{"id":91627,"date":"2021-12-14T17:09:04","date_gmt":"2021-12-14T15:09:04","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=91627"},"modified":"2021-12-13T08:09:58","modified_gmt":"2021-12-13T06:09:58","slug":"19-09-72","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=91627","title":{"rendered":"Jak Amerykanie przekazali bomb\u0119 atomow\u0105 Stalinowi"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Jak Amerykanie przekazali bomb\u0119 atomow\u0105 Stalinowi<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Hubert Kozie\u0142<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Oficerowie radzieckiego lotnictwa wojskowego w bazie lotniczej. W tle: ameryka\u0144ski P-39 Aircobra dostarczony przez USA w ramach programu Lend-Lease \/\u00a0 Foto: BEW<\/em><\/span><\/p>\n

Ta historia zacz\u0119\u0142a si\u0119 w\u00a0maju 1942 r. na lotnisku Newark. \u201eWypo\u017cyczony” sowieckiemu lotnictwu w\u00a0ramach programu Lend-Lease (ameryka\u0144skiej wojennej pomocy materia\u0142owej dla pa\u0144stw sprzymierzonych) bombowiec A-20 Havoc, czekaj\u0105cy na transport do Murma\u0144ska, zosta\u0142 lekko uszkodzony przez ko\u0142uj\u0105cy samolot pasa\u017cerski linii lotniczych American Airlines. Uszkodzenia by\u0142y nieznaczne i\u00a0mo\u017cna je by\u0142o szybko naprawi\u0107 na miejscu. Pu\u0142kownik Anatolij Kotikow, bohater Zwi\u0105zku Sowieckiego (wybitny pilot nazywany \u201esowieckim Lindberghiem”) i\u00a0zarazem szef sowieckiej misji na Newark, by\u0142 jednak w\u015bciek\u0142y. \u0141amanym angielskim domaga\u0142 si\u0119 od kapitana George’a\u00a0Jordana, by zado\u015b\u0107uczyni\u0107 t\u0119 \u201ezniewag\u0119 radzieckiego lotnictwa”. Najpierw sugerowa\u0142, by zastrzeli\u0107 pilota DC-3, a\u00a0p\u00f3\u017aniej, by wyrzuci\u0107 cywilne linie lotnicze z\u00a0lotniska Newark. Jordan oponowa\u0142, \u017ce to niemo\u017cliwe. Tu jest Ameryka i\u00a0prywatni przewo\u017anicy maj\u0105 prawo korzysta\u0107 z\u00a0tego lotniska. \u201eChcecie, \u017cebym wezwa\u0142 tu pana Hopkinsa? Pan Hopkins to za\u0142atwi” \u2013 stwierdzi\u0142 Kotikow i\u00a0poprosi\u0142 o\u00a0mo\u017cliwo\u015b\u0107 zatelefonowania do ambasady sowieckiej. Nieca\u0142y miesi\u0105c p\u00f3\u017aniej nadszed\u0142 z\u00a0Waszyngtonu rozkaz zabraniaj\u0105cy cywilnym liniom lotniczym do ko\u0144ca wojny korzysta\u0107 z\u00a0lotniska Newark. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce na wydanie takiego polecenia naciska\u0142 Harry Hopkins, najbli\u017cszy doradca prezydenta Franklina Roosevelta.<\/span><\/p>\n

To wydarzenie wstrz\u0105sn\u0119\u0142o kapitanem Jordanem. \u201eW\u0142a\u015bnie wtedy co\u015b mnie tkn\u0119\u0142o, \u017ce pewnego dnia kto\u015b zechce przeprowadzi\u0107 \u015bledztwo w\u00a0sprawie Lend-Lease i\u00a0zwi\u0105zanych z\u00a0nim Rosjan” \u2013 wspomina\u0142 Jordan. Zacz\u0105\u0142 wi\u0119c prowadzi\u0107 pami\u0119tnik, w\u00a0kt\u00f3rym dok\u0142adnie spisywa\u0142 swoje do\u015bwiadczenia w\u00a0relacjach z\u00a0Sowietami oraz wszystko to, co im wysy\u0142ano. Pocz\u0105tkowo pracowa\u0142 przy organizacji transport\u00f3w Lend-Lease na lotnisku w\u00a0Newark, a\u00a0p\u00f3\u017aniej na lotnisku Gore Field pod Great Falls w\u00a0Montanie, kt\u00f3re stanowi\u0142o wa\u017cny przystanek na trasie lotniczego korytarza transportowego ALSIB prowadz\u0105cego przez Alask\u0119 na Syberi\u0119. Pomaga\u0142 s\u0142abo znaj\u0105cym angielski sowieckim oficerom w\u00a0papierkowej robocie oraz w\u00a0sk\u0142adaniu zam\u00f3wie\u0144 w\u00a0fabrykach. Nawi\u0105za\u0142 z\u00a0nimi tak serdeczne stosunki, \u017ce Kotikow wyprosi\u0142 kana\u0142ami dyplomatycznymi, by awansowa\u0107 Jordana na majora. W\u00a0ten spos\u00f3b sta\u0142 si\u0119 \u015bwiadkiem szokuj\u0105cych zdarze\u0144 rzucaj\u0105cych nowe \u015bwiat\u0142o na pocz\u0105tki zimnej wojny.<\/span><\/p>\n

Proszek do bomby<\/strong><\/h5>\n

Sowieci dostawali w\u00a0ramach Lend-Lease niemal wszystko. Od konserw z\u00a0mielonk\u0105, poprzez ci\u0119\u017car\u00f3wki, czo\u0142gi, lokomotywy, my\u015bliwce i\u00a0okr\u0119ty, po plany konstrukcyjne chicagowskich wie\u017cowc\u00f3w. Mocno domagali si\u0119 m.in. silnik\u00f3w dieslowskich dla okr\u0119t\u00f3w podwodnych. W\u00a0pocz\u0105tkowym okresie programu dostali ich 25, ale gen. John Deane, szef ameryka\u0144skiej misji wojskowej w\u00a0Moskwie, odrzuci\u0142 ich pro\u015bb\u0119 o\u00a0wi\u0119cej, argumentuj\u0105c to priorytetem potrzeb US Navy. Sowieci zwr\u00f3cili si\u0119 w\u00f3wczas o\u00a0pomoc do Hopkinsa. Doradca prezydenta wym\u00f3g\u0142 zniesienie blokady na dostawy tych silnik\u00f3w. W\u00a0latach 1942\u20131944 dostarczono ich \u0142\u0105cznie Sowietom 1305. Genera\u0142 Deane widzia\u0142 p\u00f3\u017aniej, jak le\u017ca\u0142y pod go\u0142ym niebem i\u00a0rdzewia\u0142y.<\/span><\/p>\n

Do Zwi\u0105zku Sowieckiego wysy\u0142ano te\u017c \u0142adunki, kt\u00f3re nie mia\u0142y wi\u0119kszego zastosowania w\u00a0\u201ekonwencjonalnym” przemy\u015ble zbrojeniowym. Przyk\u0142adem na to jest zdarzenie z\u00a0czerwca 1943 r. Kotikow powiadomi\u0142 w\u00f3wczas Jordana o\u00a0tym, \u017ce do Great Falls zostanie wys\u0142any du\u017cy transport eksperymentalnych chemikali\u00f3w i\u00a0\u017ce zadzwoni w\u00a0tej sprawie \u201epan Hopkins”. Hopkins rzeczywi\u015bcie zadzwoni\u0142 do majora Jordana i\u00a0poleci\u0142 mu, by szybko wys\u0142a\u0142 ten transport do Rosji, \u201ebez umieszczania tej sprawy w\u00a0aktach”. Kotikow, uznaj\u0105c, \u017ce Jordan to \u201esw\u00f3j cz\u0142owiek”, pokaza\u0142 mu dokument zatytu\u0142owany \u201eBomba proszkowa”. Wskaza\u0142 na widniej\u0105ce w\u00a0nim s\u0142owo \u201euran”. \u201ePowtarzam raz jeszcze, \u017ce w\u00a0roku 1943, zar\u00f3wno dla mnie, jak i\u00a0dla wi\u0119kszo\u015bci Amerykan\u00f3w s\u0142owo to nic nie znaczy\u0142o” \u2013 napisa\u0142 Jordan w\u00a0swoich wspomnieniach.<\/span><\/p>\n

\u0141adunek przyjecha\u0142 10 czerwca poci\u0105giem z\u00a0Toronto. Sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z\u00a015 drewnianych skrzy\u0144, kt\u00f3re polecia\u0142y przez Alask\u0119 na Syberi\u0119. W\u00a0trakcie mi\u0119dzyl\u0105dowania w\u00a0Fairbanks jedna ze skrzy\u0144 zosta\u0142a uszkodzona i\u00a0wysypa\u0142 si\u0119 z\u00a0niej proszek w\u00a0kolorze czekoladowym. B\u0119d\u0105cy na pok\u0142adzie porucznik Ben Brown opisa\u0142 siedem lat p\u00f3\u017aniej, \u017ce gdy wzi\u0105\u0142 do r\u0119ki ten dziwny piasek, sowiecki oficer podbieg\u0142 do niego, wytr\u0105ci\u0142 mu ten proch z\u00a0r\u0105k i\u00a0krzykn\u0105\u0142: \u201eNie, nie, to mo\u017ce spali\u0107 r\u0119ce!”.<\/span><\/p>\n

W\u00a01949 r. wysz\u0142o na jaw, \u017ce w\u00a0latach 1943\u20131944 ameryka\u0144skie agencje rz\u0105dowe wys\u0142a\u0142y do ZSRR trzy \u0142adunki zwi\u0105zk\u00f3w uranu wa\u017c\u0105ce \u0142\u0105cznie 664,5 kg.<\/span><\/p>\n

Dwa pierwsze by\u0142y transportowane w\u00a0marcu i\u00a0czerwcu 1943 r. drog\u0105 powietrzn\u0105 do ZSRR, a\u00a0trzeci w\u00a0czerwcu 1944 r. drog\u0105 morsk\u0105 do W\u0142adywostoku. Zwi\u0105zki te zosta\u0142y wyprodukowane w\u00a0USA, ale by\u0142y skierowane najpierw do kanadyjskich po\u015brednik\u00f3w, zanim dostarczono je do Sowiet\u00f3w. \u201ePotwierdzono tak\u017ce wysy\u0142k\u0119 oko\u0142o jednego kilograma, to jest 2,2 funta, metalicznego uranu, w\u00a0czasie gdy ca\u0142kowity ameryka\u0144ski jego zapas wynosi\u0142 zaledwie 4,5 funta. W\u00a0operacj\u0119 t\u0119 zamieszany by\u0142 zarz\u0105d Lend-Lease, Departament Handlu, Wydzia\u0142 Dostaw Departamentu Skarbu i\u00a0Rada Ekonomiczna ds. Dzia\u0142a\u0144 Wojennych. Wmieszany w\u00a0to by\u0142 r\u00f3wnie\u017c Departament Stanu, kt\u00f3ry odm\u00f3wi\u0142 wgl\u0105du w\u00a0akta operacji Lend-Lease i\u00a0jej nast\u0119pczyni Agencji Ekonomii Zagranicznej” \u2013 pisa\u0142 major Jordan.<\/span><\/p>\n

Sowieci wykazywali du\u017co wi\u0119kszy apetyt na uran. Komisja ds. Zakup\u00f3w Rz\u0105du Zwi\u0105zku Sowieckiego stara\u0142a si\u0119 pozyska\u0107 jeszcze 8,5 tony tlenku uranu oraz azotanu uranu, a\u00a0tak\u017ce 11,3 kg metalicznego uranu. Sekretarz wojny Henry Stimson zdusi\u0142 jednak te pr\u00f3by w\u00a01944 r. Co mo\u017cna by\u0142o zrobi\u0107 z\u00a0tak\u0105 ilo\u015bci\u0105 zwi\u0105zk\u00f3w uranu? Metalurdzy szacowali p\u00f3\u017aniej, \u017ce z\u00a0664,5 kg tego proszku mo\u017cna by\u0142o wyprodukowa\u0107 2,83 kg uranu U235 nadaj\u0105cego si\u0119 do przeprowadzenia reakcji j\u0105drowych. 2 kg tego izotopu wystarczy\u0142oby do stworzenia bomby atomowej.<\/span><\/p>\n

Major Jordan skrupulatnie zapisywa\u0142, jakie substancje trafia\u0142y do Zwi\u0105zku Sowieckiego poprzez Lend-Lease. Z\u00a0jego notatek wynika, \u017ce pos\u0142ano tam m.in.: 4,4 tony berylu, 378,7 tony kadmu i\u00a032,9 tony jego stop\u00f3w, 366 ton kobaltu oraz 15,2 tony rudy kobaltowej, 3,35 tys. ton grafitu, a\u00a0tak\u017ce 11,5 tony zwi\u0105zk\u00f3w toru. \u201eKobalt by\u0142 jednym z\u00a0pierwiastk\u00f3w, kt\u00f3rych ci\u0105gle nam brakowa\u0142o. Gdybym wtedy wiedzia\u0142, \u017ce tak wiele wysy\u0142a si\u0119 go do Rosji, to podejrzewa\u0142bym ich o\u00a0ch\u0119\u0107 wyprodukowania bomby atomowej” \u2013 skomentowa\u0142 zapiski Jordana jeden z\u00a0chemik\u00f3w pracuj\u0105cych dla armii USA. Z\u00a0jakiego\u015b powodu Sowieci chcieli te\u017c dosta\u0107 44 tony ceru i\u00a0strontu. W\u00a01943 r. dostarczono Sowietom 1,1 kg tlenku deuteru, czyli ci\u0119\u017ckiej wody, substancji maj\u0105cej zastosowanie niemal wy\u0142\u0105cznie przy reakcjach j\u0105drowych. \u201eZam\u00f3wiony towar by\u0142 zapakowany z\u00a0tak\u0105 staranno\u015bci\u0105, jakby by\u0142a to szkatu\u0142ka zawieraj\u0105ca drogocenn\u0105 bi\u017cuteri\u0119. Czterdzie\u015bci ampu\u0142ek u\u0142o\u017conych w\u00a0stos, ka\u017cda o\u00a0wadze 25 gram\u00f3w i\u00a0otoczona tub\u0105 wype\u0142nion\u0105 bawe\u0142n\u0105” \u2013 wspomina\u0142 Jordan.<\/span><\/p>\n

Zastosowanie tych substancji by\u0142o w\u00f3wczas znane wy\u0142\u0105cznie nielicznym specjalistom. Ameryka\u0144ski program budowy bomby atomowej by\u0142 otoczony naj\u015bci\u015blejsz\u0105 tajemnic\u0105. Major Jordan dowiedzia\u0142 si\u0119 o\u00a0tym programie, podobnie jak niemal wszyscy Amerykanie, dopiero 6 sierpnia 1945 r., po zrzuceniu bomby atomowej na Hiroszim\u0119. Dopiero po wojnie, wertuj\u0105c publikacje naukowe, m\u00f3g\u0142 zidentyfikowa\u0107, kt\u00f3re z\u00a0substancji wys\u0142anych Sowietom mia\u0142y zastosowanie w\u00a0programie nuklearnym. Swoimi odkryciami na ten temat podzieli\u0142 si\u0119 w\u00a0latach 1949\u20131950 podczas przes\u0142ucha\u0144 w\u00a0Kongresie przed Komitetem do Badania Dzia\u0142alno\u015bci Antyameryka\u0144skiej.<\/span><\/p>\n

Baga\u017c dyplomatyczny<\/strong><\/h5>\n

Major Jordan, s\u0142u\u017c\u0105c na lotnisku w\u00a0Great Falls, wielokrotnie by\u0142 \u015bwiadkiem podejrzanej dzia\u0142alno\u015bci Sowiet\u00f3w. Widzia\u0142, jak z\u00a0ich samolot\u00f3w wyskakiwali niezidentyfikowani ludzie, prze\u0142azili przez p\u0142ot i\u00a0biegli do najbli\u017cszych taks\u00f3wek. Zwraca\u0142a te\u017c uwag\u0119 bardzo du\u017ca ilo\u015b\u0107 czarnych walizek, kt\u00f3re sowieccy oficerowie wywozili jako \u201ebaga\u017c dyplomatyczny”. Czasem by\u0142y ich nawet 2 tony w\u00a0jednym transporcie. Pewnego wieczoru Jordan postanowi\u0142 sprawdzi\u0107, co w\u00a0nich jest. Urwa\u0142 si\u0119 z\u00a0kolacji z\u00a0sowieckimi oficerami i\u00a0pojecha\u0142 do bazy, by sprawdzi\u0107 baga\u017c znajduj\u0105cy si\u0119 na pok\u0142adzie samolotu przygotowywanego do startu. Pretekstem by\u0142a sprawa niedawnej kradzie\u017cy ampu\u0142ek z\u00a0morfin\u0105 z\u00a0wojskowego magazynu.<\/span><\/p>\n

\u0141adunku walizek pilnowa\u0142o dw\u00f3ch uzbrojonych Rosjan. Byli zszokowani, \u017ce Jordan chce go sprawdzi\u0107. Wykrzykiwali w\u00a0k\u00f3\u0142ko po angielsku: \u201edyplomatki!”. W\u00a0pewnym momencie zacz\u0119li… ta\u0144czy\u0107. Jeden z\u00a0nich po\u0142o\u017cy\u0142 si\u0119 na stosie walizek. Jordan wyrwa\u0142 mu jedn\u0105 z\u00a0nich. Wezwa\u0142 wartownika \u2013 weterana walk na Pacyfiku \u2013 by trzyma\u0142 Sowiet\u00f3w na muszce i\u00a0strzeli\u0142, dopiero gdy pierwsi si\u0119gn\u0105 po bro\u0144. Jordan zacz\u0105\u0142 przecina\u0107 sznureczki walizek (Sowieci wybrali najta\u0144szy ich model, nieposiadaj\u0105cy zamk\u00f3w). Jeden z\u00a0Rosjan pobieg\u0142 do budynk\u00f3w lotniska, by zadzwoni\u0107. Drugi, niemal p\u0142acz\u0105c, zawi\u0105zywa\u0142 z\u00a0powrotem sznureczki. Amerykanin sprawdzi\u0142 zawarto\u015b\u0107 18 z\u00a050 baga\u017cy. Wszystkie by\u0142y zaadresowane: \u201eDo dyrektora, Instytut Techniki i\u00a0informacji Ekonomicznej, Czka\u0142owska 47, Moskwa 120, ZSRR”.<\/span><\/p>\n

W\u00a0pierwszej walizce by\u0142a gruba ksi\u0119ga o… transporcie zwierz\u0105t. Na ko\u0144cu tego opracowania by\u0142y jednak tablice i\u00a0mapy dotycz\u0105ce wszystkich po\u0142\u0105cze\u0144 kolejowych w\u00a0USA. Zapakowane z\u00a0ni\u0105 by\u0142y te\u017c mapy drogowe USA z\u00a0zaznaczonymi r\u00f3\u017cnymi miejscami. W\u00a0innej walizce by\u0142y dokumenty agencji prasowej TASS, w\u00a0kolejnej \u2013 sowieckiego przedsi\u0119biorstwa handlowego Amtorg, w\u00a0jeszcze innej mapa Kana\u0142u Panamskiego z\u00a0zaznaczonymi r\u00f3\u017cnymi punktami strategicznymi. W\u00a0kolejnym baga\u017cu znajdowa\u0142y si\u0119 papiery dotycz\u0105ce poligonu Aberdeen Proving Ground. Znalaz\u0142y si\u0119 te\u017c dokumenty z\u00a0obci\u0119tymi marginesami (tak, by usun\u0105\u0107 gryfy \u201epoufne” i\u00a0\u201etajne”) z\u00a0Departament\u00f3w Stanu, Handlu i\u00a0Rolnictwa. Na jednym z\u00a0nich by\u0142a adnotacja \u201eod Hissa”. Chodzi\u0142o o\u00a0Algera Hissa, zast\u0119pc\u0119 sekretarza stanu i\u00a0doradc\u0119 Roosevelta, kt\u00f3rego w\u00a01948 r. zdemaskowano jako sowieckiego szpiega. Po zako\u0144czeniu zimnej wojny ujawniono dokumenty, wed\u0142ug kt\u00f3rych by\u0142 on agentem GRU o\u00a0pseudonimie ALES.<\/span><\/p>\n

Najbardziej szokuj\u0105cym odkryciem by\u0142 list do sowieckiego komisarza ds. handlu Anastasa Mikojana. Znajdowa\u0142o si\u0119 w\u00a0nim sformu\u0142owanie: \u201emia\u0142em nie lada trudno\u015bci z\u00a0wydobyciem tego od Grovesa”. Genera\u0142 Leslie Groves by\u0142 w\u00f3wczas dow\u00f3dc\u0105 Obszaru In\u017cynieryjnego Manhattan, czyli odpowiada\u0142 za ameryka\u0144ski program nuklearny. Jego nazwisko nie by\u0142o w\u00f3wczas szerzej znane nawet w\u015br\u00f3d wojskowych biurokrat\u00f3w. Jordan uzna\u0142 p\u00f3\u017aniej, \u017ce autorowi listu chodzi\u0142o zapewne nie o\u00a0wydobycie informacji bezpo\u015brednio od genera\u0142a Grovesa, ale od jego organizacji. List by\u0142 podpisany inicja\u0142ami \u201eH.H.”. Do\u0142\u0105czona by\u0142a do niego by\u0142a kopia trzystronicowego raportu z\u00a0nag\u0142\u00f3wkiem \u201eOak Ridge”. W\u00a0raporcie wychwyci\u0142 takie dziwne s\u0142owa jak \u201edeuter” i\u00a0\u201ecyklotron”. Na samej g\u00f3rze pierwszej strony znajdowa\u0142a si\u0119 piecz\u0105tka lub napis wystukany na maszynie: \u201eHarry Hopkins Specjalny Koordynator Pomocniczy”. Hopkins by\u0142 w\u00a0w\u0105skim gronie os\u00f3b wiedz\u0105cych o\u00a0pracach nad bomb\u0105 atomow\u0105.<\/span><\/p>\n

Przegl\u0105danie teczek przerwa\u0142 Jordanowi pu\u0142kownik Kotikow. Krzycza\u0142, \u017ce ucierpia\u0142 honor Rosji, i\u00a0grozi\u0142, \u017ce doprowadzi do zwolnienia Jordana ze stanowiska. Po chwili si\u0119 jednak uspokoi\u0142 i\u00a0prosi\u0142 Amerykanina, by nie otwiera\u0142 wi\u0119cej teczek. Jordan po tym incydencie czeka\u0142 na to, \u017ce zostanie odwo\u0142any. \u017badne rozkazy w\u00a0tej sprawie nie nadesz\u0142y. Najprawdopodobniej Kotikow ba\u0142 si\u0119 powiadomi\u0107 zwierzchnik\u00f3w, \u017ce dosz\u0142o do takiej kompromituj\u0105cej demaskacji operacji szpiegowskiej. M\u00f3g\u0142by zosta\u0107 uznany za odpowiedzialnego za t\u0119 wpadk\u0119, odwo\u0142any do Moskwy i\u00a0wys\u0142any do \u0142agru lub rozstrzelany. Wola\u0142 wi\u0119c udawa\u0107, \u017ce nic si\u0119 nie sta\u0142o. Jordan wys\u0142a\u0142 raport dotycz\u0105cy podejrzanego baga\u017cu dyplomatycznego do oficera ds. bezpiecze\u0144stwa z\u00a0Great Falls, a\u00a0ten przes\u0142a\u0142 go zwierzchnikom w\u00a0Spokane. Nie wiadomo, co si\u0119 z\u00a0nim sta\u0142o. W\u00a0styczniu 1944 r. major Jordan w\u00a0Waszyngtonie pr\u00f3bowa\u0142 zainteresowa\u0107 r\u00f3\u017cne rz\u0105dowe agencje tym, co si\u0119 dzieje wok\u00f3\u0142 programu Lend-Lease. Nikt nie chcia\u0142 z\u00a0nim o\u00a0tym rozmawia\u0107.<\/span><\/p>\n

Horda zdrajc\u00f3w<\/strong><\/h5>\n

29 sierpnia 1949 r. na poligonie pod Semipa\u0142aty\u0144skiem zdetonowano pierwsz\u0105 sowieck\u0105 bomb\u0119 atomow\u0105 RDS-1. \u015awiat by\u0142 w\u00a0szoku, \u017ce Sowietom uda\u0142o si\u0119 tak szybko zbudowa\u0107 tak\u0105 prze\u0142omow\u0105 bro\u0144. Nale\u017ca\u0142oby jednak raczej zada\u0107 pytanie, czemu trwa\u0142o to tak d\u0142ugo? RDS-1 by\u0142a kopi\u0105 ameryka\u0144skiej bomby Fat Man zrzuconej na Nagasaki. Informacje o\u00a0szczeg\u00f3\u0142ach technicznych bomby przekazywa\u0142a Sowietom ca\u0142a horda zdrajc\u00f3w, takich jak: Klaus Fuchs, Morris Cohen, Harry Gold, David Greenglass, Ethel i\u00a0Julius Rosenbergowie, Morton Sobell, George Kovall czy Alan Nunn May. Sowieci mieli wszystkie potrzebne informacje podane im \u201epod nos”. Ameryka\u0144scy historycy Jerrold i\u00a0Leona Schecterowie wskazuj\u0105, \u017ce najwi\u0119kszym problemem, z\u00a0jakimi borykali si\u0119 sowieccy naukowcy podczas prac nad bomb\u0105 atomow\u0105, by\u0142o to, jak przet\u0142umaczy\u0107 z\u00a0angloj\u0119zycznych dokument\u00f3w okre\u015blenia naukowe. Sowieci po prostu nie rozumieli, o\u00a0czym w\u00a0tych dokumentach mowa. Dawa\u0142o o\u00a0sobie zna\u0107 szokuj\u0105ce zap\u00f3\u017anienie intelektualne pa\u0144stwa Stalina.<\/span><\/p>\n

Jedynie niewielka cz\u0119\u015b\u0107 atomowych zdrajc\u00f3w zosta\u0142a przyk\u0142adnie ukarana. Wielu z\u00a0nich posz\u0142o na wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z\u00a0FBI w\u00a0zamian za z\u0142agodzenie kary i\u00a0wskazywa\u0142o swoich wsp\u00f3lnik\u00f3w. W\u00a0ten spos\u00f3b na krzes\u0142o elektryczne w\u00a0pe\u0142ni zas\u0142u\u017cenie trafi\u0142o ma\u0142\u017ce\u0144stwo Rosenberg\u00f3w. Po ponad 70 latach z\u00a0ich \u015bmierci\u0105 nadal nie mo\u017ce si\u0119 pogodzi\u0107 ameryka\u0144ska lewica. Wnuczka Rosenberg\u00f3w nakr\u0119ci\u0142a w\u00a02019 r. film dokumentalny b\u0119d\u0105cy paszkwilem na Roya Cohna, prokuratora, kt\u00f3ry zbudowa\u0142 spraw\u0119 przeciwko Rosenbergom. Wypomina w\u00a0nim Cohnowi m.in. to, \u017ce by\u0142… \u017bydem i\u00a0gejem.<\/span><\/p>\n

\u017badne konsekwencje, poza odej\u015bciem na polityczny boczny tor, nie spotka\u0142y Harry’ego Hopkinsa. To on przekazywa\u0142 prezydentowi Rooseveltowi informacje od naukowc\u00f3w dotycz\u0105ce zasady dzia\u0142ania bomby. I\u00a0to on doradza\u0142 Rooseveltowi w\u00a0Teheranie i\u00a0Ja\u0142cie. Z\u00a0przechwyconych sowieckich depesz wynika, \u017ce ostrzega\u0142 sowieckich dyplomat\u00f3w przed tym, \u017ce FBI wpad\u0142a na trop ich siatki szpiegostwa nuklearnego. W\u00a01990 r. zbieg\u0142y na Zach\u00f3d pu\u0142kownik KGB Oleg Gordijewski potwierdzi\u0142, \u017ce Hopkins by\u0142 sowieckim agentem. Mimo to wielu ameryka\u0144skich historyk\u00f3w usilnie temu zaprzecza i\u00a0przedstawia Hopkinsa jako \u201eantyfaszystowskiego idealist\u0119”, kt\u00f3ry po prostu traktowa\u0142 ZSRR jak oddanego sojusznika. Potwierdzenie, \u017ce najbli\u017cszy doradca ub\u00f3stwianego demokratycznego prezydenta by\u0142 zdrajc\u0105, by\u0142oby przyznaniem si\u0119 do olbrzymiej kompromitacji ca\u0142ej tradycji intelektualnej, do kt\u00f3rej odwo\u0142uje si\u0119 demokratyczny establishment.<\/span><\/p>\n

Hopkins oczywi\u015bcie nie by\u0142 jedynym uwa\u017caj\u0105cym, \u017ce nale\u017cy da\u0107 bomb\u0119 atomow\u0105 ludob\u00f3jczemu, paranoicznemu dyktatorowi. \u201eRosjanie maj\u0105 moralne prawo szuka\u0107 w\u00a0samoobronie sposobu na skonstruowanie bomby atomowej, nawet gdyby mieli si\u0119 do tego pos\u0142u\u017cy\u0107 wywiadem wojskowym, zw\u0142aszcza gdy zostali wykluczeni z\u00a0grona wtajemniczonych, mimo \u017ce byli jednym z\u00a0aliant\u00f3w” \u2013 stwierdzi\u0142 w\u00a01946 r. Joseph E. Davies, ambasador USA w\u00a0Moskwie w\u00a0latach 1936\u20131939. Warto wi\u0119c zada\u0107 pytanie: czy przekazanie Sowietom tajemnic bomby atomowej by\u0142o dzia\u0142aniem prosowieckiego lobby czy oficjaln\u0105 polityk\u0105 administracji Roosevelta?<\/span><\/p>\n

\n

\u00a9 Licencja na publikacj\u0119<\/a><\/em><\/span>
\n\u00a9 \u2117 Wszystkie prawa zastrze\u017cone<\/a><\/em><\/span>
\n\u0179r\u00f3d\u0142o: Rzeczpospolita<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jak Amerykanie przekazali bomb\u0119 atomow\u0105 Stalinowi Hubert Kozie\u0142 Oficerowie radzieckiego lotnictwa wojskowego w bazie lotniczej. W tle: ameryka\u0144ski P-39 Aircobra dostarczony przez USA w ramach programu Lend-Lease \/\u00a0 Foto: BEW Ta historia zacz\u0119\u0142a si\u0119 w\u00a0maju 1942 r. na lotnisku Newark. \u201eWypo\u017cyczony” sowieckiemu lotnictwu w\u00a0ramach programu Lend-Lease (ameryka\u0144skiej wojennej pomocy materia\u0142owej dla pa\u0144stw sprzymierzonych) bombowiec A-20 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/91627"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=91627"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/91627\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":91633,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/91627\/revisions\/91633"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=91627"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=91627"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=91627"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}