{"id":94883,"date":"2022-05-15T17:09:39","date_gmt":"2022-05-15T15:09:39","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=94883"},"modified":"2022-05-06T08:11:28","modified_gmt":"2022-05-06T06:11:28","slug":"06-09-67","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=94883","title":{"rendered":"Niemcy pstrykaj\u0105 fotki. Unikatowe zdj\u0119cia z getta"},"content":{"rendered":"

Fragment ok\u0142adki ksi\u0105\u017cki: Ian Baxter ‘Getta w okupowanej Polsce. Rzadkie fotografie z archiw\u00f3w wojennych’, t\u0142um. Fabian Tryl (Wydawnictwo Naukowe PWN)<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>Niemcy pstrykaj\u0105 fotki. Unikatowe zdj\u0119cia z getta<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h5>\n

Joanna Bana\u015b<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Stan\u0105\u0142 blisko, mo\u017ce metr od jej st\u00f3p. Skadrowa\u0142, nacisn\u0105\u0142 migawk\u0119. Szczup\u0142e \u0142ydki, wiotkie uda osoby, kt\u00f3ra gwa\u0142townie schud\u0142a. P\u0142aszcz okrywa cia\u0142o, twarzy na zdj\u0119ciu nie wida\u0107. Czy dlatego, \u017ce by\u0142oby to zbyt okrutne, czy po prostu zniszczy\u0142aby \u015bwietn\u0105 kompozycj\u0119?<\/strong><\/span>
\n.<\/h4>\n

19 wrze\u015bnia 1941 r. sier\u017cant Heinrich sko\u0144czy\u0142 43 lata. Z okazji urodzin dosta\u0142 przepustk\u0119. Ze swoim znakomity aparatem wszed\u0142 na teren warszawskiego getta. Na jego widok \u017bydzi zdejmowali czapki. Zu\u017cy\u0142 kilka rolek filmu.<\/span><\/p>\n

W ksi\u0105\u017cce Iana Baxtera \u201eGetta w okupowanej Polsce” znalaz\u0142o si\u0119 tak\u017ce wykonane przez J\u00f6sta zdj\u0119cie cia\u0142a le\u017c\u0105cego u podn\u00f3\u017ca schod\u00f3w. Zn\u00f3w \u015bwietny kadr.<\/span><\/p>\n

Co my\u015bla\u0142, gdy tak umiej\u0119tnie fotografowa\u0142 na ulicach cia\u0142a martwych i umieraj\u0105cych \u017byd\u00f3w? Opisy, kt\u00f3rymi opatrzy\u0142 poszczeg\u00f3lne zdj\u0119cia, \u015bwiadcz\u0105 o tym, \u017ce patrzy\u0142 na nich bez emocji. A jednak g\u0142\u0119boko schowa\u0142 te klisze na wiele lat. Dopiero w 1982 r. przekaza\u0142 140 zdj\u0119\u0107 reporterowi \u201eSterna” G\u00fcntherowi Schwarbergowi, kt\u00f3ry doprowadzi\u0142 do ich wydania w formie ksi\u0105\u017ckowej.<\/span><\/p>\n

Stacjonuj\u0105cy w Warszawie w 1941 r. radiooperator Willy Georg, w\u00f3wczas 30-letni, pstryka\u0142 pami\u0105tkowe fotki sobie i kolegom z oddzia\u0142u. Jego oficer wys\u0142a\u0142 go na teren getta, by fotografowa\u0142 wszystko, co zobaczy. I tak zrobi\u0142. \u017bandarmi kazali mu wprawdzie wyj\u0105\u0107 film z aparatu, ale nie sprawdzili kieszeni. Mia\u0142 w nich cztery ju\u017c na\u015bwietlone klisze. Ksi\u0105\u017ck\u0119 zawieraj\u0105c\u0105 te fotografie opracowan\u0105 przez Rafaela Scharfa opublikowa\u0142 dopiero p\u00f3\u0142 wieku p\u00f3\u017aniej.<\/span><\/p>\n

Zdj\u0119cia J\u00f6sta i Georga wykorzysta\u0142 w swojej ksi\u0105\u017cce-albumie o gettach na ziemiach polskich Ian Baxter, brytyjski historyk wojskowo\u015bci, autor kilkudziesi\u0119ciu ksi\u0105\u017cek po\u015bwi\u0119conych III Rzeszy, m.in. o powstaniu warszawskim i obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau. \u201eGetta w okupowanej Polsce” skonstruowa\u0142 wed\u0142ug klasycznego schematu: t\u0142o historyczne, \u017cycie codzienne w getcie, likwidacja, powstanie w getcie warszawskim, opis gett na ziemiach polskich. Ale najwa\u017cniejsze oczywi\u015bcie s\u0105 zdj\u0119cia, kt\u00f3re ka\u017c\u0105 nam nie zapomnie\u0107 o tych, kt\u00f3rzy w tej opowie\u015bci s\u0105 najwa\u017cniejsi. O oczach starego \u017byda w czapce z g\u0142ow\u0105 owini\u0119t\u0105 szalikiem. O buzi przedwcze\u015bnie postarza\u0142ego dziecka \u015bpi\u0105cego na chodniku z g\u0142ow\u0105 na kraw\u0119\u017cniku. O niezwykle szykownej kobiecie na ulicy warszawskiego getta, kt\u00f3ra wygl\u0105da, jakby \u015bwiat dooko\u0142a w og\u00f3le jej nie dotyczy\u0142.<\/span><\/p>\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 fotografii, g\u0142\u00f3wnie pochodz\u0105cych ze zbior\u00f3w Ameryka\u0144skiego Muzeum Pami\u0119ci Holokaustu (USHMM) oraz National Archives and Records Administration (NARA), pokazuje gettow\u0105 codzienno\u015b\u0107 \u2013 kolejki po wod\u0119, po jedzenie, kontrole na ulicach, handel na targowiskach. Potem pojawiaj\u0105 si\u0119 ludzie le\u017c\u0105cy na ulicach i wpychani do poci\u0105g\u00f3w w jedn\u0105 stron\u0119. Furmanki, na kt\u00f3rych \u017bydzi wwozili do getta ca\u0142y dobytek, zast\u0119puj\u0105 porzucone na chodniku walizki tych, kt\u00f3rym rzeczy ju\u017c si\u0119 nie przydadz\u0105.<\/span><\/p>\n

I wreszcie, jak cios w twarz: z najwy\u017cszego pi\u0119tra pal\u0105cej si\u0119 kamienicy wyskakuje kilkuosobowa rodzina, kt\u00f3ra nie mia\u0142a ju\u017c dok\u0105d uciec. \u017bo\u0142nierze w czarnych mundurach dobijaj\u0105 dwoje przera\u017conych dzieci siedz\u0105cych w\u015br\u00f3d mn\u00f3stwa nagich, martwych cia\u0142. Na szubienicy wisz\u0105 cia\u0142a cz\u0142onk\u00f3w lwowskiego Judenratu.<\/span><\/p>\n

A w mi\u0119dzyczasie obserwujemy szefa administracji \u0142\u00f3dzkiego getta Hansa Biebowa, starannie ostrzy\u017conego, elegancko ubranego, wyra\u017anie zadowolonego z siebie, tak\u017ce gdy udaje, \u017ce nie pozuje do zdj\u0119cia. I wyprostowanego jak struna SS-Gruppenf\u00fchrera J\u00fcrgena Stroopa w wianuszku podkomendnych podczas pacyfikacji warszawskiego getta. Ich te\u017c powinni\u015bmy pami\u0119ta\u0107.<\/span><\/p>\n

Redaktor Grzegorz Antoszek w polskim wydaniu ksi\u0105\u017cki do tekst\u00f3w opracowanych przez Iana Baxtera doda\u0142 przypisy, kt\u00f3re niekiedy uzupe\u0142niaj\u0105, a niekiedy prostuj\u0105 odautorskie informacje. Niestety, musz\u0119 te\u017c odnotowa\u0107, \u017ce polskie wydawnictwo nie postara\u0142o si\u0119 przy przygotowywaniu ksi\u0105\u017cki do druku – naliczy\u0142am trzy b\u0142\u0119dy ortograficzne po polsku i dwa w niemieckich s\u0142owach. Niekt\u00f3re zdj\u0119cia zosta\u0142y pomieszane i nie zgadzaj\u0105 si\u0119 ich podpisy. Szkoda, bo to wa\u017cna pozycja.<\/span><\/p>\n

\n

Ian<\/b> Baxter \u201eGetta w okupowanej Polsce. Rzadkie fotografie z archiw\u00f3w wojennych”
\n<\/b>T\u0142um. Fabian Tryl
\n<\/b>Wydawnictwo Naukowe PWN<\/b><\/p>\n

\"IanIan Baxter<\/strong> ‘Getta w okupowanej Polsce. Rzadkie fotografie z archiw\u00f3w wojennych’, t\u0142um. Fabian Tryl<\/span> Wydawnictwo Naukowe PWN<\/span><\/em><\/span><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Fragment ok\u0142adki ksi\u0105\u017cki: Ian Baxter ‘Getta w okupowanej Polsce. Rzadkie fotografie z archiw\u00f3w wojennych’, t\u0142um. Fabian Tryl (Wydawnictwo Naukowe PWN) Niemcy pstrykaj\u0105 fotki. Unikatowe zdj\u0119cia z getta Joanna Bana\u015b Stan\u0105\u0142 blisko, mo\u017ce metr od jej st\u00f3p. Skadrowa\u0142, nacisn\u0105\u0142 migawk\u0119. Szczup\u0142e \u0142ydki, wiotkie uda osoby, kt\u00f3ra gwa\u0142townie schud\u0142a. P\u0142aszcz okrywa cia\u0142o, twarzy na zdj\u0119ciu nie wida\u0107. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/94883"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=94883"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/94883\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":95140,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/94883\/revisions\/95140"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=94883"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=94883"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=94883"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}