{"id":94656,"date":"2022-04-22T17:09:25","date_gmt":"2022-04-22T15:09:25","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=94656"},"modified":"2022-04-20T17:51:44","modified_gmt":"2022-04-20T15:51:44","slug":"27-09-73","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=94656","title":{"rendered":"Gdzie si\u0119 podzia\u0142y kobiety?"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Gdzie si\u0119 podzia\u0142y kobiety?<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h5>\n

RABINKA AVI STRAUSBERG
\n<\/strong>Przek\u0142ad: <\/em><\/span>Jola Ro\u017cy\u0142o<\/em>
\n<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

<\/p>\n

HAGADA TO ZBI\u00d3R ANEGDOT O LUDZIACH OPOWIADAJ\u0104CYCH O WYJ\u015aCIU IZRAELIT\u00d3W Z EGIPTU. JEST TO NAJWA\u017bNIEJSZY ELEMENT \u017bYDOWSKIEJ NARRACJI, A MIMO TO KOBIETY NIE POJAWIAJ\u0104 SI\u0118 TUTAJ ANI JAKO BOHATERKI, ANI GAW\u0118DZIARKI. PO PROSTU ICH NIE MA. JE\u015aLI RZECZYWI\u015aCIE TAK JEST, \u017bE \u201eCZ\u0141OWIEK BEZ HISTORII NIE ISTNIEJE\u201d, TO HAGADY NA PESACH OPOWIADAJ\u0104 O WYDARZENIU, W KT\u00d3RYM UDZIA\u0141 KOBIECYCH BOHATEREK JEST ZUPE\u0141NIE NIEISTOTNY. <\/span><\/h4>\n

Hagada na Pesach uczy, \u017ce w ka\u017cdym pokoleniu cz\u0142owiek powinien postrzega\u0107 siebie tak, jak gdyby sam wyszed\u0142 z Egiptu. Spe\u0142niamy to przykazanie mi\u0119dzy innymi poprzez przypominanie co roku historii Exodusu, stanowi\u0105cej centralny punkt Hagady. Pesach to czas, kiedy wsp\u00f3lnie tworzymy nasz\u0105 narracj\u0119. Opowiadaj\u0105c j\u0105 wci\u0105\u017c na nowo, pr\u00f3bujemy znale\u017a\u0107 swoje miejsce w d\u0142ugim \u0142a\u0144cuchu dziej\u00f3w. Nasza historia nie tylko pokazuje, kim jeste\u015bmy naprawd\u0119, ale i kszta\u0142tuje nasz\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107. Podczas jednej z konferencji TED re\u017cyser Shekhar Kapur powiedzia\u0142: \u201eHistorie to my. Jeste\u015b historiami, kt\u00f3re opowiadamy. W tym wszech\u015bwiecie, w tym momencie dziej\u00f3w, zmagaj\u0105c si\u0119 z niewiedz\u0105 na temat tego, czy w og\u00f3le jeste\u015bmy i po co jeste\u015bmy, historie, kt\u00f3re sobie opowiadamy, definiuj\u0105 potencja\u0142 naszego istnienia\u201d.<\/span><\/p>\n

Opowie\u015bci stanowi\u0105 ramy naszej egzystencji. Inspiruj\u0105 do tego, aby\u015bmy spr\u00f3bowali sprosta\u0107 ambitnej narracji, ale te\u017c nakre\u015blaj\u0105 granice naszego \u015bwiata. Dlatego w tym roku, przywo\u0142uj\u0105c t\u0119 najwa\u017cniejsz\u0105 z historii, zwr\u00f3\u0107my uwag\u0119 na to, co m\u00f3wi ona o nas samych.<\/span><\/p>\n

Hagada to zbi\u00f3r anegdot o ludziach opowiadaj\u0105cych o wyj\u015bciu Izraelit\u00f3w z Egiptu. Jest to najwa\u017cniejszy element \u017cydowskiej narracji, a mimo to kobiety nie pojawiaj\u0105 si\u0119 tutaj ani jako bohaterki, ani gaw\u0119dziarki. Po prostu ich nie ma. Kapur m\u00f3wi\u0142 w swoim wyk\u0142adzie: \u201eCz\u0142owiek bez historii nie istnieje\u201d. Je\u015bli rzeczywi\u015bcie tak jest, to Hagady na Pesach opowiadaj\u0105 o wydarzeniu, w kt\u00f3rym udzia\u0142 kobiecych bohaterek jest zupe\u0142nie nieistotny. <\/span><\/p>\n

Nie mo\u017cemy na to pozwoli\u0107. Musimy odda\u0107 kobietom g\u0142os i wskaza\u0107 ich miejsce w historii Exodusu. Cho\u0107 s\u0105 nieobecne w Hagadzie, du\u017co m\u00f3wi si\u0119 o nich w Torze i rabinicznych komentarzach. Moj\u017cesz do\u017cywa dnia, w kt\u00f3rym staje si\u0119 przyw\u00f3dc\u0105 narodu \u017cydowskiego, tylko dzi\u0119ki odwadze swojej matki Jochewed i siostry Miriam (Szemot 2:2-4). C\u00f3rka faraona, wyra\u017anie sprzeciwiaj\u0105c si\u0119 nakazom ojca, ratuje porzucone w wodach Nilu \u017cydowskie dziecko (Szemot 2:5-10). Po\u0142o\u017cne Szifra i Pua, wbrew dekretowi wydanemu przez faraona, nie pozwalaj\u0105 dzieciom umrze\u0107 i zapewniaj\u0105 im odpowiedni\u0105 opiek\u0119 (Szemot 1:15-20). Dlaczego historie Miriam, Jochewed, po\u0142o\u017cnych i c\u00f3rki faraona nie trafi\u0142y do Hagady? Co mo\u017cemy zrobi\u0107, aby odda\u0107 tym kobietom g\u0142os?<\/span><\/p>\n

Pierwszym i najtrudniejszym krokiem do zmiany jest us\u0142yszenie ciszy. \u0141atwo jest czyta\u0107 co roku t\u0119 sam\u0105 Hagad\u0119 (lub inne \u017cydowskie teksty), nie zdaj\u0105c sobie sprawy z tego, \u017ce wymazano z nich bohaterki. Trzeba si\u0119 naprawd\u0119 postara\u0107, \u017ceby zauwa\u017cy\u0107 t\u0119 nieobecno\u015b\u0107. P\u00f3\u017aniej przychodzi czas na opowiedzenie ich historii. M\u00f3j ulubiony werset opisuj\u0105cy rol\u0119 kobiet w wyj\u015bciu ludu Izraela z Egiptu pochodzi z traktatu Sota<\/i> w Talmudzie Babilo\u0144skim i brzmi: \u201ePrzez zas\u0142ugi prawych kobiet z tego pokolenia nar\u00f3d \u017cydowski zosta\u0142 uratowany z Egiptu\u201d (11b).<\/span><\/p>\n

Zaraz zaraz. W Hagadzie nie wspomina si\u0119 w og\u00f3le o kobietach, a oto rabi Awira, autor komentarza, przypisuje im odkupienie ca\u0142ego narodu \u017cydowskiego? W jaki spos\u00f3b kobiety przyczyni\u0142y si\u0119 do tego, \u017ce B\u00f3g wyci\u0105gn\u0105\u0142 ku Izraelitom zbawienn\u0105 d\u0142o\u0144? W kolejnym fragmencie Awira wyja\u015bnia, \u017ce w owym czasie Hebrajczycy ka\u017cdego dnia wracali do domu za\u0142amani i wyczerpani ci\u0119\u017ck\u0105 niewolnicz\u0105 prac\u0105. Wydawa\u0142oby si\u0119, \u017ce w takiej sytuacji nie ma miejsca na snucie wizji o przysz\u0142ych pokoleniach \u2013 trzeba my\u015ble\u0107 o tym, jak przetrwa\u0107 ka\u017cdy kolejny dzie\u0144. Kobiety potrafi\u0142y jednak spojrze\u0107 w przysz\u0142o\u015b\u0107. Codziennie chodzi\u0142y nad rzek\u0119 i wraca\u0142y z dzbanami wype\u0142nionymi wod\u0105 i rybami. Po powrocie stawia\u0142y na ogniu dwa naczynia \u2013 w jednym grza\u0142y wod\u0119, a w drugim przyrz\u0105dza\u0142y ryby. Nast\u0119pnie k\u0105pa\u0142y swoich m\u0119\u017c\u00f3w, naciera\u0142y ich olejkami i karmi\u0142y. Dzi\u0119ki tym pe\u0142nym mi\u0142o\u015bci praktykom m\u0119\u017cowie kochali si\u0119 ze swoimi \u017conami, a te zachodzi\u0142y w ci\u0105\u017c\u0119. Gdy nadchodzi\u0142 czas porodu, te silne kobiety sz\u0142y pod jab\u0142o\u0144, a \u015awi\u0119ty B\u0142ogos\u0142awiony posy\u0142a\u0142 im anio\u0142a pe\u0142ni\u0105cego funkcj\u0119 po\u0142o\u017cnej. Dzieci, kt\u00f3re rodzi\u0142y si\u0119 z tych zwi\u0105zk\u00f3w, by\u0142y silne jak ich rodzice. Gdy dowiedzieli si\u0119 o tym Egipcjanie, postanowili zabi\u0107 ka\u017cde narodzone pod jab\u0142oni\u0105 niemowl\u0119. Ziemia jednak rozst\u0119powa\u0142a si\u0119 i poch\u0142ania\u0142a noworodki, aby uchroni\u0107 je przed niebezpiecze\u0144stwem. Gdy zagro\u017cenie mija\u0142o, ziemia zn\u00f3w si\u0119 otwiera\u0142a, a dzieci wychodzi\u0142y z niej jak \u017ad\u017ab\u0142a trawy, dorasta\u0142y i wraca\u0142y do domu niczym stada owiec \u2013 zdrowe i liczne.<\/span><\/p>\n

Midraszowa interpretacja rabiego Awiry nie tylko przypisuje kobietom ocalenie ca\u0142ego pokolenia \u017byd\u00f3w, ale te\u017c przedstawia je jako silne i niezale\u017cne. S\u0105 w stanie znale\u017a\u0107 nadziej\u0119 i podj\u0105\u0107 dzia\u0142ania w momencie, w kt\u00f3rym inni za\u0142amuj\u0105 r\u0119ce. S\u0105 opiekunkami, po\u0142o\u017cnymi, niezwykle istotnymi bohaterkami, kt\u00f3re same pisz\u0105 histori\u0119 swojego wybawienia. Tak jak Miriam i Jochewed znajduj\u0105 spos\u00f3b, aby przechytrzy\u0107 faraona i uratowa\u0107 Moj\u017cesza, tak Izraelitki dzi\u0119ki swej pracy daj\u0105 pocz\u0105tek nowemu pokoleniu, kt\u00f3re wy\u0142ania si\u0119 z ziemi jak trawy na polach. Szifra i Pua nie podporz\u0105dkowuj\u0105 si\u0119 woli faraona i w\u0142asnymi r\u0119kami pomagaj\u0105 przyj\u015b\u0107 na \u015bwiat dzieciom. Podobnie Izraelitki rodz\u0105 dzieci pod jab\u0142oni\u0105.<\/span><\/p>\n

Wszystko to \u2013 przetrwanie narodu, podtrzymanie nadziei i si\u0142y \u2013 dzi\u0119ki kobietom, kt\u00f3re mimo przera\u017caj\u0105cych okoliczno\u015bci by\u0142y w stanie spojrze\u0107 w przysz\u0142o\u015b\u0107. Talmud i \u017ar\u00f3d\u0142a rabiniczne pe\u0142ne s\u0105 opowie\u015bci o sile, wytrzyma\u0142o\u015bci i zbawiennej mocy kobiet. Nauka rabiego Awiry jest tylko jednym z przyk\u0142ad\u00f3w. Poniewa\u017c autorzy Hagady nie uznali za stosowne, aby uczyni\u0107 te historie cz\u0119\u015bci\u0105 narracji, to na nas spoczywa obowi\u0105zek zapewnienia bohaterkom odpowiedniego miejsca w \u015bwi\u0105tecznej opowie\u015bci. Dr Judith Plaskow pisa\u0142a: \u201ePotrzeba feministycznego judaizmu zaczyna si\u0119 od s\u0142uchania ciszy; od zauwa\u017cenia nieobecno\u015bci kobiet i wykluczenia ich do\u015bwiadczenia z opisu si\u0142 kszta\u0142tuj\u0105cych \u017cydowsk\u0105 tradycj\u0119\u201d. Spr\u00f3bujmy wi\u0119c ws\u0142ucha\u0107 si\u0119 w t\u0119 cisz\u0119 w naszych Hagadach. P\u00f3\u017aniej musimy ju\u017c tylko troch\u0119 poszpera\u0107 w Torze i midraszach, aby odkry\u0107 ukryte tam bogactwo kobiecego do\u015bwiadczenia. Niech w tym roku historie i g\u0142osy biblijnych kobiet wybrzmi\u0105 przy sederowym stole. <\/span><\/p>\n

Pesach to czas kreatywnych poszukiwa\u0144. Opr\u00f3cz czytanej co roku Hagady mo\u017cemy znale\u017a\u0107 wiele r\u00f3\u017cnych hagadot<\/i>, kt\u00f3re pozwol\u0105 nam podkre\u015bli\u0107 mniej oczywiste elementy historii wyj\u015bcia z Egiptu. Je\u015bli nie mo\u017cemy znale\u017a\u0107 Hagady, kt\u00f3ra spe\u0142ni nasze oczekiwania, stw\u00f3rzmy w\u0142asn\u0105 \u2013 tak\u0105, kt\u00f3ra stawia wa\u017cne dla nas pytania. Wystarczy, \u017ce po\u0142o\u017cymy na sederowym talerzu pomara\u0144cz\u0119[1]<\/sup><\/a> \u2013 symbol integracji z mniejszo\u015bciami seksualnymi \u2013 albo przygotujemy mocn\u0105 herbat\u0105 \u2013 symbol si\u0142y kobiet w Egipcie[2]<\/sup><\/a>. Obok kielicha Eliasza postawmy kielich Miriam, \u015bwi\u0119tuj\u0105c tym samym jej odwag\u0119 w dniu, w kt\u00f3rym uratowa\u0142a brata, i kiedy swoj\u0105 pie\u015bni\u0105 przeprowadzi\u0142a Izraelitki przez Morze Czerwone[3]<\/sup><\/a>. Najwa\u017cniejsze jednak, aby przywr\u00f3ci\u0107 kobietom ich miejsce w historii wyj\u015bcia z Egiptu. Przypominaj\u0105c sobie w tym roku histori\u0119 niewoli i wyprowadzenia z niej Izraelit\u00f3w Bosk\u0105 r\u0119k\u0105, w\u0142\u0105czmy do naszej opowie\u015bci midrasz rabiego Awiry albo wsp\u00f3\u0142czesne midrasze pisane przez kobiety. Je\u015bli rzeczywi\u015bcie jeste\u015bmy historiami, kt\u00f3re opowiadamy, zastan\u00f3wmy si\u0119 podczas Pesach, jakimi lud\u017ami chcemy by\u0107. <\/span>
\n<\/em><\/p>\n

\n
PRZEKA\u017b DAROWIZN\u0118<\/span>
\n<\/a><\/h5>\n
\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Gdzie si\u0119 podzia\u0142y kobiety? RABINKA AVI STRAUSBERG Przek\u0142ad: Jola Ro\u017cy\u0142o HAGADA TO ZBI\u00d3R ANEGDOT O LUDZIACH OPOWIADAJ\u0104CYCH O WYJ\u015aCIU IZRAELIT\u00d3W Z EGIPTU. JEST TO NAJWA\u017bNIEJSZY ELEMENT \u017bYDOWSKIEJ NARRACJI, A MIMO TO KOBIETY NIE POJAWIAJ\u0104 SI\u0118 TUTAJ ANI JAKO BOHATERKI, ANI GAW\u0118DZIARKI. PO PROSTU ICH NIE MA. JE\u015aLI RZECZYWI\u015aCIE TAK JEST, \u017bE \u201eCZ\u0141OWIEK BEZ HISTORII NIE […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/94656"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=94656"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/94656\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":94688,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/94656\/revisions\/94688"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=94656"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=94656"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=94656"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}