{"id":91573,"date":"2021-12-18T17:09:02","date_gmt":"2021-12-18T15:09:02","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=91573"},"modified":"2021-12-12T16:31:23","modified_gmt":"2021-12-12T14:31:23","slug":"18-05-66","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=91573","title":{"rendered":"Sprawiedliwi ratuj\u0105cy \u017byd\u00f3w to nie jest portret narodu, nie dzia\u0142ali w imieniu wi\u0119kszo\u015bci"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Sprawiedliwi ratuj\u0105cy \u017byd\u00f3w to nie jest portret narodu, nie dzia\u0142ali w imieniu wi\u0119kszo\u015bci<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Dorota Wodecka<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Kadr z filmu ‘Naganiacz’ (Fot. Filmoteka Narodowa)<\/em><\/span><\/p>\n

Pani chce, \u017cebym powiedzia\u0142, kto jest winien, kto by\u0142 konformist\u0105, a kto tch\u00f3rzem. Ale to nie takie proste. Rozmowa z Tomaszem \u017bukowskim, historykiem literatury<\/strong><\/span><\/h4>\n

.<\/strong><\/span><\/h4>\n

DOROTA WODECKA: Ksi\u0105\u017ck\u0119 \u201ePod presj\u0105\u201d czytam jako pana kontynuacj\u0119 \u201eWielkiego retuszu\u201d.<\/h4>\n

TOMASZ \u017bUKOWSKI:\u00a0<\/b>\u201eRetusz\u201d by\u0142 o tym, jak ukrywamy przed samymi sob\u0105, \u017ce Polacy zabijali \u017byd\u00f3w, a w \u201ePod presj\u0105\u201d pokazuj\u0119 mechanizmy i konsekwencje odbierania g\u0142osu ludziom, kt\u00f3rzy mogliby o tym opowiedzie\u0107. Ale ju\u017c nie mam si\u0142y pisa\u0107 o Zag\u0142adzie, odk\u0105d urodzi\u0142a mi si\u0119 c\u00f3rka. Jak czytam, co si\u0119 tutaj dzia\u0142o, to a\u017c brzuch boli. Chcia\u0142bym si\u0119 zaj\u0105\u0107 czym\u015b bardziej do \u017cycia.<\/span><\/p>\n

Pana najnowsz\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 szczeg\u00f3lnie uwa\u017cnie przeczytaj\u0105 prawnicy z Reduty Dobrego Imienia lub Instytutu do Walki z Antypolonizmem \u2013 Verba Veritatis.<\/strong><\/h5>\n

\u2013\u00a0<\/b>Dajmy spok\u00f3j. Je\u015bli Reduta Dobrego Imienia jest jakkolwiek interesuj\u0105ca, to nie jako bicz na naukowc\u00f3w, tylko jako symptom tego, \u017ce mamy powa\u017cny problem z histori\u0105 Zag\u0142ady. W wierszu \u201eBiedny chrze\u015bcijanin patrzy na getto\u201d Mi\u0142osz pisze o stra\u017cniku-krecie, kt\u00f3ry dr\u0105\u017cy tunel w pok\u0142adach martwych cia\u0142. \u201eBoj\u0119 si\u0119, tak si\u0119 boj\u0119 stra\u017cnika-kreta\u201d \u2013 m\u00f3wi \u201ebiedny chrze\u015bcijanin\u201d. \u2013 \u201eMoje rozbite cia\u0142o wyda mnie jego spojrzeniu\/ I policzy mnie mi\u0119dzy pomocnik\u00f3w \u015bmierci\/ Nieobrzezanych\u201d.<\/span><\/p>\n

To w nas siedzi stra\u017cnik-kret, indywidualnie i w zbiorowo\u015bci. I kiedy widzimy, jak z szafy wypadaj\u0105 trupy, to zaraz podnosi si\u0119 krzyk, \u017ce ci straszni \u017bydzi oczerniaj\u0105 Polsk\u0119 albo naukowcy nie maj\u0105 poj\u0119cia o swojej pracy.<\/span><\/p>\n

\u201eOczernianie Polski\u201d tradycj\u0119 ma bez ma\u0142a stuletni\u0105. W 1918 roku po fali pogrom\u00f3w na terenie Rzeczypospolitej protestowa\u0142y organizacje \u017cydowskie w Ameryce.<\/strong><\/h5>\n

\u2013 I uznano, \u017ce wyci\u0105gaj\u0105 niedopuszczalne wnioski. Zakaz \u201epochopnego uog\u00f3lniania\u201d to leitmotiv polskich dyskusji o Zag\u0142adzie. Ju\u017c w czasie wojny uzupe\u0142niono go oskar\u017ceniem: Polacy cierpieli tak samo albo bardziej, pomagali \u017bydom, a ci niewdzi\u0119cznicy szkaluj\u0105 niewinny nar\u00f3d polski. My ich ratujemy, a oni \u2013 jak pisa\u0142a Zofia Kossak-Szczucka \u2013 \u201enienawidz\u0105 nas (\u2026) wi\u0119cej ni\u017c Niemc\u00f3w\u201d i \u201eczyni\u0105 nas odpowiedzialnymi za swoje nieszcz\u0119\u015bcie\u201d. \u201eW upartym milczeniu mi\u0119dzynarodowego \u017cydostwa, w zabiegach propagandy niemieckiej usi\u0142uj\u0105cej ju\u017c teraz zrzuci\u0107 odium za rze\u017a \u017byd\u00f3w na Litwin\u00f3w\u2026 i Polak\u00f3w, wyczuwamy planowanie wrogiej dla nas akcji\u201d. Dobrze to znamy, prawda? Nie ma zwi\u0105zku z rzeczywisto\u015bci\u0105, ale dzia\u0142a.<\/span><\/p>\n

Tu\u017c po pogromie kieleckim w \u201eTygodniku Powszechnym\u201d ukaza\u0142 si\u0119 redakcyjny komentarz, w kt\u00f3rym pot\u0119piono przemoc, ale r\u00f3wnocze\u015bnie napisano tak: \u201eFakty nietolerancji i sporadyczne rozruchy by\u0142y w Polsce wyj\u0105tkami i nigdy nie ogarn\u0119\u0142y szerszych kr\u0119g\u00f3w spo\u0142ecze\u0144stwa, tradycja ta przetrwa\u0142a do dzi\u015b\u201d. I wniosek: \u201eNie wolno wobec tego dopuszcza\u0107 si\u0119 zbyt pochopnego i dowolnego generalizowania\u201d. Ta notatka dowodzi, \u017ce ju\u017c wtedy mieli\u015bmy ogromny problem ze zrozumieniem, co si\u0119 w\u0142a\u015bciwie dzieje na naszych oczach. Nie m\u00f3wi\u0105c o krzywdach wyrz\u0105dzonych \u017bydom w czasie wojny i o roli w tym Polak\u00f3w. Nieprzepracowanie tego odbi\u0142o si\u0119 czkawk\u0105 w 2018 roku, kiedy przy okazji nowelizacji ustawy o IPN okaza\u0142o si\u0119, \u017ce antysemickie argumenty zn\u00f3w pojawi\u0142y si\u0119 w przestrzeni publicznej.<\/span><\/p>\n

Nowelizacja nak\u0142ada\u0142a kar\u0119 grzywny lub trzech lat wi\u0119zienia za przypisywanie \u201eNarodowi Polskiemu lub Pa\u0144stwu Polskiemu odpowiedzialno\u015bci lub wsp\u00f3\u0142odpowiedzialno\u015bci za pope\u0142nienie przez III Rzesz\u0119 Niemieck\u0105 zbrodnie nazistowskie\u201d.<\/strong><\/h5>\n

\u2013\u00a0<\/b>Pa\u0144stwo rozstrzygn\u0119\u0142o, jak ma wygl\u0105da\u0107 opowie\u015b\u0107 o wojnie, bez wzgl\u0119du na archiwa, dowody i \u015bwiadk\u00f3w polskiej agresji wobec \u017byd\u00f3w. Bo prawo stanowi, \u017ce m\u00f3wienie o \u201eodpowiedzialno\u015bci lub wsp\u00f3\u0142odpowiedzialno\u015bci\u201d przeczy faktom. Ta ustawa to konsekwencja praktyk z po\u0142owy lat 40.<\/span><\/p>\n

Trzeba si\u0119 nie\u017ale napracowa\u0107, \u017ceby nie widzie\u0107 s\u0142onia w pokoju, bo przecie\u017c ta notatka z \u201eTygodnika\u201d w g\u0142owie si\u0119 nie mie\u015bci. A jednak: zakre\u015blili\u015bmy granice tego, co wolno powiedzie\u0107. Wymuszali\u015bmy milczenie, wywierali\u015bmy i wywieramy presj\u0119 na uczestnik\u00f3w kultury.<\/span><\/p>\n

Stawia pan tez\u0119, \u017ce polska kultura przegl\u0105da si\u0119 w nieprawdziwym wizerunku, kt\u00f3ry sama wytwarza, a \u015bwiadkowie tylko s\u0142u\u017c\u0105 jego uwiarygodnieniu. Jakie wypracowali\u015bmy sposoby, by zak\u0142amywa\u0107 nasz\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Jest ich wiele. Zacznijmy od presji wywieranej na tych, kt\u00f3rzy m\u00f3wi\u0105 o swoim do\u015bwiadczeniu Zag\u0142ady, i nie potrzeba do tego prokuratora. T\u0119 g\u0119st\u0105 atmosfer\u0119 i zwi\u0105zany z ni\u0105 terror doskonale pokaza\u0142 Tadeusz S\u0142obodzianek w \u201eNaszej klasie\u201d. Pami\u0119ta pani scen\u0119, kiedy lokalna spo\u0142eczno\u015b\u0107 przygotowuje uratowan\u0105 z pogromu Rachelk\u0119 do chrztu i do ma\u0142\u017ce\u0144stwa<\/span>?<\/p>\n

\n
\n
\n