{"id":93723,"date":"2022-03-09T17:09:04","date_gmt":"2022-03-09T15:09:04","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=93723"},"modified":"2022-03-09T09:49:36","modified_gmt":"2022-03-09T07:49:36","slug":"16-09-68","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=93723","title":{"rendered":"Ukraina drugim Afganistanem. Te wojny od pocz\u0105tku \u0142\u0105czy jedna rzecz"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: center;\"><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/bi.im-g.pl\/im\/59\/e2\/1a\/z28192601V,Dr-hab--Lukasz-Fyderek----Napasc-Rosji-na-Ukraine-.jpg\" width=\"100%\"><span style=\"color: #808080;\"><em>Dr hab. \u0141ukasz Fyderek: &#8211; Napa\u015b\u0107 Rosji na Ukrain\u0119 to tzw. wojna z wyboru. Takie wojny maj\u0105 to do siebie, \u017ce s\u0105 nadzwyczaj kosztowne dla strony atakuj\u0105cej. Zdj\u0119cie z 1 marca 2022 r. przedstawiaj\u0105ce ukrai\u0144skiego \u017co\u0142nierza na tle zniszczonego sprz\u0119tu rosyjskiego (Fot. Serhii Nuzhnenko \/ AP Photo)<\/em><\/span><\/p>\n<hr>\n<h5 style=\"text-align: center;\"><a href=\"https:\/\/wyborcza.pl\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><img decoding=\"async\" class=\"center alignleft\" src=\"http:\/\/www.reunion68.com\/Biuletyn\/img\/wyborcza-ale.png\" alt=\"\" width=\"35%\"><\/a><span style=\"text-decoration: underline; color: #000080;\"><strong><a style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"https:\/\/wyborcza.pl\/alehistoria\/7,121681,28192379,ukraina-drugim-afganistanem-te-wojny-od-poczatku-laczy.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Ukraina drugim Afganistanem. Te wojny od pocz\u0105tku \u0142\u0105czy jedna rzecz<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>Miros\u0142aw Maciorowski<\/strong><\/span><\/p>\n<hr style=\"height: 15px; background: #d0e6fa; width: 100%;\">\n<h4 style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #808080;\"><strong>W ostatnich latach mieli\u015bmy na \u015bwiecie tylko trzy wojny zaborcze, kt\u00f3rych celem by\u0142a aneksja terenu. Te wojny inicjowa\u0142y re\u017cimy naftowe.<\/strong><\/span><\/h4>\n<p>.<\/p>\n<p class=\"art_interview_question\" style=\"text-align: left;\"><strong>Miros\u0142aw Maciorowski: Po napa\u015bci Rosji na Ukrain\u0119 pojawi\u0142y si\u0119 por\u00f3wnania z wojn\u0105 afga\u0144sk\u0105, kt\u00f3r\u0105 Zwi\u0105zek Radziecki prowadzi\u0142 w latach 1979-89. Jednak r\u00f3\u017cnice s\u0105 widoczne: Rosja zaatakowa\u0142a europejski kraj, kt\u00f3ry by\u0142 kiedy\u015b republik\u0105 ZSRR, w 1979 r. agresja spad\u0142a na pa\u0144stwo niemaj\u0105ce z Sowietami nic wsp\u00f3lnego. Teraz walcz\u0105 regularne armie, a Sowieci bili si\u0119 z ruchem oporu. Na Ukrainie mamy fronty, obl\u0119\u017cenia miast, w Afganistanie trwa\u0142a walka partyzancka. Teraz walka trwa kilkana\u015bcie dni, wtedy a\u017c dziesi\u0119\u0107 lat. Sowieci ugrz\u0119\u017ali w Afganistanie, a czy Rosjanie ugrz\u0119zn\u0105 na Ukrainie?<\/strong><\/p>\n<div class=\"paywall\">\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Dr hab. \u0141ukasz Fyderek: \u2013 Mimo tych wszystkich r\u00f3\u017cnic to jest bardzo prawdopodobny scenariusz. Wskazuj\u0105 na niego pewne parametry tej wojny. Najwa\u017cniejszym z nich \u2013 moim zdaniem wa\u017cniejszym ni\u017c kwestie gospodarcze czy militarne \u2013 jest fakt, \u017ce to jest tzw. wojna z wyboru.<\/span><\/p>\n<h5 class=\"art_interview_question\" style=\"text-align: left;\"><strong>Czyli jaka?<\/strong><\/h5>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u2013 Taka, kt\u00f3r\u0105 jakie\u015b pa\u0144stwo wywo\u0142uje, nie b\u0119d\u0105c do tego zmuszonym, nie maj\u0105c do jej rozpocz\u0119cia obiektywnej konieczno\u015bci. Radziecki najazd na Afganistan by\u0142 wojn\u0105 z wyboru, wszcz\u0119cie przez Stany Zjednoczone wojny w Wietnamie r\u00f3wnie\u017c, a tak\u017ce np. interwencja ameryka\u0144ska w Iraku.<\/span><\/p>\n<h5 class=\"art_interview_question\" style=\"text-align: left;\"><strong>A interwencja USA w Afganistanie?<\/strong><\/h5>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u2013 Sprawa jest dyskusyjna, bo na pocz\u0105tku by\u0142a wojn\u0105 z konieczno\u015bci \u2013 USA zosta\u0142y zaatakowane \u2013 p\u00f3\u017aniej przerodzi\u0142a si\u0119 w wojn\u0119 z wyboru. Ale jest jeszcze jeden wa\u017cny konflikt \u2013 wojna Iraku z Iranem, kt\u00f3ra tak\u017ce by\u0142a z perspektywy tego pierwszego pa\u0144stwa wojn\u0105 z wyboru.<\/span><\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Takie wojny maj\u0105 to do siebie, \u017ce s\u0105 nadzwyczaj kosztowne dla strony atakuj\u0105cej, a te koszty bardzo rosn\u0105 w czasie. O ile stronie broni\u0105cej si\u0119 wystarczy utrzymywa\u0107 jaki\u015b kawa\u0142ek terenu, walczy\u0107, nie ust\u0119powa\u0107 i podtrzymywa\u0107 morale, o tyle strona atakuj\u0105ca musi ca\u0142y czas zdobywa\u0107 i utrzymywa\u0107 teren kosztem wielkich strat. Politycy, kt\u00f3rzy decyduj\u0105 si\u0119 na tak\u0105 wojn\u0119 \u2013 i nie ma znaczenia, czy chodzi o kraj demokratyczny, czy autorytarny \u2013 musz\u0105 ca\u0142y czas udowadnia\u0107 swojemu narodowi, \u017ce po pierwsze \u2013 wygrywaj\u0105, a po drugie \u2013 \u017ce ta wojna przynosi rzeczywiste korzy\u015bci ich spo\u0142ecze\u0144stwu. Je\u015bli na froncie nie idzie dobrze, to z ka\u017cdym dniem, tygodniem i miesi\u0105cem jest to coraz trudniejsze.<\/span><\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Na Ukrainie toczy si\u0119 wi\u0119c wojna z wyboru i nale\u017cy o tym pami\u0119ta\u0107.<\/span><\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" class=\"datawrapper-embed\" src=\"https:\/\/datawrapper.dwcdn.net\/3THqW\/1\/\" width=\"100%\" height=\"1000\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\" data-mce-fragment=\"1\"><\/iframe><\/p>\n<h5 class=\"art_interview_question\" style=\"text-align: left;\"><strong>Podczas takiej wojny \u017co\u0142nierze po obu stronach nie s\u0105 tak samo zdeterminowani?<\/strong><\/h5>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u2013 Oczywi\u015bcie, \u017ce nie. Zwykle poddajemy si\u0119 takiej uproszczonej wizji, w kt\u00f3rej oddzia\u0142y atakuj\u0105, broni\u0105 si\u0119 albo s\u0105 przegrupowywane, jakby \u017co\u0142nierze byli chor\u0105giewkami na sztabowych mapach albo pionkami na szachownicy. Tymczasem to s\u0105 ludzie i to, jak s\u0105 zmotywowani, jest bardzo istotne.<\/span><\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Zwyk\u0142emu \u017co\u0142nierzowi armii atakuj\u0105cej, okupuj\u0105cej, prowadz\u0105cej wojn\u0119 z wyboru, w dodatku nie maj\u0105cemu przekonania, \u017ce jej cel jest uzasadniony rzeczywist\u0105 konieczno\u015bci\u0105, nie jest \u0142atwo. Musi uwierzy\u0107 w zasadno\u015b\u0107 wojny, co w miar\u0119 trwania walk, ponoszonych ofiar i braku sukces\u00f3w mo\u017ce by\u0107 trudne.<\/span><\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Jest jeszcze jeden czynnik psychologiczny: dla Rosjan to w pewnym sensie wojna domowa, ze wzgl\u0119du na blisko\u015b\u0107 kulturow\u0105 obu stron i wsp\u00f3lny j\u0119zyk. Walki tocz\u0105 si\u0119 przecie\u017c g\u0142\u00f3wnie na wschodniej Ukrainie, gdzie spo\u0142ecze\u0144stwo jest w pe\u0142ni rosyjskoj\u0119zyczne. Widzimy dramatyczne wymiany zda\u0144 protestuj\u0105cych Ukrai\u0144c\u00f3w z \u017co\u0142nierzami. Demonstruj\u0105 pokojowo, bez broni. Utrzymanie morale w armii w takiej sytuacji jest wielkim wyzwaniem.<\/span><\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Oczywi\u015bcie, mo\u017cna to robi\u0107 poprzez ideologi\u0119. Tak by\u0142o na pocz\u0105tku sowieckiej interwencji w Afganistanie, gdzie \u017co\u0142nierze zostali poddani indoktrynacji, m\u00f3wiono im, \u017ce wyzwalaj\u0105 lud pracuj\u0105cy spod w\u0142adzy imperializmu. Bardzo szybko przesta\u0142o to na nich dzia\u0142a\u0107.<\/span><\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: center;\"><span class=\"imageUOM parent-box-label-related\"><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/bi.im-g.pl\/im\/57\/e2\/1a\/z28192599IH,Szczatki-rosyjskich-pojazdow-bojowych-w-Buczy-nied.jpg\" alt=\"Szcz\u0105tki rosyjskich pojazd\u00f3w bojowych w Buczy niedaleko Kijowa. 1 marca 2022 r.\" width=\"100%\"><span style=\"color: #808080;\"><em><span class=\"photoAuthor\"><span class=\"photoTitle\">Szcz\u0105tki rosyjskich pojazd\u00f3w bojowych w Buczy niedaleko Kijowa. 1 marca 2022 r.<\/span>&nbsp;Fot. Serhii Nuzhnenko \/ AP Photo<\/span><\/em><\/span><\/span><\/p>\n<h5 class=\"art_interview_question\" style=\"text-align: left;\"><strong>Demoralizacja sowieckich \u017co\u0142nierzy by\u0142a pot\u0119\u017cna. Podczas okupacji Afganistanu dochodzi\u0142o przecie\u017c do takich sytuacji, \u017ce \u017co\u0142nierze sprzedawali bro\u0144 miejscowym, z kt\u00f3rej ci ich potem zabijali&#8230;<\/strong><\/h5>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u2013 Tak dzia\u0142o si\u0119 dopiero w p\u00f3\u017aniejszej fazie okupacji Afganistanu. W pierwszych miesi\u0105cach tak wielkiej demoralizacji jeszcze nie by\u0142o.<\/span><\/p>\n<h5 class=\"art_interview_question\" style=\"text-align: left;\"><strong>Na Ukrainie ju\u017c teraz si\u0119 o niej m\u00f3wi w odniesieniu do armii rosyjskiej.<\/strong><\/h5>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u2013 Bo nie wida\u0107 tu jakiej\u015b przekonuj\u0105cej idei, kt\u00f3ra usprawiedliwia\u0142aby t\u0119 agresj\u0119. Jej \u017ar\u00f3d\u0142em jest oczywi\u015bcie wielkorosyjski nacjonalizm, kt\u00f3ry znajduje rezonans w spo\u0142ecze\u0144stwie, propaganda putinowskiej Rosji wytworzy\u0142a przecie\u017c ca\u0142\u0105 wielkorosyjsk\u0105 mitologi\u0119. Podobnie by\u0142o podczas interwencji w Afganistanie \u2013 braterstwo z narodem afga\u0144skim i wyzwalanie go spod ucisku to by\u0142y przecie\u017c propagandowe mity.<\/span><\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Wtedy i teraz propaganda unika w og\u00f3le s\u0142owa \u201ewojn<\/span>a&#8221;.<\/p>\n<h5 class=\"art_interview_question\" style=\"text-align: left;\"><strong>W 1979 r. by\u0142a to \u201einterwencja ograniczonego kontyngentu&#8221;, teraz jest \u201especjalna operacja&#8221;.<\/strong><\/h5>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u2013 Podobie\u0144stwa z Afganistanem oczywi\u015bcie znajdziemy, ale je\u015bli mia\u0142bym szuka\u0107 rzeczywistych analogii, to przywo\u0142a\u0142bym raczej wojn\u0119 Iraku z Iranem w latach 1980-88.<\/span><\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Irak, podobnie jak teraz Rosja Ukrain\u0119, najecha\u0142 wtedy na Iran z pobudek nacjonalistycznych. W Iranie \u017cy\u0142a mniejszo\u015b\u0107 arabska i Saddam Hussein og\u0142osi\u0142, \u017ce Irak musi j\u0105 koniecznie wyzwoli\u0107. By\u0142y te\u017c wzgl\u0119dy ideologiczne \u2013 do w\u0142adzy w Iranie doszli islamscy rewolucjoni\u015bci, wi\u0119c Irak chcia\u0142 si\u0119 przed nimi broni\u0107, bo ich ideologia mu si\u0119 nie podoba\u0142a. Trzecie podobie\u0144stwo ma aspekt militarny \u2013 w wojnie iracko-ira\u0144skiej walczy\u0142y regularne armie. Wojska Saddama Husseina nie walczy\u0142y, jak radzieckie w Afganistanie, z partyzantami, tylko napotka\u0142y zorganizowany op\u00f3r armii ira\u0144skiej. Walki toczy\u0142y si\u0119 na pe\u0142n\u0105 skal\u0119, przy udziale jednostek zmechanizowanych i na du\u017cym terenie. Obie armie by\u0142y na podobnym poziomie, je\u015bli chodzi o rozw\u00f3j technologiczny i potencja\u0142.<\/span><\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Jest jeszcze jedna analogia: wojna iracko-ira\u0144ska toczy\u0142a si\u0119 mi\u0119dzy krajami o podobnej zamo\u017cno\u015bci. Podobnie jest teraz, wprawdzie PKB Ukrainy na mieszka\u0144ca wynosi\u0142o przed wojn\u0105 nieca\u0142e 4 tys. dolar\u00f3w, a Rosji oko\u0142o 10 tys., ale w przypadku tego kraju ta liczba niewiele m\u00f3wi, bo wynika z gigantycznych r\u00f3\u017cnic w dochodach wewn\u0105trz spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/span><\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: center;\"><span class=\"imageUOM parent-box-label-related\"><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/bi.im-g.pl\/im\/5a\/e2\/1a\/z28192602IH,Mieszkancy-przekraczaja-rzeke-Iprin-na-obrzezach-K.jpg\" alt=\"Mieszka\u0144cy przekraczaj\u0105 rzek\u0119 Iprin na obrze\u017cach Kijowa. 5 marca 2022 r.\" width=\"100%\"><span style=\"color: #808080;\"><em><span class=\"photoAuthor\"><span class=\"photoTitle\">Mieszka\u0144cy przekraczaj\u0105 rzek\u0119 Iprin na obrze\u017cach Kijowa. 5 marca 2022 r.<\/span>&nbsp;Fot. Emilio Morenatti \/ AP Photo<\/span><\/em><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">W 1979 r., gdy Zwi\u0105zek Radziecki naje\u017cd\u017ca\u0142 na Afganistan, PKB na g\u0142ow\u0119 Afga\u0144czyka wynosi\u0142o 250 dolar\u00f3w (dzi\u015b oko\u0142o 500), by\u0142o to wi\u0119c bardzo ubogie spo\u0142ecze\u0144stwo. Sowieci nie walczyli te\u017c z regularn\u0105 armi\u0105 \u2013 gdy wkraczali do Afganistanu, toczy\u0142a si\u0119 ju\u017c tam rebelia przeciwko rz\u0105dowi, dzia\u0142a\u0142y r\u00f3\u017cne oddzia\u0142y partyzanckie, kraj by\u0142 podzielony, a mimo to stawi\u0142 op\u00f3r naje\u017ad\u017acy.<\/span><\/p>\n<h5 class=\"art_interview_question\" style=\"text-align: left;\"><strong>Taktyka Afga\u0144czyk\u00f3w w du\u017cej mierze polega\u0142a na zastawianiu pu\u0142apek, a tak\u017ce szybkich atakach z doskoku. Po sieci kr\u0105\u017cy film z Ukrainy, na kt\u00f3rym do kolumny rosyjskich pojazd\u00f3w podje\u017cd\u017ca cywilny samoch\u00f3d, z kt\u00f3rego wyskakuje \u017co\u0142nierz z granatnikiem. Biegnie w stron\u0119 Rosjan i strzela, potem wskakuje do auta, kt\u00f3re od razu odje\u017cd\u017ca. Troch\u0119 przypomina to Afganistan. Czy walki na zaj\u0119tych terenach Ukrainy mog\u0105 przerodzi\u0107 si\u0119 w nieustann\u0105 seri\u0119 takich atak\u00f3w?<\/strong><\/h5>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u2013 Chcia\u0142bym m\u00f3c stwierdzi\u0107, \u017ce tak, ale prawd\u0119 powiedziawszy, nie wiem. Determinacja Ukrai\u0144c\u00f3w jest wielka, ale&nbsp;<a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/wyborcza.pl\/0,128956.html?tag=Ukraina#anchorLink\">Ukraina<\/a>&nbsp;to jednak inny teren ni\u017c Afganistan, znacznie mniej sprzyjaj\u0105cy walce partyzanckiej.<\/span><\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Rosjanie, jak si\u0119 wydaje, nie najlepiej przygotowali si\u0119 do tej wojny militarnie, ale prawdopodobnie lepiej pod k\u0105tem dzia\u0142a\u0144 pacyfikacyjnych. \u015awiadczy o tym ogromna liczba zaanga\u017cowanych jednostek Rosgwardii [doborowe policyjno-wojskowe oddzia\u0142y bezpiecze\u0144stwa wewn\u0119trznego], a tak\u017ce plany dzia\u0142a\u0144 pacyfikacyjnych, kt\u00f3re wyciek\u0142y. Trudno dzi\u015b powiedzie\u0107, jak b\u0119dzie wygl\u0105da\u0142 op\u00f3r wobec Rosjan na terenach okupowanych, losy ewentualnej wojny partyzanckiej zale\u017ce\u0107 b\u0119d\u0105 od tego, co b\u0119d\u0105 my\u015ble\u0107 sami Ukrai\u0144cy, czy nadal b\u0119d\u0105 zdeterminowani, a tak\u017ce od tego, czy Rosjanie si\u0119gn\u0105 po zorganizowany terror.<\/span><\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">I tu wkraczamy w zupe\u0142nie nieznany obszar, bo trudno jednak zabi\u0107 czy torturowa\u0107 kogo\u015b, kto m\u00f3wi i wygl\u0105da jak my, jak nasza rodzina, znajomy, a jeszcze nie ma i nie mia\u0142 wobec Rosji w og\u00f3le z\u0142ych zamiar\u00f3w.<\/span><\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: center;\"><span class=\"imageUOM parent-box-label-related\"><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/bi.im-g.pl\/im\/5b\/e2\/1a\/z28192603IH,W-Irpinie--niedaleko-Kijowa--mieszkancy-opuszczaja.jpg\" alt=\"W Irpinie, niedaleko Kijowa, mieszka\u0144cy opuszczaj\u0105 miasto poprzez szcz\u0105tki zniszczonego most. 6 marca 2022 r.\" width=\"100%\"><span style=\"color: #808080;\"><em><span class=\"photoAuthor\"><span class=\"photoTitle\">W Irpinie, niedaleko Kijowa, mieszka\u0144cy opuszczaj\u0105 miasto poprzez szcz\u0105tki zniszczonego most. 6 marca 2022 r.<\/span>&nbsp;Fot. Oleksandr Ratushniak \/ AP Photo<\/span><\/em><\/span><\/span><\/p>\n<h5 class=\"art_interview_question\" style=\"text-align: left;\"><strong>Putin podni\u00f3s\u0142 si\u0142y j\u0105drowe w stan wy\u017cszej gotowo\u015bci. Zapewne u\u017cycie broni atomowej nie jest realne, ale co na przyk\u0142ad z chemiczn\u0105? Gdy re\u017cim Baszara Al-Asada w Syrii znalaz\u0142 si\u0119 w trudnej sytuacji, to si\u0119 nie waha\u0142, by jej u\u017cy\u0107. Rosja wprawdzie podpisa\u0142a konwencj\u0119 o zakazie jej stosowania, ale prawo mi\u0119dzynarodowe z\u0142ama\u0142a ju\u017c na wiele sposob\u00f3w. Czy je\u015bli Rosjanie nie b\u0119d\u0105 w stanie prze\u0142ama\u0107 oporu Ukrai\u0144c\u00f3w, to mog\u0105 si\u0119gn\u0105\u0107 po tak drastyczne \u015brodki?<\/strong><\/h5>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u2013 Syria mia\u0142a w swoim arsenale bro\u0144 chemiczn\u0105, bo w jej doktrynie odgrywa\u0142a ona rol\u0119 r\u00f3wnowa\u017cnika dla izraelskiego potencja\u0142u nuklearnego. Jej armia rzeczywi\u015bcie u\u017cy\u0142a jej, gdy zosta\u0142a przyparta do muru.<\/span><\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Na Ukrainie tego si\u0119 raczej nie spodziewam, cho\u0107 Amerykanie ostrzegaj\u0105 przed prowokacj\u0105. Rosjanie mog\u0105 przeprowadzi\u0107 atak chemiczny i obwini\u0107 o niego Ukrai\u0144c\u00f3w. Z takim scenariuszem mieli\u015bmy do czynienia w\u0142a\u015bnie w Syrii. Przecie\u017c nadal wiele os\u00f3b na \u015bwiecie jest przekonanych, \u017ce to powsta\u0144cy syryjscy sami zrzucili bro\u0144 chemiczn\u0105 na siebie, \u017ceby wywo\u0142a\u0107 reakcj\u0119 \u015bwiata.<\/span><\/p>\n<h5 class=\"art_interview_question\"><strong>Pocz\u0105tkowo sankcje na\u0142o\u017cone na Rosj\u0119 by\u0142y por\u00f3wnywane do tych, kt\u00f3re dotkn\u0119\u0142y Iran po rewolucji islamskiej i ponownym uruchomieniu programu nuklearnego. Czy te skierowanie przeciw Iranowi odnios\u0142y skutek?<\/strong><\/h5>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u2013 Wobec Iranu zastosowano dzia\u0142ania z obszaru tzw. economic statecraft. W uproszczeniu to jeszcze nie wojna ekonomiczna, ale dzia\u0142anie na jej pograniczu, mocna presja.&nbsp;<span style=\"text-decoration: underline;\"><strong><a class=\"art_link\" style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"https:\/\/wyborcza.biz\/biznes\/7,177151,11361138,iran-zostanie-odciety-od-przelewow-bankowych.html\" rel=\"dofollow\">Iran r\u00f3wnie\u017c od\u0142\u0105czono od systemu SWIFT<\/a><\/strong><\/span>, na\u0142o\u017cono wiele innych sankcji, kraj znalaz\u0142 si\u0119 w ekonomicznej izolacji. W efekcie rozw\u00f3j ira\u0144skiej gospodarki zosta\u0142 niemal\u017ce zatrzymany.<\/span><\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Tyle tylko, \u017ce Iran pod sankcjami dzia\u0142a w\u0142a\u015bciwie od 40 lat, gdy\u017c pierwsze na\u0142o\u017cono na ten kraj zaraz po rewolucji w 1979 r. Gospodarki dostosowuj\u0105 si\u0119 do re\u017cimu sankcyjnego. Iran mo\u017ce pod pewnymi wzgl\u0119dami s\u0142u\u017cy\u0107 tu jako punkt odniesienia.<\/span><\/p>\n<h5 class=\"art_interview_question\" style=\"text-align: left;\"><strong>Jednak po kilkunastu dniach od zaatakowania Ukrainy sankcje przeciw Rosji zosta\u0142y znacznie zaostrzone.<\/strong><\/h5>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u2013 Skala restrykcji wobec Rosji jest bezprecedensowa. W Iranie presja by\u0142a roz\u0142o\u017cona na wiele lat, natomiast w Rosji do\u015b\u0107 zamo\u017cne spo\u0142ecze\u0144stwo w ci\u0105gu tygodnia prze\u017cy\u0142o szok, a to dopiero pocz\u0105tek.<\/span><\/p>\n<blockquote class=\"art_blockquote\">\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Wedle niekt\u00f3rych szacunk\u00f3w sankcje skurcz\u0105 gospodark\u0119 rosyjsk\u0105 o jedn\u0105 czwart\u0105 do ko\u0144ca tego roku!<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Dotkn\u0105 nie tylko sfery ekonomicznej i finansowej, ale te\u017c technologicznej. Rosjanie nie b\u0119d\u0105 mieli czym podr\u00f3\u017cowa\u0107 \u2013 w ci\u0105gu kilku miesi\u0119cy strac\u0105 lotnictwo cywilne, a na pewno jego lwi\u0105 cz\u0119\u015b\u0107, bo 70 proc. samolot\u00f3w cywilnych to maszyny Boeinga i Airbusa, kt\u00f3re nie b\u0119d\u0105 dostarcza\u0107 cz\u0119\u015bci do Rosji.<\/span><\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Jak sobie Rosja z tym poradzi, czy dostosuje si\u0119 do sytuacji, trudno dzi\u015b przewidzie\u0107. Przypomn\u0119 jednak, \u017ce jednym z powod\u00f3w upadku Zwi\u0105zku Radzieckiego by\u0142 w\u0142a\u015bnie Afganistan \u2013 zawa\u017cy\u0142y na tym nie tylko ogromne koszty prowadzenia tej wojny, lecz tak\u017ce zagraniczne sankcje. A one wt<\/span>edy <span style=\"color: #000080;\">nie by\u0142y tak drako\u0144skie, jak te na\u0142o\u017cone teraz na Rosj\u0119.<\/span><\/p>\n<h5 class=\"art_interview_question\" style=\"text-align: left;\"><strong>Ta wojna przewarto\u015bciuje system \u015bwiatowy, nie tylko polityczny, ale te\u017c surowcowy. Putin wprawdzie par\u0119 dni temu cynicznie zapyta\u0142: \u201eAle o co wam chodzi, przecie\u017c Rosja wywi\u0105zuje si\u0119 ze swoich zobowi\u0105za\u0144?&#8221;. Ale ju\u017c go nikt nie s\u0142ucha, Europa i \u015bwiat od\u0142\u0105czy si\u0119 od rosyjskich rur z rop\u0105 i gazem.<\/strong><\/h5>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u2013 Na naszych oczach ko\u0144czy si\u0119 pewna epoka. Run\u0105\u0142 \u015bwiat, kt\u00f3ry dot\u0105d znali\u015bmy. Nie jeste\u015bmy jeszcze w stanie powiedzie\u0107, co wyniknie z tej wojny. Ale jestem przekonany, \u017ce przyspieszy ona proces odej\u015bcia od importu ropy i gazu z Rosji. Zach\u00f3d zrozumia\u0142, z kim ma do czynienia, a tak\u017ce to, \u017ce napa\u015b\u0107 na Ukrain\u0119 to nie jest jednorazowe wrogie dzia\u0142anie w\u0142adz tego kraju.<\/span><\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">W ostatnich latach mieli\u015bmy na \u015bwiecie tylko trzy wojny zaborcze, kt\u00f3rych celem by\u0142a aneksja terenu: wspomnian\u0105 iracko-ira\u0144sk\u0105, gdy Irak chcia\u0142 zabra\u0107 fragment Iranu; kolejn\u0105, kiedy Irak chcia\u0142 w 1990 r. zaj\u0105\u0107 ca\u0142y Kuwejt, oraz obecny napad Rosji, kt\u00f3ra zmierza de facto do zaboru Ukrainy.<\/span><\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Te wojny maj\u0105 wsp\u00f3ln\u0105 cech\u0119 \u2013 inicjowali je dyktatorzy, kt\u00f3rych w\u0142adza opiera si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na dochodach z ropy i gazu. To s\u0105 po prostu re\u017cimy naftowe.<\/span><\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Prezydent&nbsp;<a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/wyborcza.pl\/0,128956.html?tag=Joe+Biden#anchorLink\">Joe Biden<\/a>&nbsp;og\u00f3lnie okre\u015bli\u0142 to, co si\u0119 teraz dzieje, jako walk\u0119 \u015bwiata demokracji z autorytaryzmem. Mo\u017cna si\u0119 z tym zgodzi\u0107, ale autorytaryzmy s\u0105 r\u00f3\u017cne. Mamy autorytaryzm w Chinach, gdzie na czele pa\u0144stwa stoi lider, ale wiele decyzji zapada kolektywnie. S\u0105 jednak re\u017cimy, w kt\u00f3rych wszystko jest podporz\u0105dkowane jednemu cz\u0142owiekowi, posiadaczowi w\u0142adzy absolutnej i dysponentowi armii uzbrojonej po z\u0119by. I to najcz\u0119\u015bciej zdarza si\u0119 w pa\u0144stwach naftowych.<\/span><\/p>\n<blockquote class=\"art_blockquote\">\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Po tej wojnie umocni si\u0119 wi\u0119c przekonanie, \u017ce ropa i gaz kreuj\u0105 agresywnych dyktator\u00f3w, dzia\u0142aj\u0105cych bez wewn\u0119trznych mechanizm\u00f3w bezpiecze\u0144stwa, wi\u0119c trzeba co\u015b z tym zrobi\u0107.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Ale mo\u017ce te\u017c nast\u0105pi\u0107 wiele innych rzeczy.<\/span><\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" class=\"datawrapper-embed\" src=\"https:\/\/datawrapper.dwcdn.net\/ij6Ms\/18\/\" width=\"100%\" height=\"1005\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\" data-mce-fragment=\"1\"><\/iframe><\/p>\n<h5 class=\"art_interview_question\" style=\"text-align: left;\"><strong>Na przyk\u0142ad?<\/strong><\/h5>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u2013 Zamro\u017cono przecie\u017c aktywa Banku Centralnego Rosji, dot\u0105d uznawane niemal za \u015bwi\u0119to\u015b\u0107. Nie wystarcza mi wyobra\u017ani, \u017ceby zgadn\u0105\u0107, jak zareaguj\u0105 na to rz\u0105dy innych kraj\u00f3w, chocia\u017cby Chin. Bo okazuje si\u0119, \u017ce pieni\u0105dz, kt\u00f3ry mia\u0142 by\u0107 nienaruszalny, jest jedynie pewnego rodzaju mi\u0119dzynarodow\u0105 umow\u0105 spo\u0142eczn\u0105, kt\u00f3r\u0105 w przypadku wywo\u0142ania wojny mo\u017cna zerwa\u0107.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">By\u0107 mo\u017ce dla dalszego rozwoju wypadk\u00f3w decyduj\u0105cy b\u0119dzie fakt, \u017ce w\u0142a\u015bciwie ca\u0142y \u015bwiat rozwini\u0119ty zareagowa\u0142 solidarnie i jednolicie.<\/span><\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Kroki przeciw Rosji podj\u0105\u0142 nie tylko Zach\u00f3d, ale 60-70 proc. wszystkich pa\u0144stw. Niekt\u00f3re \u2013 Indie czy kraje arabskie \u2013 jeszcze si\u0119 wahaj\u0105. Jestem przekonany, \u017ce nawet Chiny, cho\u0107 politycznie wstrzymuj\u0105 si\u0119 od g\u0142osu i nie atakuj\u0105 Rosji, w praktyce do\u0142\u0105cz\u0105 do tych sankcji, cho\u0107 nie b\u0119d\u0105 tego nag\u0142a\u015bnia\u0107. Z punktu widzenia chi\u0144skich firm b\u0119dzie to po prostu racjonalne. Przedsi\u0119biorcy chi\u0144scy, maj\u0105c do wyboru wspieranie ton\u0105cej Rosji i handel z rozwini\u0119tym \u015bwiatem, od kt\u00f3rego zale\u017cy dobrobyt Chin, nie b\u0119d\u0105 d\u0142ugo si\u0119 waha\u0107. Tak by\u0142o zreszt\u0105 tak\u017ce w przypadku Iranu. Politycy chi\u0144scy b\u0119d\u0105 wprawdzie nadal m\u00f3wi\u0107, \u017ce Rosjanie s\u0105 ich przyjaci\u00f3\u0142mi, ale wielu rzeczy firmy chi\u0144skie nie b\u0119d\u0105 tam dostarcza\u0107, je\u015bli nie b\u0119dzie si\u0119 to ju\u017c op\u0142aca\u0142o.<\/span><\/p>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Jeste\u015bmy w momencie, w kt\u00f3rym powinno doj\u015b\u0107 do dalszej konsolidacji \u015bwiata rozwini\u0119tego, w kt\u00f3rym mimo r\u00f3\u017cnic politycznych ugruntuje si\u0119 przekonanie, \u017ce wojna jest z\u0142ym sposobem rozwi\u0105zywania spor\u00f3w mi\u0119dzynarodowych. \u017beby utrwali\u0107 tak\u0105 norm\u0119 na kolejne dekady, kraje rozwini\u0119te b\u0119d\u0105 musia\u0142y przyk\u0142adowo ukara\u0107 Rosj\u0119. Gdy si\u0119 to nie uda, wojny stan\u0105 si\u0119 znacznie cz\u0119stsze. Stawka tej wojny jest wi\u0119c nadzwyczaj wysoka.<\/span><\/p>\n<hr>\n<p class=\"art_paragraph\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #808080;\"><i><b>Dr hab. \u0141ukasz Fyderek<\/b>, politolog, adiunkt w Instytucie Bliskiego i Dalekiego Wschodu Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego. Zajmuje si\u0119 m.in. problematyk\u0105 pa\u0144stw autorytarnych. Bra\u0142 udzia\u0142 w badaniach w Syrii, Libanie i w Zjednoczonych Emiratach Arabskich. Autor monografii syryjskiego systemu politycznego pt. \u201ePretorianie i technokraci w re\u017cimie politycznym Syrii&#8221;.<\/i><\/span><\/p>\n<hr style=\"height: 15px; background: #d0e6fa; width: 100%;\">\n<div id=\"content\" class=\"content-alignment\">\n<div id=\"watch-description\" class=\"yt-uix-button-panel\">\n<div id=\"watch-description-text\" style=\"text-align: center;\">\n<p><em>Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion&#8217;68,<\/em><em><br \/>\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion&#8217;68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.<br \/>\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:<br \/>\n<\/em><span style=\"color: #000080;\"><strong><em><a style=\"color: #000080;\" href=\"mailto:webmaster@reunion68.com\"><span style=\"text-decoration: underline;\">webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<hr style=\"width: 100%;\">\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dr hab. \u0141ukasz Fyderek: &#8211; Napa\u015b\u0107 Rosji na Ukrain\u0119 to tzw. wojna z wyboru. Takie wojny maj\u0105 to do siebie, \u017ce s\u0105 nadzwyczaj kosztowne dla strony atakuj\u0105cej. Zdj\u0119cie z 1 marca 2022 r. przedstawiaj\u0105ce ukrai\u0144skiego \u017co\u0142nierza na tle zniszczonego sprz\u0119tu rosyjskiego (Fot. Serhii Nuzhnenko \/ AP Photo) Ukraina drugim Afganistanem. Te wojny od pocz\u0105tku \u0142\u0105czy [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/93723"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=93723"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/93723\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":93739,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/93723\/revisions\/93739"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=93723"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=93723"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=93723"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}