{"id":91709,"date":"2022-02-12T17:05:08","date_gmt":"2022-02-12T15:05:08","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=91709"},"modified":"2022-02-04T17:05:23","modified_gmt":"2022-02-04T15:05:23","slug":"23-00-65","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=91709","title":{"rendered":"Prasa \u017cydowska w Lublinie"},"content":{"rendered":"<h5 style=\"text-align: center;\"><a href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><img decoding=\"async\" class=\"center alignleft\" src=\"http:\/\/www.reunion68.com\/Biuletyn\/img\/brama-g.png\" alt=\"\" width=\"25%\"><\/a><span style=\"text-decoration: underline; color: #000080;\"><strong><a style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Prasa \u017cydowska w Lublinie<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>O\u015brodek \u201eBrama Grodzka &#8211; Teatr NN\u201d<\/strong><\/span><\/p>\n<hr style=\"height: 15px; background: #d0e6fa; width: 100%;\">\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">W latach 1916\u20131939 w Lublinie ukazywa\u0142o si\u0119 oko\u0142o 30 \u017cydowskich gazet w j\u0119zykach jidysz, polskim i sporadycznie w hebrajskim. Pierwsz\u0105 gazet\u0105 \u017cydowsk\u0105 wydawan\u0105 w Lublinie by\u0142a polskoj\u0119zyczna \u201eMy\u015bl \u017bydowska\u201d (1916-1918). Du\u017c\u0105 poczytno\u015bci\u0105 cieszy\u0142y si\u0119 wydawane w j\u0119zyku jidysz dziennik \u201eLubliner Tugblat\u201d oraz tygodnik \u201eLubliner Sztyme\u201d. Opr\u00f3cz nich w Lublinie wydawano tak\u017ce szereg innych pomniejszych czasopism w j\u0119zyku jidysz, jednak wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich mia\u0142a charakter jednodni\u00f3wek lub nie by\u0142a w stanie utrzyma\u0107 si\u0119 na rynku. W Lublinie ukazywa\u0142y si\u0119 tak\u017ce specyficzne \u017cydowskie czasopisma uczniowskie. W szcz\u0105tkowej i konspiracyjnej formie prasa \u017cydowska istnia\u0142a w Lublinie tak\u017ce podczas II Wojny \u015awiatowej, po wojnie natomiast w mie\u015bcie ukazywa\u0142 si\u0119 przez kilka miesi\u0119cy dwuj\u0119zyczny (polsko-jidyszowy)&nbsp;<span style=\"text-decoration: underline;\"><strong><a style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/leksykon\/artykuly\/biuletyn-zydowskiej-agencji-prasowej-19441949\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Biuletyn \u017bydowskiej Agencji Prasowej<\/a>.&nbsp;<\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<figure class=\"image\"><a class=\"lightbox\" title=\"Winieta gazety \u201eLubliner Tugblat\u201d\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/cache\/local\/image\/1920x1280\/websites\/zydzi\/20lecie\/10219462_edited.jpg\/\"><img decoding=\"async\" class=\"article-main-image aligncenter\" src=\"https:\/\/teatrnn.pl\/cache\/local\/image\/1280x1024\/websites\/zydzi\/20lecie\/10219462_edited.jpg\/\" alt=\"Prasa \u017cydowska w Lublinie\" width=\"100%\"><\/a><figcaption>Winieta gazety \u201eLubliner Tugblat\u201d<\/figcaption><\/figure>\n<h5 id=\"index\" style=\"text-align: left;\"><strong>Spis tre\u015bci<\/strong><\/h5>\n<p><span style=\"text-decoration: underline;\"><span class=\"index-toggle-container\" style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\">[<a id=\"index-toggle\" class=\"index-toggle-link\" style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#\"><span class=\"collapse-index-link\">Zwi\u0144<\/span><\/a>]<\/span><\/span><\/p>\n<div id=\"index-container\" class=\"index-container\">\n<ol>\n<li><span style=\"text-decoration: underline;\"><span style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\"><a id=\"bdquomysl-zydowskardquo-reference\" style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#bdquomysl-zydowskardquo\">\u201eMy\u015bl \u017bydowska\u201d<\/a><\/span><\/span>\n<ul>\n<li><span style=\"text-decoration: underline;\"><span style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\"><a id=\"historia-gazety-reference\" style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#historia-gazety\">Historia gazety<\/a><\/span><\/span><\/li>\n<li><span style=\"text-decoration: underline;\"><span style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\"><a id=\"cele-i-ideologia-bdquomysli-zydowskiejrdquo-reference\" style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#cele-i-ideologia-bdquomysli-zydowskiejrdquo\">Cele i ideologia \u201eMy\u015bli \u017bydowskiej\u201d<\/a><\/span><\/span><\/li>\n<li><span style=\"text-decoration: underline;\"><span style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\"><a id=\"bdquomysl-zydowskardquo-w-bibliotekach-reference\" style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#bdquomysl-zydowskardquo-w-bibliotekach\">\u201eMy\u015bl \u017bydowska\u201d w bibliotekach<\/a><\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li><span style=\"text-decoration: underline;\"><span style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\"><a id=\"bdquolubliner-tugblatrdquo-jid-dziennik-lubelski-reference\" style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#bdquolubliner-tugblatrdquo-jid-dziennik-lubelski\">\u201eLubliner Tugblat\u201d (jid. Dziennik Lubelski)<\/a><\/span><\/span>\n<ul>\n<li><span style=\"text-decoration: underline;\"><span style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\"><a id=\"powstanie-i-historia-gazety-reference\" style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#powstanie-i-historia-gazety\">Powstanie i historia gazety<\/a><\/span><\/span><\/li>\n<li><span style=\"text-decoration: underline;\"><span style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\"><a id=\"zawartosc-i-funkcje-gazety-reference\" style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#zawartosc-i-funkcje-gazety\">Zawarto\u015b\u0107 i funkcje gazety<\/a><\/span><\/span><\/li>\n<li><span style=\"text-decoration: underline;\"><span style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\"><a id=\"bdquolubliner-tugblatrdquo-w-zasobach-lubelskich-bibliotek-reference\" style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#bdquolubliner-tugblatrdquo-w-zasobach-lubelskich-bibliotek\">\u201eLubliner Tugblat\u201d w zasobach lubelskich bibliotek<\/a><\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li><span style=\"text-decoration: underline;\"><span style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\"><a id=\"bdquolubliner-sztymerdquo-jid-glos-lubelski-reference\" style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#bdquolubliner-sztymerdquo-jid-glos-lubelski\">\u201eLubliner Sztyme\u201d (jid. G\u0142os Lubelski)<\/a><\/span><\/span>\n<ul>\n<li><span style=\"text-decoration: underline;\"><span style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\"><a id=\"powstanie-i-historia-gazety-reference\" style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#powstanie-i-historia-gazety\">Powstanie i historia gazety<\/a><\/span><\/span><\/li>\n<li><span style=\"text-decoration: underline;\"><span style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\"><a id=\"zawartosc-czasopisma-reference\" style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#zawartosc-czasopisma\">Zawarto\u015b\u0107 czasopisma<\/a><\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li><span style=\"color: #000080;\"><a id=\"pomniejsze-zydowskie-tytuly-prasowe-w-jidysz-w-lublinie-reference\" style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#pomniejsze-zydowskie-tytuly-prasowe-w-jidysz-w-lublinie\"><span style=\"text-decoration: underline;\">Pomniejsze \u017cydowskie tytu\u0142y prasowe w jidysz w Lublinie<\/span><\/a><\/span>\n<ul>\n<li><span style=\"text-decoration: underline;\"><span style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\"><a id=\"bdquolubliner-najesrdquo-jid-nowiny-lubelskie-reference\" style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#bdquolubliner-najesrdquo-jid-nowiny-lubelskie\">\u201eLubliner Najes\u201d (jid. Nowiny Lubelskie)<\/a><\/span><\/span><\/li>\n<li><span style=\"text-decoration: underline;\"><span style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\"><a id=\"bdquodos-lubliner-wortrdquo-jid-slowo-lubelskie-reference\" style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#bdquodos-lubliner-wortrdquo-jid-slowo-lubelskie\">\u201eDos Lubliner Wort\u201d (jid. S\u0142owo Lubelskie)<\/a><\/span><\/span><\/li>\n<li><span style=\"text-decoration: underline;\"><span style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\"><a id=\"bdquolubliner-unzer-expressrdquo-jid-nasz-express-lubelski-reference\" style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#bdquolubliner-unzer-expressrdquo-jid-nasz-express-lubelski\">\u201eLubliner Unzer Express\u201d (jid. Nasz Express Lubelski)<\/a><\/span><\/span><\/li>\n<li><span style=\"text-decoration: underline;\"><span style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\"><a id=\"bdquolubliner-frimorgenrdquo-bdquoder-tugrdquo-bdquobiuletynrdquo-jesziwy-chachmej-lublin-reference\" style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#bdquolubliner-frimorgenrdquo-bdquoder-tugrdquo-bdquobiuletynrdquo-jesziwy-chachmej-lublin\">\u201eLubliner Frimorgen\u201d, \u201eDer Tug\u201d, \u201eBiuletyn\u201d Jesziwy Chachmej Lublin<\/a><\/span><\/span><\/li>\n<li><span style=\"text-decoration: underline;\"><span style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\"><a id=\"wykaz-pozostalych-czasopism-zydowskich-ukazujacych-sie-w-lublinie-reference\" style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#wykaz-pozostalych-czasopism-zydowskich-ukazujacych-sie-w-lublinie\">Wykaz pozosta\u0142ych czasopism \u017cydowskich ukazuj\u0105cych si\u0119 w Lublinie<\/a><\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li><span style=\"text-decoration: underline;\"><span style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\"><a id=\"bdquousmiech-fortunyrdquo-reference\" style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#bdquousmiech-fortunyrdquo\">\u201eU\u015bmiech Fortuny\u201d<\/a><\/span><\/span><\/li>\n<li><span style=\"text-decoration: underline;\"><span style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\"><a id=\"zydowskie-czasopisma-uczniowskie-reference\" style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#zydowskie-czasopisma-uczniowskie\">\u017bydowskie czasopisma uczniowskie<\/a><\/span><\/span>\n<ul>\n<li><span style=\"text-decoration: underline;\"><span style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\"><a id=\"bdquozycie-uczniowskierdquo-reference\" style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#bdquozycie-uczniowskierdquo\">\u201e\u017bycie Uczniowskie\u201d<\/a><\/span><\/span><\/li>\n<li><span style=\"text-decoration: underline;\"><span style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\"><a id=\"bdquojednodnioacutewka-szomrowardquo-reference\" style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#bdquojednodnioacutewka-szomrowardquo\">\u201eJednodni\u00f3wka Szomrowa\u201d<\/a><\/span><\/span><\/li>\n<li><span style=\"text-decoration: underline;\"><span style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\"><a id=\"bdquogazeta-uczniowskardquo-reference\" style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#bdquogazeta-uczniowskardquo\">\u201eGazeta Uczniowska\u201d<\/a><\/span><\/span><\/li>\n<li><span style=\"text-decoration: underline;\"><span style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\"><a id=\"bdquoheatidrdquo-reference\" style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#bdquoheatidrdquo\">\u201eHeatid\u201d<\/a><\/span><\/span><\/li>\n<li><span style=\"text-decoration: underline;\"><span style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\"><a id=\"bdquonasze-radiordquo-jid-undzer-radio-reference\" style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#bdquonasze-radiordquo-jid-undzer-radio\">\u201eNasze Radio\u201d (jid. Undzer Radio)<\/a><\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li><span style=\"text-decoration: underline;\"><span style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\"><a id=\"zydowskie-czasopisma-w-lublinie-podczas-ii-wojny-swiatowej-reference\" style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#zydowskie-czasopisma-w-lublinie-podczas-ii-wojny-swiatowej\">\u017bydowskie czasopisma w Lublinie podczas II Wojny \u015awiatowej<\/a><\/span><\/span><\/li>\n<li><span style=\"text-decoration: underline;\"><span style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\"><a id=\"zydowska-prasa-w-lublinie-po-ii-wojnie-swiatowej-reference\" style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#zydowska-prasa-w-lublinie-po-ii-wojnie-swiatowej\">\u017bydowska prasa w Lublinie po II wojnie \u015bwiatowej<\/a><\/span><\/span><\/li>\n<li><span style=\"text-decoration: underline;\"><span style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\"><a id=\"przypisy-reference\" style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#przypisy\">Przypisy<\/a><\/span><\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n<h5 id=\"bdquomysl-zydowskardquo\" style=\"text-align: left;\"><strong>\u201eMy\u015bl \u017bydowska\u201d<\/strong><\/h5>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Lata ukazywania si\u0119: 1916 &#8211; 1918<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #000080;\">Adres redakcji: Radziwi\u0142\u0142owska 3\/<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #000080;\">Druk: Franciszek Pietrzykowski<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Rodzaj: pocz\u0105tkowo tygodnik, pod koniec istnienia pismo wychodzi\u0142o nieregularnie.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u201eMy\u015bl \u017bydowska\u201d \u2013 polskoj\u0119zyczny tygodnik spo\u0142eczny, wydawany przez m\u0142od\u0105 inteligencj\u0119 skupion\u0105 wok\u00f3\u0142 Zjednoczenia \u017bydowskiej M\u0142odzie\u017cy Demokratycznej. Gazeta ukazywa\u0142a si\u0119 w latach 1916-1918, \u0142\u0105cznie wydrukowano 88 numer\u00f3w czasopisma.<\/span><\/p>\n<h5 id=\"historia-gazety\" style=\"text-align: left;\"><strong>Historia gazety<\/strong><\/h5>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u201eMy\u015bl \u017bydowska\u201d \u2013 tygodnik spo\u0142eczny, wydawany przez m\u0142od\u0105 inteligencj\u0119 skupion\u0105 wok\u00f3\u0142 Zjednoczenia \u017bydowskiej M\u0142odzie\u017cy Demokratycznej. Pierwszy numer wyszed\u0142 7 marca 1916 roku, w czasie okupacji austriackiej. \u0141\u0105cznie wysz\u0142o 88 numer\u00f3w \u201eMy\u015bli \u017bydowskiej\u201d. Redaktorem gazety by\u0142 Ludwik Rechtszaft (do wrze\u015bnia 1917), nast\u0119pnie Izaak Kerszman, a siedziba redakcji znajdowa\u0142a si\u0119 przy ulicy Radziwi\u0142\u0142owskiej 3\/9. Za druk odpowiedzialna by\u0142a oficyna J\u00f3zefa Pietrzykowskiego, wydawc\u0105 by\u0142 za\u015b Salomon Lewin. Z redakcj\u0105 wsp\u00f3\u0142pracowali: znany pod nazwiskiem Miko\u0142aj Wadyas \u2013 M. Szejnbrun, Boles\u0142aw Warman, dr Moj\u017cesz (Mieczys\u0142aw) Zajdenman, adwokat Goldberg, Wadja Szajnbrun i Leon Szper, a tak\u017ce publicy\u015bci zwi\u0105zani z pras\u0105 krajow\u0105 i zagraniczn\u0105: Natan Szwable, Jakub Appenszlak, Samuel Hirszhorn, Dawid Socher, J\u00f3zef Dunkelblum, M. Fiszlender, Samuel Mejerson i Ignacy Finkielsztajn<sup id=\"footnote-reference-1\" class=\"footnote-reference\" title=\"Kopciowski A., Wos hert zich in der prowinc? Prasa \u017cydowska na Lubelszczy\u017anie i jej najwi\u0119kszy dziennik \u201eLubliner Tugblat\u201d, Lublin 2015, s. 47-48; por. Majzels A. C., My\u015bl \u017bydowska, t\u0142um. Adamczyk-Garbowska M., [w:] Adamczyk-Garbowska M., Kopciowski A., Trzci\u0144ski A. (red.), Tam by\u0142 kiedy\u015b m\u00f3j dom. Ksi\u0119gi pami\u0119ci gmin \u017cydowskich, Lublin 2009, s. 171.\"><a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#footnote-1\">1<\/a><\/sup>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Do 28 wrze\u015bnia 1917 r. pismo ukazywa\u0142o si\u0119 pod redakcj\u0105 Rechtszafta po czym nast\u0105pi\u0142y zmiany w sk\u0142adzie redakcji. Naczelnym redaktorem zosta\u0142 Izaak Kerszman. Trudno\u015bci finansowe sprawi\u0142y, \u017ce kolejne numery ukaza\u0142y si\u0119 dopiero w grudniu tego roku (1917). Kerszman redagowa\u0142 \u201eMy\u015bl\u201d do maja 1918, kiedy to wskutek \u201eodmowy dalszego subwencjonowania z fundusz\u00f3w pomocy ameryka\u0144skiej\u201d pismo upad\u0142o<sup id=\"footnote-reference-2\" class=\"footnote-reference\" title=\" Zieli\u0144ski K., \u017bydzi Lubelszczyzny 1914-1918, Lublin 1999, s. 286-287.\"><a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#footnote-2\">2<\/a><\/sup>.<\/span><\/p>\n<h5 id=\"cele-i-ideologia-bdquomysli-zydowskiejrdquo\" style=\"text-align: left;\"><strong>Cele i ideologia \u201eMy\u015bli \u017bydowskiej\u201d<\/strong><\/h5>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Redakcja za swoje g\u0142\u00f3wne cele stawia\u0142a z\u0142agodzenie antagonizm\u00f3w chrze\u015bcija\u0144sko-\u017cydowskich, obron\u0119 \u017byd\u00f3w przed atakami antysemickimi, a tak\u017ce promowanie koegzystencji opartej na wzajemnym szacunku i zrozumieniu. Mia\u0142a by\u0107 czasopismem bezpartyjnym, niezaanga\u017cowanym w dyskusje dotycz\u0105ce asymilacji kulturowo-j\u0119zykowej. Naczelnym has\u0142em pisma by\u0142o \u201euobywatelnianie\u201d si\u0119 \u017cydowskich mieszka\u0144c\u00f3w miasta<sup id=\"footnote-reference-3\" class=\"footnote-reference\" title=\"Rechtszaft L., Nasze Zadania, \u201eMy\u015bl \u017bydowska&quot;, R. I, nr 1, 1916, s. 1-3.\"><a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#footnote-3\">3<\/a><\/sup>.<\/span><\/p>\n<h5 id=\"bdquomysl-zydowskardquo-w-bibliotekach\" style=\"text-align: left;\"><strong>\u201eMy\u015bl \u017bydowska\u201d w bibliotekach<\/strong><\/h5>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Wojew\u00f3dzka Biblioteka Publiczna im. H. \u0141opaci\u0144skiego w Lublinie:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">R. 1 nr 1-38, 07 Marzec &#8211; 21 Grudzie\u0144 1916, brak nr 8, 32.<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #000080;\">R. 2 nr 1-40, 39-7,7 02 Stycze\u0144 &#8211; 31 Grudzie\u0144 1917, brak nr 12, 18, 29-30.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/teatrnn.pl\/cache\/local\/image\/714x384\/websites\/zydzi\/20lecie\/mz.jpg\/\" alt=\"Winieta \u201eMy\u015bli \u017bydowskiej\u201d, zbiory Biblioteki Wojew\u00f3dzkiej im. H. \u0141opaci\u0144skiego w Lublinie\" width=\"100%\" height=\"384\"><span style=\"color: #808080;\"><em>Winieta \u201eMy\u015bli \u017bydowskiej\u201d, zbiory Biblioteki Wojew\u00f3dzkiej im. H. \u0141opaci\u0144skiego w Lublinie.<\/em><\/span><\/p>\n<h5 id=\"bdquolubliner-tugblatrdquo-jid-dziennik-lubelski\" style=\"text-align: left;\"><strong>\u201eLubliner Tugblat\u201d (jid. Dziennik Lubelski)<\/strong><\/h5>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Lata ukazywania si\u0119: 1918-1939.<br \/>\n<\/span><span style=\"color: #000080;\">Adres redakcji: Bernardy\u0144ska 20 (1918-1928); Kr\u00f3lewska 13 (1928-1939).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Druk: N. Herszenhornowa i Sz. Strazberger, Bernardy\u0144ska 20 (do 1928); w\u0142asna drukarnia (od 1928).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Rodzaj: dziennik (pr\u00f3cz sob\u00f3t)<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u201eLubliner Tugblat\u201d by\u0142 pierwsz\u0105 i jednocze\u015bnie najd\u0142u\u017cej ukazuj\u0105c\u0105 si\u0119 gazet\u0105 w j\u0119zyku jidysz wydawan\u0105 w Lublinie. Dziennik drukowany by\u0142 w latach 1918-1939 i posiada\u0142 siln\u0105 pozycj\u0119 na lokalnym rynku prasowym.<\/span><\/p>\n<h5 id=\"powstanie-i-historia-gazety\" style=\"text-align: left;\"><strong>Powstanie i historia gazety<\/strong><\/h5>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u201eLubliner Tugblat\u201d za\u0142o\u017cyli w 1918 roku Izrael Kacenelenbogen, Mojsze Gradel (dzia\u0142acze \u017bydowskiej Partii Ludowej), Izrael Barzach (powi\u0105zany ze \u015brodowiskiem syjonistycznym) i Mojsze Chaim Wizenfeld (ze \u015brodowiska ortodoks\u00f3w)<sup id=\"footnote-reference-4\" class=\"footnote-reference\" title=\"Kopciowski A., Wos hert zich in der prowinc? Prasa \u017cydowska na Lubelszczy\u017anie i jej najwi\u0119kszy dziennik \u201eLubliner Tugblat\u201d, Lublin, 2015, s. 214-216.\"><a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#footnote-4\">4<\/a><\/sup>. Czasopismo ukazywa\u0142o si\u0119 niemal nieprzerwanie przez ca\u0142y okres 20-lecia mi\u0119dzywojennego \u2013 codziennie opr\u00f3cz sob\u00f3t a\u017c do 8 wrze\u015bnia 1939 roku. Redaktorami \u201eLubliner Tugblat\u201d w r\u00f3\u017cnych latach byli: Szlomo Baruch Nissenbaum (do 1922 roku), Boruch Cukerman, Lejb Perel i Jakub Hersz Nisenbaum (po roku 1922 dziennikarz, nast\u0119pnie wsp\u00f3\u0142w\u0142a\u015bciciel gazety). W sk\u0142ad dziennikarzy i publicyst\u00f3w gazety wchodzili mi\u0119dzy innymi Szaul Icchok Stupnicki (kierownik literacki, nast\u0119pnie wsp\u00f3\u0142pracownik), Henoch Isz (do 1919 roku), Jakub Waksman, Lewi Niemcewicz i Jakub Hersz Nisenbaum. Redakcja mie\u015bci\u0142a si\u0119 przy ulicy Bernardy\u0144skiej 20 (w latach 1918\u20131928), a nast\u0119pnie (do 1939 roku) Kr\u00f3lewskiej 13. Za druk odpowiedzialna by\u0142a oficyna N. Herszenhornowej i Sz. Strazbergera (ulica Bernardy\u0144ska 20), z czasem pismo utworzy\u0142o w\u0142asn\u0105 drukarni\u0119 i zecerni\u0119.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Czasopismo przesz\u0142o kilka burzliwych epizod\u00f3w. W 1922 roku w redakcji dosz\u0142o do roz\u0142amu, cz\u0119\u015b\u0107 z pracownik\u00f3w gazety, na czele ze Stupnickim, przesz\u0142a do nowego dziennika \u201eLubliner Najes\u201d. W tym samym roku redakcj\u0119 opu\u015bci Szloma Baruch Nissenbaum, kt\u00f3ry na kilka lat wyjecha\u0142 do Palestyny. Po odej\u015bciu Nissenbauma w\u0142a\u015bcicielami gazety oraz zecerni stali si\u0119 jej pracownicy &#8211; Lejb Perel (redaktor odpowiedzialny i wydawca prawdopodobnie w latach 1922-1926), Herc Kohen (redaktor odpowiedzialny, redaktor naczelny i wydawca od 1926 roku), Jakow (Jankiel) Kac, Chaim Gawril Herszenhorn, Benjamin Westler i Fiszel Grynwald. W do\u015b\u0107 skomplikowany spos\u00f3b uk\u0142ada\u0142a si\u0119 wsp\u00f3\u0142praca gazety ze Stupnickim. Po zlikwidowaniu \u201eLubliner Najes\u201d w 1922 roku powr\u00f3ci\u0142 on na kr\u00f3tko do redakcji gazety, po czym w 1926 roku wyjecha\u0142 do Rygi, by w 1927 zn\u00f3w zosta\u0107 wsp\u00f3\u0142pracownikiem \u201eTugblatu\u201d<sup id=\"footnote-reference-5\" class=\"footnote-reference\" title=\"Kopciowski A., Wos hert zich in der prowinc? Prasa \u017cydowska na Lubelszczy\u017anie i jej najwi\u0119kszy dziennik \u201eLubliner Tugblat\u201d, Lublin 2015, s. 236-240.\"><a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#footnote-5\">5<\/a><\/sup>. Z czasem wykrystalizowa\u0142 jasny podzia\u0142 kompetencji mi\u0119dzy w\u0142a\u015bcicielami gazety. Sprawami administracyjnymi zaj\u0119li si\u0119 Hersz Kohen i Jakow Kac, korekt\u0105 \u2013 Lejb Perel, a w zecerni pracowali Fiszel Grynwald, Benjamin Westler i Chaim Herszenhorn. Ponadto: Jakub Hirsz Nisenbaum, kt\u00f3ry od 1927 roku sta\u0142 si\u0119 g\u0142\u00f3wnym publicyst\u0105, a od 1930 wsp\u00f3\u0142w\u0142a\u015bcicielem gazety. Na prze\u0142omie lat 20. i 30. \u201eLubliner Tugblat\u201d przeszed\u0142 kilka kolejnych zmian. W roku 1928 przeniesiono siedzib\u0119 redakcji do budynku przy ulicy Kr\u00f3lewskiej 13. W nowej siedzibie zorganizowano w\u0142asn\u0105 zecerni\u0119 i drukarni\u0119 oraz powi\u0119kszono personel techniczny, w sk\u0142ad kt\u00f3rego weszli Abraham Blum, Icchok Rajchensztajn, Jeszaja Kurc, I. Cygielman, Ch. Kenigsberg, Welwel Getrejtman, Henoch Nomberg, Mosze Roszgold oraz I. Bojm. Pracownicy zecerni \u201eLubliner Tugblat\u201d byli za\u0142o\u017cycielami i aktywnymi dzia\u0142aczami Zwi\u0105zku Zawodowego Drukarzy, a cz\u0119\u015b\u0107 z nich mia\u0142a dodatkowo ambicje redaktorskie. Rajchensztajn i Cygielman zostali komentatorami sportowymi, a inni zajmowali si\u0119 redakcj\u0105 tekst\u00f3w nadsy\u0142anych do gazety przez r\u00f3\u017cne organizacje polityczne. Mojsze Roszgold wspomina\u0142, \u017ce przez jaki\u015b czas na \u0142amach pisma prowadzi\u0142 nawet anonimow\u0105 polemik\u0119 na temat \u017cydowskich szk\u00f3\u0142 powszechnych z redaktorem gazety \u2013 Jakubem Hirszem Nisenbaumem<sup id=\"footnote-reference-6\" class=\"footnote-reference\" title=\"Roszgold M., \u201eLubliner Tugblat\u201d, [w:] Kopciowski A. (red.), Ksi\u0119ga Pami\u0119ci \u017bydowskiego Lublina, Lublin 2011 s. 232-237; por. Kopciowski A., Wos hert zich in der prowinc? Prasa \u017cydowska na Lubelszczy\u017anie i jej najwi\u0119kszy dziennik \u201eLubliner Tugblat\u201d, Lublin 2015, s. 248-253.\"><a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#footnote-6\">6<\/a><\/sup>. Jedn\u0105 z najbardziej widocznych zmian w owym okresie by\u0142o tak\u017ce wprowadzenie nowej szaty graficznej gazety, kt\u00f3ra mia\u0142a nada\u0107 jej bardziej nowoczesny charakter. Ostatnia du\u017ca zmiana w funkcjonowaniu dziennika nast\u0105pi\u0142a pod koniec 1930 roku, kiedy powo\u0142ano sp\u00f3\u0142k\u0119 z ograniczon\u0105 odpowiedzialno\u015bci\u0105 Wydawnictwo Lubliner Tugblat.&nbsp; Do 6-osobowego grona w\u0142a\u015bcicieli gazety do\u0142\u0105czy\u0142 w\u00f3wczas Jakub Hirsz Nisenbaum, kt\u00f3ry odkupi\u0142 1\/7 cz\u0119\u015b\u0107 udzia\u0142\u00f3w wydawnictwa. Zreorganizowano tak\u017ce system pracy w gazecie. Westlerowi, Kohenowi i Perelowi powierzono zaj\u0119cia administracyjno-ksi\u0119gowe; \u0142amaczem i kierownikiem zecerni zosta\u0142 Jakow Kac, natomiast na redaktora naczelnego wybrano Jakuba Hirsza Nisenbauma. Opr\u00f3cz tego stworzono tak\u017ce nietypowe stanowisko nadzorcy redaktora naczelnego, kt\u00f3ry mia\u0142 akceptowa\u0107 dostarczane przez Nisenbauma teksty i w razie w\u0105tpliwo\u015bci interweniowa\u0107 u innych w\u0142a\u015bcicieli gazety; funkcj\u0119 t\u0119 powierzono Stupnickiemu, kt\u00f3ry w 1927 roku powr\u00f3ci\u0142 do redakcji, jednak formalnie nie piastowa\u0142 w niej kierowniczego stanowiska<sup id=\"footnote-reference-7\" class=\"footnote-reference\" title=\"Kopciowski A., Wos hert zich in der prowinc? Prasa \u017cydowska na Lubelszczy\u017anie i jej najwi\u0119kszy dziennik \u201eLubliner Tugblat\u201d, Lublin 2015, s. 257.\"><a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#footnote-7\">7<\/a><\/sup>.<\/span><\/p>\n<h5 id=\"zawartosc-i-funkcje-gazety\" style=\"text-align: left;\"><strong>Zawarto\u015b\u0107 i funkcje gazety<\/strong><\/h5>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u201eLubliner Tugblat\u201d w dni powszechnie posiada\u0142 cztery strony, w pi\u0105tek przed szabasem \u2013 osiem. Szata graficzna by\u0142a do\u015b\u0107 skromna, a sam\u0105 gazet\u0119 wydawano na papierze bardzo s\u0142abej jako\u015bci. Na pierwszej stronie publikowano zazwyczaj wiadomo\u015bci ze \u015bwiata, kr\u00f3tkie og\u0142oszenia i nekrologi. Na dalszych kartach znajdowa\u0142y si\u0119: popularna rubryka&nbsp;<em>Wos hert zich in Lublin?<\/em>&nbsp;(jid. Co s\u0142ycha\u0107 w Lublinie?), artyku\u0142y po\u015bwi\u0119cone sytuacji politycznej w kraju, relacje z posiedze\u0144 Rady Miasta, gminy \u017cydowskiej i innych instytucji. Na ostatniej stronie umieszczano zwykle repertuary kin i teatr\u00f3w, reklamy, r\u00f3\u017cnego rodzaju sensacje i pozosta\u0142e wiadomo\u015bci z miasta i okolic. Na \u0142amach \u201eLubliner Tugblat\u201d ukazywa\u0142y si\u0119 tak\u017ce powie\u015bci i reporta\u017ce w odcinkach. Dziennik nie posiada\u0142 sta\u0142ych korespondent\u00f3w, ale lokalni \u017cydowscy mieszka\u0144cy miasta ch\u0119tnie informowali redakcj\u0119 o najwa\u017cniejszych wydarzeniach. Mimo \u017ce nak\u0142ad by\u0142 stosunkowo niewielki, pismo zyska\u0142o rzesz\u0119 sta\u0142ych czytelnik\u00f3w, kt\u00f3rzy czytali gazet\u0119 wsp\u00f3lnie<sup id=\"footnote-reference-8\" class=\"footnote-reference\" title=\"Fuks M., Prasa \u017cydowska w Lublinie i na Lubelszczy\u017anie (1918-39), [w:] Jarowiecki J. (red.), Prasa lubelska: tradycje i wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107, Lublin 1986, s. 100-101.\"><a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#footnote-8\">8<\/a><\/sup>. Przez kr\u00f3tki okres (od stycznia do ko\u0144ca marca 1933 roku) gazeta posiada\u0142a w pi\u0105tkowych numerach sta\u0142\u0105, ca\u0142ostronicow\u0105 rubryk\u0119 humorystyczn\u0105, zatytu\u0142owan\u0105&nbsp;<em>Ojf der linker zajt, frejlich winkel far humor un satire<\/em>&nbsp;(jid. Z lewej strony, radosny k\u0105cik humoru i satyry). Rubryk\u0119 redagowa\u0142a osoba podpisuj\u0105c\u0105 si\u0119 jako Jankelen (Jankiel), publikowano w niej \u017carty, przer\u00f3bki znanych piosenek i zabawne powiedzonka, cz\u0119sto dotycz\u0105ce \u017cydowskiej religii i tradycji.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Pismo by\u0142o nie tylko organem informacyjno-publicystycznym, ale tak\u017ce po\u015brednikiem w kontaktach z zagranicznymi stowarzyszeniami (ziomkostwami) \u017byd\u00f3w pochodz\u0105cych z Lublina. By\u0142o wi\u0119c punktem kontaktowo-adresowym dla os\u00f3b pragn\u0105cych skontaktowa\u0107 si\u0119 z lubelskimi krewnymi. Gazeta uczestniczy\u0142a ponadto w rozprowadzaniu pomocy materialnej z zagranicy dla ubogich<sup id=\"footnote-reference-9\" class=\"footnote-reference\" title=\" Roszgold M., \u201eLubliner Tugblat\u201d, [w:] Kopciowski A. (red.) Ksi\u0119ga Pami\u0119ci \u017bydowskiego Lublina, Lublin 2011 s. 232-237.\n\"><a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#footnote-9\">9<\/a><\/sup>.<\/span><\/p>\n<h5 id=\"bdquolubliner-tugblatrdquo-w-zasobach-lubelskich-bibliotek\" style=\"text-align: left;\"><strong>\u201eLubliner Tugblat\u201d w zasobach lubelskich bibliotek<\/strong><\/h5>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Wojew\u00f3dzka Biblioteka Publiczna im. H. \u0141opaci\u0144skiego w Lublinie:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">1918 nr 2<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">na mikrofilmach:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">1919 r., R. 2 nr 2, 5, 71, 86, 95-96, 110a, 141.<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #000080;\">1921 r., R. 4 nr 20, 67.<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #000080;\">1926 r., R. 229-230.<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #000080;\">1927 r., R. 10 nr 16-24, 36-50, 67, 70-79, 122,124, 158, 183-185, 204-223, 226-233, 246-300.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">1928 r., R. 11 nr 1-305.<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #000080;\">1929 r., R. 12 nr 1-305.<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #000080;\">1930 r., R 13 nr 2-94, 96-149, 151-300.<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #000080;\">1931 r., R 14 nr 1-189, 191-209, 211-229, 231-304.<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #000080;\">1932 r., R 15 nr 1-63, 65-183, 185-290, 292-302.<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #000080;\">1933 r., R 16 nr 1-301.<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #000080;\">1934 r., R 17 nr 1-44, 46-66, 68-130, 132-164,166-191,193-205, 207-296, 298-302.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">1935 r., R 18 nr 1-36, 38-56, 58-147, 149-188, 191-257, 259-303.<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #000080;\">1936 r., R 19 nr 1-67, 69-302.<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #000080;\">1937 r., R 20 nr 1-35, 37-169, 171-206, 208-288, 290-302.<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #000080;\">1938 r., R. 21 nr 1-111, 113-289, 291-293, 295-301.<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #000080;\">1939 r., R. 1-207.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Archiwum Pa\u0144stwowe w Lublinie:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">1934 nr 213.<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #000080;\">1937 nr 277.<br \/>\n<\/span><span style=\"color: #000080;\">1939 nr 93.<\/span><\/p>\n<h5 id=\"bdquolubliner-sztymerdquo-jid-glos-lubelski\" style=\"text-align: left;\"><strong>\u201eLubliner Sztyme\u201d (jid. G\u0142os Lubelski)<\/strong><\/h5>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Lata ukazywania si\u0119: 1928-1939<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Druk: oficyna braci Feder, Zamkowa 2; Mendel Sznajdermesser, Rybna 2 (od 1929)<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Adres redakcji: Kowalska 4, Kowalska 7, Szeroka 16, Szeroka 25<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Rodzaj: tygodnik<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u201eLubliner Sztyme\u201d, tygodnik w j\u0119zyku jidysz ukazuj\u0105cy si\u0119 od 1928 do 1939 roku jako organ lubelskiego Bundu. Pismo mia\u0142o wyra\u017anie lewicowy charakter, charakteryzowa\u0142o si\u0119 ostr\u0105 publicystyk\u0105 i wspieraniem dzia\u0142alno\u015bci lubelskich organizacji lewicowych.<\/span><\/p>\n<h5 id=\"powstanie-i-historia-gazety\" style=\"text-align: left;\"><strong>Powstanie i historia gazety<\/strong><\/h5>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Pierwszy numer \u201eLubliner Sztyme\u201d ukaza\u0142 si\u0119 15 stycznia 1928 roku. Pismo by\u0142o organem prasowym lokalnego Bundu. Wychodzi\u0142o do czerwca lub sierpnia 1939 roku. Redaktorami odpowiedzialnymi gazety byli \u2013 Szyja Arbes (do marca 1929 roku), Alter Zaterman (do czerwca 1929 roku), Lejzor Zaterman (do marca 1930 roku), Chaim Nisenbaum (do czerwca 1934 roku), Abram Gutwajn (do 1938 roku) i wreszcie, do ko\u0144ca dzia\u0142alno\u015bci tygodnika Aron Nisenbaum. Do marca 1929 roku Aron Nisenbaum by\u0142 tak\u017ce pierwszym wydawc\u0105 gazety, po nim funkcj\u0119 t\u0119 pe\u0142nili kolejno redaktorzy odpowiedzialni, a\u017c do 1938 roku, kiedy wydawc\u0105 zosta\u0142 Arbes<sup id=\"footnote-reference-10\" class=\"footnote-reference\" title=\"Kopciowski A., Wos hert zich in der prowinc? Prasa \u017cydowska na Lubelszczy\u017anie i jej najwi\u0119kszy dziennik \u201eLubliner Tugblat\u201d, Lublin 2015, s. 66-67. \"><a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#footnote-10\">10<\/a><\/sup>. Od 1933 roku gazeta posiada\u0142a w\u0142asn\u0105 zecerni\u0119 przy ulicy Zamkowej 2. Drukowano j\u0105 w oficynie braci Feder przy ulicy Zamkowej 2, a od 1928 roku w drukarni Mendela Sznajdermessera przy ulicy Rybnej 2. Nak\u0142ad wynosi\u0142 ok. 600 egzemplarzy. Redakcja kilkukrotnie zmienia\u0142a adres: pocz\u0105tkowo mie\u015bci\u0142a si\u0119 w lokalu przy ulicy Kowalskiej 4, nast\u0119pnie Kowalskiej 7, Szerokiej 16 i wreszcie Szerokiej 25.<\/span><\/p>\n<h5 id=\"zawartosc-czasopisma\" style=\"text-align: left;\"><strong>Zawarto\u015b\u0107 czasopisma<\/strong><\/h5>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Jako organ prasowy Bundu, pismo mia\u0142o lewicowy charakter. Na jego \u0142amach prowadzono ostre polemiki z przeciwnikami politycznymi, promowano i wzywano do popierania Bundu, a tak\u017ce krytykowano lokaln\u0105 Gmin\u0119 Wyznaniow\u0105 za obecne w niej wp\u0142ywy tradycjonalist\u00f3w. Gazeta wspiera\u0142a \u015bwieckie szkolnictwo i podejmowa\u0142a tematy zwi\u0105zane z mi\u0119dzynarodowym ruchem robotniczym. Na \u0142amach \u201eLubliner Sztyme\u201d nie ukazywa\u0142y si\u0119 popularne powie\u015bci w odcinkach, publikowano natomiast reporta\u017ce i szkice literackie.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Pocz\u0105tkowo gazeta sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z 6 stron, od po\u0142owy 1930 roku z czterech. Na pierwszej i ostatniej znajdowa\u0142y si\u0119 reklamy, og\u0142oszenia i nekrologi, na drugiej za\u015b publikowano wi\u0119ksze artyku\u0142y i felietony. Trzecia strona po\u015bwi\u0119cona by\u0142a rubryce zatytu\u0142owanej&nbsp;<em>Dos lebn in Lublin<\/em> (jid. \u017bycie w Lublinie).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/teatrnn.pl\/cache\/local\/image\/1280x1024\/websites\/zydzi\/20lecie\/sztyme.jpg\/\" alt=\"Winieta \u201eLubliner Sztyme\u201d, zbiory Biblioteki Narodowej\" width=\"100%\"><span style=\"color: #808080;\"><em>Winieta \u201eLubliner Sztyme\u201d, zbiory Biblioteki Narodowej.<\/em><\/span><\/p>\n<h5 id=\"pomniejsze-zydowskie-tytuly-prasowe-w-jidysz-w-lublinie\" style=\"text-align: left;\"><strong>Pomniejsze \u017cydowskie tytu\u0142y prasowe w jidysz w Lublinie<\/strong><\/h5>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">W okresie mi\u0119dzywojennym w Lublinie ukazywa\u0142 si\u0119 szereg czasopism \u017cydowskich, kt\u00f3re nie zdo\u0142a\u0142y utrzyma\u0107 si\u0119 na runku lub wydawane by\u0142y jako okoliczno\u015bciowe periodyki. W\u015br\u00f3d tych inicjatyw najd\u0142u\u017cej ukazuj\u0105cym si\u0119 by\u0142a gazeta \u201eLubliner Unzer Express\u201d (jid. Nasz Express Lubelski).<\/span><\/p>\n<h5 id=\"bdquolubliner-najesrdquo-jid-nowiny-lubelskie\" style=\"text-align: left;\"><strong>\u201eLubliner Najes\u201d (jid. Nowiny Lubelskie)<\/strong><\/h5>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">W 1922 roku, na skutek roz\u0142amu w redakcji \u201eLubliner Tugblat\u201d zacz\u0105\u0142 wychodzi\u0107 dziennik \u201eLubliner Najes\u201d (jid. Nowiny Lubelskie) \u2013 organ prasowy folkist\u00f3w, kt\u00f3ry przesta\u0142 si\u0119 ukazywa\u0107 po zaledwie kilku miesi\u0105cach. Redaktorem tego czasopisma by\u0142 Abraham Cymerman, natomiast wydawc\u0105 jeden z za\u0142o\u017cycieli \u201eLubliner Tugblatu\u201d \u2013 Izrael Kacenelenbogen<sup id=\"footnote-reference-11\" class=\"footnote-reference\" title=\"Kopciowski A., Wos hert zich in der prowinc? Prasa \u017cydowska na Lubelszczy\u017anie i jej najwi\u0119kszy dziennik \u201eLubliner Tugblat\u201d, Lublin 2015, s. 539; por. Strajk pracownik\u00f3w dziennika \u017cydowskiego \u201eLubliner Najes\u201d, \u201eG\u0142os Lubelski\u201d, R. 9, nr 208, 1922, s. 2. \"><a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#footnote-11\">11<\/a><\/sup>.<\/span><\/p>\n<h5 id=\"bdquodos-lubliner-wortrdquo-jid-slowo-lubelskie\" style=\"text-align: left;\"><strong>\u201eDos Lubliner Wort\u201d (jid. S\u0142owo Lubelskie)<\/strong><\/h5>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Pierwszego czerwca 1930 roku na lubelskim rynku prasowym pojawi\u0142 si\u0119 pierwszy numer tygodnika \u201eDos Lubliner Wort\u201d (jid. S\u0142owo Lubelskie; zapisywane tak\u017ce jako \u201eDas Lubliner Wort\u201d). I to pismo nie by\u0142o w stanie si\u0119 utrzyma\u0107. Wychodzi\u0142o do 14 listopada 1930 roku, upad\u0142o po ukazaniu si\u0119 9 numer\u00f3w. Redaktorem gazety by\u0142 Heszel Szpiro, dzia\u0142acz syjonistycznej organizacji Mizrachi oraz nauczyciel szko\u0142y Tarbut. Redakcja mie\u015bci\u0142a si\u0119 pocz\u0105tkowo przy ulicy Szewskiej 3, nast\u0119pnie Staszica 22 (siedziba szko\u0142y Tarbut), natomiast jako adres kontaktowy podawano w stopce redakcyjnej Rynek 7, miejsce zamieszkania niejakiego Moj\u017cesza Kerszenblata. Gazet\u0119 drukowano w che\u0142mskiej drukarni Wajnsztejn\u00f3w i lubelskiej oficynie nale\u017c\u0105cej do Sz. Fernanda przy ulicy Krakowskie Przedmie\u015bcie 22<sup id=\"footnote-reference-12\" class=\"footnote-reference\" title=\"Kopciowski A., Wos hert zich in der prowinc? Prasa \u017cydowska na Lubelszczy\u017anie i jej najwi\u0119kszy dziennik \u201eLubliner Tugblat\u201d, Lublin 2015, s. 82-83.\"><a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#footnote-12\">12<\/a><\/sup>. \u201eDos Lubliner Wort\u201d publikowa\u0142o artyku\u0142y dotycz\u0105ce dzia\u0142alno\u015bci Organizacji Syjonistycznej i Syjonist\u00f3w Rewizjonist\u00f3w, funduszy osadniczych w rodzaju Keren Kajemet LeIsrael (\u017bydowski Fundusz Narodowy), a tak\u017ce informacje o bie\u017c\u0105cej sytuacji politycznej w Palestynie.<\/span><\/p>\n<h5 id=\"bdquolubliner-unzer-expressrdquo-jid-nasz-express-lubelski\" style=\"text-align: left;\"><strong>\u201eLubliner Unzer Express\u201d (jid. Nasz Express Lubelski)<\/strong><\/h5>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Przez kilka miesi\u0119cy, od 6 pa\u017adziernika 1931 roku do 24 lutego 1932 roku ukazywa\u0142 si\u0119 dziennik \u201eLubliner Unzer Express\u201d (jid. Nasz Express Lubelski). Pierwszym redaktorem i wydawc\u0105 by\u0142 Izrael Funt, natomiast od 19 stycznia 1932 roku L. A. Sztejn; kierownikiem administracji gazety by\u0142 jej za\u0142o\u017cyciel Emanuel Binder<sup id=\"footnote-reference-13\" class=\"footnote-reference\" title=\"Kopciowski A., Wos hert zich in der prowinc? Prasa \u017cydowska na Lubelszczy\u017anie i jej najwi\u0119kszy dziennik \u201eLubliner Tugblat\u201d, Lublin 2015, s. 299, s. 63.\"><a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#footnote-13\">13<\/a><\/sup>. Gazeta posiada\u0142a w\u0142asn\u0105 zecerni\u0119, korzysta\u0142a z us\u0142ug drukarni Jojny Goldblata przy Rynku 19 i Mendla Sznajdermessera przy ulicy Rybnej 2. Siedziba redakcji mie\u015bci\u0142a si\u0119 przy ulicy Lubartowskiej 10. Pismo by\u0142o lokaln\u0105 fili\u0105 warszawskiej \u201eUnzer Express\u201d, mia\u0142o charakter w du\u017cej mierze gazety sensacyjnej; publikowano w niej popularne powie\u015bci w odcinkach, doniesienia i reporta\u017ce o tematyce kryminalnej. Zdarza\u0142o si\u0119 jednak, \u017ce umieszczano tak\u017ce artyku\u0142y powa\u017cniejsze, chocia\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich by\u0142a przedrukami z macierzystego \u201eUnzer Express\u201d. Wydania pi\u0105tkowe by\u0142y poszerzane o humorystyczny dodatek&nbsp;<em>Der szed<\/em>&nbsp;(jid. Diabe\u0142, demon) pod redakcj\u0105 M. Nodelmana. Na stronie pierwszej i ostatniej zamieszczano zazwyczaj autorskie noty, kr\u00f3tkie artyku\u0142y i og\u0142oszenia lokalne. Pismo nie zdo\u0142a\u0142o utrzyma\u0107 si\u0119 na rynku i po kilku miesi\u0105cach dzia\u0142alno\u015bci przesta\u0142o istnie\u0107.<\/span><\/p>\n<h5 id=\"bdquolubliner-frimorgenrdquo-bdquoder-tugrdquo-bdquobiuletynrdquo-jesziwy-chachmej-lublin\" style=\"text-align: left;\"><strong>\u201eLubliner Frimorgen\u201d, \u201eDer Tug\u201d, \u201eBiuletyn\u201d Jesziwy Chachmej Lublin<\/strong><\/h5>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Inicjatyw\u0105 wydawnicz\u0105, kt\u00f3ra zako\u0144czy\u0142a si\u0119 po wydaniu zaledwie 14 numer\u00f3w by\u0142o czasopismo&nbsp;<strong>\u201eLubliner Frimorgen\u201d<\/strong>&nbsp;(jid. Lubelski Poranek), pierwszy numer tej gazety ukaza\u0142 si\u0119 4 pa\u017adziernika 1932 roku.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">W styczniu 1934 roku ukaza\u0142o si\u0119 ponadto 16 numer\u00f3w dziennika&nbsp;<strong>\u201eDer Tug\u201d<\/strong>&nbsp;(jid. Dzie\u0144) zwi\u0105zanego ze \u015brodowiskiem syjonist\u00f3w-rewizjonist\u00f3w i sympatyk\u00f3w Mizrachi<sup id=\"footnote-reference-14\" class=\"footnote-reference\" title=\"Kopciowski A., Wos hert zich in der prowinc? Prasa \u017cydowska na Lubelszczy\u017anie i jej najwi\u0119kszy dziennik \u201eLubliner Tugblat\u201d, Lublin 2015, s. 93-94; por. \u201eUrz\u0119dowy Wykaz Czasopism\u201d, R. V, 1933, s. 1.\"><a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#footnote-14\">14<\/a><\/sup>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Swoje pismo o nazwie<strong>&nbsp;\u201eBiuletyn\u201d<\/strong>&nbsp;posiada\u0142o tak\u017ce Centralne Biuro Hagigat HaTora przy Jeszywasz Chachmej Lublin. Pismo to, b\u0119d\u0105ce organem informacyjnym dla prasy ukaza\u0142o si\u0119 w 1938 roku z okazji drugiego sijum daf jomi, czyli uko\u0144czenia drugiego cyklu studiowania Talmudu metod\u0105 daf jomi (dos\u0142. jedna kartka dziennie)<sup id=\"footnote-reference-15\" class=\"footnote-reference\" title=\"por. Katalog Yeshiva University Library, Central Relief Committee Collection, box 227, folder 3.\"><a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#footnote-15\">15<\/a><\/sup>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/teatrnn.pl\/cache\/local\/image\/1280x1024\/websites\/zydzi\/20lecie\/biuletynjesziwy.jpg\/\" alt=\"Winieta &quot;Biuletynu&quot; Jesziwy M\u0119drc\u00f3w Lublina z 29 maja 1936 roku, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Yeshiva University Library\" width=\"100%\"><span style=\"color: #808080;\"><em>Winieta &#8220;Biuletynu&#8221; Jesziwy M\u0119drc\u00f3w Lublina z 29 maja 1936 roku, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Yeshiva University Library<\/em><\/span><\/p>\n<h5 id=\"wykaz-pozostalych-czasopism-zydowskich-ukazujacych-sie-w-lublinie\" style=\"text-align: left;\"><strong>Wykaz pozosta\u0142ych czasopism \u017cydowskich ukazuj\u0105cych si\u0119 w Lublinie<\/strong><\/h5>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\"><strong>\u201eDi Frajleche Hagode. A Humoristisz Pejsech-Blat\u201d<\/strong>&nbsp;(jid. Weso\u0142a Hagada. Humorystyczne Wydanie z okazji Pesach), jednodni\u00f3wka, 18 kwietnia 1924, redakcja &#8211; Szmul Symcha Gutfinger, druk. Josek Lichtenpach, Siedlce, jid.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\"><strong>\u201eCum Najem Szuljor\u201d<\/strong>&nbsp;(jid. Z okazji nowego roku szkolnego), jednodni\u00f3wka, 10 czerwca 1926, redaktor i wydawca M. Hochman, druk Grafia, publikacja uczniowska, jid..<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\"><strong>\u201eLubliner Arbeter Weker\u201d<\/strong>&nbsp;(jid. Lubelska Pobudka Robotnicza), jednodni\u00f3wka, maj 1927, jid.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\"><strong>\u201eLubliner Moment\u201d<\/strong>&nbsp;(jid. Chwila Lubelska), 10 wrze\u015bnia 1929, jednodni\u00f3wka po\u015bwi\u0119cona wyborom w lubelskim kahale, redaktor i wydawca M. Lichtig, sk\u0142ad: zecernia Lubliner Tugblat, druk Jakow Kac, Nowa 13.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\"><strong>\u201eNaje Cajtszrift\u201d<\/strong>&nbsp;(jid. Nowe Czasopismo), 1934, brak danych.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\"><strong>\u201eDi Cukunft\u201d<\/strong>&nbsp;(jid. Przysz\u0142o\u015b\u0107), kwiecie\u0144 1939, redaktor i wydawca I. Fiszader, adres redakcji Kr\u00f3lewska 15, druk Praca Kr\u00f3lewska 3, jid.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\"><strong>\u201eBrit Jeszurum\u201d<\/strong>&nbsp;(hebr. Przymierze Izraela), jednodni\u00f3wka, 1933, redakcja: Moj\u017cesz Wajnryb, Abram Blass, Heszel Szpiro, druk. Rekord, jid. ?<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\"><strong>\u201eBafrajung\u201d<\/strong>&nbsp;(jid. Wyzwolenie), jid. bd.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\"><strong>\u201eArbeter Sztyme\u201d<\/strong>&nbsp;(jid. G\u0142os Robotniczy), jednodni\u00f3wka, jid. bd.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\"><strong>\u201eUnzer Wort\u201d<\/strong>&nbsp;(jid. Nasze S\u0142owo), bd.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\"><strong>\u201eDi Naje Cajt\u201d<\/strong>&nbsp;(jid. Nowy Czas), redaktor Wajselfisz, jid., bd.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\"><strong>\u201eJednodni\u00f3wka Bundu\u201d<\/strong>, jednodni\u00f3wka, 16 marca 1936, pol.<\/span><\/p>\n<h5 id=\"bdquousmiech-fortunyrdquo\" style=\"text-align: left;\"><strong>\u201eU\u015bmiech Fortuny\u201d<\/strong><\/h5>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Specyficznym czasopismem ukazuj\u0105cym si\u0119 w Lublinie by\u0142 polskoj\u0119zyczny \u201eU\u015bmiech Fortuny\u201d,&nbsp; kwartalnik reklamowy wydawany od 1927 roku (prawdopodobnie do 1934 roku) przez Micha\u0142a (Majlecha) Morajne, w\u0142a\u015bciciela kolektury o tej samej nazwie. Jedynym celem gazety by\u0142o prowadzenie kampanii reklamowej kolektury i propagowanie loterii, cz\u0119sto w bardzo pomys\u0142owy i nietuzinkowy spos\u00f3b \u2014 w czasopi\u015bmie ukazywa\u0142y si\u0119 opowiadania, wiersze, (prawdopodobnie nieprawdziwe) listy czytelnik\u00f3w, historie os\u00f3b, kt\u00f3re wygra\u0142y na loterii, k\u0105cik humoru itp. Na tle innych lubelskich gazet \u201eU\u015bmiech Fortuny\u201d wyr\u00f3\u017cnia\u0142 si\u0119 bogat\u0105 szat\u0105 graficzn\u0105 i kolorystyk\u0105, drukowany by\u0142 w Warszawie najpierw przez Drukarni\u0119 Polsk\u0105 przy Szpitalnej 12, a potem w drukarnii koncernu Prasa Polska przy Marsza\u0142kowskiej.<\/span><\/p>\n<blockquote>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Kwartalnik pokazywa\u0142 obraz u\u015bmiechni\u0119tego pa\u0144stwa, kt\u00f3rego jedynym organem centralnym jest Generalna Dyrekcja Pa\u0144stwowej Loterii Klasowej, a kt\u00f3rego nar\u00f3d \u2013 poch\u0142oni\u0119ty bez reszty b\u0142ahostkami i konsumpcj\u0105 \u2013 boryka si\u0119 z dora\u017anymi problemami, na kt\u00f3re niezawodnym rozwi\u0105zaniem jest loteria \u2013 z biednych czyni\u0105ca bogatych, a bogatym pomagaj\u0105ca jeszcze lepiej zbilansowa\u0107 domowy bud\u017cet.<\/strong><\/p>\n<footer><strong>P. Nazaruk,<em>&nbsp;U\u015bmiech Fortuny<\/em>, blog O\u015brodka \u201eBrama Grodzka \u2013 Teatr NN\u201d<\/strong>.<\/footer>\n<\/blockquote>\n<div class=\"inclusion-links\">\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"text-decoration: underline;\"><strong><a href=\"https:\/\/blog.teatrnn.pl\/brama-edukacja-i-animacja\/usmiech-fortuny\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Czytaj wi\u0119cej o \u201eU\u015bmiechu Fortuny\u201d na naszym blogu. <\/a><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: center;\"><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/teatrnn.pl\/cache\/local\/image\/1280x1024\/websites\/zydzi\/20lecie\/ufor.jpg\/\" alt=\"Winiety zachowanych numer\u00f3w \u201eU\u015bmiechu Fortuny\u201d, zbiory Biblioteki Narodowej\" width=\"100%\"><span style=\"color: #808080;\"><em>Winiety zachowanych numer\u00f3w \u201eU\u015bmiechu Fortuny\u201d, zbiory Biblioteki Narodowej<\/em><\/span><\/p>\n<h5 id=\"zydowskie-czasopisma-uczniowskie\" style=\"text-align: left;\"><strong>\u017bydowskie czasopisma uczniowskie<\/strong><\/h5>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">W dwudziestoleciu mi\u0119dzywojennym w Lublinie ukaza\u0142o si\u0119 kilka uczniowskich tytu\u0142\u00f3w prasowych, redagowanych przez \u017cydowsk\u0105 m\u0142odzie\u017c szkoln\u0105. By\u0142y to najcz\u0119\u015bciej jednodni\u00f3wki, wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich ukazywa\u0142a si\u0119 w j\u0119zyku polskim. Specyficznym medium, stanowi\u0105cym po\u0142\u0105czenie gazetki z radiow\u0119z\u0142em by\u0142o pisemko \u201eNasze Radio\u201d (jid. \u201eUndzer Radio\u201d), tworzone przez dzieci \u017cydowskie uczestnicz\u0105ce w p\u00f3\u0142koloniach letnich TOZ.<\/span><\/p>\n<h3 id=\"bdquozycie-uczniowskierdquo\">\u201e\u017bycie Uczniowskie\u201d<\/h3>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Na prze\u0142omie 1921 i 1922 roku wydawano \u201e\u017bycie Uczniowskie\u201d. Pismo to zlikwidowano zaledwie po kilku numerach (prawdopodobnie trzech). Redaktorem gazety by\u0142 dr O. Neubauer, wydawc\u0105 H. Gajzler, za\u015b drukiem zajmowa\u0142a si\u0119 Drukarnia Udzia\u0142owa mieszcz\u0105ca si\u0119 przy placu Litewskim 1. Siedziba redakcji znajdowa\u0142a si\u0119 przy ulicy Foksal 22\/17 (obecnie 1 Maja). \u201e\u017bycie Uczniowskie\u201d publikowa\u0142o artyku\u0142y popularnonaukowe, felietony, przek\u0142ady obcoj\u0119zycznych utwor\u00f3w, a tak\u017ce nades\u0142ane przez czytelnik\u00f3w wiersze.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">W \u201e\u017byciu Uczniowskim\u201d prawdopodobnie pracowa\u0142a znana lubelska dzia\u0142aczka o\u015bwiatowa \u2013 nastoletnia w\u00f3wczas Bela Mandelsberg (p\u00f3\u017aniej Mandelsberg-Szyldkraut; w czasopi\u015bmie podpisana jako Mandelsber\u017canka). W sk\u0142ad redakcji pisma wchodzili ponadto: Goldber\u017canka, A. Gallis, D. Hochgemajn, B. Matecki, M. Mendlewicz, P. Mendlewicz, A. Rotbaum, A. Szeftel i S. Tugental. Do administracji natomiast weszli: Bakman, Bajer, Blechman\u00f3wna, Gajzler (wydawca), Klajnber\u017canka, Mandelbaum\u00f3wna, Margulies, Majzels, Rotrubin, Syrkin, Trachtenber\u017canka i Wajngarten\u00f3wna.<\/span><\/p>\n<h5 id=\"bdquojednodnioacutewka-szomrowardquo\" style=\"text-align: left;\"><strong>\u201eJednodni\u00f3wka Szomrowa\u201d<\/strong><\/h5>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Trzeciego pa\u017adziernika 1921 roku ukaza\u0142a si\u0119 pisana r\u0119cznie polsko-hebrajska \u201eJednodni\u00f3wka Szomrowa\u201d, wydana przez lubelski oddzia\u0142 Haszomer Hacair (s\u0142owo \u201eszomrzy\u201d oznacza osoby nale\u017c\u0105ce do Haszomer Hacair). Redaktork\u0105 \u201eJednodni\u00f3wki\u201d by\u0142a Bela Barsachowa, za sprawy administracyjne odpowiedzialny by\u0142 Natek Zylbergeld, a redakcja mie\u015bci\u0142a si\u0119 w siedzibie Haszomer Hacair przy ulicy Szewskiej 1. Tre\u015b\u0107 tej gazetki stanowi\u0142y g\u0142\u00f3wnie artyku\u0142y dotycz\u0105ce \u017cydowskiego ruchu skautowskiego<sup id=\"footnote-reference-16\" class=\"footnote-reference\" title=\"Kopciowski A., Wos hert zich in der prowinc? Prasa \u017cydowska na Lubelszczy\u017anie i jej najwi\u0119kszy dziennik \u201eLubliner Tugblat\u201d, Lublin 2015, s. 30-31.\"><a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#footnote-16\">16<\/a><\/sup>.<\/span><\/p>\n<h5 id=\"bdquogazeta-uczniowskardquo\" style=\"text-align: left;\"><strong>\u201eGazeta Uczniowska\u201d<\/strong><\/h5>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Trzydziestego stycznia 1925 roku ukaza\u0142a si\u0119 kolejna publikacja polskoj\u0119zyczna &#8211; \u201eGazeta Uczniowska\u201d, kt\u00f3r\u0105 opracowali uczniowie Gimnazjum Humanistycznego Towarzystwa Zak\u0142adania Szk\u00f3\u0142 \u017bydowskich w Lublinie przy Nieca\u0142ej 3. Gazetka ta upad\u0142a po ukazaniu si\u0119 prawdopodobnie dw\u00f3ch numer\u00f3w, jej redaktorem by\u0142 nauczyciel historii J\u00f3zef Izrael Twyesschorr, a za druk odpowiedzialne by\u0142y drukarnie Udzia\u0142owa (numer 1.) i zak\u0142ad Andrzeja Rozdoby przy Pocz\u0105tkowskiej 1 (numer 2.)<sup id=\"footnote-reference-17\" class=\"footnote-reference\" title=\"Kopciowski A., Wos hert zich in der prowinc? Prasa \u017cydowska na Lubelszczy\u017anie i jej najwi\u0119kszy dziennik \u201eLubliner Tugblat\u201d, Lublin 2015, s. 95.\"><a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#footnote-17\">17<\/a><\/sup>.<\/span><\/p>\n<h5 id=\"bdquoheatidrdquo\" style=\"text-align: left;\"><strong>\u201eHeatid\u201d<\/strong><\/h5>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Pod koniec lat 20. XX wieku w Lublinie wydawano polsko-hebrajsko-jidyszowy miesi\u0119cznik \u201eHeatid\u201d (hebr. Przysz\u0142o\u015b\u0107). Zachowa\u0142 si\u0119 jedynie 2. numer tej gazety pochodz\u0105cy z grudnia 1928 roku, wydawc\u0105 i redaktorem by\u0142 Leon Frank, siedziba redakcji mie\u015bci\u0142a si\u0119 w przy Placu \u0141okietka 2, natomiast za druk odpowiedzialna by\u0142a znana drukarnia Polonia przy Nowej 13<sup id=\"footnote-reference-18\" class=\"footnote-reference\" title=\"Kopciowski A., Wos hert zich in der prowinc? Prasa \u017cydowska na Lubelszczy\u017anie i jej najwi\u0119kszy dziennik \u201eLubliner Tugblat\u201d, Lublin 2015, s. 91. \"><a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#footnote-18\">18<\/a><\/sup>.<\/span><\/p>\n<h5 id=\"bdquonasze-radiordquo-jid-undzer-radio\" style=\"text-align: left;\"><strong>\u201eNasze Radio\u201d (jid. Undzer Radio)<\/strong><\/h5>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u201eNasze Radio\u201d &#8211; tytu\u0142 gazetki tworzonej przez dzieci uczestnicz\u0105ce w p\u00f3\u0142koloniach letnich TOZ (Towarzystwo Ochrony Zdrowia Ludno\u015bci \u017bydowskiej w Polsce). Pisemko stanowi\u0142o specyficzne po\u0142\u0105czenie gazety i radiow\u0119z\u0142a. Przynajmniej jeden numer gazetki (z 4 sierpnia 1935 roku) zosta\u0142 oficjalnie zarejestrowany i odbity w 1500 egzemplarzach.<\/span><\/p>\n<h5 style=\"text-align: left;\"><strong>T\u0142o powstania gazetki<\/strong><\/h5>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">P\u00f3\u0142kolonie letnie TOZ organizowane by\u0142y rokrocznie od po\u0142owy lat 20. XX. wieku przez TOZ przy udziale organizacji powi\u0105zanych z Bundem &#8211; \u017bydowskiej Szko\u0142y Ludowej im. Pereca, m\u0142odzie\u017c\u00f3wek bundowskich Skif i Cukunft oraz klubu sportowego Morgensztern. P\u00f3\u0142kolonie, w kt\u00f3rych co roku uczestniczy\u0142o od kilkuset do 1500 ubogich dzieci \u017cydowskich odbywa\u0142y si\u0119 na rozleg\u0142ym placu TOZ przy ulicy Siennej (dawniej plac nazywany by\u0142 od nazwiska w\u0142a\u015bciciela placem Arenbrodta, obecnie na jego cz\u0119\u015bci znajduje si\u0119 centrum handlowe Tarasy Zamkowe\/ Vivo! oraz Aleja Tysi\u0105clecia). Celem p\u00f3\u0142kolonii by\u0142o zapewnienie dzieciom opieki, wy\u017cywienia oraz zaj\u0119\u0107 rozrywkowo-edukacyjnych. Pisemko o takiej samej nazwie tworzone by\u0142o r\u00f3wnie\u017c przez dzieci przebywaj\u0105ce w Sanatorium im. W\u0142odzimierza Medema w Miedzeszynie pod Warszaw\u0105, o\u015brodku prowadzonym przez powi\u0105zan\u0105 z Bundem Centraln\u0105 \u017bydowsk\u0105 Organizacj\u0119 Szkoln\u0105 (CISzO); stanowi\u0142o ono by\u0107 mo\u017ce inspiracj\u0119 dla lubelskich \u201ep\u00f3\u0142kolonist\u00f3w\u201d<sup id=\"footnote-reference-19\" class=\"footnote-reference\" title=\"por. Bojm fun der kinder zelbstfarwaltung in der Medem-sanatorie, w: Biber I., Winter in wald (winter in der Medem-sanatorie), Warsze, 1937, s. 8\"><a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#footnote-19\">19<\/a><\/sup>.<\/span><\/p>\n<h5 style=\"text-align: left;\"><strong>Gazetka i jej zawarto\u015b\u0107<\/strong><\/h5>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Informacji o gazetce \u201eNasze Radio\u201d dostarcza anonimowy reporta\u017c z p\u00f3\u0142kolonii letnich TOZ, opublikowany na \u0142amach tygodnika \u201eLubliner Sztyme\u201d w lipcu 1935 roku (w numerach 28, 29 i 30 z 12, 19 i 26 lipca). W reporta\u017cu tym znalaz\u0142 si\u0119 nie tylko opis samego pisemka, ale uwzgl\u0119dnione w nim zosta\u0142y tak\u017ce cytaty z nadawanych przez dzieci \u201eaudycji\u201d.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Wed\u0142ug relacji prasowych pisemko \u201eNasze Radio\u201d tworzone by\u0142o w ca\u0142o\u015bci przez dzieci uczestnicz\u0105ce w p\u00f3\u0142koloniach. Ukazywa\u0107 si\u0119 mia\u0142o codziennie latem roku 1935, jednak nieznane s\u0105 dane dotycz\u0105ce nak\u0142adu oraz sposobu jego publikowania; przypuszcza\u0107 mo\u017cna, \u017ce pisane by\u0142o r\u0119cznie i powstawa\u0142o w bardzo niewielu b\u0105d\u017a jednym egzemplarzu. Codziennie przed po\u0142udniem gazetka odczytywana by\u0142a przez starsze dzieci do mikrofon\u00f3w z szopy znajduj\u0105cej si\u0119 na placu i nadawana na b\u0142onia za pomoc\u0105 g\u0142o\u015bnik\u00f3w, co dawa\u0142o z\u0142udzenie radia.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u201eNasze Radio\u201d posiada\u0142o szereg rubryk, w\u015br\u00f3d nich by\u0142y:&nbsp;<em>Nowiny ze \u015bwiata, Kronika p\u00f3\u0142kolonii, Odpowiedzi redakcji, \u017byczenia i pomys\u0142y<\/em>, czy&nbsp;<em>Rzeczy zagubione<\/em>. Podczas audycji odczytywano tak\u017ce komunikaty z szeregu komisji powo\u0142anych przez dzieci \u2013 np.: bibliotecznej czy gazetek \u015bciennych. Po zako\u0144czeniu nadawania pisemka nast\u0119powa\u0142 wsp\u00f3lny obiad.<\/span><\/p>\n<h5 style=\"text-align: left;\">Jednodni\u00f3wka \u201eNasze radio\u201d<\/h5>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Prawdopodobnie jedyny profesjonalnie wydrukowany numer gazetki odbito 4 sierpnia 1935 w nak\u0142adzie 1500 egzemplarzy w drukarni Mendla Sznajdermessera przy Rybnej. Numer ukaza\u0142 si\u0119 zatem ju\u017c po publikacji reporta\u017cu dotycz\u0105cym p\u00f3\u0142kolonii TOZ i gazetki. Numer ten posiada\u0142 podtytu\u0142 \u201eUndzer halb-kolonie radio. Ajnmolike ojsgabe cum 10-jeriken jojwel fun der halb-kolonie\u201d (jid. Nasze P\u00f3\u0142kolonijne Radio. Jednodni\u00f3wka z Okazji Dziesi\u0119ciolecia P\u00f3\u0142kolonii). Czasopismo mia\u0142o kosztowa\u0107 5 groszy, sk\u0142ada\u0107 si\u0119 z 4 stron, a jako redaktor i wydawca figurowa\u0142 w nim J. Goldfarb<sup id=\"footnote-reference-20\" class=\"footnote-reference\" title=\"UWDW, nr 30, 3 sierpnia 1935, s. 599, poz. 7094, za: Kopciowski A., Wos hert zich in der prowinc? Prasa \u017cydowska na Lubelszczy\u017anie i jej najwi\u0119kszy dziennik \u201eLubliner Tugblat\u201d, Lublin 2015, s. 104..\"><a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#footnote-20\">20<\/a><\/sup>. W przeciwie\u0144stwie do jubileuszowej jednodni\u00f3wki z 4 sierpnia, kt\u00f3ra zosta\u0142a oficjalnie zarejestrowana i prawdopodobnie by\u0142a kolportowana, inne wydawania \u201eNaszego Radio\u201d najpewniej nie by\u0142y drukowane i powstawa\u0142y wy\u0142\u0105cznie na u\u017cytek dzieci uczestnicz\u0105cych w p\u00f3\u0142koloniach. Nale\u017cy zatem odr\u00f3\u017cni\u0107 \u201eoficjaln\u0105\u201d jednodni\u00f3wk\u0119 od codziennej gazetki p\u00f3\u0142kolonijnej.<\/span><\/p>\n<h5 id=\"zydowskie-czasopisma-w-lublinie-podczas-ii-wojny-swiatowej\" style=\"text-align: left;\"><strong>\u017bydowskie czasopisma w Lublinie podczas II Wojny \u015awiatowej<\/strong><\/h5>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">II Wojna \u015awiatowa i okupacja niemiecka przerwa\u0142y istnienie \u017cydowskich wydawnictw prasowych w Lublinie. Pr\u00f3by podejmowania takich inicjatyw w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w uniemo\u017cliwia\u0142y niemieckie represje oraz zniszczenia wywo\u0142ane okupacj\u0105.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Do 8 wrze\u015bnia ukazywa\u0142 si\u0119<strong>&nbsp;\u201eLubliner Tugblat\u201d<\/strong>. Wed\u0142ug Bernarda Goldsteina krajowe kierownictwo Bundu we wrze\u015bniu 1939 roku (po ewakuacji z Warszawy) mia\u0142o wyda\u0107 w Lublinie pojedynczy numer&nbsp;<strong>\u201eLubliner Sztyme\u201d<\/strong><sup id=\"footnote-reference-21\" class=\"footnote-reference\" title=\" Goldstein B., Finf jor in warszewer geto, Nju Jork, 1947, s. 79.\"><a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#footnote-21\">21<\/a><\/sup>. Jak dot\u0105d nie uda\u0142o si\u0119 odnale\u017a\u0107 \u017cadnego egzemplarza tej wojennej gazety, jednak Goldstein zanotowa\u0142 w swoich wspomnieniach:<\/span><\/p>\n<blockquote>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>[Po przybyciu do Lublina po ewakuacji z Warszawy we wrze\u015bniu 1939 \u2013 przyp.] Wiktor Alter zaj\u0105\u0142 si\u0119 przygotowaniami do ponownego wydawania naszej gazety \u00abLubliner Sztyme\u00bb (tygodnik Bundu wychodz\u0105cy przed wojn\u0105). Bez wzgl\u0119du na ogromne trudno\u015bci techniczne, jak brak papieru, zecer\u00f3w, drukarzy itd. do\u015b\u0107 szybko wyszed\u0142 numer tej gazety. Na pierwszej stronie opublikowano wezwanie \u00abWalka nadal trwa!\u00bb. [&#8230;] Towarzysze Majus, Ruben i Jankiel pomogli przy ca\u0142ej technicznej pracy przy powstaniu tego numeru. Dw\u00f3ch towarzyszy z naszej grupy rozjecha\u0142o si\u0119 po okolicznych miasteczkach \u017ceby rozprowadza\u0107 t\u0119 gazet\u0119.<\/strong><\/p>\n<footer><strong>Goldstein B.,<em>&nbsp;Finf jor in warszewer geto<\/em>, Nju Jork, 1947, s. 79, prze\u0142. P. Nazaruk.<\/strong><\/footer>\n<\/blockquote>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Wkr\u00f3tce potem, w zwi\u0105zku ze zbli\u017caniem si\u0119 do miasta wojsk niemieckich, kierownictwo Bundu ewakuowa\u0142o si\u0119 z Lublina. Wed\u0142ug relacji Mojsze Roszgolda w pierwszych dniach okupacji komendant niemiecki zezwoli\u0142 na wydawanie w mie\u015bcie ma\u0142ej \u017cydowskiej gazety. Cho\u0107 w drukarni Polonia Jakowa Kaca z\u0142o\u017cono ju\u017c nawet dwie kolumny tego pisma, w ostatniej chwili komendant wycofa\u0142 si\u0119 z podj\u0119tej decyzji. W 1941 roku w okupowanym Lublinie ukaza\u0142y si\u0119 co najmniej 3 numery czasopisma konspiracyjnego<strong>&nbsp;\u201eLicht\u201d<\/strong>&nbsp;(jid. \u015awiat\u0142o) wydawanego przez organizacj\u0119 Gordonia<sup id=\"footnote-reference-22\" class=\"footnote-reference\" title=\"Kopciowski A., Wos hert zich in der prowinc? Prasa \u017cydowska na Lubelszczy\u017anie i jej najwi\u0119kszy dziennik \u201eLubliner Tugblat\u201d, Lublin 2015; s. 187, por. tam\u017ce, s. 538.\"><a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#footnote-22\">22<\/a><\/sup>.<\/span><\/p>\n<h5 id=\"zydowska-prasa-w-lublinie-po-ii-wojnie-swiatowej\" style=\"text-align: left;\"><strong>\u017bydowska prasa w Lublinie po II wojnie \u015bwiatowej<\/strong><\/h5>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Dwuj\u0119zyczny polsko-jidyszowy&nbsp;<a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/leksykon\/artykuly\/biuletyn-zydowskiej-agencji-prasowej-19441949\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">\u201e<span style=\"text-decoration: underline;\"><strong>Biuletyn \u017bydowskiej Agencji Prasowej<\/strong><\/span>\u201d<\/a>&nbsp;by\u0142 pierwszym czasopismem \u017cydowskim ukazuj\u0105cym si\u0119 w wyzwolonym Lublinie. Czasopismo wydawano w Lublinie od 13 listopada 1944 roku do prawdopodobnie 29 grudnia tego roku, nast\u0119pnie redakcja gazety zosta\u0142a przeniesiona do \u0141odzi, a potem Warszawy.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Symboliczn\u0105 kontynuacj\u0119 lubelskiej prasy \u017cydowskiej stanowi dzi\u015b rocznik Ziomkostwa \u017byd\u00f3w Lubelskich w Izraelu&nbsp;<a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/leksykon\/artykuly\/kol-lublin-rocznik-ziomkostwa-lubelskiego-w-izraelu\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">\u201e<span style=\"text-decoration: underline;\"><strong>Kol Lublin \u2013 Lubliner Sztyme<\/strong><\/span>\u201d<\/a>&nbsp;(hebr., jid. G\u0142os Lubelski). Pierwszy numer tego pisma ukaza\u0142 si\u0119 w 1962 roku w Tel-Awiwie-Jafie. Pocz\u0105tkowo pismo ukazywa\u0142o si\u0119 g\u0142\u00f3wnie w jidysz, natomiast z czasem zacz\u0105\u0142 dominowa\u0107 w nim j\u0119zyk hebrajski. Mimo to, do dzi\u015b sporadycznie ukazuj\u0105 si\u0119 w nim artyku\u0142y w j\u0119zykach jidysz, angielskim czy polskim. Pierwszym redaktorem gazety by\u0142 urodzony w Lublinie Dawid Sztokfisz; dzi\u015b jest ni\u0105&nbsp;<span style=\"text-decoration: underline;\"><strong><a style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/leksykon\/artykuly\/neta-zytomirska-avidar\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Neta \u017bytomirska-Avidar<\/a><\/strong><\/span>, kt\u00f3rej rodzina pochodzi\u0142a z Lublina.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Piotr Nazaruk<br \/>\n<\/span><\/p>\n<hr>\n<h5 id=\"przypisy\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #808080;\"><strong>Przypisy<\/strong><\/span><\/h5>\n<ol>\n<li style=\"list-style-type: none;\">\n<ol>\n<li id=\"footnote-1\" class=\"footnote-entry\"><span style=\"color: #808080;\"><a class=\"footnote-to-reference-anchor\" style=\"color: #808080;\" title=\"Wr\u00f3\u0107 do odniesienia\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#footnote-reference-1\"><span class=\"sr-only\">Wr\u00f3\u0107 do odniesienia<\/span><\/a>&nbsp;Kopciowski A.,&nbsp;<i>Wos hert zich in der prowinc? Prasa \u017cydowska na Lubelszczy\u017anie i jej najwi\u0119kszy dziennik \u201eLubliner Tugblat\u201d<\/i>, Lublin 2015, s. 47-48; por. Majzels A. C.,<i>&nbsp;My\u015bl \u017bydowska<\/i>, t\u0142um. Adamczyk-Garbowska M., [w:] Adamczyk-Garbowska M., Kopciowski A., Trzci\u0144ski A. (red.),&nbsp;<i>Tam by\u0142 kiedy\u015b m\u00f3j dom. Ksi\u0119gi pami\u0119ci gmin \u017cydowskich<\/i>, Lublin 2009, s. 171.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/li>\n<\/ol>\n<ol>\n<li style=\"list-style-type: none;\">\n<ol>\n<li id=\"footnote-2\" class=\"footnote-entry\"><span style=\"color: #808080;\"><a class=\"footnote-to-reference-anchor\" style=\"color: #808080;\" title=\"Wr\u00f3\u0107 do odniesienia\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#footnote-reference-2\"><span class=\"sr-only\">Wr\u00f3\u0107 do odniesienia<\/span><\/a>&nbsp;Zieli\u0144ski K.,&nbsp;<i>\u017bydzi Lubelszczyzny 1914-1918<\/i>, Lublin 1999, s. 286-287.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/li>\n<\/ol>\n<ol>\n<li style=\"list-style-type: none;\">\n<ol>\n<li id=\"footnote-3\" class=\"footnote-entry\"><span style=\"color: #808080;\"><a class=\"footnote-to-reference-anchor\" style=\"color: #808080;\" title=\"Wr\u00f3\u0107 do odniesienia\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#footnote-reference-3\"><span class=\"sr-only\">Wr\u00f3\u0107 do odniesienia<\/span><\/a>&nbsp;Rechtszaft L.,&nbsp;<i>Nasze Zadania<\/i>, \u201eMy\u015bl \u017bydowska&#8221;, R. I, nr 1, 1916, s. 1-3.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/li>\n<\/ol>\n<ol>\n<li style=\"list-style-type: none;\">\n<ol>\n<li id=\"footnote-4\" class=\"footnote-entry\"><span style=\"color: #808080;\"><a class=\"footnote-to-reference-anchor\" style=\"color: #808080;\" title=\"Wr\u00f3\u0107 do odniesienia\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#footnote-reference-4\"><span class=\"sr-only\">Wr\u00f3\u0107 do odniesienia<\/span><\/a>&nbsp;Kopciowski A.,&nbsp;<i>Wos hert zich in der prowinc? Prasa \u017cydowska na Lubelszczy\u017anie i jej najwi\u0119kszy dziennik \u201eLubliner Tugblat\u201d<\/i>, Lublin, 2015, s. 214-216.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/li>\n<\/ol>\n<ol>\n<li style=\"list-style-type: none;\">\n<ol>\n<li id=\"footnote-5\" class=\"footnote-entry\"><span style=\"color: #808080;\"><a class=\"footnote-to-reference-anchor\" style=\"color: #808080;\" title=\"Wr\u00f3\u0107 do odniesienia\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#footnote-reference-5\"><span class=\"sr-only\">Wr\u00f3\u0107 do odniesienia<\/span><\/a>&nbsp;Kopciowski A.,&nbsp;<i>Wos hert zich in der prowinc? Prasa \u017cydowska na Lubelszczy\u017anie i jej najwi\u0119kszy dziennik \u201eLubliner Tugblat\u201d<\/i>, Lublin 2015, s. 236-240.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/li>\n<\/ol>\n<ol>\n<li style=\"list-style-type: none;\">\n<ol>\n<li id=\"footnote-6\" class=\"footnote-entry\"><span style=\"color: #808080;\"><a class=\"footnote-to-reference-anchor\" style=\"color: #808080;\" title=\"Wr\u00f3\u0107 do odniesienia\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#footnote-reference-6\"><span class=\"sr-only\">Wr\u00f3\u0107 do odniesienia<\/span><\/a>&nbsp;Roszgold M.,&nbsp;<i>\u201eLubliner Tugblat\u201d<\/i>, [w:] Kopciowski A. (red.),&nbsp;<i>Ksi\u0119ga Pami\u0119ci \u017bydowskiego Lublina<\/i>, Lublin 2011 s. 232-237; por. Kopciowski A.,<i>&nbsp;Wos hert zich in der prowinc? Prasa \u017cydowska na Lubelszczy\u017anie i jej najwi\u0119kszy dziennik \u201eLubliner Tugblat\u201d<\/i>, Lublin 2015, s. 248-253.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/li>\n<\/ol>\n<ol>\n<li style=\"list-style-type: none;\">\n<ol>\n<li id=\"footnote-7\" class=\"footnote-entry\"><span style=\"color: #808080;\"><a class=\"footnote-to-reference-anchor\" style=\"color: #808080;\" title=\"Wr\u00f3\u0107 do odniesienia\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#footnote-reference-7\"><span class=\"sr-only\">Wr\u00f3\u0107 do odniesienia<\/span><\/a>&nbsp;Kopciowski A.,&nbsp;<i>Wos hert zich in der prowinc? Prasa \u017cydowska na Lubelszczy\u017anie i jej najwi\u0119kszy dziennik \u201eLubliner Tugblat<\/i>\u201d, Lublin 2015, s. 257.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/li>\n<\/ol>\n<ol>\n<li style=\"list-style-type: none;\">\n<ol>\n<li id=\"footnote-8\" class=\"footnote-entry\"><span style=\"color: #808080;\"><a class=\"footnote-to-reference-anchor\" style=\"color: #808080;\" title=\"Wr\u00f3\u0107 do odniesienia\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#footnote-reference-8\"><span class=\"sr-only\">Wr\u00f3\u0107 do odniesienia<\/span><\/a>&nbsp;Fuks M.,&nbsp;<i>Prasa \u017cydowska w Lublinie i na Lubelszczy\u017anie (1918-39)<\/i>, [w:] Jarowiecki J. (red.),&nbsp;<i>Prasa lubelska: tradycje i wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107<\/i>, Lublin 1986, s. 100-101.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/li>\n<\/ol>\n<ol>\n<li style=\"list-style-type: none;\">\n<ol>\n<li id=\"footnote-9\" class=\"footnote-entry\"><span style=\"color: #808080;\"><a class=\"footnote-to-reference-anchor\" style=\"color: #808080;\" title=\"Wr\u00f3\u0107 do odniesienia\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#footnote-reference-9\"><span class=\"sr-only\">Wr\u00f3\u0107 do odniesienia<\/span><\/a>&nbsp;Roszgold M., \u201e<i>Lubliner Tugblat\u201d<\/i>, [w:] Kopciowski A. (red.)&nbsp;<i>Ksi\u0119ga Pami\u0119ci \u017bydowskiego Lublina<\/i>, Lublin 2011 s. 232-237. .<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/li>\n<\/ol>\n<ol>\n<li style=\"list-style-type: none;\">\n<ol>\n<li id=\"footnote-10\" class=\"footnote-entry\"><span style=\"color: #808080;\"><a class=\"footnote-to-reference-anchor\" style=\"color: #808080;\" title=\"Wr\u00f3\u0107 do odniesienia\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#footnote-reference-10\"><span class=\"sr-only\">Wr\u00f3\u0107 do odniesienia<\/span><\/a>&nbsp;Kopciowski A.,&nbsp;<i>Wos hert zich in der prowinc? Prasa \u017cydowska na Lubelszczy\u017anie i jej najwi\u0119kszy dziennik \u201eLubliner Tugblat<\/i>\u201d, Lublin 2015, s. 66-67. .<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/li>\n<\/ol>\n<ol>\n<li style=\"list-style-type: none;\">\n<ol>\n<li id=\"footnote-11\" class=\"footnote-entry\"><span style=\"color: #808080;\"><a class=\"footnote-to-reference-anchor\" style=\"color: #808080;\" title=\"Wr\u00f3\u0107 do odniesienia\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#footnote-reference-11\"><span class=\"sr-only\">Wr\u00f3\u0107 do odniesienia<\/span><\/a>&nbsp;Kopciowski A.,&nbsp;<i>Wos hert zich in der prowinc? Prasa \u017cydowska na Lubelszczy\u017anie i jej najwi\u0119kszy dziennik \u201eLubliner Tugblat\u201d<\/i>, Lublin 2015, s. 539; por.&nbsp;<i>Strajk pracownik\u00f3w dziennika \u017cydowskiego \u201eLubliner Najes\u201d<\/i>, \u201eG\u0142os Lubelski\u201d, R. 9, nr 208, 1922, s. 2. .<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/li>\n<\/ol>\n<ol>\n<li style=\"list-style-type: none;\">\n<ol>\n<li id=\"footnote-12\" class=\"footnote-entry\"><span style=\"color: #808080;\"><a class=\"footnote-to-reference-anchor\" style=\"color: #808080;\" title=\"Wr\u00f3\u0107 do odniesienia\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#footnote-reference-12\"><span class=\"sr-only\">Wr\u00f3\u0107 do odniesienia<\/span><\/a>&nbsp;Kopciowski A.,&nbsp;<i>Wos hert zich in der prowinc? Prasa \u017cydowska na Lubelszczy\u017anie i jej najwi\u0119kszy dziennik \u201eLubliner Tugblat\u201d<\/i>, Lublin 2015, s. 82-83.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/li>\n<\/ol>\n<ol>\n<li style=\"list-style-type: none;\">\n<ol>\n<li id=\"footnote-13\" class=\"footnote-entry\"><span style=\"color: #808080;\"><a class=\"footnote-to-reference-anchor\" style=\"color: #808080;\" title=\"Wr\u00f3\u0107 do odniesienia\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#footnote-reference-13\"><span class=\"sr-only\">Wr\u00f3\u0107 do odniesienia<\/span><\/a>&nbsp;Kopciowski A.,&nbsp;<i>Wos hert zich in der prowinc? Prasa \u017cydowska na Lubelszczy\u017anie i jej najwi\u0119kszy dziennik \u201eLubliner Tugblat\u201d<\/i>, Lublin 2015, s. 299, s. 63.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/li>\n<\/ol>\n<ol>\n<li style=\"list-style-type: none;\">\n<ol>\n<li id=\"footnote-14\" class=\"footnote-entry\"><span style=\"color: #808080;\"><a class=\"footnote-to-reference-anchor\" style=\"color: #808080;\" title=\"Wr\u00f3\u0107 do odniesienia\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#footnote-reference-14\"><span class=\"sr-only\">Wr\u00f3\u0107 do odniesienia<\/span><\/a>&nbsp;Kopciowski A.,&nbsp;<i>Wos hert zich in der prowinc? Prasa \u017cydowska na Lubelszczy\u017anie i jej najwi\u0119kszy dziennik \u201eLubliner Tugblat\u201d<\/i>, Lublin 2015, s. 93-94; por. \u201eUrz\u0119dowy Wykaz Czasopism\u201d, R. V, 1933, s. 1.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/li>\n<\/ol>\n<ol>\n<li style=\"list-style-type: none;\">\n<ol>\n<li id=\"footnote-15\" class=\"footnote-entry\"><span style=\"color: #808080;\"><a class=\"footnote-to-reference-anchor\" style=\"color: #808080;\" title=\"Wr\u00f3\u0107 do odniesienia\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#footnote-reference-15\"><span class=\"sr-only\">Wr\u00f3\u0107 do odniesienia<\/span><\/a>&nbsp;por. Katalog Yeshiva University Library, Central Relief Committee Collection, box 227, folder 3.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/li>\n<\/ol>\n<ol>\n<li style=\"list-style-type: none;\">\n<ol>\n<li id=\"footnote-16\" class=\"footnote-entry\"><span style=\"color: #808080;\"><a class=\"footnote-to-reference-anchor\" style=\"color: #808080;\" title=\"Wr\u00f3\u0107 do odniesienia\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#footnote-reference-16\"><span class=\"sr-only\">Wr\u00f3\u0107 do odniesienia<\/span><\/a>&nbsp;Kopciowski A.,&nbsp;<i>Wos hert zich in der prowinc? Prasa \u017cydowska na Lubelszczy\u017anie i jej najwi\u0119kszy dziennik \u201eLubliner Tugblat\u201d<\/i>, Lublin 2015, s. 30-31.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/li>\n<\/ol>\n<ol>\n<li style=\"list-style-type: none;\">\n<ol>\n<li id=\"footnote-17\" class=\"footnote-entry\"><span style=\"color: #808080;\"><a class=\"footnote-to-reference-anchor\" style=\"color: #808080;\" title=\"Wr\u00f3\u0107 do odniesienia\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#footnote-reference-17\"><span class=\"sr-only\">Wr\u00f3\u0107 do odniesienia<\/span><\/a>&nbsp;Kopciowski A.,&nbsp;<i>Wos hert zich in der prowinc? Prasa \u017cydowska na Lubelszczy\u017anie i jej najwi\u0119kszy dziennik \u201eLubliner Tugblat\u201d<\/i>, Lublin 2015, s. 95.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/li>\n<\/ol>\n<ol>\n<li style=\"list-style-type: none;\">\n<ol>\n<li id=\"footnote-18\" class=\"footnote-entry\"><span style=\"color: #808080;\"><a class=\"footnote-to-reference-anchor\" style=\"color: #808080;\" title=\"Wr\u00f3\u0107 do odniesienia\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#footnote-reference-18\"><span class=\"sr-only\">Wr\u00f3\u0107 do odniesienia<\/span><\/a>&nbsp;Kopciowski A.,&nbsp;<i>Wos hert zich in der prowinc? Prasa \u017cydowska na Lubelszczy\u017anie i jej najwi\u0119kszy dziennik \u201eLubliner Tugblat\u201d<\/i>, Lublin 2015, s. 91. .<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/li>\n<\/ol>\n<ol>\n<li style=\"list-style-type: none;\">\n<ol>\n<li id=\"footnote-19\" class=\"footnote-entry\"><span style=\"color: #808080;\"><a class=\"footnote-to-reference-anchor\" style=\"color: #808080;\" title=\"Wr\u00f3\u0107 do odniesienia\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#footnote-reference-19\"><span class=\"sr-only\">Wr\u00f3\u0107 do odniesienia<\/span><\/a>&nbsp;por.&nbsp;<i>Bojm fun der kinder zelbstfarwaltung in der Medem-sanatorie<\/i>, w: Biber I.,&nbsp;<i>Winter in wald (winter in der Medem-sanatorie)<\/i>, Warsze, 1937, s. 8.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/li>\n<\/ol>\n<ol>\n<li style=\"list-style-type: none;\">\n<ol>\n<li id=\"footnote-20\" class=\"footnote-entry\"><span style=\"color: #808080;\"><a class=\"footnote-to-reference-anchor\" style=\"color: #808080;\" title=\"Wr\u00f3\u0107 do odniesienia\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#footnote-reference-20\"><span class=\"sr-only\">Wr\u00f3\u0107 do odniesienia<\/span><\/a>&nbsp;UWDW, nr 30, 3 sierpnia 1935, s. 599, poz. 7094, za: Kopciowski A.,&nbsp;<i>Wos hert zich in der prowinc? Prasa \u017cydowska na Lubelszczy\u017anie i jej najwi\u0119kszy dziennik \u201eLubliner Tugblat\u201d<\/i>, Lublin 2015, s. 104.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/li>\n<\/ol>\n<ol>\n<li style=\"list-style-type: none;\">\n<ol>\n<li id=\"footnote-21\" class=\"footnote-entry\"><span style=\"color: #808080;\"><a class=\"footnote-to-reference-anchor\" style=\"color: #808080;\" title=\"Wr\u00f3\u0107 do odniesienia\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#footnote-reference-21\"><span class=\"sr-only\">Wr\u00f3\u0107 do odniesienia<\/span><\/a>&nbsp;Goldstein B.,<i>&nbsp;Finf jor in warszewer geto<\/i>, Nju Jork, 1947, s. 79.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/li>\n<\/ol>\n<ol>\n<li id=\"footnote-22\" class=\"footnote-entry\"><span style=\"color: #808080;\"><a class=\"footnote-to-reference-anchor\" style=\"color: #808080;\" title=\"Wr\u00f3\u0107 do odniesienia\" href=\"https:\/\/teatrnn.pl\/zydzi\/prasa-zydowska-w-lublinie\/#footnote-reference-22\"><span class=\"sr-only\">Wr\u00f3\u0107 do odniesienia<\/span><\/a>&nbsp;Kopciowski A.,&nbsp;<i>Wos hert zich in der prowinc? Prasa \u017cydowska na Lubelszczy\u017anie i jej najwi\u0119kszy dziennik \u201eLubliner Tugblat\u201d<\/i>, Lublin 2015; s. 187, por. tam\u017ce, s. 538.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<hr style=\"height: 15px; background: #d0e6fa; width: 100%;\">\n<div id=\"content\" class=\"content-alignment\">\n<div id=\"watch-description\" class=\"yt-uix-button-panel\">\n<div id=\"watch-description-text\" style=\"text-align: center;\">\n<p><em>Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion&#8217;68,<\/em><em><br \/>\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion&#8217;68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.<br \/>\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:<br \/>\n<\/em><span style=\"color: #000080;\"><strong><em><a style=\"color: #000080;\" href=\"mailto:webmaster@reunion68.com\"><span style=\"text-decoration: underline;\">webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<hr style=\"width: 100%;\">\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Prasa \u017cydowska w Lublinie O\u015brodek \u201eBrama Grodzka &#8211; Teatr NN\u201d W latach 1916\u20131939 w Lublinie ukazywa\u0142o si\u0119 oko\u0142o 30 \u017cydowskich gazet w j\u0119zykach jidysz, polskim i sporadycznie w hebrajskim. Pierwsz\u0105 gazet\u0105 \u017cydowsk\u0105 wydawan\u0105 w Lublinie by\u0142a polskoj\u0119zyczna \u201eMy\u015bl \u017bydowska\u201d (1916-1918). Du\u017c\u0105 poczytno\u015bci\u0105 cieszy\u0142y si\u0119 wydawane w j\u0119zyku jidysz dziennik \u201eLubliner Tugblat\u201d oraz tygodnik \u201eLubliner Sztyme\u201d. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/91709"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=91709"}],"version-history":[{"count":13,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/91709\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":92024,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/91709\/revisions\/92024"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=91709"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=91709"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=91709"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}