{"id":92119,"date":"2022-01-10T17:09:30","date_gmt":"2022-01-10T15:09:30","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=92119"},"modified":"2022-01-02T10:20:17","modified_gmt":"2022-01-02T08:20:17","slug":"10-09-66","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=92119","title":{"rendered":"Listy do mojego palesty\u0144skiego s\u0105siada"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Listy do mojego palesty\u0144skiego s\u0105siada<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Yossi Klein Halevi – 07 lipca 2020<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Yossi Klein Halevi w 2012 r. Fot. Rachelgr713 \/ Wikimedia Commons<\/em><\/span><\/p>\n

Po drugiej intifadzie, jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 Izraelczyk\u00f3w, stwierdzi\u0142em: starali\u015bmy si\u0119 zawrze\u0107 pok\u00f3j i\u00a0zostali\u015bmy odtr\u0105ceni w\u00a0mo\u017cliwie najbrutalniejszy spos\u00f3b. Lecz jako osobie religijnej nie wolno mi przyj\u0105\u0107 istnienia tej otch\u0142ani na zawsze, nie wolno mi zawiera\u0107 pokoju z\u00a0rozpacz\u0105.<\/strong><\/span><\/h4>\n

.<\/p>\n

Drogi S\u0105siedzie,<\/span><\/p>\n

nazywam Ci\u0119 \u201es\u0105siadem\u201d, poniewa\u017c nie znam Twojego imienia i prawie nic o Tobie nie wiem*<\/sup><\/strong><\/a>. Zwa\u017cywszy na okoliczno\u015bci, w jakich przysz\u0142o nam \u017cy\u0107, s\u0142owo \u201es\u0105siad\u201d mo\u017ce wyda\u0107 si\u0119 zbyt poufa\u0142e i nie oddawa\u0107 istoty naszych relacji. Jeste\u015bmy intruzami nawzajem nawiedzaj\u0105cymi si\u0119 w naszych snach, wzajemnie profanujemy poj\u0119cie tego, czym jest dom. Jeste\u015bmy \u017cywym uciele\u015bnieniem naszych najgorszych koszmar\u00f3w na temat historii. S\u0105siedzi?<\/span><\/p>\n

Jednak nie wiem, jak inaczej m\u00f3g\u0142bym si\u0119 zwraca\u0107 do Ciebie. Kiedy\u015b wierzy\u0142em, \u017ce naprawd\u0119 si\u0119 spotkamy, i pisz\u0119 do Ciebie z nadziej\u0105, \u017ce jeszcze mo\u017ce to nast\u0105pi. Wyobra\u017cam sobie Ciebie w Twoim domu na najbli\u017cszym wzg\u00f3rzu, widz\u0119 Ci\u0119 z mojego balkonu. I cho\u0107 nigdy si\u0119 nie spotkali\u015bmy, nasze losy s\u0105 \u015bci\u015ble splecione.<\/span><\/p>\n

A zatem: S\u0105siedzie.<\/span><\/p>\n

Dzieli nas mur<\/strong><\/h5>\n

\u017byjemy po obu stronach betonowego muru, kt\u00f3ry przecina nasz\u0105 wsp\u00f3ln\u0105 ziemi\u0119. Mieszkam w dzielnicy zwanej French Hill we Wschodniej Jerozolimie w ostatnim rz\u0119dzie dom\u00f3w przypominaj\u0105cych schody wbudowane we wzg\u00f3rze.<\/span><\/p>\n

Ze swojego mieszkania z trudem dostrzegam punkt kontrolny, przez kt\u00f3ry musisz przechodzi\u0107 \u2013 je\u015bli w og\u00f3le posiadasz pozwolenie \u2013 by wej\u015b\u0107 do Jerozolimy. Jednak wyczuwam sta\u0142\u0105 dominacj\u0119 kontroli, wszechogarniaj\u0105c\u0105 obecno\u015b\u0107 kontrolnego posterunku. Czasem moj\u0105 codzienn\u0105 praktyk\u0119, czyli porann\u0105 medytacj\u0119 i modlitw\u0119, zak\u0142\u00f3ca przeci\u0105g\u0142e tr\u0105bienie zdenerwowanych kierowc\u00f3w czekaj\u0105cych przed posterunkiem. Mo\u017ce akurat w\u0142a\u015bnie Ty tkwisz w tej rozpaczliwej kolejce.<\/span><\/p>\n

Czasem dostrzegam dym unosz\u0105cy si\u0119 nad Twoim wzg\u00f3rzem. Jak od dawna mi wiadomo, czarny dym zazwyczaj oznacza palenie opon, za\u015b m\u0142odzi ludzie obrzucaj\u0105 w\u00f3wczas \u017co\u0142nierzy kamieniami. A potem pojawia si\u0119 bia\u0142y dym \u2013 to \u017co\u0142nierze rozpylaj\u0105 gaz \u0142zawi\u0105cy. Jak Ci si\u0119 udaje \u2013 je\u015bli w og\u00f3le \u2013 w miar\u0119 normalnie \u017cy\u0107?<\/span><\/p>\n

Jestem Izraelczykiem, za\u015b Ty, Palesty\u0144czyk, nie masz praw wynikaj\u0105cych z posiadania obywatelstwa. Zniesienie owej nier\u00f3wno\u015bci stanowi pow\u00f3d, dla kt\u00f3rego popieram rozwi\u0105zanie polegaj\u0105ce na istnieniu dw\u00f3ch pa\u0144stw.<\/span><\/p>\n

Za chwil\u0119 nadejdzie \u015bwit. Jestem w swojej pracowni na wprost Twojego wzg\u00f3rza. S\u0142ycha\u0107 nawo\u0142ywanie muezzina, jest subtelne, jakby nie chcia\u0142o zak\u0142\u00f3ca\u0107 ciszy nocnej. Owijam si\u0119 bia\u0142ym szalem modlitewnym i siadam ze skrzy\u017cowanymi nogami na poduszce medytacyjnej. Dotykam czo\u0142em pod\u0142ogi, przyjmuj\u0119 p\u0142yn\u0105ce z naprzeciwka nawo\u0142ywanie do modlitwy. W swojej bardzo intymnej rozmowie z Bogiem mam nadziej\u0119, \u017ce m\u00f3wi\u0119 te\u017c do Ciebie.<\/span><\/p>\n

Za murem na pustyni wschodzi blade s\u0142o\u0144ce. Oplatam rami\u0119 czarnym rzemieniem tefilin, mocuj\u0119 czarne pude\u0142eczko na lewym przedramieniu tu\u017c przy sercu, drugie zak\u0142adam na czole. Serce i umys\u0142 jednocz\u0105 si\u0119 w akcie oddania Bogu. W pude\u0142eczkach umieszczone s\u0105 wersety z Biblii oraz brzemienna w tre\u015bci \u017cydowska modlitwa g\u0142osz\u0105ca jedyno\u015b\u0107 Boga: \u201eS\u0142uchaj, Izraelu, Pan B\u00f3g nasz, Pan jest jeden\u201d. Lub jak m\u00f3wi Koran: \u201eOn \u2013 B\u00f3g jeden, B\u00f3g Wiekuisty! Nie zrodzi\u0142 i nie zosta\u0142 zrodzony\u201d (t\u0142um. J\u00f3zef Bielawski).<\/span><\/p>\n

Z mojego okna w dalekiej pustynnej przestrzeni wida\u0107 wyra\u017anie t\u0119 niemal absurdaln\u0105 plam\u0119 b\u0142\u0119kitu: Morze Martwe. Za\u015b dalej s\u0105 ju\u017c wzg\u00f3rza Jordanii. Wyobra\u017cam sobie, \u017ce wnikam w t\u0119 przestrze\u0144, w t\u0119 cz\u0119\u015b\u0107 Bliskiego Wschodu\u2026<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Jestem wdzi\u0119czny za istnienie muru, kt\u00f3rym jednocze\u015bnie pogardzam. Poniewa\u017c czuj\u0119, \u017ce nie mam wyboru<\/strong><\/span><\/h4>\n

Yossi Klein Halevi<\/strong><\/span><\/h4>\n<\/blockquote>\n
\n

Jednak mur przywo\u0142uje mnie do rzeczywisto\u015bci, ogranicza do skrawka ziemi tu\u017c za moim progiem.<\/span><\/p>\n

\u017byd, kt\u00f3ry pokocha\u0142 islam<\/strong><\/h5>\n

Kiedy\u015b, zanim zbudowano mur, zanim wszystko jeszcze bardziej si\u0119 pogorszy\u0142o, pr\u00f3bowa\u0142em Ci\u0119 pozna\u0107. Pod koniec roku 1998, co, jak si\u0119 teraz wydaje, mia\u0142o miejsce w innym \u017cyciu \u2013 a tak naprawd\u0119 by\u0142o to w innym stuleciu \u2013 wyruszy\u0142em na pielgrzymk\u0119 do \u015bwiat\u00f3w islamu i chrze\u015bcija\u0144stwa, religii moich s\u0105siad\u00f3w na Ziemi \u015awi\u0119tej. Wyruszy\u0142em jako religijny \u017byd, poszukuj\u0105c nie tyle klucza do zrozumienia Waszych teologii, ile kieruj\u0105c si\u0119 pragnieniem do\u015bwiadczenia Waszego \u017cycia religijnego. Chcia\u0142em si\u0119 dowiedzie\u0107, jak si\u0119 modlicie, jak wygl\u0105da Wasze najbli\u017csze, najbardziej intymne spotkanie z Bogiem.<\/span><\/p>\n

Chcia\u0142em si\u0119 przekona\u0107, czy \u017bydzi i muzu\u0142manie mog\u0105 razem dzieli\u0107 pewn\u0105 cz\u0105stk\u0119 obecno\u015bci Boga, czy mog\u0105 praktykowa\u0107 swoje wierzenia w tych wszystkich miejscach, gdzie imi\u0119 Boga jest tak cz\u0119sto przywo\u0142ywane, by usprawiedliwia\u0107 obelgi i odraz\u0119. Pragn\u0105\u0142em osi\u0105gn\u0105\u0107 stan polegaj\u0105cy na poczuciu, \u017ce w meczecie jestem u siebie, \u017ce islam nie jest zagro\u017ceniem, lecz duchow\u0105 szans\u0105. W nawo\u0142ywaniu muezzina chcia\u0142em us\u0142ysze\u0107 dok\u0142adnie to, czym ono ma by\u0107: wezwaniem do przebudzenia.<\/span><\/p>\n

W judaizmie jest jeden jedyny grzech, kt\u00f3rego nie mo\u017cna odpokutowa\u0107 nawet poprzez post w Jom Kipur \u2013 to profanacja imienia Boga. Win\u0105 za ten czyn mo\u017ce zosta\u0107 obarczona jedynie osoba religijna, kt\u00f3ra w imi\u0119 Boga post\u0119puje niew\u0142a\u015bciwie. Wierz\u0119, \u017ce spotkanie r\u00f3\u017cnych religii u\u015bwi\u0119ca imi\u0119 Boga. Nawi\u0105zywanie relacji z wyznawcami innych religii prowadzi do pokory, do uznania, \u017ce prawda i \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 nie przynale\u017c\u0105 tylko do jednej drogi. Judaizm to m\u00f3j j\u0119zyk. Kocham go, bo daje mi mo\u017cliwo\u015b\u0107 intymnej rozmowy z Bogiem; zarazem wiem, \u017ce B\u00f3g m\u00f3wi wieloma j\u0119zykami.<\/span><\/p>\n

Wyczekiwa\u0142em, by \u015bwi\u0119towa\u0107 owe liczne rozmowy, by dotkn\u0105\u0107 zaledwie cz\u0105stki bezmiaru Boga. Takie by\u0142o moje pragnienie, gdy wszed\u0142em w \u015bwiat islamu.<\/span><\/p>\n

Mia\u0142em rzadki przywilej, by jako \u017byd modli\u0107 si\u0119 w kilku meczetach. Uczestniczy\u0142em w tej niezwyk\u0142ej choreografii muzu\u0142ma\u0144skiej modlitwy, zatracaj\u0105c si\u0119 ciele\u015bnie w wielbieniu Boga. Nauczy\u0142em si\u0119, \u017ce akt oddania rozpoczyna si\u0119 w momencie formowania szeregu, gdy stajesz rami\u0119 w rami\u0119 z s\u0105siadem po obu stronach. A potem nast\u0119puje ten \u015bwi\u0119ty rytua\u0142: sk\u0142on, wyprost, pad na twarz, powstanie. Powtarzasz to: a\u017c poczujesz, \u017ce twoje cia\u0142o staje si\u0119 wod\u0105, cz\u0105stk\u0105 wielkiej fali modlitwy, kt\u00f3ra istnia\u0142a dawno przed twoim urodzeniem i b\u0119dzie trwa\u0142a d\u0142ugo po twojej \u015bmierci.<\/span><\/p>\n

Cz\u0119sto gwarancj\u0105 wsp\u00f3\u0142istnienia na Ziemi \u015awi\u0119tej jest wzajemna separacja. Podzia\u0142 na cztery dzielnice Starego Miasta Jerozolimy \u2013 muzu\u0142ma\u0144sk\u0105, \u017cydowsk\u0105, chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 i ormia\u0144sk\u0105 \u2013 jedynie umacnia ten przekaz: bezpiecze\u0144stwo wyznacza dystans, jaki istnieje mi\u0119dzy nami. Moja podr\u00f3\u017c sta\u0142a si\u0119 naruszeniem wsp\u00f3\u0142istnienia opartego na dystansie, presj\u0105, by osi\u0105gn\u0105\u0107 blisko\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n

Droga zg\u0142\u0119biania islamu zaprowadzi\u0142a mnie do obozu uchod\u017ac\u00f3w An-Nusajrat w Strefie Gazy, dok\u0105d zaprosili mnie przyjaciele. W 1990 roku jako \u017co\u0142nierz patrolowa\u0142em tamtejsze w\u0105skie uliczki. Nastolatkowie rzucali w nas \u017celastwem i pot\u0142uczonymi butelkami, skanduj\u0105c: \u201eAmnon b\u2019salem aleik<\/em>\u201d \u2013 \u201eAmnon was pozdrawia\u201d. W ten spos\u00f3b czynili aluzj\u0119 do Amnona Pomerantza, rezerwisty, kt\u00f3ry skr\u0119ci\u0142 w niew\u0142a\u015bciw\u0105 ulic\u0119 i znalaz\u0142 si\u0119 w s\u0105siednim obozie uchod\u017ac\u00f3w Al-Burajd\u017c, gdzie zosta\u0142 \u017cywcem spalony przez t\u0142um.<\/span><\/p>\n

A teraz po dziesi\u0119ciu latach wr\u00f3ci\u0142em do An-Nusajrat jako pielgrzym. Szajch Abd ar-Rahim by\u0142 starszym przyw\u00f3dc\u0105 niewielkiego meczetu sufich, mistyk\u00f3w, dla kt\u00f3rych najistotniejsz\u0105 funkcj\u0105 poznania jest serce. Szajch przywita\u0142 mnie w meczecie zbudowanym naprzeciw cmentarza, niejako ku przestrodze wiernych przed lekkomy\u015blno\u015bci\u0105. Na pocz\u0105tku usi\u0142owa\u0142 nawr\u00f3ci\u0107 mnie na islam, prosz\u0105c, abym uni\u00f3s\u0142 palec i powt\u00f3rzy\u0142 za nim s\u0142owa szahady, muzu\u0142ma\u0144skiego wyznania wiary. Wyja\u015bni\u0142em, \u017ce nie przyszed\u0142em, by wyrzec si\u0119 swojej wiary, ale by pozna\u0107, jak moi muzu\u0142ma\u0144scy s\u0105siedzi s\u0142u\u017c\u0105 Bogu. Szajch nie ust\u0119powa\u0142: \u201eNie ma innej drogi do Boga \u2013 powiedzia\u0142 \u2013 ni\u017c za po\u015brednictwem Proroka\u201d.<\/span><\/p>\n

Po chwili wsta\u0142 i zaprowadzi\u0142 mnie na cmentarz. Weszli\u015bmy do grobowca jego nauczyciela. Stali\u015bmy w milczeniu. Uj\u0105\u0142 mnie za r\u0119k\u0119 i przysi\u0105g\u0142bym, \u017ce obaj doznali\u015bmy w\u00f3wczas tego samego, na wskro\u015b przejmuj\u0105cego poczucia \u015bmiertelno\u015bci.<\/span><\/p>\n

Po kilku miesi\u0105cach powr\u00f3ci\u0142em. Tym razem szajch Abd ar-Rahim u\u015bmiechn\u0105\u0142 si\u0119 do mnie i przy\u0142o\u017cy\u0142 d\u0142o\u0144 do serca. Powiedzia\u0142: \u201eOdk\u0105d wszed\u0142e\u015b do grobowca i pozwoli\u0142e\u015b, by zetkn\u0119\u0142y si\u0119 nasze d\u0142onie, uwa\u017cam ci\u0119 za jednego z nas. Wszyscy moi uczniowie, muzu\u0142manie czy \u017cydzi, s\u0105 w moim sercu\u201d.<\/span><\/p>\n

Pod koniec rocznej podr\u00f3\u017cy pokocha\u0142em islam. Podziwia\u0142em, z jak nieustraszonym sercem staje w obliczu \u015bmierci. Ludzie Zachodu \u2013 w przeciwie\u0144stwie do muzu\u0142man\u00f3w \u2013 cz\u0119sto uciekaj\u0105 przed konfrontacj\u0105 z w\u0142asn\u0105 \u015bmiertelno\u015bci\u0105. Dowiedzia\u0142em si\u0119, \u017ce islam ma niesamowit\u0105 zdolno\u015b\u0107 zaszczepiania wszystkim swoim wyznawcom niez\u0142omnego poczucia w\u0142asnej tymczasowo\u015bci.<\/span><\/p>\n

Podczas politycznych spor\u00f3w z Palesty\u0144czykami s\u0142ysz\u0119 niekiedy: Po co k\u0142\u00f3cimy si\u0119 o ziemi\u0119, skoro w ko\u0144cu ta ziemia b\u0119dzie posiada\u0107 ciebie i mnie? Identyczne wyra\u017cenie wyst\u0119puje tak\u017ce w mojej tradycji. Odwaga polegaj\u0105ca na sta\u0142ej \u015bwiadomo\u015bci przemijania mog\u0142aby odegra\u0107 pozytywn\u0105 rol\u0119 w stworzeniu religijnego j\u0119zyka pokoju pomi\u0119dzy naszymi narodami, kt\u00f3ry by\u0142by podstaw\u0105 politycznej elastyczno\u015bci i po\u0142o\u017cy\u0142by kres g\u0142oszeniu absolutystycznych s\u0105d\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Pisz\u0119 Ci o tym, S\u0105siedzie, poniewa\u017c zak\u0142adam, \u017ce jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 Palesty\u0144czyk\u00f3w, kt\u00f3rych znam, jeste\u015b osob\u0105 religijn\u0105 i je\u015bli gorliwie nie praktykujesz, to przynajmniej wierzysz. Wiedz, prosz\u0119, \u017ce moja podr\u00f3\u017c do Twojej religii by\u0142a pr\u00f3b\u0105 opanowania religijnego j\u0119zyka, by ja\u015bniej i pro\u015bciej rozmawia\u0107 o pokoju. Jak s\u0105dz\u0119, r\u00f3\u017cne wysi\u0142ki podj\u0119te w dobrej wierze przez dyplomat\u00f3w nie powiod\u0142y si\u0119 tak\u017ce z tego powodu, \u017ce w du\u017cej mierze nie przywi\u0105zywali oni wagi do religijnego zaanga\u017cowania po obu stronach. Pok\u00f3j, je\u015bli mia\u0142by zapanowa\u0107 na Bliskim Wschodzie, musi w jaki\u015b spos\u00f3b przem\u00f3wi\u0107 do naszych serc.<\/span><\/p>\n

Zatem jako osoba wierz\u0105ca zwracam si\u0119 do Ciebie jako do osoby wierz\u0105cej.<\/span><\/p>\n

Bez wzgl\u0119du na to, jak r\u00f3\u017cnie to wyra\u017camy, w wierze podzielamy istotny \u015bwiatopogl\u0105d: \u017ce niewidoczne jest ostatecznie bardziej rzeczywiste ani\u017celi materialne, \u017ce ten \u015bwiat nie jest tworem przypadkowym, lecz odzwierciedla, cho\u0107 w spos\u00f3b nieoczywisty, celowe stworzenie. \u017be przede wszystkim nie jeste\u015bmy cia\u0142em, lecz dusz\u0105 zakorzenion\u0105 w Jedynym. Dla mnie nie ma bardziej absurdalnego poj\u0119cia ni\u017c to, \u017ce cud \u017cycia, cud \u015bwiadomo\u015bci s\u0105 tylko zbiegiem okoliczno\u015bci.<\/span><\/p>\n

Jak wyczerpa\u0142a si\u0119 moja zdolno\u015b\u0107 do dalszego wyci\u0105gania r\u0119ki<\/strong><\/h5>\n

Wnikn\u0105\u0142em w spo\u0142ecze\u0144stwo Palesty\u0144czyk\u00f3w nie tylko po to, by pozna\u0107 Wasze \u017cycie religijne, lecz tak\u017ce aby m\u00f3c na ten konflikt \u2013 cho\u0107by wyrywkowo \u2013 spojrze\u0107 Waszymi oczami. Zmusi\u0107 si\u0119 do otwarcia na palesty\u0144sk\u0105 tragedi\u0119: rozbicie narodu, kt\u00f3rego obecn\u0105 zasad\u0105 porz\u0105dkuj\u0105c\u0105 jest destabilizacja, a najwa\u017cniejsze rocznice sprowadzaj\u0105 si\u0119 do upokarzaj\u0105cych kl\u0119sk.<\/span><\/p>\n

Usilnie stara\u0142em si\u0119 wyj\u015b\u0107 poza w\u0142asn\u0105 narracj\u0119 i zmierzy\u0107 si\u0119 z palesty\u0144sk\u0105 histori\u0105 i krzywdami, jakich doznali\u015bcie z naszej strony. Spotka\u0142em ludzi, kt\u00f3rych domy zosta\u0142y zburzone przez Izrael, poniewa\u017c zbudowali je bez pozwolenia w\u0142adz miejskich Jerozolimy \u2013 cho\u0107 wszyscy wiedz\u0105, \u017ce takie pozwolenia s\u0105 dla Palesty\u0144czyk\u00f3w niezwykle trudne do uzyskania. S\u0142ucha\u0142em Waszych relacji, odkrywa\u0142em palesty\u0144sk\u0105 histori\u0119, pami\u0119tniki i poezj\u0119. Wasza opowie\u015b\u0107 zaczyna\u0142a na mnie ci\u0105\u017cy\u0107.<\/span><\/p>\n

\n
\n

\"\"<\/h4>\n

Mia\u0142em rzadki przywilej, by jako \u017byd modli\u0107 si\u0119 w kilku meczetach. Uczestniczy\u0142em w tej niezwyk\u0142ej choreografii muzu\u0142ma\u0144skiej modlitwy, zatracaj\u0105c si\u0119 ciele\u015bnie w wielbieniu Boga<\/strong><\/span><\/p>\n

Yossi Klein Halevi<\/strong><\/span><\/p>\n<\/blockquote>\n

\n

Nie oznacza to, \u017ce powr\u00f3t \u017byd\u00f3w do domu \u2013 jak my, \u017bydzi, to okre\u015blamy \u2013 mia\u0142by kiedykolwiek przesta\u0107 by\u0107 obiektem mojej mi\u0142o\u015bci. Piel\u0119gnuj\u0119 to w sobie jako opowie\u015b\u0107 o wytrwa\u0142o\u015bci, odwadze i nade wszystko wierze. Lecz nie potrafi\u0119 ju\u017c d\u0142u\u017cej ignorowa\u0107 Twojej wersji o naje\u017adzie, okupacji i wygnaniu. I oto sta\u0142o si\u0119, \u017ce nasze dwie narracje, przeciwstawne wersje tej samej historii, zacz\u0119\u0142y we mnie wsp\u00f3\u0142istnie\u0107.<\/span><\/p>\n

Przez wiele lat my, Izraelczycy, ignorowali\u015bmy Was, byli\u015bcie dla nas niewidoczni, przezroczy\u015bci. Podobnie jak \u015bwiat arabski zaprzecza\u0142, \u017ce \u017bydzi maj\u0105 prawo do okre\u015blania si\u0119 jako suwerenny nar\u00f3d, tak i my odmawiali\u015bmy Palesty\u0144czykom prawa do nazywania si\u0119 odr\u0119bnym ludem w arabskiej wsp\u00f3lnocie zas\u0142uguj\u0105cym na miano suwerennego narodu. By rozwi\u0105za\u0107 nasz konflikt, musimy przyzna\u0107 sobie nawzajem nie tylko prawo do samostanowienia, lecz tak\u017ce prawo do samookre\u015blenia.<\/span><\/p>\n

Wielu Izraelczyk\u00f3w dzisiaj akceptuje ju\u017c zasadno\u015b\u0107 prawa Twojego ludu do samookre\u015blania si\u0119 jako nar\u00f3d. Po pierwszej intifadzie, palesty\u0144skim powstaniu pod koniec lat 80. XX wieku, wielu Izraelczyk\u00f3w mojego pokolenia by\u0142o przekonanych, \u017ce nazywaj\u0105c okupacj\u0119 katastrof\u0105 \u2013 tak dla nas, jak i dla Was \u2013 izraelska lewica od dawna mia\u0142a racj\u0119. Zorientowali\u015bmy si\u0119, \u017ce cena realizacji naszego historycznego roszczenia obejmuj\u0105cego ca\u0142\u0105 ziemi\u0119 pomi\u0119dzy Jordanem a Morzem \u015ar\u00f3dziemnym jest zbyt wysoka. Nie mogli\u015bmy pozosta\u0107 demokratycznym pa\u0144stwem realizuj\u0105cym \u017cydowskie warto\u015bci etyczne, b\u0119d\u0105c jednocze\u015bnie okupantem Waszego narodu, czego w gruncie rzeczy nie chcieli\u015bmy. Nie po to sam powr\u00f3ci\u0142em do domu, by odebra\u0107 dom innym ludziom. Mam nadziej\u0119, \u017ce mnie us\u0142yszysz, gdy m\u00f3wi\u0119, \u017ce nie mam zamiaru ignorowa\u0107 Twoich roszcze\u0144 lub Twojego b\u00f3lu.<\/span><\/p>\n

Oczywi\u015bcie wielu Izraelczyk\u00f3w nadal utrzymywa\u0142o, \u017ce sprawiedliwo\u015b\u0107 jest wy\u0142\u0105cznie po naszej stronie, Wy za\u015b nie macie rzeczywistych argument\u00f3w historycznych. Jednak w\u0142a\u015bnie wtedy du\u017ca liczba os\u00f3b zacz\u0119\u0142a my\u015ble\u0107 odmiennie. Powsta\u0142 ob\u00f3z \u201ewinnych Izraelczyk\u00f3w\u201d. Byli\u015bmy przekonani, \u017ce na Izraelu jako okupancie spoczywa obowi\u0105zek wyst\u0105pienia do Palesty\u0144czyk\u00f3w z powa\u017cn\u0105 propozycj\u0105 pokojow\u0105. Z tego powodu popierali\u015bmy premiera Izraela Icchaka Rabina, gdy 13 wrze\u015bnia 1993 r. przed Bia\u0142ym Domem wymieni\u0142 u\u015bcisk d\u0142oni z Jasirem Arafatem, oficjalnie rozpoczynaj\u0105c proces pokojowy w Oslo.<\/span><\/p>\n

A potem, we wrze\u015bniu 2000 r., wybuch\u0142a druga intifada. Na naszych ulicach zgin\u0119\u0142y lub zosta\u0142y ranne tysi\u0105ce Izraelczyk\u00f3w. Wraki wysadzonych autobus\u00f3w wpisa\u0142y si\u0119 w izraelski krajobraz. Poszczeg\u00f3lne zamachy stopi\u0142y si\u0119 w jedn\u0105 wielk\u0105 tragedi\u0119. Chc\u0119 tu wspomnie\u0107 t\u0119 dla mnie szczeg\u00f3ln\u0105: samob\u00f3jca wysadzi\u0142 si\u0119 w kawiarni niedaleko mojego biura w Jerozolimie, zabijaj\u0105c ojca i c\u00f3rk\u0119 w wiecz\u00f3r poprzedzaj\u0105cy jej \u015blub; nast\u0119pnego dnia go\u015bcie weselni zebrali si\u0119 na jej pogrzebie. By\u0142em z t\u0105 rodzin\u0105 zwi\u0105zany i odwiedzi\u0142em dom \u017ca\u0142oby. Widzia\u0142em, jak pogr\u0105\u017cona w smutku matka i \u017cona przyj\u0119\u0142a na siebie rol\u0119 pocieszycielki, jak stara\u0142a si\u0119 swoj\u0105 wiar\u0105 i determinacj\u0105 uspokoi\u0107 ka\u017cdego z przybywaj\u0105cych. I wtedy poj\u0105\u0142em, \u017ce ju\u017c nic nigdy nie wygna \u017byd\u00f3w z tej ziemi.<\/span><\/p>\n

W tamtych latach oboje z moj\u0105 \u017con\u0105 Sar\u0105 wychowywali\u015bmy dw\u00f3ch nastolatk\u00f3w. Codziennie rano musia\u0142em pami\u0119ta\u0107, by poca\u0142owa\u0107 ich na po\u017cegnanie, bo nie by\u0142em pewien, czy ich zn\u00f3w zobacz\u0119. Obaj co jaki\u015b czas ocierali si\u0119 o jaki\u015b zamach. Trzynastoletni Koby Mandell, kt\u00f3rego m\u00f3j syn Gavriel zna\u0142 z letniego obozu, zosta\u0142 ukamienowany; cia\u0142o Koby\u2019ego odnaleziono w jaskini, by\u0142o tak zmasakrowane, \u017ce identyfikacja by\u0142a mo\u017cliwa tylko dzi\u0119ki badaniom DNA.<\/span><\/p>\n

Izraelczycy i Palesty\u0144czycy tocz\u0105 g\u0142\u0119boki sp\u00f3r o to, kogo nale\u017cy obarczy\u0107 odpowiedzialno\u015bci\u0105 za przerwanie procesu pokojowego, i niew\u0105tpliwie \u00f3w sp\u00f3r b\u0119dzie trwa\u0142 nadal. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 Izraelczyk\u00f3w, do kt\u00f3rych ja tak\u017ce nale\u017c\u0119, jest przekonana, \u017ce w tamtym czasie nasi przyw\u00f3dcy usi\u0142owali zawrze\u0107 pok\u00f3j, podczas gdy Wasi odrzucili kompromis i chc\u0105c pod\u0142ama\u0107 ducha Izraelczyk\u00f3w i wym\u00f3c na nich dalsze ust\u0119pstwa, wkroczyli na \u015bcie\u017ck\u0119 terroryzmu. [\u2026]<\/span><\/p>\n

Druga intifada to moment, w kt\u00f3rym wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nas, poczuwaj\u0105cych si\u0119 do winy Izraelczyk\u00f3w, straci\u0142a wiar\u0119 w pokojowe intencje palesty\u0144skich przyw\u00f3dc\u00f3w. I terroryzm nie by\u0142 jedynym powodem. Stracili\u015bmy wiar\u0119, poniewa\u017c najgorsza fala terroryzmu w naszej historii nasta\u0142a po tym, jak Izrael z\u0142o\u017cy\u0142 dwie, w naszym odczuciu wiarygodne, propozycje zako\u0144czenia okupacji. [\u2026]<\/span><\/p>\n

Dla wielu Izraelczyk\u00f3w, kt\u00f3rzy wierzyli w pokojowe rozwi\u0105zanie konfliktu, by\u0142 to wstrz\u0105saj\u0105cy moment. Znam osoby, kt\u00f3re po\u015bwi\u0119ci\u0142y si\u0119 przekonywaniu swoich wsp\u00f3\u0142obywateli, \u017ce w\u0142adze Palestyny chc\u0105 pokoju z Izraelem, \u017ce powinni\u015bmy jedynie przedstawi\u0107 wiarygodn\u0105 propozycj\u0119, a Wasza strona na pewno j\u0105 przyjmie. Tragedia izraelskiej lewicy polega\u0142a na tym, \u017ce zdo\u0142a\u0142a przekona\u0107 wi\u0119kszo\u015b\u0107 naszego spo\u0142ecze\u0144stwa, by zaufa\u0142a, \u017ce to mo\u017cliwe. I w tym w\u0142a\u015bnie momencie proces pokojowy dos\u0142ownie wybuch\u0142 nam prosto w twarz.<\/span><\/p>\n

W 2008 r. premier Izraela Ehud Olmert zaoferowa\u0142 palesty\u0144skiemu przyw\u00f3dcy Mahmudowi Abbasowi pe\u0142ne wycofanie si\u0119 z cz\u0119\u015bci ziem okupowanych i wymian\u0119 terytori\u00f3w. Abbas nie zareagowa\u0142. Dzi\u015b dla zwyczajnych Izraelczyk\u00f3w, kt\u00f3rzy usilnie pragn\u0105 normalnego \u017cycia w normalnym kraju w pokoju ze swoimi s\u0105siadami, owi lewicowcy, kt\u00f3rzy wci\u0105\u017c utrzymuj\u0105, \u017ce palesty\u0144scy przyw\u00f3dcy chc\u0105 pokoju, s\u0105 po prostu lud\u017ami chorymi z urojenia.<\/span><\/p>\n

Zamieszki w czasie drugiej intifady by\u0142y przera\u017caj\u0105ce, jednak dla Izraelczyk\u00f3w nie mniej straszny by\u0142 jej g\u0142\u00f3wny motyw: zaprzeczenie, \u017ce my, \u017bydzi, mamy prawo do istnienia jako suwerenny nar\u00f3d na tej najmniejszej cz\u0119\u015bci ziemi, zaprzeczenie idei, \u017ce t\u0119 ziemi\u0119 powinny dzieli\u0107 dwa narody. Do\u015bwiadczyli\u015bmy terroryzmu, kt\u00f3ry wyra\u017ca\u0142 jeszcze g\u0142\u0119bsz\u0105 patologi\u0119: w swoim zamy\u015ble mia\u0142 po\u0142o\u017cy\u0107 kres obecno\u015bci \u017cydowskiej na tej ziemi. Bunt nie przeciwko okupacji, ale bunt przeciwko istnieniu Izraela. [\u2026]<\/span><\/p>\n

Przyw\u00f3dcy palesty\u0144scy nigdy nie zmieniaj\u0105 retoryki kierowanej do swojego narodu g\u0142osz\u0105cej, \u017ce istnienie pa\u0144stwa Izrael nie ma historycznej racji bytu. Owi przyw\u00f3dcy przekonali nas, \u017ce w tym konflikcie wcale nie chodzi o granice, osiedla, o Jerozolim\u0119 i miejsca \u015bwi\u0119te. Jest to wy\u0142\u0105cznie konflikt o nasze prawo do istnienia. Do istnienia tutaj. Nasze prawo, by uwa\u017cano nas za nar\u00f3d. Nar\u00f3d, kt\u00f3ry st\u0105d si\u0119 wywodzi.<\/span><\/p>\n

Upadek izraelskiej lewicy przekszta\u0142ci\u0142 polityk\u0119 mojego kraju na ca\u0142e pokolenie. Po fiasku porozumie\u0144 z Oslo do w\u0142adzy powr\u00f3ci\u0142a prawica. Izraelski ob\u00f3z pokoju, kt\u00f3ry w 1990 r. potrafi\u0142 zmobilizowa\u0107 setki tysi\u0119cy demonstrant\u00f3w do wyj\u015bcia na ulice, dzi\u015b z trudem zwo\u0142uje ich kilka tysi\u0119cy.<\/span><\/p>\n

Wielu Izraelczyk\u00f3w doskonale zdaje sobie spraw\u0119, \u017ce nasza strona ma ogromny udzia\u0142 w tym straszliwym impasie, jaki nast\u0105pi\u0142 pomi\u0119dzy naszymi dwoma narodami. Gdy trwa\u0142y negocjacje w Oslo, dalej budowali\u015bmy osiedla, podwa\u017caj\u0105c zaufanie Twojego narodu do naszej obietnicy rozwi\u0105zania konfliktu i wzmagaj\u0105c poczucie bezsilno\u015bci Palesty\u0144czyk\u00f3w. Jednak kiedy nadszed\u0142 decyduj\u0105cy moment, gdy mo\u017cna by\u0142o za\u017cegna\u0107 konflikt, pami\u0119tamy, \u017ce nasi przyw\u00f3dcy powiedzieli \u201etak\u201d, a palesty\u0144scy powiedzieli \u201enie\u201d.<\/span><\/p>\n

Pisz\u0119 o tym, poniewa\u017c jest to ten moment, kt\u00f3ry zmieni\u0142 spo\u0142ecze\u0144stwo izraelskie, zmieni\u0142 mnie. To r\u00f3wnie\u017c wyja\u015bnia, jak mog\u0119 \u017cy\u0107 z moralnym obci\u0105\u017ceniem okupacj\u0105. Jak mog\u0119 \u017cy\u0107 z murem, kt\u00f3ry mam za oknem.<\/span><\/p>\n

Moje w\u0119dr\u00f3wki w g\u0142\u0105b palesty\u0144skiego spo\u0142ecze\u0144stwa sko\u0144czy\u0142y si\u0119. Sta\u0142y si\u0119 zbyt niebezpieczne: Izraelczykom wje\u017cd\u017caj\u0105cym na terytorium kontrolowane przez w\u0142adze palesty\u0144skie grozi\u0142 lincz. Ostatecznie Izrael zabroni\u0142 swoim obywatelom przebywania na tych terenach. Relacje, jakie nawi\u0105za\u0142em z Palesty\u0144czykami, rozmy\u0142y si\u0119.<\/span><\/p>\n

Gdy ludzkie bomby wybucha\u0142y w pierwszych latach XXI wieku, tak jak wielu Izraelczyk\u00f3w, popar\u0142em budow\u0119 bariery odgradzaj\u0105cej Zachodni Brzeg od Izraela, Twoje wzg\u00f3rze od mojego. By\u0142 to rozpaczliwy wysi\u0142ek, by zatrzyma\u0107 t\u0119 niesamowit\u0105 \u0142atwo\u015b\u0107, z jak\u0105 zamachowcy-samob\u00f3jcy przechodzili z Zachodniego Brzegu do suwerennego Izraela, wsiadali do naszych autobus\u00f3w i wchodzili do naszych kawiarni.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Jestem Izraelczykiem, za\u015b Ty, Palesty\u0144czyk, nie masz praw wynikaj\u0105cych z posiadania obywatelstwa. Dlatego popieram rozwi\u0105zanie polegaj\u0105ce na istnieniu dw\u00f3ch pa\u0144stw<\/strong><\/span><\/h4>\n

Yossi Klein Halevi<\/strong><\/span><\/h4>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/blockquote>\n
\n

I to podzia\u0142a\u0142o. Gdy postawiono mur, fala samob\u00f3jczych zamach\u00f3w usta\u0142a. Istnienie muru jest dla mnie gwarancj\u0105 bezpiecze\u0144stwa moich dzieci, mojego przetrwania na Bliskim Wschodzie. Zatem jestem wdzi\u0119czny za istnienie muru, kt\u00f3rym jednocze\u015bnie pogardzam. Poniewa\u017c czuj\u0119, \u017ce nie mam wyboru.<\/span><\/p>\n

Wraz z drug\u0105 intifad\u0105 wyczerpa\u0142a si\u0119 moja zdolno\u015b\u0107 do dalszego wyci\u0105gania r\u0119ki; nie s\u0105dzi\u0142em, \u017cebym jeszcze kiedykolwiek mia\u0142 si\u0119 podj\u0105\u0107 tego typu wyprawy. Nie chcia\u0142em ju\u017c d\u0142u\u017cej s\u0142ucha\u0107 Waszych historii, Waszych roszcze\u0144, Waszych \u017cali. Chcia\u0142em wyj\u015b\u0107 i krzykn\u0105\u0107 w stron\u0119 Twojego wzg\u00f3rza: Mog\u0142o by\u0107 inaczej! Wsp\u00f3\u0142pracujcie z nami i wynegocjujcie kompromis! I dostrze\u017ccie mnie, uznajcie moje istnienie! Ja te\u017c mam histori\u0119 do opowiedzenia. [\u2026]<\/span><\/p>\n

Jak mo\u017ce doj\u015b\u0107 mi\u0119dzy nami do pojednania, skoro ja nie istniej\u0119, skoro nie mam prawa istnie\u0107?<\/span><\/p>\n

Ten mur oznacza, \u017ce pomi\u0119dzy nami jest znacznie grubszy mur. Nie potrafimy si\u0119 porozumie\u0107 na poziomie podstawowego wsp\u00f3lnego j\u0119zyka. Moj\u0105 obecno\u015b\u0107 w tym miejscu postrzegam jako element powrotu rdzennego, wygnanego st\u0105d narodu, a odrodzone pa\u0144stwo \u017cydowskie jako akt sprawiedliwo\u015bci dziejowej, form\u0119 zado\u015b\u0107uczynienia. Jestem \u017bydem w Jerozolimie pod rz\u0105dami Izraela i jest to dla mnie \u017ar\u00f3d\u0142em otuchy i religijnej inspiracji.<\/span><\/p>\n

Twoj\u0105 obecno\u015b\u0107 na tej ziemi rozumiem jako niezbywalny element jej istnienia. Palesty\u0144czycy cz\u0119sto por\u00f3wnuj\u0105 si\u0119 do drzew oliwnych. Wasze zakorzenienie, Wasza mi\u0142o\u015b\u0107 do tej ziemi s\u0105 dla mnie ogromn\u0105 inspiracj\u0105.<\/span><\/p>\n

A jak Ty postrzegasz mnie? Czy w Twoich oczach przynale\u017c\u0119 do najazdu kolonialnego, kt\u00f3ry by\u0142 zbrodni\u0105 dziejow\u0105 i pogwa\u0142ceniem religii? Albo: czy dla Ciebie \u017cydowska obecno\u015b\u0107 tutaj jest r\u00f3wnie autentyczna jak Twoja? Czy moje \u017cycie na tej ziemi mo\u017cna por\u00f3wna\u0107 do wyrwanego z korzeniami drzewa oliwnego, kt\u00f3re zn\u00f3w posadzono na swoim miejscu?<\/span><\/p>\n

Tak jak pog\u0142\u0119bia si\u0119 konflikt mi\u0119dzy nami, mur zdaje si\u0119 coraz bardziej wnika\u0107 w krajobraz, wch\u0142oni\u0119ty przez domy i wzg\u00f3rza, nawet przez zmieniaj\u0105ce si\u0119 \u015bwiat\u0142o. Mur cz\u0119sto znika ca\u0142kowicie: moje oko nauczy\u0142o si\u0119, jak go nie widzie\u0107. Mieszkam na tyle wysoko, \u017ce mog\u0119 patrze\u0107 ponad murem, na pustyni\u0119 daleko poza nim. Potrafi\u0119 niemal wyeliminowa\u0107 to ograniczenie i cieszy\u0107 si\u0119 otwart\u0105 przestrzeni\u0105.<\/span><\/p>\n

A jednak mur wci\u0105\u017c pozostaje zniewag\u0105. Zaprzeczeniem mojej najg\u0142\u0119bszej nadziei dla Izraela, polegaj\u0105cej na odnalezieniu swojego miejsca po\u015br\u00f3d naszych s\u0105siad\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Raczej si\u0119 nie przekonamy<\/strong><\/h5>\n

Cztery lata po drugiej intifadzie podobnie jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 Izraelczyk\u00f3w stwierdzi\u0142em: starali\u015bmy si\u0119 zawrze\u0107 pok\u00f3j i zostali\u015bmy odtr\u0105ceni w mo\u017cliwie najbrutalniejszy spos\u00f3b. Lecz by\u0142o to nazbyt proste. Jako osobie religijnej nie wolno mi przyj\u0105\u0107 istnienia tej otch\u0142ani na zawsze, nie wolno mi zawiera\u0107 pokoju z rozpacz\u0105. Koran z moc\u0105 podkre\u015bla, \u017ce rozpacz jest r\u00f3wnoznaczna z niewiar\u0105 w Boga. Niewiara w pojednanie oznacza ograniczenie mocy Boga, zw\u0105tpienie w mo\u017cliwo\u015b\u0107 zaistnienia cudu \u2013 szczeg\u00f3lnie na tej ziemi. Tora nakazuje mi: \u201eSzukaj pokoju i id\u017a za nim\u201d \u2013 nawet wtedy, gdy zawarcie pokoju okazuje si\u0119 niemo\u017cliwe, by\u0107 mo\u017ce w\u0142a\u015bnie wtedy.<\/span><\/p>\n

Zatem zwracam si\u0119 do Ciebie, S\u0105siedzie, z nadziej\u0105, \u017ce uczciwa opowie\u015b\u0107 o mojej historii by\u0107 mo\u017ce Ci\u0119 poruszy \u2013 i pomo\u017ce stworzy\u0107 mi\u0119dzy nami przynajmniej ni\u0107 zrozumienia, je\u015bli nie porozumienia. Chc\u0119, aby m\u00f3j rz\u0105d czynnie d\u0105\u017cy\u0142 do rozwi\u0105zania konfliktu polegaj\u0105cego na utworzeniu dw\u00f3ch pa\u0144stw, by rozwa\u017cy\u0142 najw\u0105tlejszy cie\u0144 mo\u017cliwo\u015bci zawarcia porozumienia. Chc\u0119, aby m\u00f3j rz\u0105d nie przemawia\u0142 tylko j\u0119zykiem bezpiecze\u0144stwa i zagro\u017cenia, lecz tak\u017ce j\u0119zykiem nadziei, wsp\u00f3\u0142istnienia i moralnej odpowiedzialno\u015bci. I chc\u0119, aby m\u00f3j rz\u0105d powstrzyma\u0142 ekspansj\u0119 osadnictwa. Nie tylko ze wzgl\u0119du na Ciebie, ale te\u017c i na mnie. Prawicowy rz\u0105d Izraela, kt\u00f3ry dzia\u0142a, gdy pisz\u0119 te s\u0142owa, zdaje si\u0119 niezdolny do wykrzesania z siebie jakiejkolwiek wizji.<\/span><\/p>\n

Dzi\u015b mam ju\u017c jak\u0105\u015b nadziej\u0119, \u017ce w obliczu katastrofy zaistnia\u0142ej w krajach wok\u00f3\u0142 nas \u2013 potworno\u015bci w Syrii i w innych miejscach na Bliskim Wschodzie \u2013 Palesty\u0144czycy i Izraelczycy wydob\u0119d\u0105 si\u0119 z tej otch\u0142ani i wybior\u0105 \u017cycie. Lecz \u017ceby to nast\u0105pi\u0142o, musimy nawzajem pozna\u0107 swoje marzenia i l\u0119ki. [\u2026]<\/span><\/p>\n

Pisz\u0119 te listy, bo po raz kolejny chc\u0119 wyruszy\u0107 w podr\u00f3\u017c. W podr\u00f3\u017c do Ciebie. Lecz z t\u0105 jedn\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0105: ostatnim razem, gdy odby\u0142em podr\u00f3\u017c w g\u0142\u0105b spo\u0142ecze\u0144stwa palesty\u0144skiego, usi\u0142owa\u0142em Ci\u0119 zrozumie\u0107. Prawie w og\u00f3le z Tob\u0105 nie dyskutowa\u0142em i ani s\u0142owem nie wspomnia\u0142em o sobie. Usi\u0142owa\u0142em s\u0142ucha\u0107.<\/span><\/p>\n

Teraz chc\u0119 si\u0119 z Tob\u0105 podzieli\u0107 cz\u0105stk\u0105 mojej wiary i mojej historii, kt\u00f3re si\u0119 ze sob\u0105 \u015bci\u015ble splataj\u0105. Jestem \u017bydem z powodu historii. To ona mnie tu przywiod\u0142a i to dzi\u0119ki niej jestem Twoim s\u0105siadem.<\/span><\/p>\n

Raczej nie przekonamy si\u0119 nawzajem do swoich odmiennych opowie\u015bci. Ka\u017cdy z nas \u017cyje w historii tak g\u0142\u0119boko zakorzenionej w swojej egzystencji, tak mocno precyzuj\u0105cej nasze zbiorowe i indywidualne istnienie, \u017ce rezygnacja z naszych narracji by\u0142aby zdrad\u0105.<\/span><\/p>\n

Musimy jednak kwestionowa\u0107 historie, jakie opowiadamy nawzajem o sobiei jakie zdominowa\u0142y nasze spo\u0142ecze\u0144stwa. [\u2026]<\/span><\/p>\n

Zatem, S\u0105siedzie, oto jestem. Zapraszam Ci\u0119 do mojego duchowego domu z nadziej\u0105, \u017ce pewnego dnia b\u0119dziemy mogli wzajemnie si\u0119 powita\u0107 w naszych fizycznych domach.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

*\u00a0<\/span><\/em><\/a>Fragment pierwszego rozdzia\u0142u ksi\u0105\u017cki \u201eListy do mojego palesty\u0144skiego s\u0105siada\u201d, kt\u00f3ra uka\u017ce si\u0119 wkr\u00f3tce nak\u0142adem Wydawnictwa Austeria. \u015ar\u00f3dtytu\u0142y pochodz\u0105 od redakcji
\n<\/em><\/span>T\u0142um. Maria Makuch
\n<\/em><\/span>Tekst ukaza\u0142 si\u0119 w kwartalniku\u00a0\u201eWi\u0119\u017a\u201d, lato 2020<\/strong><\/span><\/a>
\n<\/em><\/span><\/p>\n

\n

Yossi Klein Halevi<\/strong> –\u00a0ur. 1953 w Nowym Jorku jako syn ocalonego z Zag\u0142ady. Pisarz i publicysta. Pracuje w edukacyjno-badawczym Shalom Hartman Institute w Jerozolimie. Zaanga\u017cowany w dialog mi\u0119dzyreligijny. Autor m.in. ksi\u0105\u017cek \u201eAt the Entrance to the Garden of Eden: A Jew\u2019s Search for God with Christians and Muslims in the Holy Land\u201d, \u201eLike Dreamers: The Story of the Israeli Paratroopers who Reunited Jerusalem and Divided a Nation\u201d oraz \u201eListy do mojego palesty\u0144skiego s\u0105siada\u201d. Od 1982 r. mieszka w Jerozolimie. W roku 2020 Polska Rada Chrze\u015bcijan i \u017byd\u00f3w nada\u0142a mu tytu\u0142 Cz\u0142owieka Pojednania.<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Listy do mojego palesty\u0144skiego s\u0105siada Yossi Klein Halevi – 07 lipca 2020 Yossi Klein Halevi w 2012 r. Fot. Rachelgr713 \/ Wikimedia Commons Po drugiej intifadzie, jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 Izraelczyk\u00f3w, stwierdzi\u0142em: starali\u015bmy si\u0119 zawrze\u0107 pok\u00f3j i\u00a0zostali\u015bmy odtr\u0105ceni w\u00a0mo\u017cliwie najbrutalniejszy spos\u00f3b. Lecz jako osobie religijnej nie wolno mi przyj\u0105\u0107 istnienia tej otch\u0142ani na zawsze, nie wolno mi […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/92119"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=92119"}],"version-history":[{"count":18,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/92119\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":92148,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/92119\/revisions\/92148"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=92119"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=92119"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=92119"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}