{"id":92027,"date":"2022-01-14T17:09:49","date_gmt":"2022-01-14T15:09:49","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=92027"},"modified":"2022-01-06T09:10:27","modified_gmt":"2022-01-06T07:10:27","slug":"07-09-64","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=92027","title":{"rendered":"Jak polscy dyplomaci ratowali \u017byd\u00f3w. Kr\u00f3tka historia grupy \u0141adosia"},"content":{"rendered":"<h5 style=\"text-align: center;\"><a href=\"https:\/\/www.jhi.pl\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><img decoding=\"async\" class=\"center alignleft\" src=\"http:\/\/www.reunion68.com\/Biuletyn\/img\/zih-1.png\" alt=\"\" width=\"35%\"><\/a><span style=\"text-decoration: underline; color: #000080;\"><strong><a style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"https:\/\/www.jhi.pl\/artykuly\/jak-polscy-dyplomaci-ratowali-zydow-krotka-historia-grupy-ladosia,4762\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Jak polscy dyplomaci ratowali \u017byd\u00f3w. Kr\u00f3tka historia grupy \u0141adosia<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>Przemys\u0142aw Batorski<\/strong><\/span><\/p>\n<hr style=\"height: 15px; background: #d0e6fa; width: 100%;\">\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.jhi.pl\/storage\/image\/core_files\/2020\/11\/13\/286f8f92e7dd1271e0809c144d53f0eb\/jpg\/jhi\/header\/edelman_cukierman_grajek_2.webp\" width=\"100%\"><\/p>\n<h4 style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #808080;\">58 lat temu, 27 grudnia 1963 roku, w Warszawie zmar\u0142 Aleksander \u0141ado\u015b \u2013 dyplomata, polityk, publicysta, podczas II wojny \u015bwiatowej pose\u0142 RP w Szwajcarii. W ostatnim okresie \u017cycia pracowa\u0142 nad pami\u0119tnikami, w kt\u00f3rych mia\u0142 opisa\u0107 akcj\u0119 ratowania \u017byd\u00f3w, jak\u0105 przeprowadzi\u0142 wraz ze swoimi lud\u017ami z ambasady w Bernie i z pomoc\u0105 organizacji \u017cydowskich. Pami\u0119tniki pozosta\u0142y nieuko\u0144czone, a o \u0141adosiu na dziesi\u0119ciolecia zapomniano. W jaki spos\u00f3b cz\u0142onkowie grupy \u0141adosia udzielali pomocy \u017bydom zagro\u017conym przez hitlerowskie Niemcy?<\/span><\/h4>\n<p>.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/www.jhi.pl\/storage\/image\/core_files\/2021\/12\/24\/f8600e946ea146324dc265e43193e9d9\/jpg\/jhi\/normal_big\/%C5%81ado%C5%9B_NAC_popr.webp\" width=\"100%\"><span style=\"color: #808080;\"><em>Aleksander \u0141ado\u015b jako konsul generalny Polski w Monachium. Zdj\u0119cie rozja\u015bnione. Narodowe Archiwum Cyfrowe<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Aleksander \u0141ado\u015b urodzi\u0142 si\u0119 w 1897 r. we Lwowie w rodzinie urz\u0119dnika pocztowego. Od lat szkolnych anga\u017cowa\u0142 si\u0119 w ruch niepodleg\u0142o\u015bciowy. Studiowa\u0142 histori\u0119 na Uniwersytecie Lwowskim i w 1914 r. wst\u0105pi\u0142 do partii PSL-Piast. I wojn\u0119 \u015bwiatow\u0105 sp\u0119dzi\u0142 g\u0142\u00f3wnie w Szwajcarii, a po powrocie do Polski w 1919 r. i znalaz\u0142 prac\u0119 w MSZ. Nadzorowa\u0142 plebiscyt na Spiszu i Orawie, uczestniczy\u0142 w rozmowach pokojowych z delegacj\u0105 radzieck\u0105 ko\u0144cz\u0105cych&nbsp;<a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/www.jhi.pl\/artykuly\/internowanie-w-jablonnie-zydzi-bitwa-warszawska-15-sierpnia-1920,708\"><span style=\"text-decoration: underline;\"><strong>wojn\u0119 polsko-bolszewick\u0105<\/strong><\/span><\/a>&nbsp;i pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 pos\u0142a RP w Rydze (1923-1926), a w latach 1927-1931 by\u0142 konsulem generalnym RP w Monachium.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u0141ado\u015b by\u0142 niech\u0119tny&nbsp;<span style=\"text-decoration: underline;\"><strong><a style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"https:\/\/www.jhi.pl\/artykuly\/11-listopada-zyczenia-dla-jozefa-pilsudskiego,4535\">Pi\u0142sudskiemu<\/a><\/strong><\/span>&nbsp;i polityce sanacji, co sprawi\u0142o, \u017ce w latach 30. pozostawa\u0142 poza s\u0142u\u017cb\u0105 dyplomatyczn\u0105. Po ataku Niemiec na Polsk\u0119 na zaproszenie W\u0142adys\u0142awa Sikorskiego przez dwa miesi\u0105ce \u0141ado\u015b reprezentowa\u0142 w rz\u0105dzie PSL jako minister bez teki, po czym zosta\u0142 skierowany na plac\u00f3wk\u0119 w Bernie jako charg\u00e9 d\u2019affaires ad interim, z zachowaniem tytu\u0142u ministra pe\u0142nomocnego, czyli dyplomata tymczasowo pe\u0142ni\u0105cy obowi\u0105zki ambasadora. Stanis\u0142aw Nahlik, sekretarz ambasady polskiej, by\u0142 zdziwiony \u201erekreacyjnym\u201d trybem \u017cycia nowego pos\u0142a:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Nie zna\u0142em nigdy cz\u0142owieka, kt\u00f3ry by tak znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 doby sp\u0119dza\u0142 w pozycji horyzontalnej. Policzmy tylko: zaczyna\u0142 wstawa\u0107 o 10, do gabinetu schodzi\u0142 o 11 i pozostawa\u0142 w nim do 13.30, kiedy to szed\u0142 do sypialni na obiad, spo\u017cywaj\u0105c go w towarzystwie swej s\u0119dziwej matki oraz siostry wdowy, p. Heleny Beckerowej. W odr\u00f3\u017cnieniu od wymownego \u0141adosia obie panie by\u0142y niezwykle milcz\u0105ce. Po obiedzie nast\u0119powa\u0142a parogodzinna drzemka, a w ka\u017cdym razie le\u017cenie na kanapie w sypialni, po\u0142\u0105czone co prawda z czytaniem gazet lub s\u0142uchaniem radia. Konferencji prasowych, jakie codziennie urz\u0105dza\u0142 Komarnicki, zaniecha\u0142 \u0141ado\u015b zupe\u0142nie. O 17 dopiero schodzi\u0142 zn\u00f3w do gabinetu i pozostawa\u0142 w nim do 20, kiedy nast\u0119powa\u0142a familijna kolacja, po czym spacer z ulubionym pieskiem, kundlem Blesem. O 22 udawa\u0142 si\u0119 \u0141ado\u015b na spoczynek nocny. A wi\u0119c w pozycji le\u017c\u0105cej pozostawa\u0142 od 2 do 10 oraz od 14 do 17, razem r\u00f3wne 15 godzin! Rekord, je\u015bli chodzi w ka\u017cdym razie o ludzi, kt\u00f3rych zna\u0142em osobi\u015bcie. I to pose\u0142 kraju walcz\u0105cego w ci\u0105gu ca\u0142ej niemal wojny\u2026 Od tego rozk\u0142adu godzin odst\u0119powa\u0142 \u0141ado\u015b tylko wtedy, gdy chodzi\u0142o o bryd\u017ca.<span style=\"text-decoration: underline;\"><strong><a style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"https:\/\/www.jhi.pl\/artykuly\/jak-polscy-dyplomaci-ratowali-zydow-krotka-historia-grupy-ladosia,4762#_ftn1\" name=\"_ftnref1\">[1]<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Mimo pozor\u00f3w lenistwa, \u0141ado\u015b by\u0142 sprawnym dyplomat\u0105, a zami\u0142owanie do bryd\u017ca i szach\u00f3w pomaga\u0142o mu nawi\u0105zywa\u0107 cenne kontakty.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Tradycyjnie neutralna Szwajcaria w okresie wojny sta\u0142a si\u0119 aren\u0105 dzia\u0142a\u0144 dyplomat\u00f3w i szpieg\u00f3w oraz miejscem, do kt\u00f3rego desperacko pr\u00f3bowa\u0142y si\u0119 przedosta\u0107 tysi\u0105ce \u017byd\u00f3w. Jeszcze przed 1939 r. blisko 4 tysi\u0105ce \u017byd\u00f3w trafi\u0142y do tego kraju; do 1938 r. posiadali oni obywatelstwo polskie, kt\u00f3rego zostali pozbawieni moc\u0105 ustawy sejmu polskiego przed wydaleniem z Niemiec. W latach 1940-1943 kolejnych oko\u0142o 3,5 tysi\u0105ca \u017byd\u00f3w przekroczy\u0142o granic\u0119 Szwajcarii, po czym byli internowani lub deportowani do kraj\u00f3w, z kt\u00f3rych przybyli. Wraz ze wsp\u00f3\u0142pracownikami \u0141ado\u015b zaj\u0105\u0142 si\u0119 udzielaniem pomocy \u017cydowskim uchod\u017acom, polskim \u017co\u0142nierzom internowanym w Szwajcarii, a tak\u017ce wysy\u0142aniem fikcyjnych paszport\u00f3w na teren okupowanej Polski, Belgii, Francji, Holandii, a tak\u017ce Niemiec i W\u0142och<span style=\"text-decoration: underline;\"><strong><a style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"https:\/\/www.jhi.pl\/artykuly\/jak-polscy-dyplomaci-ratowali-zydow-krotka-historia-grupy-ladosia,4762#_ftn2\" name=\"_ftnref2\">[2]<\/a><\/strong><\/span>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Najwa\u017cniejszym przedsi\u0119wzi\u0119ciem grupy \u0141adosia by\u0142o pozyskiwanie dla \u017byd\u00f3w paszport\u00f3w pa\u0144stw Ameryki \u015arodkowej i Po\u0142udniowej \u2013 \u201eParagwaju, Hondurasu, Kostaryki, Gwatemali, Haiti, Salwadoru, Peru, Boliwii, Ekwadoru, Nikaragui, Panamy, Urugwaju i Wenezueli\u201d<a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/www.jhi.pl\/artykuly\/jak-polscy-dyplomaci-ratowali-zydow-krotka-historia-grupy-ladosia,4762#_ftn3\" name=\"_ftnref3\"><span style=\"text-decoration: underline;\"><strong>[3<\/strong><strong>]<\/strong><\/span><\/a>&nbsp;z pomoc\u0105 ameryka\u0144skich funduszy i przekazywanie ich za po\u015brednictwem polskiego i holenderskiego ruchu oporu do samych odbiorc\u00f3w. Tymczasem \u017bydzi posiadaj\u0105cy takie dokumenty mieli znacznie wi\u0119ksze szanse prze\u017cycia. Je\u015bli nawet nie uda\u0142oby si\u0119 im opu\u015bci\u0107 Europy, mogli trafi\u0107 \u2013 w razie aresztowania przez Niemc\u00f3w \u2013 do specjalnych oboz\u00f3w, w kt\u00f3rych otrzymywali wzgl\u0119dnie dobre warunki \u017cycia i nie grozi\u0142a im bezpo\u015brednio zag\u0142ada. Poza tym, ludzie \u0141adosia po\u015bredniczyli w kontaktach mi\u0119dzy rz\u0105dem Polski w Londynie i rz\u0105dem USA a okupowan\u0105 Polsk\u0105, dzi\u0119ki czemu do pa\u0144stw alianckich dociera\u0142y wiadomo\u015bci o Zag\u0142adzie; starali si\u0119 te\u017c przerzuci\u0107 do okupowanej Polski szczepionk\u0119 przeciw tyfusowi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Do tzw. grupy \u0141adosia nale\u017celi: jego zast\u0119pca Stefan Ryniewicz, wicekonsul Konstanty Rokicki, attach\u00e9 Juliusz K\u00fchl \u2013 z pochodzenia chasyd z Galicji, Abraham Silberschein ze \u015awiatowego Kongresu \u017byd\u00f3w i organizacji RELICO (Committee for Relief of the War-Stricken Jewish Population) oraz Chaim Eiss reprezentuj\u0105cy ortodoksyjn\u0105 parti\u0119 Agudat Israe<span style=\"text-decoration: underline;\"><strong>l<a style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"https:\/\/www.jhi.pl\/artykuly\/jak-polscy-dyplomaci-ratowali-zydow-krotka-historia-grupy-ladosia,4762#_ftn4\" name=\"_ftnref4\">[4]<\/a><\/strong><\/span>. Niestety, dzia\u0142alno\u015b\u0107 grupy trudno dok\u0142adnie przedstawi\u0107, poniewa\u017c \u017caden z jej cz\u0142onk\u00f3w nie pozostawi\u0142 na ten temat wspomnie\u0144, a aktywno\u015bci dyplomat\u00f3w i przedstawicieli organizacji \u017cydowskich przebiega\u0142y w tajemnicy<span style=\"text-decoration: underline;\"><strong><a style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"https:\/\/www.jhi.pl\/artykuly\/jak-polscy-dyplomaci-ratowali-zydow-krotka-historia-grupy-ladosia,4762#_ftn5\" name=\"_ftnref5\">[5]<\/a><\/strong><\/span>. \u201eOsoby spoza tego w\u0105skiego kr\u0119gu najcz\u0119\u015bciej rozumia\u0142y jedynie, \u017ce organizacje \u017cydowskie przy bli\u017cej niespre\u00adcyzowanym \u00abwsparciu\u00bb polskiego poselstwa potrafi\u0105 \u00abza\u0142atwi\u0107\u00bb dokumenty latynoameryka\u0144skie\u201d<a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/www.jhi.pl\/artykuly\/jak-polscy-dyplomaci-ratowali-zydow-krotka-historia-grupy-ladosia,4762#_ftn6\" name=\"_ftnref6\"><span style=\"text-decoration: underline;\"><strong>[6]<\/strong><\/span><\/a>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Co wi\u0119cej, nie mo\u017cna te\u017c ustali\u0107 dok\u0142adnej liczby \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rym \u0141ado\u015b i jego ludzie zdo\u0142ali pom\u00f3c. Charg\u00e9 d\u2019affaires utrzymywa\u0142 skal\u0119 swoich dzia\u0142a\u0144 w sekrecie nawet przed rz\u0105dem RP na uchod\u017astwie, obawiaj\u0105c si\u0119 przechwycenia szyfrowanych wiadomo\u015bci przez Niemc\u00f3w<span style=\"text-decoration: underline;\"><strong><a style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"https:\/\/www.jhi.pl\/artykuly\/jak-polscy-dyplomaci-ratowali-zydow-krotka-historia-grupy-ladosia,4762#_ftn7\" name=\"_ftnref7\">[7]<\/a><\/strong><\/span>. By\u0142o to o tyle trudne, \u017ce Szwajcaria niepokoi\u0142a si\u0119 osobliwym procederem, a kraje latynoskie \u2013 nadmiarem nowych \u201eobywateli\u201d. W takich sytuacjach pomaga\u0142y interwencje \u0141adosia.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Nie wiadomo, ilu osobom dyplomaci zdo\u0142ali pom\u00f3c. Kolejnymi problemami przy identyfikacji konkretnych os\u00f3b s\u0105 powtarzalno\u015b\u0107 imion i nazwisk \u017cydowskich oraz r\u00f3\u017cne warianty ich zapis<span style=\"text-decoration: underline;\"><strong>u<\/strong><\/span><a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/www.jhi.pl\/artykuly\/jak-polscy-dyplomaci-ratowali-zydow-krotka-historia-grupy-ladosia,4762#_ftn8\" name=\"_ftnref8\"><span style=\"text-decoration: underline;\"><strong>[8]<\/strong><\/span><\/a>. Zdarza\u0142y si\u0119 przypadki fa\u0142szywych ma\u0142\u017ce\u0144stw, przejmowania paszport\u00f3w po zmar\u0142ych, handlu dokumentami \u2013 wszystko w celu zwi\u0119kszenia szans na prze\u017cyci<span style=\"text-decoration: underline;\"><strong>e<\/strong><\/span><a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/www.jhi.pl\/artykuly\/jak-polscy-dyplomaci-ratowali-zydow-krotka-historia-grupy-ladosia,4762#_ftn9\" name=\"_ftnref9\"><span style=\"text-decoration: underline;\"><strong>[9]<\/strong><\/span><\/a>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">By\u0142a to w istocie \u015bmiertelnie niebezpieczna gra. W maju 1943 r. w Warszawie rozesz\u0142a si\u0119 wiadomo\u015b\u0107, \u017ce w Hotelu Polskim przy ul. D\u0142ugiej mo\u017cna kupi\u0107 paszporty pa\u0144stw po\u0142udniowoameryka\u0144skich i dzi\u0119ki nim opu\u015bci\u0107 Europ\u0119. Historycy do dzi\u015b dyskutuj\u0105, co naprawd\u0119 si\u0119 wtedy wydarzy\u0142o. Pewne jest, \u017ce dokumenty, kt\u00f3rymi handlowali dwaj \u017cydowscy kolaboranci \u2013 Adam \u017burawin i Leon Skosowski \u2013 spr\u00f3bowa\u0142o kupi\u0107 blisko 2500 \u017byd\u00f3w ukrywaj\u0105cych si\u0119 w Warszawie. Niemcy aresztowali ich i przewie\u017ali do obozu przej\u015bciowego w Vittel we Francji, a potem prawie wszystkich zamordowali w Auschwitz. Do podobnej prowokacji dosz\u0142o w&nbsp;<span style=\"text-decoration: underline;\"><strong><a style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"https:\/\/www.jhi.pl\/artykuly\/a-tutaj-bylo-kiedys-tak-rajsko-krotka-historia-getta-w-bedzinie,4369\">B\u0119dzinie<\/a><a style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"https:\/\/www.jhi.pl\/artykuly\/jak-polscy-dyplomaci-ratowali-zydow-krotka-historia-grupy-ladosia,4762#_ftn10\" name=\"_ftnref10\">[10]<\/a><\/strong><\/span>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Zesp\u00f3\u0142 Jakuba Kumocha z Instytutu Pileckiego, wspierany w swoich pracach tak\u017ce przez Archiwum \u017bydowskiego Instytutu Historycznego, szacuje liczb\u0119 os\u00f3b, kt\u00f3re otrzyma\u0142y paszporty z pomoc\u0105 grupy \u0141adosia, na 8 tysi\u0119cy<span style=\"text-decoration: underline;\"><strong><a style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"https:\/\/www.jhi.pl\/artykuly\/jak-polscy-dyplomaci-ratowali-zydow-krotka-historia-grupy-ladosia,4762#_ftn11\" name=\"_ftnref11\">[11]<\/a><\/strong><\/span>. Badacze podkre\u015blaj\u0105 jednak, \u017ce lista nazwisk jest wybrakowana, a przy jej ustalaniu mogli pope\u0142ni\u0107 b\u0142\u0119dy. Mo\u017cliwe, \u017ce nawet 10 tysi\u0119cy os\u00f3b skorzysta\u0142o z akcji ratunkowej \u0141adosia. Uda\u0142o si\u0119 w pe\u0142ni lub cz\u0119\u015bciowo (jako cz\u0142onk\u00f3w rodzin) zidentyfikowa\u0107 3262 osoby \u2013 z tej liczby 2306 obywateli Polski, 381 \u2013 Niemiec i 377 \u2013 Holandii, 34 obywateli Czechos\u0142owacji, 30 \u2013 Austrii, 29 \u2013 Belgii, 18 \u2013 Francji, pojedyncze osoby z W\u0142och, W\u0119gier czy Szwajcarii. Najwi\u0119ksza grupa \u2013 ponad 1150 os\u00f3b \u2013 pochodzi\u0142a z B\u0119dzina, Sosnowca i D\u0105browy G\u00f3rniczej<a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/www.jhi.pl\/artykuly\/jak-polscy-dyplomaci-ratowali-zydow-krotka-historia-grupy-ladosia,4762#_ftn12\" name=\"_ftnref12\">[12]<\/a>. Nie oznacza to niestety, \u017ce wszyscy prze\u017cyli.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Wed\u0142ug prezentowanych danych, 796 zidentyfikowanych os\u00f3b b\u0119d\u0105cych w posiadaniu paszportu \u0141adosia prze\u017cy\u0142o wojn\u0119, podczas gdy 957 zgin\u0119\u0142o. Los pozosta\u0142ych, a wi\u0119c blisko 46% [1509 os\u00f3b \u2013 P.B.], jest nieznany. Nie ma mo\u017cliwo\u015bci prze\u015bledze\u00adnia dalszych los\u00f3w zw\u0142aszcza \u017byd\u00f3w przebywaj\u0105cych na terytorium okupo\u00adwanej Polski. Poniewa\u017c przyj\u0119to, \u017ce szacowana liczba posiadaczy paszpor\u00adt\u00f3w \u0141adosia to 8\u201310 tys., nale\u017cy uzna\u0107 jednak, \u017ce grupa ocalonych tak\u017ce jest wi\u0119ksza.<span style=\"text-decoration: underline;\"><strong><a style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"https:\/\/www.jhi.pl\/artykuly\/jak-polscy-dyplomaci-ratowali-zydow-krotka-historia-grupy-ladosia,4762#_ftn13\" name=\"_ftnref13\">[13]<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Obliczenia s\u0105 bardzo trudne, poniewa\u017c niekt\u00f3re osoby otrzyma\u0142y paszporty, a i tak zosta\u0142y zamordowane przez Niemc\u00f3w. Dla innych paszporty przygotowano nawet bez ich wiedzy, ale zdo\u0142a\u0142y one prze\u017cy\u0107 w inny spos\u00f3b. Do tej ostatniej grupy zaliczaj\u0105 si\u0119 Cywia Lubetkin,&nbsp;<span style=\"text-decoration: underline;\"><strong><a style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"https:\/\/www.jhi.pl\/artykuly\/icchak-cukierman-rocznica-smierci-17-czerwca,75\">Icchak Cukierman<\/a><\/strong><\/span>&nbsp;z \u017bydowskiej Organizacji Bojowej oraz Adam Daniel Rotfeld<span style=\"text-decoration: underline;\"><strong><a style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"https:\/\/www.jhi.pl\/artykuly\/jak-polscy-dyplomaci-ratowali-zydow-krotka-historia-grupy-ladosia,4762#_ftn14\" name=\"_ftnref14\">[14]<\/a>.<\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Wielu odbiorc\u00f3w uwa\u017ca\u0142o paszporty za ostatni\u0105 szans\u0119 ratunku w razie aresztowania przez Niemc\u00f3w. Mimo to, opisane s\u0105 tylko nieliczne historie udanego oszukania hitlerowc\u00f3w z ich pomoc\u0105. Heinz Lichtenstern zdo\u0142a\u0142 przekona\u0107 Niemca, \u017ce jako obywatel Paragwaju powinien zosta\u0107 wy\u0142\u0105czony z transportu do Auschwitz<a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/www.jhi.pl\/artykuly\/jak-polscy-dyplomaci-ratowali-zydow-krotka-historia-grupy-ladosia,4762#_ftn15\" name=\"_ftnref15\">[15]<\/a>. Jego histori\u0119 mo\u017cna przeczyta\u0107 na stronie&nbsp;<span style=\"text-decoration: underline;\"><strong><a style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"https:\/\/paszportyzycia.pl\/historie\/losy-rodziny-lichtenstern\/\">Paszporty \u017bycia<\/a><\/strong><\/span>. Na tej stronie mo\u017cna te\u017c przegl\u0105da\u0107&nbsp;<span style=\"text-decoration: underline;\"><strong><a style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"https:\/\/paszportyzycia.pl\/lista-ladosia\/\">list\u0119 wszystkich zidentyfikowanych odbiorc\u00f3w dokument\u00f3w<\/a>.<\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">W\u015br\u00f3d tych, kt\u00f3rzy mimo otrzymania paszportu zostali zg\u0142adzeni, by\u0142&nbsp;<a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/www.jhi.pl\/artykuly\/poeta-przychodzil-i-dodawal-nam-otuchy-wspomnienie-icchaka-kacenelsona,613\">poeta getta warszawskiego Icchak Kacenelson<\/a>, ofiara afery Hotelu Polskiego.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Badacze szacuj\u0105 \u2013 na podstawie niepe\u0142nych danych \u2013 \u017ce co trzeci lub co czwarty posiadacz paszportu od grupy \u0141adosia zdo\u0142a\u0142 prze\u017cy\u0107<a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/www.jhi.pl\/artykuly\/jak-polscy-dyplomaci-ratowali-zydow-krotka-historia-grupy-ladosia,4762#_ftn16\" name=\"_ftnref16\">[16]<\/a>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Gdy w 1945 r. rz\u0105d szwajcarski uzna\u0142 istnienie Tymczasowego Rz\u0105du Jedno\u015bci Narodowej, powo\u0142anego przez Bieruta z polityk\u00f3w partii komunistycznych i ch\u0142opskich, \u0141ado\u015b, K\u00fchl i kilku innych pracownik\u00f3w ambasady RP w Bernie zrezygnowali ze stanowiska. \u0141ado\u015b zamieszka\u0142 w Lozannie, potem pod Pary\u017cem. Nie anga\u017cowa\u0142 si\u0119 w dzia\u0142alno\u015b\u0107 polityczn\u0105. W 1960 r. powr\u00f3ci\u0142 do Warszawy i zmar\u0142 tam 27 grudnia 1963 r., podczas prac nad pami\u0119tnikami, w kt\u00f3rych mia\u0142 opisa\u0107 ratowanie \u017byd\u00f3w<a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/www.jhi.pl\/artykuly\/jak-polscy-dyplomaci-ratowali-zydow-krotka-historia-grupy-ladosia,4762#_ftn17\" name=\"_ftnref17\">[17]<\/a>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Niestety, Aleksander \u0141ado\u015b nie otrzyma\u0142 tytu\u0142u Sprawiedliwego W\u015br\u00f3d Narod\u00f3w \u015awiata, poniewa\u017c brakuje zezna\u0144 ocala\u0142ych \u017byd\u00f3w, kt\u00f3re potwierdza\u0142yby jego dokonania. Tajno\u015b\u0107 i skuteczno\u015b\u0107 swojej akcji on i jego wsp\u00f3\u0142pracownicy przyp\u0142acili wieloletnim zapomnieniem.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Na pami\u0105tk\u0119 130. rocznicy urodzin Aleksandra \u0141adosia 2021 rok decyzj\u0105 Sejmu zosta\u0142 og\u0142oszony Rokiem Grupy \u0141adosia.<\/span><\/p>\n<hr>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #808080;\"><em>Przypisy:<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #808080;\"><em><a style=\"color: #808080;\" href=\"https:\/\/www.jhi.pl\/artykuly\/jak-polscy-dyplomaci-ratowali-zydow-krotka-historia-grupy-ladosia,4762#_ftnref1\" name=\"_ftn1\">[1]<\/a>&nbsp;Za: Agnieszka Haska,&nbsp;\u201eProsz\u0119 Pana Ministra o energiczn\u0105 interwencj\u0119\u201d. Aleksander \u0141ado\u015b (1891-1963) i ratowanie \u017byd\u00f3w przez Poselstwo RP w Bernie, \u201eZag\u0142ada \u017byd\u00f3w. Studia i materia\u0142y\u201d, nr 11\/2015, s. 303. Podstawowe informacje o \u017cyciu \u0141adosia podaj\u0119 za tym artyku\u0142em.<\/em><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #808080;\"><em><a style=\"color: #808080;\" href=\"https:\/\/www.jhi.pl\/artykuly\/jak-polscy-dyplomaci-ratowali-zydow-krotka-historia-grupy-ladosia,4762#_ftnref2\" name=\"_ftn2\">[2]<\/a>&nbsp;Lista \u0141adosia, red. Jakub Kumoch, Warszawa 2019, s. 8.<\/em><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #808080;\"><em><a style=\"color: #808080;\" href=\"https:\/\/www.jhi.pl\/artykuly\/jak-polscy-dyplomaci-ratowali-zydow-krotka-historia-grupy-ladosia,4762#_ftnref3\" name=\"_ftn3\">[3]<\/a>&nbsp;A. Haska, dz. cyt., s. 307.<\/em><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #808080;\"><em><a style=\"color: #808080;\" href=\"https:\/\/www.jhi.pl\/artykuly\/jak-polscy-dyplomaci-ratowali-zydow-krotka-historia-grupy-ladosia,4762#_ftnref4\" name=\"_ftn4\">[4]<\/a>&nbsp;Lista \u0141adosia, dz. cyt., s. 11-12.<\/em><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #808080;\"><em><a style=\"color: #808080;\" href=\"https:\/\/www.jhi.pl\/artykuly\/jak-polscy-dyplomaci-ratowali-zydow-krotka-historia-grupy-ladosia,4762#_ftnref5\" name=\"_ftn5\">[5]<\/a>&nbsp;Tam\u017ce, s. 13-14.<\/em><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #808080;\"><em><a style=\"color: #808080;\" href=\"https:\/\/www.jhi.pl\/artykuly\/jak-polscy-dyplomaci-ratowali-zydow-krotka-historia-grupy-ladosia,4762#_ftnref6\" name=\"_ftn6\">[6]<\/a>&nbsp;Tam\u017ce, s. 12.<\/em><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #808080;\"><em><a style=\"color: #808080;\" href=\"https:\/\/www.jhi.pl\/artykuly\/jak-polscy-dyplomaci-ratowali-zydow-krotka-historia-grupy-ladosia,4762#_ftnref7\" name=\"_ftn7\">[7]<\/a>&nbsp;Tam\u017ce, s. 16.<\/em><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #808080;\"><em><a style=\"color: #808080;\" href=\"https:\/\/www.jhi.pl\/artykuly\/jak-polscy-dyplomaci-ratowali-zydow-krotka-historia-grupy-ladosia,4762#_ftnref8\" name=\"_ftn8\">[8]<\/a>&nbsp;Tam\u017ce, s. 19-20.<\/em><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #808080;\"><em><a style=\"color: #808080;\" href=\"https:\/\/www.jhi.pl\/artykuly\/jak-polscy-dyplomaci-ratowali-zydow-krotka-historia-grupy-ladosia,4762#_ftnref9\" name=\"_ftn9\">[9]<\/a>&nbsp;Tam\u017ce.<\/em><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #808080;\"><em><a style=\"color: #808080;\" href=\"https:\/\/www.jhi.pl\/artykuly\/jak-polscy-dyplomaci-ratowali-zydow-krotka-historia-grupy-ladosia,4762#_ftnref10\" name=\"_ftn10\">[10]<\/a>&nbsp;Zob. tam\u017ce, s. 22-23 (z przypisami).<\/em><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #808080;\"><em><a style=\"color: #808080;\" href=\"https:\/\/www.jhi.pl\/artykuly\/jak-polscy-dyplomaci-ratowali-zydow-krotka-historia-grupy-ladosia,4762#_ftnref11\" name=\"_ftn11\">[11]<\/a>&nbsp;Tam\u017ce, s. 38.<\/em><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #808080;\"><em><a style=\"color: #808080;\" href=\"https:\/\/www.jhi.pl\/artykuly\/jak-polscy-dyplomaci-ratowali-zydow-krotka-historia-grupy-ladosia,4762#_ftnref12\" name=\"_ftn12\">[12]<\/a>&nbsp;Tam\u017ce, s. 40.<\/em><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #808080;\"><em><a style=\"color: #808080;\" href=\"https:\/\/www.jhi.pl\/artykuly\/jak-polscy-dyplomaci-ratowali-zydow-krotka-historia-grupy-ladosia,4762#_ftnref13\" name=\"_ftn13\">[13]<\/a>&nbsp;Tam\u017ce, s. 42.<\/em><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #808080;\"><em><a style=\"color: #808080;\" href=\"https:\/\/www.jhi.pl\/artykuly\/jak-polscy-dyplomaci-ratowali-zydow-krotka-historia-grupy-ladosia,4762#_ftnref14\" name=\"_ftn14\">[14]<\/a>&nbsp;Tam\u017ce, s. 45.<\/em><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #808080;\"><em><a style=\"color: #808080;\" href=\"https:\/\/www.jhi.pl\/artykuly\/jak-polscy-dyplomaci-ratowali-zydow-krotka-historia-grupy-ladosia,4762#_ftnref15\" name=\"_ftn15\">[15]<\/a>&nbsp;Tam\u017ce, s. 44.<\/em><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #808080;\"><em><a style=\"color: #808080;\" href=\"https:\/\/www.jhi.pl\/artykuly\/jak-polscy-dyplomaci-ratowali-zydow-krotka-historia-grupy-ladosia,4762#_ftnref16\" name=\"_ftn16\">[16]<\/a>&nbsp;Tam\u017ce, s. 47.<\/em><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #808080;\"><em><a style=\"color: #808080;\" href=\"https:\/\/www.jhi.pl\/artykuly\/jak-polscy-dyplomaci-ratowali-zydow-krotka-historia-grupy-ladosia,4762#_ftnref17\" name=\"_ftn17\">[17]<\/a>&nbsp;Tam\u017ce, s. 12.<\/em><\/span><\/p>\n<hr style=\"height: 15px; background: #d0e6fa; width: 100%;\">\n<div id=\"content\" class=\"content-alignment\">\n<div id=\"watch-description\" class=\"yt-uix-button-panel\">\n<div id=\"watch-description-text\" style=\"text-align: center;\">\n<p><em>Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion&#8217;68,<\/em><em><br \/>\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion&#8217;68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.<br \/>\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:<br \/>\n<\/em><span style=\"color: #000080;\"><strong><em><a style=\"color: #000080;\" href=\"mailto:webmaster@reunion68.com\"><span style=\"text-decoration: underline;\">webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<hr style=\"width: 100%;\">\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Jak polscy dyplomaci ratowali \u017byd\u00f3w. Kr\u00f3tka historia grupy \u0141adosia Przemys\u0142aw Batorski 58 lat temu, 27 grudnia 1963 roku, w Warszawie zmar\u0142 Aleksander \u0141ado\u015b \u2013 dyplomata, polityk, publicysta, podczas II wojny \u015bwiatowej pose\u0142 RP w Szwajcarii. W ostatnim okresie \u017cycia pracowa\u0142 nad pami\u0119tnikami, w kt\u00f3rych mia\u0142 opisa\u0107 akcj\u0119 ratowania \u017byd\u00f3w, jak\u0105 przeprowadzi\u0142 wraz ze swoimi lud\u017ami [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/92027"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=92027"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/92027\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":92240,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/92027\/revisions\/92240"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=92027"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=92027"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=92027"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}