![](\"https:\/\/kulturaliberalna.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/Europa_przeciwko_Zydom_okladka.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
![\"\"](\"http:\/\/www.reunion68.com\/Biuletyn\/img\/k-liberalna.png\")
<\/a>\u017bydzi, czyli urz\u0119dowy Obcy. Recenzja ksi\u0105\u017cki \u201eEuropa przeciwko \u017bydom\u201d G\u00f6tza Aly\u2019ego [Aneks historyczny]<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\nLech M. Nijakowski<\/strong><\/span><\/p>\n G\u00f6tz Aly, niemiecki historyk i dziennikarz, napisa\u0142 wiele fundamentalnych prac naukowych. Jest autorem licznych ksi\u0105\u017cek na temat narodowego socjalizmu i ludob\u00f3jstwa \u017byd\u00f3w, mi\u0119dzy innymi klasycznego ju\u017c \u201ePa\u0144stwa Hitlera\u201d [1], kt\u00f3re wysz\u0142o kilka lat temu po polsku. A teraz nak\u0142adem wydawnictwa Filtry ukaza\u0142a si\u0119 w Polsce jego \u201eEuropa przeciwko \u017bydom 1880\u20131945\u201d.<\/span><\/p>\n Kolejna ksi\u0105\u017cka o \u017bydach? Takie pytanie rezonuje mi w g\u0142owie. I pewnie przyjdzie na my\u015bl wielu czytelnikom tej recenzji. Nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce na temat historii \u017byd\u00f3w, zw\u0142aszcza w Europie, i Szoa wysz\u0142o ju\u017c wiele prac, zar\u00f3wno polskich, jak i zagranicznych autor\u00f3w. M\u00f3wi si\u0119 nawet o \u201epolskiej szkole historyk\u00f3w Holocaustu\u201d. Nadal jednak nie opisano wielu wymiar\u00f3w kszta\u0142towania dystansu do \u017byd\u00f3w. Obecnie mo\u017cna by\u0107 oburzonym skal\u0105 dyskryminowania \u017byd\u00f3w \u2013 czasy si\u0119 zmieni\u0142y i dzi\u015b o pewnych rozwi\u0105zaniach nie m\u00f3wimy publicznie. Ale nadal, mimo istnienia suwerennego pa\u0144stwa \u017cydowskiego, pokutuje tradycyjny antysemityzm, kt\u00f3ry po Zag\u0142adzie jest haniebnym refleksem dawnej wrogo\u015bci.<\/span><\/p>\n Recenzowana ksi\u0105\u017cka \u2013 bardzo dobra, zaznaczam to ju\u017c w tym miejscu \u2013 zajmuje si\u0119 okresem mi\u0119dzy 1880 a 1945 rokiem. Jego schy\u0142ek jest oczywisty \u2013 to formalny koniec drugiej wojny \u015bwiatowej. Pocz\u0105tek zwi\u0105zany jest za\u015b z wprowadzaniem ostrego prawa anty\u017cydowskiego w r\u00f3\u017cnych krajach Europy. W Niemczech w 1880 roku pojawi\u0142 si\u0119 nowy termin \u2013 \u201eantysemityzm\u201d. A w odpowiedzi na rosn\u0105cy nacjonalizm powsta\u0142 ruch syjonistyczny. Te i inne wydarzenia decyduj\u0105 zatem o pocz\u0105tku narracji.<\/span><\/p>\n Ksi\u0105\u017cka sk\u0142ada si\u0119 z dziewi\u0119ciu rozdzia\u0142\u00f3w i wst\u0119pu. M\u00f3wi zar\u00f3wno o rzeczach szeroko znanych, jak i rozpoznawanych tylko przez specjalist\u00f3w. Autor pyta o przyczyny rozkwitu antysemityzmu w Europie ko\u0144ca XIX i pocz\u0105tku XX wieku. Pokazane zostaje to, jak w r\u00f3\u017cnych krajach tradycyjny antyjudaizm (postawa motywowana wrogo\u015bci\u0105 do religii) zosta\u0142 w analizowanym okresie przekszta\u0142cony w nowoczesny antysemityzm, zwi\u0105zany z ruchami spo\u0142ecznymi i identyfikacjami politycznymi. Autor korzysta z drukowanych \u017ar\u00f3de\u0142 z epoki, polemik i wspomnie\u0144.<\/span><\/p>\n Uwaga Autora nie rozk\u0142ada si\u0119 r\u00f3wnomiernie na wszystkie kraje europejskie. Wyja\u015bnia to tym, \u017ce oko\u0142o 85 procent spo\u015br\u00f3d zamordowanych w czasie drugiej wojny \u015bwiatowej \u017byd\u00f3w pochodzi\u0142o z Polski, Rosji, Rumunii, W\u0119gier i pa\u0144stw ba\u0142tyckich. Dlatego te\u017c g\u0142\u00f3wnie charakteryzuje te rejony Europy, co nie mo\u017ce nas specjalnie dziwi\u0107.<\/span><\/p>\n Przez dekady opis relacji \u017byd\u00f3w i innych narod\u00f3w nie by\u0142 rzetelny. Przek\u0142amany obraz \u015bwiata przetrwa\u0142 do lat osiemdziesi\u0105tych XX wieku. Zmiana nadesz\u0142a dopiero po zako\u0144czeniu \u201ezimnej wojny\u201d. Jednak w wielu miastach niepami\u0119tanie o przesz\u0142o\u015bci jest nadal regu\u0142\u0105. Autor przywo\u0142uje przyk\u0142ad Poznania, gdzie do 2011 roku kryta p\u0142ywalnia funkcjonowa\u0142a w Nowej Synagodze. Moim zdaniem, w Polsce \u2013 kt\u00f3ra nie chce si\u0119 przyzna\u0107 do wielu zbrodni \u2013 dobrze wida\u0107, jak \u0142atwo prawd\u0119 sk\u0142ada si\u0119 na o\u0142tarzu narodowych mit\u00f3w.<\/span><\/p>\n Ksi\u0105\u017cka Aly\u2019ego jest przede wszystkim wstrz\u0105saj\u0105cym opisem anty\u017cydowskiej przemocy. Zar\u00f3wno tradycyjnej, kt\u00f3ra ko\u0144czy\u0142a si\u0119 pogromami i masakrami, jak i nowoczesnej, kt\u00f3ra doprowadzi\u0142a do ludob\u00f3jstwa \u017byd\u00f3w. Wstrz\u0105saj\u0105ce jest to, \u017ce przemoc opisana w tej ksi\u0105\u017cce by\u0142a powszechna \u2013 dotyczy\u0142a r\u00f3\u017cnych warstw i zawod\u00f3w i ma\u0142o kogo pozostawia\u0142a poza swoj\u0105 grawitacj\u0105. Nazi\u015bci i inni zbrodniarze odpowiedzieli na potrzeby ludzi, kt\u00f3rzy domagali si\u0119 mordu i redystrybucji d\u00f3br. Wspomaga\u0142y to przekonanie teorie spiskowe, kt\u00f3re s\u0105 w ksi\u0105\u017cce dobrze opisane. Europa przez lata dyskryminacji i zbrodni wychowa\u0142a wielu morderc\u00f3w, kt\u00f3rzy dojrzeli do eksterminacji. Albo mordowania w\u0142asnymi r\u0119kami, albo odwracania wzroku i przydatnej oboj\u0119tno\u015bci.<\/span><\/p>\n \u201eEuropa przeciwko \u017bydom\u2026\u201d pokazuje r\u00f3\u017cne rozwi\u0105zania narodowe, uderza powszechno\u015b\u0107 nienawi\u015bci do \u017byd\u00f3w. \u201eMiliony Europejczyk\u00f3w \u017cyczy\u0142y sobie znikni\u0119cia \u017byd\u00f3w, milcza\u0142y podczas wyw\u00f3zek i czerpa\u0142y zyski z tego, co zosta\u0142o po wymordowanych\u201d [s. 38] \u2013 napisa\u0142 Autor, pisz\u0105c o 1945 roku. Ale zdanie to mo\u017cna uog\u00f3lni\u0107 na ca\u0142y opisywany okres. Niemieckie ludob\u00f3jstwo \u2013 w kt\u00f3rym bra\u0142y udzia\u0142 liczne europejskie narody \u2013 nie narusza ci\u0105g\u0142o\u015bci niemieckiej i europejskiej historii. Anty\u017cydowska przemoc to nie epizod do opisania, ale kluczowa sk\u0142adowa europejskiej to\u017csamo\u015bci. Tylko dzi\u0119ki temu mo\u017cemy si\u0119gn\u0105\u0107 po historyczn\u0105 prawd\u0119 i spr\u00f3bowa\u0107 opisa\u0107 marginalizowany rdze\u0144 naszej nienawi\u015bci. Autor umiej\u0119tnie \u0142\u0105czy d\u0105\u017cenia wolno\u015bciowe ludzi z anty\u017cydowsk\u0105 przemoc\u0105. Tym samym motywacja sprawc\u00f3w jest z\u0142o\u017cona, nie ogranicza si\u0119 do fanatyzmu. Antysemityzm w r\u00f3\u017cnych krajach stanowi\u0142 osnow\u0119 wielu ruch\u00f3w, cho\u0107 cz\u0119sto skrywa\u0142 si\u0119 przed oczami \u015bwiadk\u00f3w.<\/span><\/p>\n W ksi\u0105\u017cce szczeg\u00f3\u0142owo opisane s\u0105 wybrane pogromy (na przyk\u0142ad w Kiszyniowie w 1903 roku czy we Lwowie w 1918 roku), a Aly pokazuje nie tylko etiologi\u0119 przemocy, ale tak\u017ce narodowe mity, kt\u00f3re by\u0142y wykorzystywane do r\u00f3\u017cnych cel\u00f3w (Peter Glick pokaza\u0142, \u017ce nawet mechanizm koz\u0142a ofiarnego mo\u017ce opiera\u0107 si\u0119 na pozytywnej ideologii, wzmacniaj\u0105cej grup\u0119 [2]). Autor rozwija \u201esocjologi\u0119 pogrom\u00f3w\u201d [s. 197], kt\u00f3ra pokazuje jego naukowy profil i mo\u017ce zainteresowa\u0107 czytelnik\u00f3w. Szczeg\u00f3lnie wstrz\u0105saj\u0105ce s\u0105 pogromy po drugiej wojnie \u015bwiatowej. Wcze\u015bniejsze pr\u00f3bujemy t\u0142umaczy\u0107, pokazuj\u0105c ideologiczne zaczadzenie sprawc\u00f3w, co oczywi\u015bcie jest operacj\u0105 bardzo w\u0105tpliw\u0105, ale ratuj\u0105c\u0105 nasz\u0105 pami\u0119\u0107. W tym kontek\u015bcie pojawia si\u0119 ponownie Polska i pogrom w Kielcach czy Krakowie.<\/span><\/p>\n Ten powszechny udzia\u0142 ludzi w grabieniu i mordowaniu \u017byd\u00f3w nak\u0142ada dzi\u015b na ich potomk\u00f3w szczeg\u00f3lne moralne zobowi\u0105zania. Nadal jednak w Polsce powtarzane s\u0105 anty\u017cydowskie has\u0142a, nadal oczernianie \u017byd\u00f3w s\u0142u\u017cy mobilizacji Europejczyk\u00f3w do r\u00f3\u017cnych cel\u00f3w. Ma\u0142o kt\u00f3ry nar\u00f3d sta\u0142 si\u0119 tak wa\u017cnym zwornikiem europejskich uprzedze\u0144 i tym samym to\u017csamo\u015bci. \u017byjemy w d\u0142ugim cieniu anty\u017cydowskiej dyskryminacji i przemocy.<\/p>\n <\/span><\/p>\n Ksi\u0105\u017cka jest tak\u017ce traktatem o polityce historycznej, cho\u0107 to drugoplanowy temat. W wielu miejscach Autor wspomina o przemilczeniach i zapominaniu o \u017cydowskim cierpieniu. To, jak spo\u0142ecze\u0144stwa zapominaj\u0105, mo\u017ce by\u0107 opisane przez socjologa, gdy\u017c podlega warunkom spo\u0142ecznym, jak pami\u0119\u0107 zbiorowa. Bez w\u0105tpienia winien temu jest mi\u0119dzy innymi wielki rabunek, o kt\u00f3rym pisze Aly. Ludzie bardzo niech\u0119tnie wydawali po drugiej wojnie \u015bwiatowej \u017cydowskie mienie, znajduj\u0105c dla swego post\u0119powania r\u00f3\u017cne uzasadnienia. Czasami by\u0142o to zwyk\u0142e k\u0142amstwo. Z pewno\u015bci\u0105 jednak strategie te prze\u0142o\u017cy\u0142y si\u0119 to na powik\u0142an\u0105 polityk\u0119 pami\u0119ci.<\/span><\/p>\n Autor przygl\u0105da si\u0119 post\u0119powaniu z \u017cydowskim dziedzictwem w r\u00f3\u017cnych krajach, opisuje niszczenie cmentarzy. Nie ma tu prostych racji, pokazane s\u0105 z\u0142o\u017cone postawy, motywy i r\u00f3\u017cne okoliczno\u015bci. Jednak Autor sk\u0142onny jest podkre\u015bla\u0107 nienawi\u015b\u0107 do \u017byd\u00f3w, kt\u00f3ra uzasadnia\u0142a masow\u0105 kradzie\u017c i niszczenie znak\u00f3w pami\u0119ci \u017cydowskiej.<\/span><\/p>\n Co wa\u017cne, Autor nie powiela mit\u00f3w, kt\u00f3re wspiera\u0142yby jego lewicow\u0105 narracj\u0119 to\u017csamo\u015bciow\u0105. Krytycznie odnosi si\u0119 chocia\u017cby do przemian w Rosji, pokazuj\u0105c, jak anty\u017cydowska przemoc uruchamiana by\u0142a przez bolszewik\u00f3w i s\u0142u\u017cy\u0142a ich politycznym celom. \u201eZa zas\u0142on\u0105 socjalistycznej r\u00f3wno\u015bci kwit\u0142 ludowy antysemityzm\u201d [s. 271] \u2013 podkre\u015bla Aly, kt\u00f3ry pokazuje, jak rodzi\u0142 si\u0119 socjalistyczny antysemityzm.<\/span><\/p>\n Wielu Europejczyk\u00f3w nie chce dzi\u015b dyskutowa\u0107 o anty\u017cydowskiej przemocy. A jak pokazuje recenzowana ksi\u0105\u017cka, by\u0142a to istotna sk\u0142adowa ruch\u00f3w emancypacji spo\u0142ecznej i narodowego wyzwolenia (na przyk\u0142ad we Francji). Dotyczy to tak\u017ce polskich debat, w kt\u00f3rych nie podj\u0119to wielu wa\u017cnych temat\u00f3w [3].<\/span><\/p>\n \u201eEuropa przeciwko \u017bydom\u2026\u201d porusza wiele interesuj\u0105cych zagadnie\u0144, kt\u00f3re historykom s\u0105 dobrze znane, ale z pewno\u015bci\u0105 powinna si\u0119 z nimi zapozna\u0107 szeroka publiczno\u015b\u0107. Zw\u0142aszcza \u017ce lubimy w Polsce dyskutowa\u0107 o historii i kondycji moralnej \u017byd\u00f3w. Czas wi\u0119c najwy\u017cszy, aby kompetencja polskich dyskutant\u00f3w by\u0142a wy\u017csza.<\/span><\/p>\n Recenzowana ksi\u0105\u017cka powinna zainteresowa\u0107 zar\u00f3wno laik\u00f3w, jak i specjalist\u00f3w, przede wszystkim ze wzgl\u0119du na interpretacj\u0119 przesz\u0142o\u015bci. Dla jednych b\u0119dzie to popularny wyk\u0142ad o historii europejskich \u017byd\u00f3w (tematowi temu mo\u017cna po\u015bwi\u0119ci\u0107 wielotomowe wydawnictwa), dla innych kolejna interpretacja trudnej przesz\u0142o\u015bci. Nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce nadal jej nie przepracowali\u015bmy i mamy moralny obowi\u0105zek, aby czyta\u0107 i dyskutowa\u0107 o \u017cydowskim cierpieniu, kt\u00f3re by\u0142o przez lata cen\u0105 europejskiej to\u017csamo\u015bci.<\/span><\/p>\n Przypisy:<\/b><\/span><\/em><\/p>\n [1] G\u00f6tz Aly, \u201ePa\u0144stwo Hitlera\u201d, prze\u0142. Wojciech \u0141yga\u015b, Wydawnictwo Oficyna Wydawnicza Finna, Rotmanka 2014.<\/span><\/em> Ksi\u0105\u017cka:<\/b><\/span><\/em><\/p>\n G\u00f6tz Aly, \u201eEuropa przeciwko \u017bydom 1880\u20131945\u201d, prze\u0142. Joanna Czudec, Wydawnictwo Filtry, Warszawa 2021.<\/span><\/em><\/p>\n Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em> \u017bydzi, czyli urz\u0119dowy Obcy. Recenzja ksi\u0105\u017cki \u201eEuropa przeciwko \u017bydom\u201d G\u00f6tza Aly\u2019ego [Aneks historyczny] Lech M. Nijakowski \u017bydzi byli w Europie tradycyjnie obcym konstytutywnym, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 osnow\u0105 kultur narodowych. Ksi\u0105\u017cka wybitnego historyka wprowadza nas w histori\u0119 dyskryminowania i zabijania \u017byd\u00f3w. To wstrz\u0105saj\u0105cy opis ograniczania praw, pogrom\u00f3w i eksterminacji. To obowi\u0105zkowa lektura, zw\u0142aszcza dla tych, kt\u00f3rzy […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/94729"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=94729"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/94729\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":94741,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/94729\/revisions\/94741"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=94729"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=94729"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=94729"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n\u017bydzi byli w Europie tradycyjnie obcym konstytutywnym, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 osnow\u0105 kultur narodowych. Ksi\u0105\u017cka wybitnego historyka wprowadza nas w histori\u0119 dyskryminowania i zabijania \u017byd\u00f3w. To wstrz\u0105saj\u0105cy opis ograniczania praw, pogrom\u00f3w i eksterminacji. To obowi\u0105zkowa lektura, zw\u0142aszcza dla tych, kt\u00f3rzy m\u00f3wi\u0105, \u017ce o \u017bydach pisze si\u0119 dzi\u015b zbyt wiele.<\/span><\/div>\nAnty\u017cydowska przemoc<\/b><\/h5>\n
\nWypierana pami\u0119\u0107<\/b><\/p>\n
\n
\n[2] Peter Glick, \u201eJagni\u0119ta ofiarne w wilczym przebraniu. Zawistne uprzedzenia, ideologia i czynienie z \u017byd\u00f3w koz\u0142\u00f3w ofiarnych\u201d, prze\u0142. Anna Czarna [w:] Leonard S. Newman, Ralph Erber (red.), \u201eZrozumie\u0107 Zag\u0142ad\u0119. Spo\u0142eczna psychologia Holokaustu\u201d, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2009, s. 103\u2013130.<\/span><\/em>
\n[3] Michael C. Steinlauf, \u201ePami\u0119\u0107 nieprzyswojona. Polska pami\u0119\u0107 Zag\u0142ady\u201d, t\u0142um. Agata Tomaszewska, Wydawnictwo Cyklady, Warszawa 2001.<\/span><\/em><\/p>\n
\n
\n\n\n\n
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"