{"id":94015,"date":"2022-03-23T17:09:08","date_gmt":"2022-03-23T15:09:08","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=94015"},"modified":"2022-03-22T15:52:04","modified_gmt":"2022-03-22T13:52:04","slug":"29-05-73","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=94015","title":{"rendered":"Waszti i Ester: dwie bohaterki historii purimowej"},"content":{"rendered":"

Fragment ok\u0142adki purimowego \u201eChiduszu”. Autorka: Edyta Marciniak<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>Waszti i Ester: dwie bohaterki historii purimowej<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

JOANNA MARIA MACHEL<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

W MEGILAT ESTER JEDYNIE TRZEM KOBIETOM NADANO IMIONA: WASZTI, ESTER I ZERESZ. ZERESZ TO Z\u0141A \u017bONA HAMANA, ESTER TO DOBRA KR\u00d3LOWA RATUJ\u0104CA \u017bYD\u00d3W. A WASZTI? TU POJAWIA SI\u0118 PROBLEM: TO, ZA JAK\u0104 POSTA\u0106 JEST UWA\u017bANA, ZALE\u017bY OD EPOKI, A CZ\u0118STO TAK\u017bE OD P\u0141CI OSOBY, KT\u00d3RA KOMENTUJE BIBLIJN\u0104 HISTORI\u0118. <\/span><\/strong><\/span><\/h4>\n
WASZTI W MEGILAT ESTER<\/b><\/h5>\n

Przypomnijmy sobie, w jaki spos\u00f3b ukazana jest Waszti w Ksi\u0119dze Estery.<\/span><\/p>\n

Waszti to \u017cona Achaszwerosza, kr\u00f3la Persji. Po trwaj\u0105cych wiele dni przyj\u0119ciach, w czasie kt\u00f3rych w\u0142adca che\u0142pi\u0142 si\u0119 bogactwami skradzionymi podbitym ludom, sprawy przyjmuj\u0105 dramatyczny obr\u00f3t. W\u0142adca, wprawiony winem w weso\u0142y nastr\u00f3j, za\u017c\u0105da\u0142, aby przyprowadzono do niego kr\u00f3low\u0105. Waszti akurat wyprawia\u0142a w tym czasie przyj\u0119cie dla swoich dw\u00f3rek w innej cz\u0119\u015bci pa\u0142acu.<\/span><\/p>\n

Kr\u00f3lowa odm\u00f3wi\u0142a przyj\u015bcia. Nie wiemy, dlaczego \u2013 tekst nam tego nie m\u00f3wi. T\u0119 ewidentn\u0105 luk\u0119 wype\u0142ni\u0105 p\u00f3\u017aniej midrasze i komentarze (o czym za chwil\u0119), gdy\u017c motywacja Waszti jest bardzo istotna przy wszelkich pr\u00f3bach oceny jej postawy.<\/span><\/p>\n

Po odmowie kr\u00f3lowej Achaszwerosz zap\u0142on\u0105\u0142 gniewem. I cho\u0107 by\u0142 odurzony winem, nie podj\u0105\u0142 od razu decyzji co do konsekwencji niewykonania jego rozkazu. Zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 natomiast do swoich doradc\u00f3w, z kt\u00f3rych jeden \u2013 Memuchan \u2013 od razu przedstawi\u0142 obraz ogromu szk\u00f3d wyrz\u0105dzonych przez czyn Waszti. Zgodnie z jego argumentacj\u0105 odmowa wype\u0142nienia rozkazu kr\u00f3la wywo\u0142a niebezpieczne reperkusje w ca\u0142ym kr\u00f3lestwie:<\/span><\/p>\n

\u201eAlbowiem gdy dojdzie ta sprawa kr\u00f3lowej do wszystkich niewiast, lekcewa\u017cy\u0107 sobie zaczn\u0105 m\u0119\u017c\u00f3w swoich, m\u00f3wi\u0105c: Kr\u00f3l Achaszwerosz rozkaza\u0142 przywie\u015b\u0107 kr\u00f3low\u0105 Waszti przed oblicze swoje a nie przysz\u0142a!\u201d (Ks. Estery 1:17).<\/span><\/p>\n

W obliczu niebezpiecze\u0144stwa rebelii \u017con w ca\u0142ym kr\u00f3lestwie, doradcy nak\u0142onili Achaszwerosza, aby pozby\u0142 si\u0119 Waszti i znalaz\u0142 sobie lepsz\u0105 na jej miejsce. Dzi\u0119ki temu rozporz\u0105dzeniu \u201eokazywa\u0107 b\u0119d\u0105 wszystkie \u017cony cze\u015b\u0107 m\u0119\u017com swoim, zar\u00f3wno wysokim jak i nizkim\u201d (1:20).<\/span><\/p>\n

Gdy ponownie przeczytamy s\u0142owa, kt\u00f3re dotycz\u0105 Waszti, stanie si\u0119 jasne, \u017ce kr\u00f3l Achaszwerosz nie my\u015bla\u0142 o globalnych reperkusjach decyzji kr\u00f3lowej \u2013 chcia\u0142 j\u0105 ukara\u0107, gdy\u017c urazi\u0142a jego dum\u0119. To Memuchan (kt\u00f3ry w tradycji ustnej uto\u017csamiany jest z Hamanem) przedstawia mu wizj\u0119 wojny p\u0142ci i gro\u017ab\u0119 rys na monolicie patriarchatu. W oczach m\u0119drc\u00f3w jedna buntownicza decyzja kobiety mo\u017ce doprowadzi\u0107 do upadku ca\u0142ego systemu. Memuchan chroni\u0142 oczywi\u015bcie nie kr\u00f3la, lecz delikatne m\u0119skie ego, kt\u00f3re nie mog\u0142o sobie pozwoli\u0107 na to, by \u017cony dopuszcza\u0142y do siebie my\u015bli o niewype\u0142nieniu polece\u0144 m\u0119\u017c\u00f3w.<\/span><\/p>\n

WASZTI I M\u0118DRCY \u017bYDOWSCY<\/b><\/h5>\n

W \u015bwiecie M\u0119drc\u00f3w Waszti przedstawiona jest jednoznacznie negatywnie. Midrasze dodaj\u0105 wiele informacji, kt\u00f3re czyni\u0105 z niej potwora \u2013 zar\u00f3wno osobowo\u015bciowo, jak i fizycznie. Wed\u0142ug nich kr\u00f3lowa mia\u0142a ukaza\u0107 si\u0119 przed kr\u00f3lem i jego pijanymi kompanami kompletnie naga (poza koron\u0105 na g\u0142owie). I cho\u0107 pojawiaj\u0105 si\u0119 g\u0142osy, \u017ce jej odmowa wynika\u0142a ze skromno\u015bci i ch\u0119ci obrony w\u0142asnej godno\u015bci, to cz\u0119stsza jest opinia, \u017ce Waszti by\u0142a rozpustn\u0105, uwielbiaj\u0105c\u0105 ta\u0144czy\u0107 nago kobiet\u0105.<\/span><\/p>\n

Dowiadujemy si\u0119, \u017ce by\u0107 mo\u017ce nie chcia\u0142a si\u0119 pokaza\u0107 z powodu jakiej\u015b nag\u0142ej przypad\u0142o\u015bci \u2013 niekt\u00f3rzy twierdz\u0105, \u017ce zosta\u0142a dotkni\u0119ta przez tr\u0105d (caarat<\/i>), inni, \u017ce ur\u00f3s\u0142 jej ogon w\u0119\u017ca. By\u0107 mo\u017ce komentatorzy, pr\u00f3buj\u0105c zrozumie\u0107 punkt widzenia kobiety, jako jedyny rozs\u0105dny pow\u00f3d odmowy zaprezentowania si\u0119 nago przed pijanymi go\u015b\u0107mi uwa\u017cali obaw\u0119 Waszti o to, \u017ce nie mog\u0142a ukaza\u0107 pe\u0142ni swej urody. Je\u015bli rzeczywi\u015bcie mia\u0142oby tak by\u0107, kobieta musia\u0142aby niejako udowadnia\u0107, \u017ce uwa\u017ca si\u0119 za pi\u0119kn\u0105, ukazuj\u0105c swe cia\u0142o na ka\u017cde zawo\u0142anie.<\/span><\/p>\n

Demonizacja Waszti nie zatrzymuje si\u0119 na jej rzekomych wadach w wygl\u0105dzie zewn\u0119trznym. Zgodnie z midraszami kr\u00f3lowa bardzo \u017ale traktowa\u0142a swoje \u017cydowskie s\u0142u\u017cki, zmuszaj\u0105c je do pracy w szabat, w dodatku nago. Taka wizja traktowania innych kobiet przez Waszti negowa\u0142aby jej prawo do bycia ura\u017con\u0105 kr\u00f3lewskim rozkazem nagiego ta\u0144czenia przed go\u015b\u0107mi. Nie tylko zreszt\u0105 to \u2013 zgodnie z tradycyjnym podej\u015bciem mida keneged mida<\/i>, czyli kar\u0105 \u201emiara za miar\u0119\u201d, rozkaz kr\u00f3la by\u0142by sprawiedliw\u0105 konsekwencj\u0105 jej niegodziwego traktowania \u017cydowskich s\u0142u\u017cek.<\/span><\/p>\n

Na domiar z\u0142ego Waszti mia\u0142a by\u0107 prawnuczk\u0105 Newuchadnecara (Nabuchodonozora) \u2013 wielkiego niszczyciela Jerozolimy, oraz krewn\u0105 zarz\u0105dcy blokuj\u0105cego odbudow\u0119 \u015awi\u0105tyni.<\/span><\/p>\n

Dlaczego rabini przedstawili j\u0105 tak negatywnie? Sk\u0105d a\u017c tak wiele r\u00f3\u017cnych przyk\u0142ad\u00f3w demonizacji i oczerniania?<\/span><\/p>\n

HAMAN MIA\u0141 W SUMIE TROCH\u0118 RACJI<\/b><\/span><\/h5>\n

Rabini czytaj\u0105cy wypowied\u017a Memuchama zwyczajnie si\u0119 z nim zgadzali. Jego argumenty o potencjalnie buntowniczych \u017conach mia\u0142y sens, bo i oni mieli dok\u0142adnie taki sam obraz w\u0142a\u015bciwych relacji ma\u0142\u017ce\u0144skich. I cho\u0107 tradycyjnie uwa\u017ca si\u0119 Memuchama za Hamana \u2013 chyba najbardziej znienawidzon\u0105 posta\u0107 biblijn\u0105 \u2013 to jednak jego wypowied\u017a nie jest krytykowana. Waszti by\u0142a sama sobie winna, zas\u0142ugiwa\u0142a na kar\u0119. Oczywi\u015bcie, \u017ce nie mo\u017cna by\u0142o pozwoli\u0107 na to, aby kobiety zacz\u0119\u0142y odmawia\u0107 swoim m\u0119\u017com wykonywania ich rozkaz\u00f3w! Do czego by to mog\u0142o doprowadzi\u0107? Jeszcze zacz\u0119\u0142yby my\u015ble\u0107, \u017ce maj\u0105 prawo decydowa\u0107 o sobie i swoim ciele\u2026<\/span><\/p>\n

Nie krytykuje si\u0119 te\u017c samego rozkazu kr\u00f3la, zak\u0142adaj\u0105c, \u017ce Achaszwerosz mia\u0142 pe\u0142ne prawo nakaza\u0107 kobiecie ta\u0144czy\u0107 przed ucztuj\u0105cymi dworzanami. To z Waszti robi si\u0119 potwora, przydaj\u0105c jej ogon i odstr\u0119czaj\u0105c\u0105 wysypk\u0119, nie za\u015b z w\u0142adcy i jego doradc\u00f3w.<\/span><\/p>\n

FEMINISTKI ODKRYWAJ\u0104 WASZTI<\/b><\/h5>\n

Jak mo\u017cna si\u0119 \u0142atwo domy\u015bli\u0107, interpretacja postaci Waszti dramatycznie zmieni\u0142a si\u0119 we wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci. Pod koniec XIX wieku pojawi\u0142y si\u0119 g\u0142osy kobiet interpretuj\u0105cych s\u0142owa Biblii. Harriet Beecher Stowe decyzj\u0119 Waszti nazwa\u0142a \u201epierwszym aktem wsparcia w walce o prawa kobiet\u201d. Jej zachowanie widziane by\u0142o jako inspiracja i akt odwagi.<\/span><\/p>\n

W p\u00f3\u017aniejszych latach Waszti zacz\u0119\u0142a by\u0107 postrzegana jako ikona kobiecej samo\u015bwiadomo\u015bci i szacunku do w\u0142asnej osoby. Najwi\u0119ksze \u201eodkrycie\u201d kr\u00f3lowej nast\u0105pi\u0142o jednak w latach 80. za spraw\u0105 \u017cydowskich feministek ze Stan\u00f3w Zjednoczonych i Izraela. W ostatnich kilku dekadach Waszti uros\u0142a do symbolu buntu wobec systemu patriarchalnego \u2013 tak\u017ce po\u015br\u00f3d ortodoksyjnych \u017byd\u00f3wek, szukaj\u0105cych wzor\u00f3w do na\u015bladowania. To ponowne \u201eodkrycie\u201d Waszti wpisa\u0142o si\u0119 w nurt nowych reinterpretacji i rehabilitacji postaci kobiecych w tradycji \u017cydowskiej. St\u0105d te\u017c nowe spojrzenie na posta\u0107 demonicy Lilit czy Chawy, pierwszej kobiety.<\/span><\/p>\n

WASZTI I KOBIETY WYKLUCZONE<\/b><\/h5>\n

Waszti sta\u0142a si\u0119 tak\u017ce symbolem kobiety wykluczonej z \u017cycia religijnego i ze spo\u0142eczno\u015bci. W jej historii wiele \u017byd\u00f3wek rozpozna\u0142o swoje w\u0142asne losy. Szczeg\u00f3lnie te, kt\u00f3re wychowywa\u0142y si\u0119 w domach tradycyjnie religijnych, z wiekiem coraz silniej buntuj\u0105c si\u0119 wobec stawianych przed nimi oczekiwa\u0144. Nie chc\u0105c by\u0107 jedynie \u0142adn\u0105 kandydatk\u0105 na sziduch, chc\u0105c d\u0105\u017cy\u0107 do decydowania o swoim \u017cyciu, wykszta\u0142ceniu czy religijno\u015bci, nara\u017cone by\u0142y na ostr\u0105 krytyk\u0119, a nawet wykluczenie z rodziny i wsp\u00f3lnoty. W Waszti widzi si\u0119 sprzeciw wobec postrzegania kobiet jedynie jako \u015blicznych ozd\u00f3b u boku w\u0142adczych m\u0119\u017cczyzn. W jej wygnaniu dostrzega si\u0119 wykluczenie poza nawias rodziny i historii.<\/span><\/p>\n

Czy w takim razie Ester zosta\u0142a ca\u0142kowicie porzucona jako wz\u00f3r dla kobiet?<\/span><\/p>\n

ESTER JAKO IDEA\u0141 KOBIETY<\/b><\/h5>\n

Przez setki lat kr\u00f3lowa Ester przedstawiana by\u0142a jako idea\u0142 do na\u015bladowania. Dziewczynki z rado\u015bci\u0105 przebiera\u0142y si\u0119 za Esterk\u0119 na Purim. I nie ma si\u0119 co dziwi\u0107 \u2013 nawet pobie\u017cna lektura Megilat Ester pozostawi czytelnika z wra\u017ceniem, \u017ce by\u0142a ona prawdziw\u0105 bohaterk\u0105. Tradycja ustna dodaje jeszcze wi\u0119cej do jej heroizmu, opowiadaj\u0105c cho\u0107by o trudach, jakie przechodzi\u0142a, aby przestrzega\u0107 kaszrutu w pa\u0142acu Achaszwerosza, po kryjomu wype\u0142niaj\u0105c micwy<\/span>.<\/span><\/p>\n

Ester od pocz\u0105tku ukazana jest jako przeciwie\u0144stwo Waszti. Tam, gdzie kr\u00f3lowa podejmowa\u0142a decyzje i buntowa\u0142a si\u0119, Ester by\u0142a uleg\u0142a i bierna. Niewinna, pi\u0119kna i pasywna \u2013 idea\u0142 kobieco\u015bci!<\/span><\/p>\n

FEMINISTKI ODRZUCAJ\u0104 ESTER\u0118<\/b><\/h5>\n

Taka wizja kobiety by\u0142a oczywi\u015bcie nie po drodze feministkom, szczeg\u00f3lnie kilkadziesi\u0105t lat temu. Jej spos\u00f3b na walk\u0119 o wybawienie \u017byd\u00f3w \u2013 poprzez wykorzystanie w\u0142asnego seksapilu, knucie i ca\u0142kowite zaakceptowanie istniej\u0105cego systemu \u2013 nie by\u0142 idea\u0142em wartym na\u015bladowania czy chwalenia. Potrzebowano buntu, wej\u015bcia na barykady, twardego \u201eNie!\u201d. Historia Ester nie by\u0142a w stanie tego da\u0107.<\/span><\/p>\n

Cho\u0107 rzeczywi\u015bcie nie b\u0119dzie ona ikon\u0105 rewolucjonistki, b\u0142\u0119dem by\u0142oby pomijanie jej historii lub umniejszanie jej bohaterstwa. Zmiana, jak\u0105 przechodzi, godna jest podziwu.<\/span><\/p>\n

ZACHOWAWCZA ESTER<\/b><\/h5>\n

Poznajemy j\u0105 jako biern\u0105 dziewczyn\u0119. Sama nic nie robi \u2013 to ludzie robi\u0105 co\u015b jej. Kilkakrotnie pojawia si\u0119 w odniesieniu do niej czasownik lokeach<\/i> \u2013 zostaje ona zabrana<\/i> z domu Mordechaja, zabrana<\/i> do pa\u0142acu, zabrana<\/i> przed oblicze kr\u00f3la. Ester niczego nie chce, niczego si\u0119 nie domaga \u2013 nie prosi o pi\u0119kne suknie czy bi\u017cuteri\u0119, jak inne kobiety, a jedynie biernie akceptuje to, co przynosi dla niej eunuch.<\/span><\/p>\n

Kluczowym staje si\u0119 moment, w kt\u00f3rym Mordechaj dowiaduje si\u0119 o nikczemnym planie Hamana. Udaje si\u0119 do Ester, aby nakaza\u0107 jej, by posz\u0142a do kr\u00f3la i nak\u0142oni\u0142a go do zmiany dekretu.<\/span><\/p>\n

Ester do tej pory \u017cyje cicho i bezpiecznie w pa\u0142acu Achaszwerosza. Z losu swej poprzedniczki nauczy\u0142a si\u0119, \u017ce bunt nie jest dobrym pomys\u0142em. Biernie poddaje si\u0119 losowi i robi wszystko, aby nie wzbudza\u0107 gniewu kr\u00f3la. Dlatego w\u0142a\u015bnie, gdy dowiedzia\u0142a si\u0119, \u017ce Mordechaj przyszed\u0142 pod bramy ubrany we wstr\u0119tny w\u00f3r pokutny, wys\u0142a\u0142a mu pi\u0119kne szaty, aby si\u0119 w nie ubra\u0142 i nie sprawia\u0142 k\u0142opot\u00f3w. Jej podstawowym odruchem jest \u0142agodzenie sytuacji, zamiatanie pod dywan, udawanie, \u017ce nie ma problemu.<\/span><\/p>\n

Mordechaj za\u017c\u0105da\u0142 od niej, aby uda\u0142a si\u0119 do kr\u00f3la b\u0142aga\u0107 go o zmian\u0119 rozkaz\u00f3w. Wizja takiego dzia\u0142ania, nara\u017cenia si\u0119 na niebezpiecze\u0144stwo i gniew monarchy, musia\u0142a przerazi\u0107 biern\u0105 Ester. Pr\u00f3buje wyt\u0142umaczy\u0107 wujowi, \u017ce oczekuje od niej aktu samob\u00f3jczego. Przecie\u017c wszyscy wiedz\u0105, \u017ce nie wolno ukazywa\u0107 si\u0119 przed obliczem kr\u00f3la bez wezwania \u2013 grozi\u0142a za to kara \u015bmierci.<\/span><\/p>\n

Mordechaj odpowiada jej w bardzo poruszaj\u0105cy spos\u00f3b:<\/span><\/p>\n

\u201e(\u2026) nie wyobra\u017caj sobie w duszy twojej, \u017ce ty sama ujdziesz z po\u015br\u00f3d wszystkich judejczyk\u00f3w, dla tego, \u017ce w pa\u0142acu kr\u00f3lewskim si\u0119 znajdujesz.<\/span><\/p>\n

Bo je\u015bliby\u015b rzeczywi\u015bcie w czasie tym milcze\u0107 chcia\u0142a tedy nadejdzie judejczykom wyzwolenie i ocalenie zk\u0105d in\u0105d ale ty i dom twego ojca zginiecie. A kt\u00f3\u017c to wie, czy\u015b nie gwoli temu w\u0142a\u015bnie czasowi kr\u00f3lestwa dost\u0105pi\u0142a!\u201d (4:13-14).<\/span><\/p>\n

Ta wypowied\u017a zawiera w sobie kilka wa\u017cnych element\u00f3w. Po pierwsze Mordechaj w obcesowy spos\u00f3b u\u015bwiadamia Esterze, \u017ce wysoka pozycja nie uratuje jej \u017cycia. Znaj\u0105c histori\u0119 prze\u015bladowa\u0144 \u017cydowskich, wiemy, \u017ce mia\u0142 racj\u0119. Gdy nadchodzi\u0142y pogromy i czystki, nie mia\u0142o znaczenia, czy dany \u017byd mia\u0142 wysokie stanowisko, bogactwa, czy wysoko postawionych znajomych. Korona na g\u0142owie Estery nie by\u0142aby tarcz\u0105 wobec rozw\u015bcieczonego mot\u0142ochu.<\/span><\/p>\n

W drugiej cz\u0119\u015bci jego wypowiedzi wyra\u017anie widoczna staje si\u0119 silna wiara w Bosk\u0105 opiek\u0119. Mordechaj jest g\u0142\u0119boko przekonany, \u017ce ratunek nadejdzie \u2013 je\u015bli nie poprzez Ester\u0119, to przez kogo\u015b innego. Jego s\u0142owa s\u0105 tak\u017ce wyrazem wiary w Boga interweniuj\u0105cego, steruj\u0105cego zza kulis losami ludzi. Pogl\u0105d ten dzielili z Mordechajem M\u0119drcy, kt\u00f3rzy tak\u017ce wierzyli, \u017ce to za spraw\u0105 Boga Achaszweroszowi spodoba\u0142a si\u0119 w\u0142a\u015bnie Ester, a Waszti odm\u00f3wi\u0142a wykonania kr\u00f3lewskiego rozkazu.<\/span><\/p>\n

W tym momencie historii purimowej nast\u0119puje najciekawszy obr\u00f3t spraw. Ester przestaje by\u0107 biernym pionkiem, bezkrytycznie wype\u0142niaj\u0105cym rozkazy ludzi wok\u00f3\u0142 niej. Teraz to ona przejmuje inicjatyw\u0119 i zaczyna rz\u0105dzi\u0107. Odpowied\u017a przekazana Mordechajowi jest pe\u0142na determinacji:<\/span><\/p>\n

\u201eId\u017a, zgromad\u017a wszystkich judejczyk\u00f3w, znajduj\u0105cych si\u0119 w Suzie, a po\u015b\u0107cie za mnie. [\u2026] Poczem wnijd\u0119 do kr\u00f3la, cho\u0107 to przeciwne prawu; a je\u015bli mi zgin\u0105\u0107, niechaj zgin\u0119!\u201d (4:16).<\/span><\/p>\n

ESTER PRZEJMUJE INICJATYW\u0118<\/b><\/h5>\n

Ester staje si\u0119 przyw\u00f3dczyni\u0105. Nie tylko decyduje si\u0119 dzia\u0142a\u0107, ale robi to po swojemu. Zamiast od razu i\u015b\u0107 do kr\u00f3la, jak kaza\u0142 jej Mordechaj, tworzy misterny plan i z zachowaniem zimnej krwi stopniowo wype\u0142nia wszystkie jego elementy. W pewnym sensie przejmuje nieco cech Waszti, odkrywaj\u0105c pi\u0119kno swojego cia\u0142a jako mo\u017cliwej broni w walce o przetrwanie. Wcze\u015bniej jedyn\u0105 nauk\u0105 p\u0142yn\u0105c\u0105 dla niej z losu poprzedniczki by\u0142a przesi\u0105kni\u0119ta strachem bierno\u015b\u0107. Ester niejako ubiera si\u0119 w szaty Waszti i przyjmuje jej pewno\u015b\u0107 siebie.<\/span><\/p>\n

Warto w tym momencie zaznaczy\u0107, \u017ce Ester najprawdopodobniej by\u0142a nastolatk\u0105. W czasach staro\u017cytnych \u2013 i nie tylko zreszt\u0105 wtedy \u2013 wychodzono za m\u0105\u017c do\u015b\u0107 wcze\u015bnie, a kr\u00f3l szuka\u0142 swojej wybranki jedynie w\u015br\u00f3d dziewic. Ester to m\u0142oda dziewczyna, by\u0107 mo\u017ce zaledwie pi\u0119tnasto- czy siedemnastoletnia. Na jej barkach spoczywa\u0142 ogromny ci\u0119\u017car. Do tej pory pr\u00f3bowa\u0142a po prostu przetrwa\u0107 w potwornej sytuacji, w kt\u00f3rej zast\u0105pi\u0142a wygnan\u0105 kr\u00f3low\u0105. Wiedzia\u0142a, \u017ce ka\u017cdy ma\u0142y b\u0142\u0105d mo\u017ce wywo\u0142a\u0107 w\u015bciek\u0142o\u015b\u0107 kr\u00f3la i nieodgadnione konsekwencje.<\/span><\/p>\n

Ester wykorzysta\u0142a to, co mia\u0142a w swojej zbrojowni: urod\u0119, wdzi\u0119k i pozycj\u0119. Ale tak\u017ce spryt oraz umiej\u0119tno\u015b\u0107 rozpoznania ludzkich wad, s\u0142abo\u015bci i kompleks\u00f3w. Przez tysi\u0105ce lat kobiety pozbawione by\u0142y oczywistej w\u0142adzy \u2013 odsuni\u0119te od urz\u0119d\u00f3w, maj\u0105tku czy nawet prawa decydowania o sobie. Bardzo cz\u0119sto jedyn\u0105 ich \u201ebroni\u0105\u201d by\u0142a moc seksapilu, manipulacja uczuciami, kt\u00f3re wzbudza\u0142o ich cia\u0142o.<\/span><\/p>\n

POTRZEBA NAM WASZTI, NIE ESTER!<\/b><\/h5>\n

Aktywistki walcz\u0105ce o prawa kobiet \u017c\u0105da\u0142y dost\u0119pu do faktycznej w\u0142adzy i mocy decydowania \u2013 o losie nie tylko w\u0142asnym, ale i ca\u0142ych spo\u0142ecze\u0144stw. Z politowaniem lub wr\u0119cz ze wstr\u0119tem patrzono na kobiety pos\u0142uguj\u0105ce si\u0119 t\u0105 staro\u015bwieck\u0105 \u201ebroni\u0105\u201d. To w\u0142a\u015bnie dlatego Ester popad\u0142a na kilka dekad w nie\u0142ask\u0119. By\u0142a przyk\u0142adem kobiety wpasowuj\u0105cej si\u0119 w sztywne ramy patriarchatu, wykorzystuj\u0105cej go jednocze\u015bnie do w\u0142asnych cel\u00f3w \u2013 jej podda\u0144cza uleg\u0142o\u015b\u0107 wobec Achaszwerosza, schlebianie Hamanowi czy rozkochiwanie w sobie kr\u00f3la w czasie zakrapianych przyj\u0119\u0107 musia\u0142o wywo\u0142ywa\u0107 wstr\u0119t u niejednej dzia\u0142aczki.<\/span><\/p>\n

Potrzebne by\u0142y kobiety otwarcie buntuj\u0105ce si\u0119 wobec systemu, takie jak Waszti czy demonica Lilit, prze\u017cywaj\u0105ca renesans w feministycznych kr\u0119gach \u017cydowskich od lat 80. XX wieku.<\/span><\/p>\n

Po kilkudziesi\u0119ciu latach ostrego buntu nadszed\u0142 jednak wreszcie czas powrotu do Ester.<\/span><\/p>\n

DWIE DROGI DO CELU<\/b><\/h5>\n

Ester i Waszti reprezentuj\u0105 dwie r\u00f3\u017cne drogi walki z systemow\u0105 niesprawiedliwo\u015bci\u0105. \u017badna z nich nie jest ani lepsza, ani gorsza. Wiele zale\u017cy od momentu, potrzeb, sytuacji, mo\u017cliwo\u015bci. Czasem trzeba otwarcie i g\u0142o\u015bno krzykn\u0105\u0107 \u201eNie!\u201d i liczy\u0107 si\u0119 z nieprzyjemnymi konsekwencjami. Innym razem, by osi\u0105gn\u0105\u0107 sukces, nale\u017cy pracowa\u0107 wewn\u0105trz systemu, wykorzystuj\u0105c zastane procesy prawne czy ustawodawcze. Czasem wymaga to p\u00f3j\u015bcia na kompromis. Niezb\u0119dna jest cierpliwo\u015b\u0107, nerwy ze stali i zaanga\u017cowanie w polityczne gierki. Gdyby Ester pos\u0142ucha\u0142a Mordechaja i wprost za\u017c\u0105da\u0142a zmiany niesprawiedliwego prawa, najprawdopodobniej sko\u0144czy\u0142oby si\u0119 to bardzo \u017ale nie tylko dla niej samej, ale i dla reszty \u017byd\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Oba podej\u015bcia da\u0142y nam prawa, kt\u00f3rymi dzi\u015b si\u0119 cieszymy. Oba wci\u0105\u017c s\u0105 potrzebne. Waszti niewiele wsk\u00f3ra\u0142a, a jej decyzja spowodowa\u0142a reakcyjn\u0105 akcj\u0119 legalistyczn\u0105. Musia\u0142o up\u0142yn\u0105\u0107 wiele czasu, nim spojrzano na ni\u0105 oczami kobiety, a nie przestraszonych wizj\u0105 zbuntowanych \u017con m\u0119\u017cczyzn.<\/span><\/p>\n

Niestety nie ma jasnego przepisu, kiedy nale\u017cy krzycze\u0107, i\u015b\u0107 na barykady i walczy\u0107 z podniesion\u0105 przy\u0142bic\u0105, a kiedy d\u0105\u017cy\u0107 do celu drog\u0105 Ester \u2013 skryt\u0105, nie do ko\u0144ca honorow\u0105, mo\u017ce nieco \u015blisk\u0105, ale skuteczn\u0105. Ka\u017cda z nas musi o tym zadecydowa\u0107 sama.
\n<\/span><\/p>\n

PRZEKA\u017b DAROWIZN\u0118
\n<\/a><\/h5>\n
\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Fragment ok\u0142adki purimowego \u201eChiduszu”. Autorka: Edyta Marciniak Waszti i Ester: dwie bohaterki historii purimowej JOANNA MARIA MACHEL W MEGILAT ESTER JEDYNIE TRZEM KOBIETOM NADANO IMIONA: WASZTI, ESTER I ZERESZ. ZERESZ TO Z\u0141A \u017bONA HAMANA, ESTER TO DOBRA KR\u00d3LOWA RATUJ\u0104CA \u017bYD\u00d3W. A WASZTI? TU POJAWIA SI\u0118 PROBLEM: TO, ZA JAK\u0104 POSTA\u0106 JEST UWA\u017bANA, ZALE\u017bY OD EPOKI, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/94015"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=94015"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/94015\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":94043,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/94015\/revisions\/94043"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=94015"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=94015"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=94015"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}