{"id":94912,"date":"2022-04-28T17:09:28","date_gmt":"2022-04-28T15:09:28","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=94912"},"modified":"2022-04-28T14:52:46","modified_gmt":"2022-04-28T12:52:46","slug":"07-09-67","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=94912","title":{"rendered":"Teodor Pajewski i Emilia Kossower-Rozencwajg odznaczeni za ratowanie \u017byd\u00f3w"},"content":{"rendered":"

<\/p>\n

\n
\"\"<\/a>Teodor Pajewski i Emilia Kossower-Rozencwajg odznaczeni za ratowanie \u017byd\u00f3w<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

\u017bydowski Instytut Historyczny<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

27 kwietnia 2022 r. w Belwederze odby\u0142a si\u0119 uroczysto\u015b\u0107 wr\u0119czenia Krzy\u017ca Komandorskiego Orderu Odrodzenia Polski dla ppor. Teodora Pajewskiego ps. \u201eSzalony\u201d i Emilii Kossower-Rozencwajg ps. \u201eMarylka\u201d, za bohatersk\u0105 postaw\u0119 i niezwyk\u0142\u0105 odwag\u0119 wykazan\u0105 w ratowaniu \u017cycia \u017bydom podczas II wojny \u015bwiatowej, jak r\u00f3wnie\u017c za wybitne zas\u0142ugi w obronie godno\u015bci, cz\u0142owiecze\u0144stwa i praw ludzkich.<\/strong><\/span><\/h4>\n

Emilka Kossower-Rozencwajg, zdj\u0119cie ze zbior\u00f3w Riny Baror<\/em><\/span><\/p>\n

27 kwietnia 2022 roku Prezydent RP Andrzej Duda nada\u0142 Krzy\u017ce Komandorskie Orderu Odrodzenia Polski Polakom ratuj\u0105cym \u017byd\u00f3w podczas II wojny \u015bwiatowej. Odznaczenie przekaza\u0142 na r\u0119ce najbli\u017cszych rodzin sekretarz stanu w Kancelarii Prezydenta RP Wojciech Kolarski. Order otrzyma\u0142o tak\u017ce siedmioro innych os\u00f3b: Jan Hondra, Halina i Marian Dworczykowie, Aleksandra i Jan G\u00f3ralowie, Katarzyna i Stanis\u0142aw Siera\u0144scy.<\/span><\/p>\n

W przekonaniu o wyj\u0105tkowo\u015bci i heroicznych dokonaniach obojga bohater\u00f3w dr Artur Podg\u00f3rski, obecnie pracownik naukowy \u017bydowskiego Instytutu Historycznego, od 2019 r. zabiega\u0142 o przyznanie im odznaczenia. Inicjatywa zosta\u0142a przyj\u0119ta najpierw przez Instytut Pami\u0119ci Narodowej za zgod\u0105 dyrektora Jaros\u0142awa Szarka, nast\u0119pnie zyska\u0142a poparcie dyrekcji \u017bIH jako szansa podkre\u015blenia polsko-\u017cydowskiego braterstwa broni.<\/span><\/p>\n

Po uroczysto\u015bci Pani Rina Baror, c\u00f3rka Emilii Kossower-Rozencwajg, odwiedzi\u0142a wystaw\u0119 sta\u0142\u0105 w \u017bIH po\u015bwi\u0119con\u0105 Archiwum Ringelbluma. Naszego go\u015bcia oprowadzali dr Artur Podg\u00f3rski z Dzia\u0142u Naukowego i dr Bartosz Borys z Dzia\u0142u Edukacji.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\"Uroczysto\u015b\u0107.<\/a><\/div>\n
\"Uroczysto\u015b\u0107.<\/a><\/div>\n
\"WizytaDyrekcja \u017bIH wraz z potomkami odznaczonych, Belweder \/ Wizyta Pani Riny Baror w \u017bIH<\/em><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

.<\/p>\n

Teodor Pajewski<\/strong> urodzi\u0142 si\u0119 w 1915 r. w Warszawie, w dzielnicy Praga. By\u0142 harcerzem, \u017co\u0142nierzem 7 Pu\u0142ku U\u0142an\u00f3w Lubelskich Brygady Mazowieckiej, walczy\u0142 w obronie Polski w 1939 r. Po dostaniu si\u0119 do niewoli sowieckiej zdo\u0142a\u0142 uciec z obozu i powr\u00f3ci\u0142 do Warszawy. Do\u0142\u0105czy\u0142 do Zwi\u0105zku Walki Zbrojnej, a nast\u0119pnie Batalionu im. Waleriana \u0141ukasi\u0144skiego Armii Krajowej.<\/span><\/p>\n

Wraz z Emili\u0105 Kossower Pajewski bra\u0142 czynny udzia\u0142 w ratowaniu \u017byd\u00f3w przed Niemcami. Razem udawali si\u0119 na misje do niemieckich oboz\u00f3w pracy SS na terenie dystryktu lubelskiego, przede wszystkim do Poniatowej, a tak\u017ce do Trawnik (powiat \u015bwidnicki) i Budzynia (powiat kra\u015bnicki). Stanowili nieroz\u0142\u0105czn\u0105 par\u0119 emisariuszy dzia\u0142aj\u0105c\u0105 z ramienia Armii Krajowej i Rady Pomocy \u017bydom.<\/span><\/p>\n

W marcu 1943 r. Pajewski wyprowadzi\u0142 z getta warszawskiego Rachel\u0119 Auerbach<\/a>, pisark\u0119, cz\u0142onkini\u0119 konspiracyjnej grupy Oneg Szabat. Po wybuchu powstania w getcie warszawskim w kwietniu 1943 r. wydosta\u0142 na tzw. stron\u0119 \u201earyjsk\u0105\u201d aktora i re\u017cysera Jonasza Turkowa oraz jego \u017con\u0119 Dian\u0119 Blumenfeld; oboje ukry\u0142 w swoim mieszkaniu przy ulicy Brukowej 8.<\/span><\/p>\n

\"pajewski_zbiory_wies\u0142aw_zw_1.jpg
Teodor Pajewski, pierwszy z prawej. Zbiory Wies\u0142awa Pajewskiego<\/em><\/span><\/figcaption><\/figure>\n

W 1943 r. oswobodzi\u0142 z obozu pracy SS w Poniatowej Pol\u0119 Elster, dzia\u0142aczk\u0119 Poalej Syjon-Lewicy. W\u015br\u00f3d os\u00f3b, kt\u00f3rym udzieli\u0142 pomocy, znale\u017ali si\u0119 tak\u017ce Aron Fajgenblum, Bela Fajgenblum, Rachela Fajgenblum, Izaak Goldman, Josek Klajbard. Niekt\u00f3re osoby pochodzenia \u017cydowskiego, kt\u00f3rymi si\u0119 opiekowa\u0142, znamy dzi\u015b jedynie z nazwiska lub imienia: Engelberg, Grzybowski, Luksenburg, pani Zawadzka i pani Breitman. Niekiedy nie znamy nawet nazwisk, jak w przypadku \u017cony stolarza z Radzymina czy uciekinier\u00f3w z wi\u0119zienia \u201eG\u0119si\u00f3wka\u201d.<\/span><\/p>\n

W 1977 r. dzi\u0119ki inicjatywie Arnolda Szyfmana Instytut Yad Vashem nada\u0142 Pajewskiemu medal Sprawiedliwy w\u015br\u00f3d Narod\u00f3w \u015awiata. Pajewski zmar\u0142 w Birmingham w 1986 r.<\/span><\/p>\n

Szoszana Kossower<\/strong> urodzi\u0142a si\u0119 10 maja 1922 r. w Radzyminie w pobli\u017cu Warszawy. Jej rodzicami byli Aron-Jozef i Sara z Elman\u00f3w. Podczas wojny u\u017cywa\u0142a imienia Emilka<\/strong>.<\/span><\/p>\n

W 1942 r. dzi\u0119ki pomocy Kazimierza Ko\u0142aczy\u0144skiego Emilka Kossower uciek\u0142a wraz z rodzin\u0105 z getta w Radzyminie i pod nazwiskiem Emilia Hodkowska przyby\u0142a do Warszawy. Dzi\u0119ki wsparciu rodziny Stefana i Heleny Burchackich znalaz\u0142a schronienie na warszawskiej Pradze. Dzia\u0142a\u0142a w konspiracji przeciw okupantowi niemieckiemu pod pseudonimami \u201eJadwiga Led\u017awi\u0144ska\u201d i \u201eWanda Borkowska\u201d. Nale\u017ca\u0142a do Bejtaru \u2013 \u017cydowskiej prawicowej organizacji m\u0142odzie\u017cowej. By\u0142a \u0142\u0105czniczk\u0105 \u017bydowskiego Zwi\u0105zku Wojskowego (\u017bZW), jednej z dw\u00f3ch, obok \u017bydowskiej Organizacji Bojowej, struktur zbrojnego ruchu oporu w getcie warszawskim.<\/span><\/p>\n

Kossower aktywnie uczestniczy\u0142a w organizacji pomocy dla \u017byd\u00f3w. Wraz z Pajewskim pomaga\u0142a w wyprowadzeniu z getta warszawskiego na stron\u0119 aryjsk\u0105 m.in.: pisarza Rubina Feldszuha z \u017con\u0105 i c\u00f3rk\u0105, aktora i re\u017cysera Jonasa Turkowa, \u017co\u0142nierzy \u017bydowskiej Organizacji Bojowej Hersza Berli\u0144skiego i Eliahu Erlicha.<\/span><\/p>\n

Jednym z najwa\u017cniejszych dokona\u0144 Kossower i Pajewskiego by\u0142o uwolnienie historyka Emanuela Ringelbluma<\/a>, tw\u00f3rcy \u201eOneg Szabat\u201d i Podziemnego Archiwum Getta Warszawy, z niemieckiego obozu pracy SS w Trawnikach. Sama bohaterka wspomina\u0142a: \u201edosta\u0142am pi\u0119kny list od jego synka z podzi\u0119kowaniem za uratowanie ojca\u201d. W 1943 r. wsp\u00f3lnie z Pajewskim podj\u0119\u0142a pr\u00f3b\u0119 oswobodzenia kolejnych \u017byd\u00f3w z niemieckiego obozu pracy w Poniatowej, jednak pomoc sta\u0142a si\u0119 niemo\u017cliwa, gdy Niemcy rozstrzelali 14 800 wi\u0119\u017ani\u00f3w tego obozu podczas akcji \u201eErntefest\u201d 4 listopada 1943 r.<\/span><\/p>\n

Dzi\u0119ki pomocy Ko\u0142aczy\u0144skiego i Olgierda Ostkiewicza-Rudnickiego Emilka Kossower do\u0142\u0105czy\u0142a do Batalionu Armii Krajowej im. Waleriana \u0141ukasi\u0144skiego i uczestniczy\u0142a w powstaniu warszawskim w charakterze \u0142\u0105czniczki i kolporterki prasy podziemnej. \u201eOdbija\u0142am gazety, informacje z Londynu, i roznosi\u0142am je po r\u00f3\u017cnych miejscach\u201d \u2013 wspomina\u0142a. Chaim Lazar napisa\u0142, \u017ce by\u0142a r\u00f3wnie\u017c dow\u00f3dc\u0105 \u0142\u0105czniczek i sanitariuszek. Po upadku warszawskiej Star\u00f3wki przesz\u0142a kana\u0142ami do \u015ar\u00f3dmie\u015bcia, a nast\u0119pnie w dniu kapitulacji powstania 2 pa\u017adziernika 1944 r. wysz\u0142a z Warszawy. Reszt\u0119 wojny Kossower sp\u0119dzi\u0142a w obozie jenieckim w Oberlangen (Stalag VI C). Zmar\u0142a 17 czerwca 2008 r. w Tel Awiwie.<\/span><\/p>\n

\u017bydowski Instytut Historyczny podj\u0105\u0142 starania na rzecz upami\u0119tnienia Teodora Pajewskiego, Emanuela Ringelbluma \u2013 patrona \u017bIH \u2013 oraz wszystkich os\u00f3b takich jak ks. Zygmunt Lament, kt\u00f3re wraz z Pajewskim wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142y grup\u0119 pomagaj\u0105c\u0105 \u017bydom.<\/strong> W sierpniu 2022 r. planujemy ods\u0142oni\u0119cie tablicy pami\u0105tkowej na ulicy Radzymi\u0144skiej 2 w Warszawie. Pod tym adresem mieszka\u0142a szwagierka Pajewskiego, Stanis\u0142awa Jaszczyk, i to tam Ringelblum znalaz\u0142 schronienie w sierpniu 1943 r., po wyj\u015bciu z niemieckiego obozu pracy w Trawnikach. Tak\u017ce w 2022 r. planujemy uroczysto\u015b\u0107 wr\u0119czenia synowi Teodora Pajewskiego medalu Sprawiedliwy w\u015br\u00f3d Narod\u00f3w \u015awiata, kt\u00f3ry zosta\u0142 przyznany przed laty jego ojcu.<\/span><\/p>\n

Do dzi\u015b zar\u00f3wno ppor. Teodor Pajewski, jak i Emilia Kossower\u2013Rosenzweig, mimo wielu zas\u0142ug dla narod\u00f3w polskiego i \u017cydowskiego, nie doczekali si\u0119 szerszej biografii i w\u0142a\u015bciwego miejsca w historii najnowszej. Wiedza o ich dokonaniach powinna dotrze\u0107 nie tylko do grona naukowc\u00f3w, lecz r\u00f3wnie\u017c do spo\u0142ecze\u0144stwa polskiego i izraelskiego. Jako \u017bydowski Instytut Historyczny im. Emanuela Ringelbluma b\u0119dziemy zabiega\u0107 o kultywowanie pami\u0119ci o bohaterach.<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Informacje o Pajewskim i Kossower przygotowa\u0142 dr Artur Podg\u00f3rski.<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Teodor Pajewski i Emilia Kossower-Rozencwajg odznaczeni za ratowanie \u017byd\u00f3w \u017bydowski Instytut Historyczny 27 kwietnia 2022 r. w Belwederze odby\u0142a si\u0119 uroczysto\u015b\u0107 wr\u0119czenia Krzy\u017ca Komandorskiego Orderu Odrodzenia Polski dla ppor. Teodora Pajewskiego ps. \u201eSzalony\u201d i Emilii Kossower-Rozencwajg ps. \u201eMarylka\u201d, za bohatersk\u0105 postaw\u0119 i niezwyk\u0142\u0105 odwag\u0119 wykazan\u0105 w ratowaniu \u017cycia \u017bydom podczas II wojny \u015bwiatowej, jak r\u00f3wnie\u017c […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/94912"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=94912"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/94912\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":94932,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/94912\/revisions\/94932"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=94912"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=94912"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=94912"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}