{"id":94454,"date":"2022-06-26T17:09:44","date_gmt":"2022-06-26T15:09:44","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=94454"},"modified":"2022-06-17T07:20:24","modified_gmt":"2022-06-17T05:20:24","slug":"21-09-74","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=94454","title":{"rendered":"Co by dzi\u015b zrobi\u0142 Winston Churchill?"},"content":{"rendered":"

Winston Churchill (Fot. Shutterstock)<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>Co by dzi\u015b zrobi\u0142 Winston Churchill?<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Andrzej Brzeziecki<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Jeszcze w latach 20. Winston Churchill pisa\u0142: “Nie ma nic gorszego ni\u017c uleganie przemocy w obawie przed wojn\u0105”, i dodawa\u0142, \u017ce je\u015bli si\u0119 ust\u0105pi si\u0119 raz, to lista \u017c\u0105da\u0144 i upokorze\u0144 nie b\u0119dzie mia\u0142a ko\u0144ca.<\/strong><\/span><\/h4>\n

.<\/p>\n

Dzi\u015b, gdy na ukrai\u0144skie miasta lec\u0105 pociski, a w Europie ro\u015bnie ryzyko wojny, dobrze wr\u00f3ci\u0107 do klasyk\u00f3w. Umo\u017cliwia nam to Nina Smolar swoj\u0105 najnowsz\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0105 o Winstonie Churchillu. W b\u0142yskotliwym i zwi\u0119z\u0142ym stylu autorka przypomina posta\u0107 najwybitniejszego premiera Wielkiej Brytanii i jednego z najwybitniejszych polityk\u00f3w w og\u00f3le. Biografii Churchilla powsta\u0142o ju\u017c wiele, on sam tak\u017ce dba\u0142 o dokumentowanie swojego \u017cycia. Niemniej ilo\u015b\u0107 nie zawsze oznacza jako\u015b\u0107, a te najciekawsze i najbardziej kompetentne, ale te\u017c ze wzgl\u0119du na olbrzymie rozmiary ma\u0142o przyst\u0119pne \u2013 Roya Jenkinsa czy Maxa Hastingsa (traktuj\u0105ca o latach II wojny \u015bwiatowej) \u2013 nie ukaza\u0142y si\u0119 wci\u0105\u017c po polsku.<\/span><\/p>\n

Ze wsp\u00f3\u0142czesnej perspektywy<\/strong><\/h5>\n

Nina Smolar za\u015b ma jeszcze co\u015b \u2013 po pierwsze kobiec\u0105 perspektyw\u0119, dzi\u0119ki kt\u00f3rej patrzy na Churchilla jak na m\u0119\u017ca stanu, jak na m\u0119\u017ca Clementine i ojca, ale te\u017c w og\u00f3le jak na cz\u0142owieka z krwi i ko\u015bci, a nie tylko polityka i bohatera. Napisa\u0142a swoj\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 w czasach, gdy pewne oczywisto\u015bci z pierwszej po\u0142owy XX w. zosta\u0142y ju\u017c podwa\u017cone. Zdo\u0142a\u0142a wi\u0119c wpisa\u0107 Churchilla w czasy, gdy oskar\u017ca si\u0119 go o rasizm i gdy Brytyjczycy s\u0105 ju\u017c po brexicie. Wiele si\u0119 wi\u0119c zmieni\u0142o od czas\u00f3w Churchilla. Wielka Brytania<\/a> nie jest ju\u017c tak uto\u017csamiana z sam\u0105 Angli\u0105<\/a>. Odpad\u0142y kolonie, zmniejszy\u0142a si\u0119 liczba m\u0119skich szk\u00f3\u0142 z internatem, a rozw\u00f3d w rodzinie kr\u00f3lewskiej nie jest ju\u017c nie do pomy\u015blenia. Ma\u0142o kto te\u017c, nawet w londy\u0144skim City, nosi meloniki, nie pali si\u0119 ju\u017c w miejscach publicznych, burmistrzem Londynu jest Pakista\u0144czyk z pochodzenia.<\/span><\/p>\n

Pewne sprawy i postawy s\u0105 jednak ponadczasowe i Churchill jest ponadczasowy, nawet je\u015bli tu i \u00f3wdzie jego pomnik zostanie zburzony.<\/span><\/p>\n

Nina Smolar pokazuje, jak niesamowitym cz\u0142owiekiem by\u0142 syn lorda Randolpha \u2013 wielowymiarowym, kontrowersyjnym, czaruj\u0105cym i irytuj\u0105cym zarazem. Musia\u0142 mie\u0107 co\u015b w rodzaju ADHD, zawsze pe\u0142en energii, inicjatywy i przekonany o w\u0142asnej racji.<\/span><\/p>\n

Mia\u0142 dar widzenia problemu z szerokiej perspektywy, ale zarazem bardzo dba\u0142 o szczeg\u00f3\u0142y, a\u017c \u2013 z perspektywy podw\u0142adnych \u2013 do upierdliwo\u015bci.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n

By\u0142 egocentrykiem. Rozmow\u0119 rozumia\u0142 jako w\u0142asny monolog, gdy pisa\u0142 ksi\u0105\u017cki historyczne, pisa\u0142 g\u0142\u00f3wnie o sobie. Mia\u0142 niewyparzony j\u0119zyk. Jak na brytyjskiego d\u017centelmena przysta\u0142o, bywa\u0142 czasem niechlujny w kwestii ubioru, cho\u0107 zarazem lubi\u0142 jedwabn\u0105 bielizn\u0119, i lekcewa\u017cy\u0142 etykiet\u0119, oczywi\u015bcie z wyj\u0105tkiem dla dworu Jego Kr\u00f3lewskiej Mo\u015bci, kt\u00f3ry symbolizowa\u0142 w jego oczach trwa\u0142o\u015b\u0107 imperium. By\u0142 cz\u0142owiekiem twardym, a jednocze\u015bnie p\u0142aka\u0142 przy byle okazji.<\/span><\/p>\n

Kapitan polityka<\/strong><\/h5>\n

Gdy 7 kwietnia 1939 r. Mussolini zaj\u0105\u0142 Albani\u0119, Churchill by\u0142 pos\u0142em z tylnych rz\u0119d\u00f3w parlamentu i skupia\u0142 si\u0119 na pisaniu ksi\u0105\u017cek, co stanowi\u0142o wtedy wa\u017cne \u017ar\u00f3d\u0142o dochod\u00f3w. By\u0142a Wielkanoc i Churchill, zawsze prowadz\u0105cy aktywne \u017cycie towarzyskie, go\u015bci\u0142 partyjnego koleg\u0119 i p\u00f3\u017aniejszego premiera Harolda Macmillana. Gdy informacja o akcji W\u0142och dotar\u0142a do rezydencji Churchilla w Chartwell, potrawy \u015bwi\u0105teczne posz\u0142y na bok. Macmillan wspomina\u0142: \u201eZobaczy\u0142em, jak wygl\u0105da praca Winstona. Mapy zosta\u0142y dostarczone, sekretarki wezwane, telefony dzwoni\u0142y z pytaniem, gdzie jest brytyjska marynarka. Zaanga\u017cowany zosta\u0142 ca\u0142y personel, kt\u00f3ry Churchill utrzymywa\u0142 dla swojej pracy pisarskiej”.<\/span><\/p>\n

Macmillan podkre\u015bla\u0142, \u017ce jego gospodarz przecie\u017c nie pe\u0142ni\u0142 \u017cadnego oficjalnego stanowiska. To jednak odr\u00f3\u017cnia m\u0119\u017ca stanu od zwyk\u0142ego politykiera.<\/span><\/p>\n

Oczywi\u015bcie trudno sobie dzi\u015b wyobrazi\u0107, aby zwyk\u0142y pose\u0142 m\u00f3g\u0142 na w\u0142asne potrzeby utrzymywa\u0107 sztab ludzi. Churchill wywodzi\u0142 si\u0119 z elity i pewne rzeczy by\u0142y dla\u0144 \u0142atwiejsze, cho\u0107 trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce wielokrotnie mia\u0142 k\u0142opoty finansowe i widmo bankructwa zagl\u0105da\u0142o mu w oczy. By\u0142 jednak pracowity. Du\u017co czyta\u0142 i du\u017co wiedzia\u0142 o \u015bwiecie \u2013 gdy odwo\u0142ywa\u0142 si\u0119 do staro\u017cytnych autor\u00f3w, nowo\u017cytnych filozof\u00f3w czy historii Europy i \u015bwiata, wiedzia\u0142, o czym m\u00f3wi. Tej wiedzy brak dzisiejszym politykom.<\/span><\/p>\n

Cudownych recept nie ma<\/strong><\/h5>\n

Najnowsza biografia wnuka si\u00f3dmego ksi\u0119cia Marlborough opisuje wszystkie w\u0105tki z jego \u017cycia: szale\u0144cz\u0105 m\u0142odo\u015b\u0107, wojenne przygody, zmiany barw partyjnych, ministerialne funkcje. Wzloty i upadki. To, co zwraca uwag\u0119, to zdolno\u015b\u0107 Churchilla do przekraczania kredowych k\u00f3\u0142. By\u0142 synem imperium, konserwatyst\u0105 przedstawianym przez lewic\u0119 jako typowy imperialista w meloniku i z cygarem w z\u0119bach, ale zawsze by\u0142 otwarty na reformy socjalne, je\u015bli widzia\u0142 w nich racjonalne j\u0105dro. Sam je wprowadza\u0142, gdy zasiada\u0142 w rz\u0105dzie. Zwraca tak\u017ce uwag\u0119 jego przywi\u0105zanie do demokracji parlamentarnej i niech\u0119\u0107 do wszelkich autorytaryzm\u00f3w i totalitaryzm\u00f3w. Rz\u0105dy prawa i swobody obywatelskie by\u0142y dla\u0144 najwi\u0119ksz\u0105 warto\u015bci\u0105, dlatego nigdy nie da\u0142 si\u0119 zwie\u015b\u0107 \u017cadnym cudownym receptom, kt\u00f3re serwowano w tamtej epoce. Trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce w czasach triumfu faszyzmu i komunizmu niewielu by\u0142o takich polityk\u00f3w. Gdy trwa\u0142a wojna w Hiszpanii, m\u00f3wi\u0142 w Izbie Gmin: \u201eNie chodzi o to, czy pot\u0119piamy nazizm, czy komunizm. Chodzi o sprzeciwianie si\u0119 jakiejkolwiek tyranii, szczeg\u00f3lnie o zachowanie indywidualnych praw”.<\/span><\/p>\n

Winston Churchill: Nie ulega\u0107 despotom<\/strong><\/h5>\n

Dzi\u015b najciekawsze wydaj\u0105 si\u0119 rozdzia\u0142y opisuj\u0105ce okres, gdy Europa, chc\u0105c unikn\u0105\u0107 wojny, brn\u0119\u0142a w ni\u0105 krok po kroku. One czyni\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 Niny Smolar bardzo aktualn\u0105 i przydatn\u0105 teraz, gdy zastanawiamy si\u0119 nad przyczynami wojny w Ukrainie i reakcjami \u015bwiata. Oczywi\u015bcie z perspektywy 1939 r. wszystko uk\u0142ada si\u0119 w logiczn\u0105 ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 \u2013 doj\u015bcie Hitlera do w\u0142adzy, wojna w Hiszpanii, zaj\u0119cie Austrii, rozbi\u00f3r Czechos\u0142owacji, pakt Ribbentrop-Mo\u0142otow i napad na Polsk\u0119. \u00d3wcze\u015bni przyw\u00f3dcy, zwolennicy appeasementu, nie byli jasnowidzami, ale zlekcewa\u017cyli ostrze\u017cenia. A przecie\u017c, gdy wa\u017cy\u0142y si\u0119 losy Czechos\u0142owacji w 1938 r., Churchill przekonywa\u0142 w prasie: \u201ePodzia\u0142 Czechos\u0142owacji pod naciskiem Francji<\/a> i Anglii oznacza ca\u0142kowit\u0105 uleg\u0142o\u015b\u0107 zachodnich demokracji wobec nazistowskiego zagro\u017cenia. Nie przyniesie to ani pokoju, ani bezpiecze\u0144stwa dla Francji i Anglii”. Przyk\u0142ad\u00f3w podobnych ostrze\u017ce\u0144 przed uleganiem despotom w nadziei, \u017ce ci w ko\u0144cu si\u0119 nasyc\u0105 i dadz\u0105 spok\u00f3j znajdziemy w ksi\u0105\u017cce Niny Smolar sporo. Przez nie w\u0142a\u015bnie Churchill zyska\u0142 miano pod\u017cegacza wojennego, ale potem to jemu przyznawano racj\u0119 i to on poprowadzi\u0142 Brytyjczyk\u00f3w przez najtrudniejsze lata wojny do zwyci\u0119stwa.<\/span><\/p>\n

Przy czym nie by\u0142 za\u015blepiony, by\u0142 pragmatykiem. Kierowa\u0142 si\u0119 interesem w\u0142asnego kraju, got\u00f3w by\u0142 rozmawia\u0107 z ka\u017cdym, gdy widzia\u0142 w tym sens.<\/span><\/p>\n

Postawa Churchilla w najtrudniejszym dla\u0144 czasie II wojny \u015bwiatowej, gdy Wielka Brytania zdawa\u0142a si\u0119 by\u0107 osamotniona, a na Londyn lecia\u0142y bomby, przywo\u0142uje dzi\u015b na my\u015bl determinacj\u0119 Wo\u0142odymyra Ze\u0142e\u0144skiego.<\/p><\/blockquote>\n

Apele premiera Brytyjczyk\u00f3w o wsparcie s\u0142ane wtedy do USA kojarz\u0105 si\u0119 z wezwaniami o pomoc wychodz\u0105cymi teraz z Kijowa.<\/span><\/p>\n

Brytyjskie niuanse<\/strong><\/h5>\n

Ksi\u0105\u017cka Niny Smolar to ciekawy wyk\u0142ad o Wielkiej Brytanii, jej zwyczajach politycznych. Autorka zna dobrze kraj nad Tamiz\u0105. Dzi\u0119ki podw\u00f3jnej perspektywie \u2013 i polskiej, i brytyjskiej \u2013 t\u0142umaczy polskiemu czytelnikowi wiele rzeczy, kt\u00f3re dla brytyjskich autor\u00f3w s\u0105 tak oczywiste, \u017ce nigdy ich nie wyja\u015bniali, np. pewne niuanse brytyjskiego parlamentaryzmu. Z drugiej strony Nina Smolar ma te\u017c wra\u017cliwo\u015b\u0107 na sprawy polskie i cz\u0119sto je uwypukla, co brytyjskim autorom raczej nie przychodzi\u0142o do g\u0142owy, a dla nas jest wa\u017cne.<\/span><\/p>\n

Niezale\u017cnie od wyspiarskiej specyfiki podziw wci\u0105\u017c budz\u0105 rzeczy, kt\u00f3re w polskim piekie\u0142ku chyba nie s\u0105 mo\u017cliwe. Ot, taki drobiazg pokazuj\u0105cy jako\u015b\u0107 \u00f3wczesnej klasy politycznej \u2013 zaufanie do apolityczno\u015bci urz\u0119dnik\u00f3w i trwa\u0142o\u015b\u0107 instytucji. Gdy Churchill zosta\u0142 premierem w 1940 r., zatrzyma\u0142 przy sobie Johna Colville\u2019a, osobistego sekretarza swego poprzednika. To jeszcze zrozumia\u0142e, bo Neville Chamberlain tak\u017ce by\u0142 premierem z ramienia torys\u00f3w, ale Colville jako osobisty sekretarz pracowa\u0142 potem tak\u017ce dla nast\u0119pcy Churchilla, laburzystowskiego Clementa Attlee, kt\u00f3ry w 1945 r. upokorzy\u0142 Churchilla, odbieraj\u0105c mu fotel premiera.<\/span><\/p>\n

W Polsce to nie do pomy\u015blenia.<\/span><\/p>\n

\n

Churchill. Opowie\u015b\u0107 o przegranym zwyci\u0119zcy
\n<\/b>Nina Smolar
\n<\/b>Wydawnictwo Pozna\u0144skie<\/b><\/em><\/span><\/p>\n

\"NinaNina Smolar, ‘Churchill. Opowie\u015b\u0107 o przegranym zwyci\u0119zcy’<\/span> Wydawnictwo Pozna\u0144skie<\/span><\/em><\/span><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Winston Churchill (Fot. Shutterstock) Co by dzi\u015b zrobi\u0142 Winston Churchill? Andrzej Brzeziecki Jeszcze w latach 20. Winston Churchill pisa\u0142: “Nie ma nic gorszego ni\u017c uleganie przemocy w obawie przed wojn\u0105”, i dodawa\u0142, \u017ce je\u015bli si\u0119 ust\u0105pi si\u0119 raz, to lista \u017c\u0105da\u0144 i upokorze\u0144 nie b\u0119dzie mia\u0142a ko\u0144ca. . Dzi\u015b, gdy na ukrai\u0144skie miasta lec\u0105 pociski, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/94454"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=94454"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/94454\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":94630,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/94454\/revisions\/94630"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=94454"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=94454"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=94454"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}