{"id":92769,"date":"2022-01-29T17:09:58","date_gmt":"2022-01-29T15:09:58","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=92769"},"modified":"2022-01-29T09:34:14","modified_gmt":"2022-01-29T07:34:14","slug":"06-09-64","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=92769","title":{"rendered":"W Danii podczas wojny zgin\u0119\u0142o tylko 120 \u017byd\u00f3w"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>W Danii podczas wojny zgin\u0119\u0142o tylko 120 \u017byd\u00f3w<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Pawe\u0142 Smole\u0144ski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Du\u0144scy rybacy B?rge Laursen i Jacob Andersen na pok\u0142adzie ‘Marie’. Odbyli oko\u0142o 10 podr\u00f3\u017cy z \u017cydowskimi uchod\u017acami do Szwecji w pa\u017adzierniku 1943 r. (fot. Nationalmuseet – National Museum of Denmark from Denmark, CC BY-SA 2.0 , via Wikimedia Commons)<\/em><\/span><\/p>\n

.<\/p>\n

W Danii niemieckie wojska liczy\u0142y 350 \u017co\u0142nierzy. Nie by\u0142o \u017cadnych \u0142apanek, masakr, ulicznych egzekucji. Gdy dosz\u0142o do masowej ucieczki \u017byd\u00f3w do Szwecji, pom\u00f3g\u0142 w tym niemiecki dyplomata Georg Ferdinand Duckwitz. Rozmowa z G\u00f6tzem Alym, historykiem, autorem ksi\u0105\u017cki “Europa przeciwko \u017bydom. 1880-1945”.<\/strong><\/span><\/h4>\n

.<\/p>\n

Rozmowa z\u00a0G\u00f6tzem Alym<\/strong><\/h4>\n
Pawe\u0142 Smole\u0144ski: W legendzie powtarzanej przez wielu Du\u0144czyk\u00f3w pojawia si\u0119 informacja, jakoby podczas niemieckiej okupacji kr\u00f3l Christian X zagrozi\u0142, \u017ce je\u015bli du\u0144scy \u017bydzi b\u0119d\u0105 zmuszeni do noszenia opasek z gwiazd\u0105 Dawida, sam tak\u0105 za\u0142o\u017cy, a nawet \u2013 \u017ce w takiej opasce wyrusza\u0142 na codzienne ko\u0144skie przeja\u017cd\u017cki ulicami Kopenhagi.<\/strong><\/h5>\n

G\u00f6tz Aly: Kr\u00f3l bez w\u0105tpienia by\u0142 postaci\u0105 prominentn\u0105 i niepokorn\u0105. Cieszy\u0142 si\u0119 szacunkiem r\u00f3wnie\u017c dlatego, \u017ce nie wyemigrowa\u0142 z kraju po niemieckim podboju jak kilku innych europejskich monarch\u00f3w. Niemcy nie mogli go tak \u0142atwo zaatakowa\u0107. Nie wiem, czy historia o opaskach z gwiazdami Dawida jest prawdziwa, ale wiadomo, \u017ce Christian wspiera\u0142 \u017byd\u00f3w.<\/span><\/p>\n

\"Kr\u00f3lKr\u00f3l Danii Chrystian X podczas niemieckiej okupacji<\/span>\u00a0fot. Wikimedia Commons<\/span><\/em><\/span><\/span><\/p>\n

Ale oczywi\u015bcie nie mo\u017cemy zapomina\u0107 o r\u00f3\u017cnicach mi\u0119dzy okupowan\u0105 Dani\u0105 a innymi krajami zachodniej Europy, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o Polsce czy zaj\u0119tych przez Rzesz\u0119 terenach Zwi\u0105zku Sowieckiego.<\/span><\/p>\n

To, co dzia\u0142o si\u0119 w Danii, w zasadzie nie przypomina\u0142o okupacji.<\/strong><\/h5>\n

– Du\u0144czycy mieli normalne wybory, a w 1942 r., czyli w \u015brodku okupacji, wybrali socjaldemokratyczny rz\u0105d, kt\u00f3ry ust\u0105pi\u0142 w prote\u015bcie przeciwko wprowadzeniu przez Niemc\u00f3w stanu wyj\u0105tkowego jako odpowiedzi na akcj\u0119 sabota\u017cow\u0105 ruchu oporu. Wojska okupacyjne liczy\u0142y 350 \u017co\u0142nierzy. Nie by\u0142o \u017cadnych \u0142apanek, masakr, ulicznych egzekucji. Nie istnia\u0142a praca przymusowa, wyw\u00f3zki na roboty, nie organizowano przesiedle\u0144 ludno\u015bci. W niemieckiej strategii wojennej liczy\u0142a si\u0119 nie Dania, ale zamkni\u0119cie drogi na Ba\u0142tyk przez cie\u015bniny du\u0144skie dla wrog\u00f3w III Rzeszy, opanowanie szlaku do Norwegii i portu w Narviku oraz dost\u0119p do du\u0144skiego mas\u0142a i produkcji rolnej. Za\u015b co si\u0119 tyczy du\u0144skich \u017byd\u00f3w, mogli bez wielkich przeszk\u00f3d przep\u0142yn\u0105\u0107 przez cie\u015bniny do neutralnej Szwecji odleg\u0142ej o kilkana\u015bcie-kilkadziesi\u0105t kilometr\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Co zreszt\u0105 si\u0119 sta\u0142o w \u017cydowski nowy rok, Rosz Haszana, w chrze\u015bcija\u0144skim 1943 r.<\/span><\/strong><\/h5>\n

– Masowa ucieczka nie by\u0142aby mo\u017cliwa bez pomocy niemieckiego dyplomaty Georga Ferdinanda Duckwitza. Gdy dowiedzia\u0142 si\u0119, \u017ce Niemcy pod os\u0142on\u0105 stanu wyj\u0105tkowego planuj\u0105 deportacj\u0119 prawie 8 tys. du\u0144skich \u017byd\u00f3w, podpowiedzia\u0142 du\u0144skim politykom i liderom gmin \u017cydowskich, \u017ce musz\u0105 dzia\u0142a\u0107, a statki i \u0142odzie rybackie ju\u017c czekaj\u0105 w portach. Wym\u00f3g\u0142 r\u00f3wnie\u017c na Szwedach, \u017ce przyjm\u0105 uchod\u017ac\u00f3w. W Danii zgin\u0119\u0142o podczas wojny tylko 120 \u017byd\u00f3w. To szczeg\u00f3lny przypadek, niepodobny do niczego, co dzia\u0142o si\u0119 w Europie.<\/span><\/p>\n

\"GeorgGeorg Ferdinand Duckwitz – niemiecki dyplomata pe\u0142ni\u0105cy funkcj\u0119 attach\u00e9 w okupowanej przez III Rzesz\u0119 Danii. Tu na zdj\u0119ciu z 1960 r. w Bonn stoi mi\u0119dzy dwoma ameryka\u0144skimi rabinami<\/span>\u00a0fot. Bundesarchiv, B 145 Bild-F008672-0027 \/ Renate Patzek \/ CC-BY-SA 3.0, CC BY-SA 3.0 DE , via Wikimedia Commons<\/span><\/em><\/span><\/span><\/p>\n

Czy Du\u0144czycy byli wolni od antysemityzmu?<\/strong><\/h5>\n

– My\u015bl\u0119, \u017ce we wszystkich pa\u0144stwach skandynawskich antysemityzm by\u0142 s\u0142abo wykszta\u0142cony. Ale te\u017c trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce mieszka\u0142o tam bardzo niewielu \u017byd\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Chyba nie do ko\u0144ca tak by\u0142o, co mo\u017cna<\/strong> przeczyta\u0107 w \u017cydowskich pami\u0119tnikach. \u017bydzi mieszkaj\u0105cy w Szwecji, czyli antysemityzm nawet po wojnie, kiedy pa\u0144stwo szwedzkie przyjmowa\u0142o by\u0142ych wi\u0119\u017ani\u00f3w oboz\u00f3w koncentracyjnych czy \u017cydowskie dzieci celem podkarmienia i podreperowania zdrowia. O Norwegii i kolaboracyjnym re\u017cimie Vidkuna Quislinga nie ma co wspomina\u0107.<\/strong><\/h5>\n

– W Szwecji antysemityzm nie by\u0142 zinstytucjonalizowany, cho\u0107 antysemitami by\u0142y niekt\u00f3re znacz\u0105ce postacie szwedzkiej elity, nie znalaz\u0142 si\u0119 w programie \u017cadnej partii politycznej. Szwajcaria cz\u0119sto odsy\u0142a\u0142a \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy dotarli do jej granic. W Szwecji nie zdarzy\u0142o si\u0119 to ani razu.<\/span><\/p>\n

\"Bia\u0142yBia\u0142y autobus z du\u0144skimi \u017bydami w Szwecji, kwiecie\u0144 1945 r.<\/span>\u00a0fot. Nationalmuseet – National Museum of Denmark from Denmark, CC BY-SA 2.0 , via Wikimedia Commons<\/span><\/em><\/span><\/span><\/p>\n

Co do Norwegii jest mi\u0119dzy nami w zasadzie zgoda. Z 4 tys. \u017byd\u00f3w norweskich po\u0142owa trafi\u0142a przez Szczecin do Auschwitz, lecz reszta uciek\u0142a przez g\u00f3ry do Szwecji przy pomocy norweskiego ruchu oporu i zwyczajnych ludzi.<\/span><\/p>\n

Niech b\u0119dzie, \u017ce Skandynawia by\u0142a wyj\u0105tkowa, cho\u0107 moim zdaniem wisi nad ni\u0105 ca\u0142kiem spory znak zapytania. W antysemityzmie, kt\u00f3ry wszak nie zacz\u0105\u0142 si\u0119 wraz z II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105, absolutnie fascynuj\u0105ca jest jego powszechno\u015b\u0107. Zara\u017ca\u0142 wszystkie klasy i warstwy spo\u0142eczne, wszystkie narody, wszystkie odmiany chrze\u015bcija\u0144stwa. Gdy opowiada si\u0119 o rewolucji 1905 r. jako kroku milowym ku r\u00f3wnouprawnieniu, cz\u0119sto zapominamy o pogromach dokonywanych przez ludzi marz\u0105cych o sprawiedliwo\u015bci i wolno\u015bci.<\/strong><\/h5>\n

– Gdy\u017c antysemityzm jest bardzo cz\u0119sto powi\u0105zany z pozytywnymi zmianami socjalnymi. Post\u0119p spo\u0142eczny i demokratyczny szed\u0142 rami\u0119 w rami\u0119 z pogromami, wszystkie rewolucje w b\u0142yskawicznym tempie mog\u0142y sta\u0107 si\u0119 niebezpieczne dla \u017byd\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Czy to tylko dziedzictwo europejskiej, chrze\u015bcija\u0144skiej tradycji, naszych zakotwiczonych w zbiorowej pami\u0119ci i indywidualnym DNA uprzedze\u0144, fobii i wiary?<\/strong><\/h5>\n

– Europejski demokratyczny nacjonalizm, kt\u00f3ry mo\u015bci si\u0119 na kontynencie w miejsce monarchii, zak\u0142ada przede wszystkim ujednolicenie spo\u0142ecze\u0144stw. Nawi\u0105zuje do jednego j\u0119zyka, jednej religii, jednej tradycji, jasno wytyczonych granic, a spo\u0142ecze\u0144stwo ca\u0142kowicie homogeniczne jest jego celem. Wiele pa\u0144stw nawi\u0105zuje do romantycznego nacjonalizmu niemieckiego, co wi\u0105\u017ce si\u0119 z tym, \u017ce Niemcy by\u0142y podzielone na liczne ksi\u0119stwa i kr\u00f3lestwa, jedynym spoiwem by\u0142 j\u0119zyk i tworzone w tym j\u0119zyku romantyczne mity. Podobnie by\u0142o z Polsk\u0105, W\u0119grami czy Litw\u0105, gdzie w czasie mi\u0119dzywojnia rz\u0105dy mia\u0142y w zasadzie jeden cel: zmobilizowa\u0107 jak najszersze rzesze spo\u0142eczne, by tworzy\u0107 jeden nar\u00f3d, jedn\u0105 kultur\u0119, szuka\u0107 wsparcia w jednej religii i m\u00f3wi\u0107 jednym j\u0119zykiem. Nacjonalizm ma zawsze na celu mobilizacj\u0119 narodu, je\u015bli idzie np. o edukacj\u0119 czy awans spo\u0142eczny. A to automatycznie zwraca si\u0119 przeciwko mniejszo\u015bciom. W Niemczech by\u0142a to niech\u0119\u0107 do Polak\u00f3w czy \u017byd\u00f3w. W Polsce \u2013 do Niemc\u00f3w, Ukrai\u0144c\u00f3w, \u017byd\u00f3w. Na W\u0119grzech nie lubiano Rumun\u00f3w, na odwr\u00f3t, w Czechos\u0142owacji W\u0119gr\u00f3w. Wiele ustaw przyjmowanych w tych krajach w okresie mi\u0119dzy wojnami \u015bwiatowymi ma na celu polonizacj\u0119, czechizacj\u0119 czy rumunizacj\u0119, etniczne wi\u0119kszo\u015bci uzyskuj\u0105 pozycj\u0119 jeszcze bardziej uprzywilejowan\u0105. Temu celowi s\u0142u\u017cy\u0142y r\u00f3wnie\u017c przesiedlenia, mo\u017cliwe tylko wtedy, gdy istnia\u0142y pa\u0144stwa narodowe, dla Niemc\u00f3w Niemcy, dla Rumun\u00f3w Rumunia itd. Ale co zrobi\u0107 z \u017bydami, skoro w\u0142asnego pa\u0144stwa nie maj\u0105.<\/span><\/p>\n

Na dodatek bardzo \u0142atwo ich zdefiniowa\u0107, wskaza\u0107. Polscy migranci do Niemiec, kt\u00f3rych zreszt\u0105 mam w swoich korzeniach, w drugim, trzecim pokoleniu byli nie do odr\u00f3\u017cnienia od niemieckiej wi\u0119kszo\u015bci, wsi\u0105kali w miejscowe spo\u0142ecze\u0144stwo, germanizowali si\u0119. Tymczasem \u017bydzi ci\u0105gle byli \u017bydami, stanowili w homogenicznym narodzie obce cia\u0142o. Nie dlatego, \u017ce mo\u017cna by\u0142o ich rozpozna\u0107 po wygl\u0105dzie \u2013 cho\u0107 cz\u0119sto r\u00f3wnie\u017c \u2013 po religii czy po j\u0119zyku. Po prostu \u017bydzi wyr\u00f3\u017cniali si\u0119, bo musieli, wielk\u0105 spo\u0142eczn\u0105 mobilno\u015bci\u0105. Charakteryzowa\u0142 ich wy\u017cszy ni\u017c \u015brednia poziom wykszta\u0142cenia, byli z regu\u0142y ludno\u015bci\u0105 miejsk\u0105, w zwi\u0105zku z czym du\u017co lepiej radzili sobie z przej\u015bciem ze starych stosunk\u00f3w spo\u0142ecznych do nowych. Chrze\u015bcija\u0144ska wi\u0119kszo\u015b\u0107, w ogromnej cz\u0119\u015bci ch\u0142opska, przegrywa\u0142a ten wy\u015bcig. \u017bydzi musieli i\u015b\u0107 do przodu, bo nie mieli nic do stracenia. Kiedy\u015b nie mogli np. uprawia\u0107 wielu zawod\u00f3w, wi\u0119c wraz z demokratyzowaniem si\u0119 spo\u0142ecze\u0144stw \u0142atwiej wchodzili w nowe role. Chrze\u015bcijanie mieli do stracenia bardzo du\u017co, stare struktury by\u0142y dla nich wygodniejsze i dobrze znane, wi\u0119c byli o wiele bardziej zachowawczy, trudno im by\u0142o rzuca\u0107 wyzwanie kryzysom.<\/span><\/p>\n

Nowoczesny antysemityzm, kt\u00f3ry powstaje na prze\u0142omie XIX i XX w., znajduje si\u0142\u0119 przede wszystkim w ekonomicznych i spo\u0142ecznych uwarunkowaniach. Samo poj\u0119cie ukuto w Niemczech w 1879 r., kt\u00f3re rozesz\u0142o si\u0119 po ca\u0142ym \u015bwiecie.<\/span><\/p>\n

\n

Rok p\u00f3\u017aniej w Hamburgu powstaje Liga Antysemicka. W przeciwie\u0144stwie do argument\u00f3w religijnych, z kt\u00f3rych wcze\u015bniej korzysta\u0142y postawy, nastroje i czyny anty\u017cydowskie, argumenty natury spo\u0142ecznej i ekonomicznej sta\u0142y si\u0119 bardzo atrakcyjne dla partii politycznych, znajdowa\u0142y miejsce w ich programach.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Nawet w gazetach katolickich retoryka antysemicka nie opiera si\u0119 na argumentach religijnych, ale wskazuje, \u017ce \u017bydzi opanowuj\u0105 \u017cycie gospodarcze, panosz\u0105 si\u0119, jest ich za du\u017co w r\u00f3\u017cnych profesjach. Rzekome bogob\u00f3jstwo schodzi na dalszy plan, opowie\u015b\u0107 o ukrzy\u017cowaniu Chrystusa nie ma ju\u017c takiego znaczenia jak wskazanie na \u017byda, kt\u00f3ry ma bank albo fabryk\u0119.<\/span><\/p>\n

Antysemityzm by\u0142 modny?<\/strong><\/h5>\n

– By\u0142 w mainstreamie. Mo\u017cna by\u0142o z dum\u0105 powiedzie\u0107, \u017ce jest si\u0119 antysemit\u0105, jak dzisiaj m\u00f3wi si\u0119, \u017ce dba si\u0119 o \u015brodowisko naturalne, jest si\u0119 w jakiej\u015b grupie proekologicznej.<\/span><\/p>\n

\"GotzGotz Aly – niemiecki historyk<\/span>\u00a0fot. Wikimedia Commons<\/span><\/em><\/span><\/span><\/p>\n

W ca\u0142ej podbitej przez Niemcy Europie nie znalaz\u0142 si\u0119 ani jeden kraj, w kt\u00f3rym nazi\u015bci nie znale\u017aliby pomocnik\u00f3w w rozprawie z \u017bydami. M\u00f3g\u0142 nie istnie\u0107, jak w Polsce, kolaboracyjny rz\u0105d, lecz ch\u0119tni do anty\u017cydowskich akcji zawsze si\u0119 znajdowali.<\/strong><\/h5>\n

– Lecz dzia\u0142o si\u0119 to w r\u00f3\u017cnym zakresie i zale\u017ca\u0142o od czasu oraz regionu. Adolf Eichmann przyjecha\u0142 na W\u0119gry w asy\u015bcie 60 os\u00f3b, z kt\u00f3rych po\u0142owa to byli kierowcy, sekretarki, asystenci. Ledwie 30 by\u0142o \u017co\u0142nierzami, kt\u00f3rzy bezpo\u015brednio mieli zaj\u0105\u0107 si\u0119 wywozem do Auschwitz 430 tys. \u017byd\u00f3w, co zreszt\u0105 si\u0119 uda\u0142o w ci\u0105gu dziesi\u0119ciu tygodni. Wszystko to mog\u0142o si\u0119 zdarzy\u0107 wy\u0142\u0105cznie przy pomocy w\u0119gierskiej \u017candarmerii, Niemcy osobi\u015bcie nie przep\u0119dzali \u017byd\u00f3w do s\u0142owackiej granicy, bo robili to za nich W\u0119grzy. Dopiero tam byli zmiennikami W\u0119gr\u00f3w i poci\u0105gi jecha\u0142y do Auschwitz. Wa\u017cne jest, \u017ce przewa\u017cnie byli to \u017bydzi z peryferii, niem\u00f3wi\u0105cy po w\u0119giersku, niezintegrowani.<\/span><\/p>\n

Kiedy w lipcu 1944 r. Eichmann pojawi\u0142 si\u0119 w Budapeszcie, w zasadzie nie m\u00f3g\u0142 nic zdzia\u0142a\u0107. Ten sam w\u0119gierski rz\u0105d, w tym samym kraju, tylko kilka lat p\u00f3\u017aniej, odm\u00f3wi\u0142 wsp\u00f3\u0142pracy i przeciwstawi\u0142 si\u0119 deportacjom, wi\u0119c Eichmann wyjecha\u0142 z pustymi r\u0119kami. W Budapeszcie mieszka\u0142o od 150 do 200 tys. \u017byd\u00f3w, w znacznej cz\u0119\u015bci zasymilowanych. W znakomitej wi\u0119kszo\u015bci ocalili \u017cycie.<\/span><\/p>\n

Ale ju\u017c na z okupowanych terytori\u00f3w Zwi\u0105zku Sowieckiego \u017byd\u00f3w z regu\u0142y nie wywo\u017cono do oboz\u00f3w zag\u0142ady, tylko mordowano w zbiorowych egzekucjach. Na Ukrainie czy Bia\u0142orusi wygl\u0105da\u0142o to na og\u00f3\u0142 tak, i\u017c w egzekucji bra\u0142o udzia\u0142 pi\u0119ciu \u017co\u0142nierzy niemieckich i kilkudziesi\u0119ciu miejscowych policjant\u00f3w. Wiemy o mniej wi\u0119cej 40 tys. m\u0142odych Ukrai\u0144cach, kt\u00f3rzy bezpo\u015brednio uczestniczyli w mordach na \u017bydach. Podobnie, je\u015bli idzie o proporcje, rzecz si\u0119 mia\u0142a na Litwie i \u0141otwie.<\/span><\/p>\n

Lecz inaczej dzia\u0142o si\u0119 w Polsce, gdzie granatowa policja nie bra\u0142a bezpo\u015bredniego udzia\u0142u w mordowaniu poza nielicznymi wyj\u0105tkami. Mia\u0142 w tym udzia\u0142 charakter okupacji, straszliwy niemiecki terror skierowany przeciwko chrze\u015bcija\u0144skiej wi\u0119kszo\u015bci, systematyczne prze\u015bladowania i wymordowanie elit, inteligencji, niszczenie polskiej kultury, j\u0119zyka, ca\u0142ego narodu. Polacy byli silnie antysemiccy, ale niemiecki terror odwodzi\u0142 od kolaboracji.<\/span><\/p>\n

\n

Tymczasem we Francji, w Holandii czy w Belgii kolaborowano. Inaczej ni\u017c w Polsce zachowywa\u0142y si\u0119 miejscowe ko\u015bcio\u0142y i biskupi.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Kolaboracyjny rz\u0105d Bu\u0142garii okupowa\u0142 cz\u0119\u015b\u0107 Grecji i Macedonii i tam wszyscy \u017bydzi, pod logistycznym nadzorem Niemc\u00f3w, zostali przez Bu\u0142gar\u00f3w za\u0142adowani do transport\u00f3w do Treblinki. Ale w Bu\u0142garii w\u0142a\u015bciwej \u017bydzi byli przez Bu\u0142gar\u00f3w chronieni i uratowani. Car bu\u0142garski i hierarchia Cerkwi prawos\u0142awnej sprzeciwili si\u0119 wyw\u00f3zkom.<\/span><\/p>\n

Podobnie by\u0142o w Rumunii. Wojn\u0119 prze\u017cyli prawie wszyscy \u017bydzi zamieszkuj\u0105cy Bukareszt. Tak samo by\u0142o z \u017bydami np. z Polski, kt\u00f3rzy w Rumunii szukali schronienia. Ale w okupowanej Mo\u0142dawii, Naddniestrzu, cz\u0119\u015bci Ukrainy z Odess\u0105 Rumuni wymordowali 350 tys.<\/span><\/p>\n

M\u00f3wi pan, \u017ce wielk\u0105 pomoc\u0105 w przetrwaniu by\u0142a asymilacja. Daje pan przyk\u0142ad Grecji, gdzie w Salonikach nie prze\u017cy\u0142 nikt, a w Atenach prawie wszyscy.<\/strong><\/h5>\n

– Tak samo dzia\u0142o si\u0119 we\u00a0Francji<\/a>. \u017bydzi, kt\u00f3rzy we Francji pojawili si\u0119 tam w latach 20. np. z Polski, nieznaj\u0105cy zbyt dobrze j\u0119zyka, jako osobni byli deportowani. Zasymilowani mieli wielokrotnie wy\u017csze szanse prze\u017cycia ni\u017c \u017bydzi ortodoksyjni.<\/span><\/p>\n

R\u00f3wnie\u017c po wojnie europejscy \u017bydzi do\u015bwiadczali prze\u015bladowa\u0144 i pogrom\u00f3w. Czy by\u0142 to skutek powszechnej demoralizacji i zdziczenia, czy antysemityzm jest po prostu nie\u015bmiertelny?<\/strong><\/h5>\n

– Wyw\u0142aszczenia i deportacje \u017byd\u00f3w mia\u0142y r\u00f3wnie\u017c na celu, by miejscowi byli r\u00f3wnie\u017c winnymi, wsp\u00f3\u0142sprawcami Zag\u0142ady. Znamy wiele praw ustanowionych podczas okupacji, kt\u00f3re mia\u0142y na celu, by wi\u0119kszo\u015b\u0107 chrze\u015bcija\u0144ska mia\u0142a udzia\u0142 w grabieniu \u017cydowskiego maj\u0105tku i w niemieckich zbrodniach. W Salonikach po\u017cydowska w\u0142asno\u015b\u0107 zosta\u0142a w ca\u0142o\u015bci przej\u0119ta przez pa\u0144stwo greckie, a nie okupanta. We Francji powsta\u0142 specjalny urz\u0105d do spraw mienia \u017cydowskiego, administruj\u0105cy maj\u0105tkiem i sprzedaj\u0105cy go Francuzom. Na W\u0119grzech mieniem \u017cydowskim zaj\u0119\u0142o si\u0119\u00a0ministerstwo finans\u00f3w<\/a>.<\/span><\/p>\n

\n

S\u0142owem \u2013 w czasie wojny i po wojnie mienie \u017cydowskie nie pozostawa\u0142o niezagospodarowane. W ca\u0142ej Europie ludzie mieszkali w po\u017cydowskich domach, gotowali w po\u017cydowskich garnkach i nosili po\u017cydowskie ubrania. Tak \u0142agodzono niedostatki spowodowane przez wojn\u0119.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Gdy si\u0119 wesz\u0142o w posiadanie takiego mienia, ulatnia\u0142a si\u0119 ch\u0119\u0107, by \u017bydzi wr\u00f3cili. Taki by\u0142 efekt perfidnej polityki okupacyjnej powoduj\u0105cej moralny rozk\u0142ad; okupowane narody mia\u0142y profity z prze\u015bladowania \u017byd\u00f3w i ani my\u015bla\u0142y si\u0119 ich wyrzec.<\/span><\/p>\n

Czy i kiedy antysemityzm zosta\u0142 wypchni\u0119ty z politycznego mainstreamu?<\/strong><\/h5>\n

– Po II wojnie \u015bwiatowej wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi dosz\u0142a do wniosku, \u017ce antysemityzm trzeba przynajmniej ukrywa\u0107, nie wolno nim si\u0119 chwali\u0107 po Zag\u0142adzie. To trwa do dzisiaj. Np. Marie Le Pen i skrajna francuska prawica nigdy nie przyznaj\u0105 si\u0119 g\u0142o\u015bno, \u017ce s\u0105 antysemickie, a raczej b\u0119d\u0105 opowiada\u0107, \u017ce chc\u0105 chroni\u0107 francuskich \u017byd\u00f3w przed muzu\u0142ma\u0144skim antysemityzmem. S\u0105 w ca\u0142ej Europie grupki g\u0142osz\u0105ce otwarcie antysemityzm, lecz du\u017ce partie si\u0119 do tego nigdy nie przyznaj\u0105, nie wpisz\u0105 do programu, nie b\u0119d\u0105 g\u0142osi\u0107 w spos\u00f3b otwarty. Dobrym przyk\u0142adem jest niemiecka AfD. W wypowiedziach cz\u0142onk\u00f3w tej partii mo\u017cna znale\u017a\u0107 antysemityzm, lecz oficjalnie b\u0119d\u0105 zaprzecza\u0107.<\/span><\/p>\n

Daj Bo\u017ce, \u017ceby pan mia\u0142 racj\u0119. Dzisiaj rzeczywi\u015bcie nie wypada przyznawa\u0107 si\u0119 do antysemityzm, ale u\u017cywanie antysemickich kalek prze\u0142o\u017conych na Izrael jest bardzo OK. Np. \u017ce Izrael post\u0119puje z Palesty\u0144czykami tak samo jak hitlerowcy z \u017bydami, a Strefa Gazy to drugie getto warszawskie.<\/strong><\/h5>\n

– Ukryty antysemityzm mo\u017cna odszuka\u0107 w wypowiedziach polityk\u00f3w centrowych i lewicowych. Bardzo cz\u0119sto przejawia si\u0119 w krytyce ca\u0142ego Izraela i Izraelczyk\u00f3w, zast\u0119puj\u0105cej dopuszczaln\u0105 krytyk\u0119 izraelskich w\u0142adz. Angielska lewica, Partia Pracy i Jeremy Corbyn pozwalali sobie w tej materii na du\u017co wi\u0119cej, ni\u017c powinni.<\/span><\/p>\n

Nawet niemieccy biskupi protestanccy i katoliccy po wyjazdach do Ziemi \u015awi\u0119tej lubi\u0105 powiedzie\u0107, \u017ce to getto dla Palesty\u0144czyk\u00f3w, co jest tak nieprawdziwe jak nieprzyzwoite. Istnieje u nas antysemityzm wynikaj\u0105cy z poczucia winy. Wielu Niemc\u00f3w m\u00f3wi, \u017ce dziedzicz\u0105 win\u0119 Zag\u0142ady, a w nast\u0119pnym zdaniu \u2013 \u017ce Izraelczycy bardzo podobnie traktuj\u0105 Palesty\u0144czyk\u00f3w. Mamy te\u017c du\u017ce grupy europejskich muzu\u0142man\u00f3w, gdzie dzieci niemal od ko\u0142yski s\u0105 uczone nienawi\u015bci do Izraela i do \u017byd\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Czy antysemityzm b\u0119dzie towarzyszy\u0107 ludzko\u015bci po kres dziej\u00f3w?<\/strong><\/h5>\n

– Tego nie wiem, ale my\u015bl\u0119, \u017ce ani pan, ani ja, ani nawet nasze wnuki nie doczekaj\u0105 jego ko\u0144ca.
\n<\/span><\/p>\n

\n

G\u00f6tz Aly<\/strong> – “Europa przeciwko \u017bydom. 1880-1945” – Filtry<\/em><\/span><\/p>\n

\"Gotz<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W Danii podczas wojny zgin\u0119\u0142o tylko 120 \u017byd\u00f3w Pawe\u0142 Smole\u0144ski Du\u0144scy rybacy B?rge Laursen i Jacob Andersen na pok\u0142adzie ‘Marie’. Odbyli oko\u0142o 10 podr\u00f3\u017cy z \u017cydowskimi uchod\u017acami do Szwecji w pa\u017adzierniku 1943 r. (fot. Nationalmuseet – National Museum of Denmark from Denmark, CC BY-SA 2.0 , via Wikimedia Commons) . W Danii niemieckie wojska liczy\u0142y […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/92769"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=92769"}],"version-history":[{"count":14,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/92769\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":92789,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/92769\/revisions\/92789"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=92769"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=92769"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=92769"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}