\u0142a, \u017ce jego oddzia\u0142 kilka razy znalaz\u0142 si\u0119 w naprawd\u0119 powa\u017cnych tarapatach i tylko kosztem du\u017cych strat zdo\u0142a\u0142 si\u0119 wyrwa\u0107 z niemieckiego okr\u0105\u017cenia. \u015awiadkowie zapami\u0119tali, \u017ce “Mietek”, bo tak brzmia\u0142 partyzancki pseudonim Moczara, mia\u0142 sk\u0142onno\u015b\u0107 do lekcewa\u017cenia niebezpiecze\u0144stwa i przeceniania warto\u015bci bojowej swojego oddzia\u0142u. Lubi\u0142 te\u017c wypi\u0107, a po alkoholu robi\u0142 si\u0119 wyj\u0105tkowo brawurowy.<\/span><\/p>\n

W maju 1944 r. Moczar dosta\u0142 polecenie, aby przej\u015b\u0107 z las\u00f3w lubelskich w kieleckie – wspomina\u0142 Antoni Bo\u0144ski, oficer jednego z radzieckich oddzia\u0142\u00f3w partyzanckich, kt\u00f3re operowa\u0142y w tym regionie. – Przypuszcza\u0142em, \u017ce to polecenie musi by\u0107 natychmiast wykonane, wiedzieli\u015bmy bowiem, \u017ce w Lublinie jest na uzupe\u0142nieniu niemiecka dywizja wikingowska [5. Dywizja Pancerna SS “Wiking<\/a>“]. I tak zak\u0142adali\u015bmy, \u017ce jak tylko [ludzie Moczara] si\u0119 rusz\u0105 – co zreszt\u0105 si\u0119 sta\u0142o – to Niemcy p\u00f3jd\u0105 w \u015blad za oddzia\u0142ami polskimi. Dlatego t\u0142umaczy\u0142em, towarzysze, zatrzymajcie, p\u00f3jdziemy wszyscy razem, my te\u017c mamy ju\u017c rozkaz opuszczenia dotychczasowych teren\u00f3w i przej\u015bcia w lasy bi\u0142gorajskie czy janowskie. P\u00f3jdziemy razem, b\u0119dziemy wsp\u00f3lnie stanowi\u0107 wi\u0119ksz\u0105 si\u0142\u0119 i wi\u0119ksze b\u0119d\u0105 mo\u017cliwo\u015bci obrony. Moczar nie us\u0142ucha\u0142. Gdyby si\u0119 nie zatrzymywali, a szli marszem, to niemiecka dywizja tylko przetrzepa\u0142aby im ty\u0142y, a oni by jako\u015b przep\u0142yn\u0119li. Ale zatrzymali si\u0119 na odpoczynek. Niemcy ich okr\u0105\u017cyli i przetrzepali solidnie. Sami nie mogli\u015bmy im pom\u00f3c, bo zostali\u015bmy odci\u0119ci. Wiedzieli\u015bmy o tych bojach i przypuszczali\u015bmy, \u017ce to si\u0119 sko\u0144czy krwawo, i tak si\u0119 sta\u0142o. Cz\u0119\u015bci uda\u0142o si\u0119 przedrze\u0107 i poszli dalej, gdzie – na razie o tym nie wiedzia\u0142em, a cz\u0119\u015b\u0107 rozbitk\u00f3w z oddzia\u0142\u00f3w polskich przysz\u0142a do nas .<\/span><\/p>\n

My \u017byd\u00f3w nie chcemy<\/strong><\/h5>\n

W tym te\u017c okresie po raz pierwszy ujawni\u0142y si\u0119 antysemickie uprzedzenia Moczara. Dla “Mietka”, podobnie jak dla przedwojennych endek\u00f3w, \u017bydzi stanowili g\u0142\u00f3wn\u0105 przeszkod\u0119 na drodze do zgody narodowej. Nie wiem, na jakiej podstawie, ale Moczar motywowa\u0142 i popularyzowa\u0142 pogl\u0105d, \u017ce rozwin\u0105\u0142by, nie wiem, jakie si\u0142y, ale jemu na przeszkodzie stoj\u0105 \u017bydzi – relacjonowa\u0142 Bo\u0144ski. – Zapowiada\u0142 mo\u017cliwo\u015b\u0107 zorganizowania wszystkich oddzia\u0142\u00f3w, w tym AK-owskich i innych, we wsp\u00f3\u0142dzia\u0142aniu z partyzantk\u0105 Armii Ludowej, ale wy macie \u017byd\u00f3w – t\u0142umaczy\u0142 dow\u00f3dcom oddzia\u0142\u00f3w AK – a my \u017byd\u00f3w nie chcemy .<\/span><\/p>\n

By\u0107 mo\u017ce tym w\u0142a\u015bnie mo\u017cna wyt\u0142umaczy\u0107 niech\u0119\u0107 Moczara do Kasmana – dzia\u0142acza o \u017cydowskich korzeniach, a w dodatku politycznego reprezentanta Moskwy. “Mietek” nie m\u00f3g\u0142 si\u0119 pogodzi\u0107 z tym, \u017ce na “swoim” terenie musi tolerowa\u0107 intruza, a jeszcze Kasman odmawia\u0142 mu dost\u0119pu do posiadanej radiostacji, rezerwuj\u0105c sobie na wy\u0142\u0105czno\u015b\u0107 kontakty z radzieckim kierownictwem. W dodatku przyby\u0142y ze Wschodu oddzia\u0142 by\u0142 \u015bwietnie uzbrojony. Moczar mia\u0142 chrapk\u0119 na karabiny i pistolety maszynowe ludzi Kasmana, uwa\u017ca\u0142, \u017ce z ich pomoc\u0105 odniesie wreszcie upragnione sukcesy na polu walki, lecz musia\u0142 si\u0119 obej\u015b\u0107 smakiem. Wreszcie konflikt mi\u0119dzy dwoma komendantami tak bardzo si\u0119 zaogni\u0142, \u017ce omal nie dosz\u0142o do bratob\u00f3jczej strzelaniny.<\/span><\/p>\n

Ostatecznie Kasman zgodzi\u0142 si\u0119 na wcielenie cz\u0119\u015bci swoich \u017co\u0142nierzy do oddzia\u0142u Moczara, ale o incydencie zawiadomi\u0142 Georgiego Dymitrowa, niedawnego szefa rozwi\u0105zanego ju\u017c przez Stalina Kominternu, czyli mi\u0119dzynarod\u00f3wki komunistycznej. W kolejnych depeszach oskar\u017cy\u0142 “Mietka” o celowe utrudnianie mu kontaktu z Warszaw\u0105, odmow\u0119 podporz\u0105dkowania si\u0119 dyrektywom z Moskwy, a nawet o wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z Niemcami. Z kolei Moczar informowa\u0142 W\u0142adys\u0142awa Gomu\u0142k\u0119 i Boles\u0142awa Bieruta, \u017ce Kasman podsyca konflikt, wstrzymuj\u0105c radzieckie dostawy broni dla AL. Chodzi\u0142o tu po prostu o w\u0142adz\u0119, do kt\u00f3rej pretendowali ci, kt\u00f3rzy nie mieli do tego moralnego prawa – napisa\u0142 p\u00f3\u017aniej Moczar.<\/span><\/p>\n

Moczar musi odej\u015b\u0107<\/strong><\/h5>\n

Nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce to Kasman cieszy\u0142 si\u0119 zaufaniem towarzyszy radzieckich (z czego jego rywal musia\u0142 zdawa\u0107 sobie spraw\u0119). W wewn\u0119trznych raportach okre\u015blali oni Moczara mianem “m\u0142odego partyjniaka” i “prostego robotnika”, stwierdzali, \u017ce “nie figuruje w naszej ewidencji”, tym samym przyznaj\u0105c, i\u017c zadania wywiadowcze, kt\u00f3re kiedy\u015b wykonywa\u0142, musia\u0142y by\u0107 ma\u0142o istotne. Jak wynika ze sprawozda\u0144 kierowanych przez genera\u0142a NKWD Iwana Sierowa na r\u0119ce \u0141awrientija Berii, Moskwa w \u017caden spos\u00f3b nie kontrolowa\u0142a “Mietka” ani nie traktowa\u0142a jako “swojego”.<\/span><\/p>\n

Rywalizacj\u0119 Moczara z Kasmanem zako\u0144czy\u0142a ostatecznie decyzja kierownictwa PPR, kt\u00f3re nakaza\u0142o Moczarowi opu\u015bci\u0107 dotychczasowy rewir i obj\u0105\u0107 stanowisko dow\u00f3dcy III Obwodu AL na Kielecczy\u017anie. Musia\u0142 wykona\u0107 to polecenie, ale z pewno\u015bci\u0105 nie przysz\u0142o mu to \u0142atwo. Jako \u017co\u0142nierz i – we w\u0142asnym mniemaniu – bohater walk z Niemcami czu\u0142 si\u0119 poni\u017cony, ust\u0119puj\u0105c cywilowi, kt\u00f3ry swoj\u0105 pozycj\u0119 zawdzi\u0119cza kontaktom politycznym. Incydent w Lasach Parczewskich mia\u0142 g\u0142\u0119bsze znaczenie, wykraczaj\u0105ce daleko poza osobiste animozje dw\u00f3ch dzia\u0142aczy komunistycznych. W istocie stanowi\u0142 pierwszy symptom zasadniczego roz\u0142amu wewn\u0105trz elity partyjnej, kt\u00f3ry trwa\u0107 b\u0119dzie a\u017c do ostatecznej rozgrywki w 1968 r.<\/span><\/p>\n

\u0141\u00f3dzki ubek<\/strong><\/h5>\n

Kolejnym przystankiem w karierze “Mietka” okaza\u0142o si\u0119 obj\u0119cie stanowiska szefa Wojew\u00f3dzkiego Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa Publicznego w \u0141odzi w styczniu 1945 r. Awans na jedno z kluczowych w\u00f3wczas stanowisk w aparacie bezpiecze\u0144stwa (\u0141\u00f3d\u017a opr\u00f3cz Lublina pe\u0142ni\u0142a funkcj\u0119 drugiej stolicy Polski) zawdzi\u0119cza\u0142 zapewne dobrym relacjom z Gomu\u0142k\u0105, sekretarzem generalnym PPR. Nie bez znaczenia by\u0142y r\u00f3wnie\u017c jego umiej\u0119tno\u015bci nabyte podczas walk w lesie; prze\u0142o\u017ceni liczyli na to, \u017ce “jako by\u0142y oficer Armii Ludowej b\u0119dzie s\u0142u\u017cy\u0142 swoim do\u015bwiadczeniem z walk partyzanckich w przeprowadzaniu operacji bojowych zwi\u0105zanych z likwidacj\u0105 walk dywersyjnych”.<\/span><\/p>\n

Istotnie, na terenie wojew\u00f3dztwa \u0142\u00f3dzkiego dzia\u0142a\u0142o silne podziemie antykomunistyczne, a sol\u0105 w oku kierownictwa PPR partii by\u0142o zw\u0142aszcza zgrupowanie Stanis\u0142awa Sojczy\u0144skiego “Warszyca” licz\u0105ce 3-6 tys. \u017co\u0142nierzy. Partyzanci atakowali lokalne komitety PPR, posterunki MO i UB, op\u00f3\u017aniaj\u0105c i parali\u017cuj\u0105c budow\u0119 struktur nowej w\u0142adzy.<\/span><\/p>\n

Z powierzonego mu zadania Moczar wywi\u0105za\u0142 si\u0119 wzorowo, odnosz\u0105c – pierwszy i ostatni w swojej karierze – istotny sukces militarny. Na prze\u0142omie wiosny i lata 1946 r. kierowana przez niego grupa operacyjna zdo\u0142a\u0142a rozbi\u0107 oddzia\u0142y “Warszyca”, a jego samego wzi\u0105\u0107 do niewoli. R\u00f3wnie\u017c jako szef wojew\u00f3dzkiego UB wykaza\u0142 si\u0119 skuteczno\u015bci\u0105 w likwidowaniu legalnej opozycji i umacnianiu komunistycznej dyktatury. Nadzorowa\u0142 aresztowania w\u015br\u00f3d cz\u0142onk\u00f3w PSL, pilnowa\u0142 “w\u0142a\u015bciwego” przebiegu najpierw referendum (30 czerwca 1946 r.), a p\u00f3\u017aniej wybor\u00f3w z 19 stycznia 1947 r. Ho\u0142dowa\u0142 zasadzie obowi\u0105zuj\u0105cej w ca\u0142ym aparacie bezpiecze\u0144stwa, \u017ce w walce z reakcj\u0105 nie ma miejsca na wahania i “drobnomieszcza\u0144skie skrupu\u0142y”. “Je\u015bli masz w\u0105tpliwo\u015bci – m\u00f3wi\u0142 wsp\u00f3\u0142pracownikom – co do jednej z trzech os\u00f3b, to lepiej zamkn\u0105\u0107 wszystkie, ni\u017c ryzykowa\u0107, \u017ce podejrzany mo\u017ce si\u0119 wymkn\u0105\u0107”.<\/span><\/p>\n

Prawdopodobnie Moczar nigdy osobi\u015bcie nie uczestniczy\u0142 w przes\u0142uchaniu ani nie bi\u0142 uj\u0119tych dzia\u0142aczy podziemia. Nie musia\u0142 – brudn\u0105 robot\u0119 wykonywali za niego podw\u0142adni – ale nie m\u00f3g\u0142 nie wiedzie\u0107, jakimi metodami wydobywa si\u0119 w \u015bledztwie zeznania. Jak pisa\u0142 Krzysztof Lesiakowski, biograf Moczara, do “zmi\u0119kczania” aresztowanych stosowano “moczarni\u0119”. By\u0142a to znajduj\u0105ca si\u0119 w piwnicach gmachu UB ciemnica o wymiarach metr na metr, licz\u0105ca r\u00f3wnie\u017c metr wysoko\u015bci, wype\u0142niona do po\u0142owy wod\u0105. W takim pomieszczeniu oporny wi\u0119zie\u0144 zmuszony by\u0142 do przebywania przez co najmniej 48 godzin .<\/span><\/p>\n

Brak skrupu\u0142\u00f3w by\u0142 koniecznym, ale niejedynym warunkiem kariery w aparacie bezpiecze\u0144stwa. Nieodzowne by\u0142o tak\u017ce bezwarunkowe pos\u0142usze\u0144stwo wobec prze\u0142o\u017conych, ale w tej kwestii na przeszkodzie sta\u0142y ambicje Moczara. Do Warszawy dotar\u0142y skargi, \u017ce szef WUBP z lekcewa\u017ceniem wypowiada si\u0119 o radzieckich doradcach, a jeden ze wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w Moczara zeznawa\u0142 potem: W ko\u0144cu 1946 r., gdy by\u0142em na odprawie w WUBP, po jej zako\u0144czeniu uda\u0142em si\u0119 z p\u0142k. Moczarem do jego gabinetu, gdzie mia\u0142em omawia\u0107 spraw\u0119 por. Szara\u0142y, kt\u00f3ry by\u0142 w tym czasie szefem PUBP w Skierniewicach. Gdy znajdowa\u0142em si\u0119 w gabinecie, wszed\u0142 oficer Armii Czerwonej i zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do Moczara z jakim\u015b zapytaniem, na co Moczar odpowiedzia\u0142: “dobrze”, a nast\u0119pnie, gdy ten wyszed\u0142, powiedzia\u0142 do mnie: “Ta cholera mi przeszkadza i nic nie mog\u0119 zrobi\u0107, po choler\u0119 tu u nas oni siedz\u0105” .<\/span><\/p>\n

Zwi\u0105zek Radziecki jest nasz\u0105 ojczyzn\u0105<\/strong><\/h5>\n

Tymczasem klimat polityczny w Polsce zaczyna\u0142 si\u0119 zmienia\u0107. Na szczycie partii komunistycznej dojrzewa\u0142 konflikt mi\u0119dzy krajowcami, kt\u00f3rzy okupacj\u0119 sp\u0119dzili w partyzantce i konspiracji, a Moskalami, kt\u00f3rzy przybyli w 1944 r. wraz z Armi\u0105 Czerwon\u0105. Moskale cieszyli si\u0119 poparciem i zaufaniem Stalina, co w oczywisty spos\u00f3b przes\u0105dza\u0142o o ich zwyci\u0119stwie w tej rywalizacji. Pod naciskiem Moskwy kierownictwa PPR i aparatu bezpiecze\u0144stwa rozpocz\u0119\u0142y przygotowania do czystki w elitach w\u0142adzy. B\u0119dzie si\u0119 ona odbywa\u0107 pod has\u0142em “walki z odchyleniem prawicowo-nacjonalistycznym”, jakiemu ulec mieli Gomu\u0142ka i jego otoczenie. W tym tak\u017ce Moczar, kt\u00f3ry w 1947 r. zosta\u0142 mianowany genera\u0142em i sta\u0142 si\u0119 jedn\u0105 z czo\u0142owych postaci w \u015brodowisku krajowc\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Kiedy w czerwcu nast\u0119pnego roku “Mietka” odwo\u0142ano z \u0141odzi i powierzono mu stanowisko wiceministra bezpiecze\u0144stwa publicznego w Warszawie, czu\u0142 zapewne, \u017ce jest to dwuznaczny awans i zbieraj\u0105 si\u0119 nad nim ciemne chmury. W Warszawie, oddalony od swoich wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w i podkomendnych jeszcze z czas\u00f3w partyzanckich, sta\u0142 si\u0119 \u0142atw\u0105 ofiar\u0105. Latem 1948 r. rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 przes\u0142uchania przed Centraln\u0105 Komisj\u0105 Kontroli Partyjnej, kt\u00f3ra dr\u0105\u017cy\u0142a kwestie jego antyradzieckich wypowiedzi, antysemityzmu i “ci\u0105got nacjonalistycznych”.<\/span><\/p>\n

Moczar pocz\u0105tkowo odrzuca\u0142 zarzuty jako bezzasadne, ale wkr\u00f3tce u\u015bwiadomi\u0142 sobie, \u017ce stoi na przegranej pozycji, a gra toczy si\u0119 o najwy\u017csz\u0105 stawk\u0119. 28 sierpnia, trzy dni przed Plenum KC PPR, kt\u00f3re pozbawi Gomu\u0142k\u0119 szefostwa w partii, na r\u0119ce Biura Politycznego z\u0142o\u017cy\u0142 samokrytyk\u0119. Odci\u0105\u0142 si\u0119 w niej od Gomu\u0142ki. “Sentyment dla cz\u0142owieka jest ludzkim objawem, lecz dro\u017csza jest dla mnie nasza idea i z ni\u0105 b\u0119d\u0119 maszerowa\u0142” – przyzna\u0142 si\u0119 do b\u0142\u0119dnej oceny sytuacji. A nade wszystko solennie wyrzek\u0142 si\u0119 swoich wcze\u015bniejszych pogl\u0105d\u00f3w: “Zwi\u0105zek Radziecki nie jest tylko naszym sojusznikiem, to jest powiedziane dla narodu. Dla nas, partyjniak\u00f3w, Zwi\u0105zek Radziecki jest nasz\u0105 ojczyzn\u0105, a granic naszych nie jestem w stanie dzi\u015b okre\u015bli\u0107; dzi\u015b s\u0105 za Berlinem, a jutro b\u0119d\u0105 za Gibraltarem”.<\/span><\/p>\n

Wiemy, \u017ce wyst\u0105pienie to wymusi\u0142 na nim Roman Zambrowski, jeden z czo\u0142owych polityk\u00f3w z kr\u0119gu Moskali. Moczar zosta\u0142 przez niego kilka dni wcze\u015bniej wezwany na rozmow\u0119 i zbesztany. Zambrowski o\u015bwiadczy\u0142, \u017ce decyzj\u0105 Biura Politycznego Moczar zostanie usuni\u0119ty z aparatu bezpiecze\u0144stwa i skierowany na drugorz\u0119dne stanowisko sekretarza partii w Olsztynie. Samokrytyka mia\u0142a by\u0107 cen\u0105 za zachowane wolno\u015bci.<\/span><\/p>\n

W pewnym sensie Moczarowi uda\u0142o si\u0119 wyj\u015b\u0107 obronn\u0105 r\u0119k\u0105. Przetrwa\u0142 czystk\u0119, nie trafi\u0142 do wi\u0119zienia jak Gomu\u0142ka i wielu jego wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w. Nadal zajmowa\u0142 stanowisko w szeroko rozumianej elicie w\u0142adzy – cho\u0107 na jej peryferiach i pozbawione realnego znaczenia. Jednak dla oficera i by\u0142ego partyzanta by\u0142 to cios bole\u015bniejszy ni\u017c fina\u0142 konfliktu z Kasmanem. Musia\u0142 skapitulowa\u0107 i si\u0119 ukorzy\u0107, a sprawc\u0105 jego upokorzenia zn\u00f3w by\u0142 namaszczony przez Moskw\u0119 dygnitarz \u017cydowskiego pochodzenia. Moczar nie zamierza\u0142 pu\u015bci\u0107 zniewagi p\u0142azem i got\u00f3w by\u0142 cierpliwie czeka\u0107 na okazj\u0119 do zemsty.<\/span><\/p>\n

\n

Korzysta\u0142em m.in. z ksi\u0105\u017cki Krzysztofa Lesiakowskiego<\/strong>, “Mieczys\u0142aw Moczar Mietek . Biografia polityczna”, Warszawa 1998<\/em><\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

“Mietek” z parczewskiego lasu. Historia z Polski Ludowej Piotr Os\u0119ka Dzi\u0119ki dzia\u0142alno\u015bci w Gwardii Ludowej i Armii Ludowej Moczar zyska\u0142 po wojnie wysok\u0105 pozycj\u0119 w aparacie bezpiecze\u0144stwa. Ale te\u017c omal nie sta\u0142o si\u0119 to przyczyn\u0105 jego zguby, jako \u017ce Stalin nie ufa\u0142 towarzyszom, kt\u00f3rzy podczas wojny znale\u017ali si\u0119 na terenach nieobj\u0119tych kontrol\u0105 radzieck\u0105. Na… (Fot. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/91531"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=91531"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/91531\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":91602,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/91531\/revisions\/91602"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=91531"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=91531"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=91531"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}