{"id":94995,"date":"2022-05-01T17:09:06","date_gmt":"2022-05-01T15:09:06","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=94995"},"modified":"2022-05-01T13:01:03","modified_gmt":"2022-05-01T11:01:03","slug":"10-09-70","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=94995","title":{"rendered":"40 lat temu, w \u015bwi\u0119ta 1 i 3 maja, dosz\u0142o do protest\u00f3w przeciwko re\u017cimowi stanu wojennego"},"content":{"rendered":"

Kontrdemonstracja w Warszawie. 01.05.1982. Fot. PAP\/CAF\/Archiwum<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>40 lat temu, w \u015bwi\u0119ta 1 i 3 maja, dosz\u0142o do protest\u00f3w przeciwko re\u017cimowi stanu wojennego<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Micha\u0142 Szuka\u0142a<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

40 lat temu, 1 i 3 maja 1982 r., w wielu miastach Polski odby\u0142y si\u0119 protesty przeciwko re\u017cimowi stanu wojennego. W nieuznawane przez w\u0142adze komunistyczne \u015awi\u0119to Konstytucji 3 maja dosz\u0142o do gwa\u0142townych star\u0107, kt\u00f3re doprowadzi\u0142y do \u015bmierci dw\u00f3ch os\u00f3b.<\/strong><\/span><\/h4>\n

.<\/p>\n

Po wprowadzeniu stanu wojennego w szeregach podziemnej \u201eSolidarno\u015bci\u201d wielk\u0105 popularno\u015bci\u0105 cieszy\u0142o si\u0119 has\u0142o \u201eZima wasza, wiosna nasza\u201d. Wierzono, \u017ce powszechny sprzeciw spo\u0142ecze\u0144stwa wobec junty Wojciecha Jaruzelskiego doprowadzi do szybkiego z\u0142agodzenia rygor\u00f3w stanu wojennego. Zupe\u0142nie inne nadzieje wyra\u017cali polscy komuni\u015bci oraz ich towarzysze na Kremlu. Byli przekonani, \u017ce po przywr\u00f3ceniu w Polsce porz\u0105dku re\u017cim Jaruzelskiego przyst\u0105pi do umacniania swojej pozycji i ostatecznego rozprawienia si\u0119 z \u201ekontrrewolucj\u0105\u201d. Podczas wizyty na Kremlu w marcu 1982 r. Leonid Bre\u017cniew z trosk\u0105 o pozycj\u0119 swoich klient\u00f3w w Warszawie ostrzega\u0142 Jaruzelskiego, \u017ce \u201ekontrrewolucjoni\u015bci\u201d szykuj\u0105 si\u0119 do kontrataku. \u201eWydarzenia nas nie zaskocz\u0105\u201d \u2013 odpowiedzia\u0142 przyw\u00f3dca PZPR.<\/span><\/p>\n

Za organizacj\u0105 masowych manifestacji opowiadali si\u0119 dzia\u0142acze Og\u00f3lnopolskiego Komitetu Oporu. Tymczasowa Komisja Koordynacyjna NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d opowiada\u0142a si\u0119 za zorganizowaniem manifestacji w miesi\u0119cznic\u0119 wprowadzenia stanu wojennego \u2013 13 maja 1982 r. Te rozd\u017awi\u0119ki w \u0142onie opozycji antykomunistycznej doprowadzi\u0142y do sytuacji, w kt\u00f3rej 1 maja 1982 r. manifestacje odby\u0142y si\u0119 tylko w niekt\u00f3rych miastach.<\/span><\/p>\n

W\u0142adze PRL zdawa\u0142y sobie spraw\u0119, \u017ce dla \u201eSolidarno\u015bci\u201d nadchodz\u0105ce, kluczowe dla propagandy komunistycznej, \u015awi\u0119to Pracy i nieuznawane przez nich \u015awi\u0119to Konstytucji 3 maja b\u0119d\u0105 okazj\u0105 do sprzeciwu wobec stanu wojennego. Niewiadom\u0105 by\u0142a forma zamanifestowania oporu wobec junty. Cz\u0119\u015b\u0107 ukrywaj\u0105cych si\u0119 dzia\u0142aczy uzna\u0142a, \u017ce organizowanie antypochod\u00f3w pierwszomajowych jest zbyt ryzykowne. Nawo\u0142ywali m.in. do uczestnictwa w nabo\u017ce\u0144stwach, poniewa\u017c zak\u0142adano, \u017ce ko\u015bcio\u0142y nie zostan\u0105 zaatakowane przez milicj\u0119 i ZOMO. Wed\u0142ug informacji zgromadzonych przez SB w ca\u0142ej Polsce 1 maja zorganizowano 92 msze za ojczyzn\u0119 lub ku czci \u015bwi\u0119tego J\u00f3zefa, patrona robotnik\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Za organizacj\u0105 masowych manifestacji opowiadali si\u0119 dzia\u0142acze Og\u00f3lnopolskiego Komitetu Oporu. Tymczasowa Komisja Koordynacyjna NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d opowiada\u0142a si\u0119 za zorganizowaniem manifestacji w miesi\u0119cznic\u0119 wprowadzenia stanu wojennego \u2013 13 maja 1982 r. Te rozd\u017awi\u0119ki w \u0142onie opozycji antykomunistycznej doprowadzi\u0142y do sytuacji, w kt\u00f3rej 1 maja 1982 r. manifestacje odby\u0142y si\u0119 tylko w niekt\u00f3rych miastach.<\/span><\/p>\n

W\u0142adze przyj\u0119\u0142y strategi\u0119 zastraszania mieszka\u0144c\u00f3w najwi\u0119kszych o\u015brodk\u00f3w przemys\u0142owych, kt\u00f3rzy mogliby zak\u0142\u00f3ci\u0107 atmosfer\u0119 radosnego \u015bwi\u0119ta. Ju\u017c 30 kwietnia ulicami Warszawy przemieszcza\u0142y si\u0119 kolumny samochod\u00f3w milicyjnych, a nad miastem kr\u0105\u017cy\u0142y \u015bmig\u0142owce. Wielk\u0105 rol\u0119 w zastraszeniu spo\u0142ecze\u0144stwa odgrywa\u0142a propaganda. Dyktator PRL wzywa\u0142 do \u201ewalki ze z\u0142em\u201d i z \u201eburz\u0105c\u0105 \u0142ad spo\u0142eczny dzia\u0142alno\u015bci\u0105 wroga\u201d. \u201eInteres ojczyzny, ludzi pracy, polskiej klasy robotniczej by\u0142 i jest jeden \u2013 socjalizm. B\u0119dziemy go budowa\u0107, b\u0119dziemy go broni\u0107\u201d \u2013 m\u00f3wi\u0142 Jaruzelski w przem\u00f3wieniu podczas centralnego pochodu pierwszomajowego. Ton jego s\u0142\u00f3w nie pozostawia\u0142 z\u0142udze\u0144, \u017ce w\u0142adze nie zamierzaj\u0105 podejmowa\u0107 negocjacji z nielegaln\u0105 \u201eSolidarno\u015bci\u0105\u201d. Szef SB podczas jednej z narad poprzedzaj\u0105cych 1 maja przekonywa\u0142 podw\u0142adnych, jak kompromituj\u0105ce dla re\u017cimu mog\u0105 by\u0107 dzia\u0142ania podziemnej \u201eS\u201d. \u201eMo\u017cemy by\u0107 pewni, \u017ce ka\u017cda petarda, kt\u00f3ra w tym dniu wybuchnie, zamieni si\u0119 w bomb\u0119 propagandow\u0105 naszych przeciwnik\u00f3w. Ka\u017cda udana prowokacja zwi\u0119kszy poczucie si\u0142y i bezkarno\u015bci przeciwnik\u00f3w socjalizmu w naszym kraju\u201d \u2013 m\u00f3wi\u0142 gen. W\u0142adys\u0142aw Ciasto\u0144.<\/span><\/p>\n

W Warszawie oficjalny poch\u00f3d pierwszomajowy maszerowa\u0142 u st\u00f3p symbolu sowieckiej dominacji \u2013 Pa\u0142acu Kultury i Nauki. Zwolennicy podziemnej \u201eSolidarno\u015bci\u201d zebrali si\u0119 na placu Zwyci\u0119stwa, miejscu mszy Jana Paw\u0142a II z czerwca 1979 r. Tam z kwiat\u00f3w u\u0142o\u017cono krzy\u017c upami\u0119tniaj\u0105cy miejsce, w kt\u00f3rym sta\u0142 prawie trzy lata wcze\u015bniej papieski o\u0142tarz. W pobli\u017cu milicja legitymowa\u0142a sk\u0142adaj\u0105cych kwiaty i zabiera\u0142a klisze fotograficzne dokumentuj\u0105cych te wydarzenia. Oko\u0142o godz. 10 przed nieodleg\u0142\u0105 katedr\u0105 \u015bw. Jana Chrzciciela zgromadzi\u0142 si\u0119 t\u0142um ponad 10 tys. wiernych bior\u0105cych udzia\u0142 w mszy. Wok\u00f3\u0142 zbiera\u0142a si\u0119 milicja, kt\u00f3ra w pobli\u017cu ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Anny zablokowa\u0142a Krakowskie Przedmie\u015bcie. ZOMO odci\u0119\u0142y tak\u017ce okolice Barbakanu. Zwie\u0144czeniem demonstracji by\u0142 wiec na Podzamczu. Tam przedstawiciele Mi\u0119dzyzak\u0142adowego Robotniczego Komitetu \u201eSolidarno\u015bci\u201d og\u0142osili, \u017ce kolejna manifestacja odb\u0119dzie si\u0119 3 maja na placu Zamkowym. Na koniec od\u015bpiewano Mazurka D\u0105browskiego.<\/span><\/p>\n

R\u00f3wnie\u017c w innych miastach gromadzono si\u0119 w miejscach symbolizuj\u0105cych warto\u015bci uosabiane przez \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d, m.in. przy grobach robotnik\u00f3w poleg\u0142ych w Szczecinie w 1970 r. lub w ko\u015bciele Arka Pana w Nowej Hucie. W Gda\u0144sku kilkadziesi\u0105t tysi\u0119cy os\u00f3b zebra\u0142o si\u0119 u st\u00f3p Pomnika Poleg\u0142ych Stoczniowc\u00f3w. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 dotar\u0142a p\u00f3\u017aniej przed blok na gda\u0144skim osiedlu Zaspa, w kt\u00f3rym mieszka\u0142a rodzina Lecha Wa\u0142\u0119sy. Tego dnia do najwi\u0119kszych star\u0107 dosz\u0142o w Toruniu. 200 os\u00f3b zatrzymano. Wiele z nich przesz\u0142o przez \u015bcie\u017cki zdrowia na komisariatach MO. Znacznie wi\u0119ksze zamieszki wybuch\u0142y dwa dni p\u00f3\u017aniej.<\/span><\/p>\n

W centrum uwagi si\u0142 re\u017cimu znalaz\u0142a si\u0119 Warszawa. W ramach operacji \u201eBaszta\u201d w stolicy zgromadzono ok. 6 tys. zomowc\u00f3w wspieranych przez kursant\u00f3w szk\u00f3\u0142 milicyjnych, \u017co\u0142nierzy Nadwi\u015bla\u0144skich Jednostek Wojskowych i Wojskowej S\u0142u\u017cby Wewn\u0119trznej. Oko\u0142o godz. 16 t\u0142um na placu Zamkowym zosta\u0142 zaatakowany przez si\u0142y ZOMO wspomagane przez armatki wodne. Jednocze\u015bnie milicja zaatakowa\u0142a Barbakan. \u015aredniowieczna budowla kilkukrotnie przechodzi\u0142a z r\u0105k do r\u0105k, a na jednej z jej wie\u017cyczek powiewa\u0142a flaga \u201eSolidarno\u015bci\u201d. Wed\u0142ug wielu relacji walkami dowodzili weterani Powstania Warszawskiego, kt\u00f3rzy nadzorowali budow\u0119 barykad. W Warszawie i innych miastach z wyj\u0105tkow\u0105 staranno\u015bci\u0105 usuwano czerwone flagi traktowane jako symbole re\u017cimu i sowieckiej okupacji.<\/span><\/p>\n

P\u00f3\u017aniej walki przenios\u0142y si\u0119 w okolic\u0119 Rynku Nowego Miasta oraz na most \u015al\u0105sko-D\u0105browski. Atakowano r\u00f3wnie\u017c pojazdy milicji na Wis\u0142ostradzie. Kilkuset demonstrant\u00f3w dotar\u0142o a\u017c do Sejmu. W\u015br\u00f3d protestuj\u0105cych kr\u0105\u017cy\u0142y plotki o panice w\u015br\u00f3d w\u0142adz, ewakuacji Wojciecha Jaruzelskiego i bitwach w wielu cz\u0119\u015bciach miasta. \u201eW powietrzu wci\u0105\u017c jeszcze utrzymywa\u0142 si\u0119 s\u0142odkawy, gryz\u0105cy czad gazu. G\u0119stnia\u0142 on w miar\u0119 zbli\u017cania si\u0119 do Krakowskiego Przedmie\u015bcia. Tu oczy zaczyna\u0142y ju\u017c \u0142zawi\u0107. Chodniki i jezdnie za\u015bmiecone by\u0142y tekturowymi gilzami petard, plastikowymi torebkami o nieznanym mi przeznaczeniu, spalonymi szmatami i od\u0142amkami szk\u0142a. Rynek Starego Miasta przedstawia\u0142 obraz rzeczywistego pobojowiska\u201d \u2013 wspomina\u0142 pisarz Jan J\u00f3zef Szczepa\u0144ski, kt\u00f3ry dotar\u0142 na Star\u00f3wk\u0119 kilka godzin po zamieszkach. Aresztowano kilkaset os\u00f3b. Jeden z demonstruj\u0105cych zmar\u0142, po tym jak milicja zwleka\u0142a z wezwaniem karetki, kiedy straci\u0142 przytomno\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n

Brutalne st\u0142umienie protest\u00f3w pokaza\u0142o determinacj\u0119 re\u017cimu stanu wojennego i jego niech\u0119\u0107 do jakichkolwiek kompromis\u00f3w. Masowy udzia\u0142 w demonstracjach udowodni\u0142 za\u015b, \u017ce podziemna \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d jest wci\u0105\u017c \u017cywa. Ujawni\u0142 on r\u00f3wnie\u017c liczne podzia\u0142y i o\u017cywi\u0142 dyskusj\u0119 o sposobach stawiania oporu. Wydarzenia z 1 i 3 maja 1982 r. stanowi\u0142y jeden z impuls\u00f3w do powstania najbardziej radykalnej organizacji podziemia \u2013 \u201eSolidarno\u015bci Walcz\u0105cej\u201d.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n

Walki z milicj\u0105 i ZOMO toczy\u0142y si\u0119 tak\u017ce w Szczecinie. Na ataki armatek wodnych odpowiadano kostk\u0105 brukow\u0105 i butelkami z benzyn\u0105. Na g\u0142\u00f3wnych ulicach miasta wznoszono barykady. Kilkadziesi\u0105t os\u00f3b zosta\u0142o rannych. Spalony zosta\u0142 hotel milicyjny przy ul. Potulickiej. W Szczecinie zmar\u0142 w\u0142a\u015bciciel jednego z mieszka\u0144, kt\u00f3ry zacz\u0105\u0142 dusi\u0107 si\u0119 z powodu zagazowania dokonanego przez milicj\u0119. Starcia trwa\u0142y jeszcze 4 maja. Gwa\u0142towne zamieszki wybuch\u0142y r\u00f3wnie\u017c w Toruniu. W najstarszej cz\u0119\u015bci miasta milicja polowa\u0142a na ukrywaj\u0105cych si\u0119 demonstrant\u00f3w. Planowa\u0142a te\u017c atak na akademiki, kt\u00f3re stanowi\u0142y centra oporu. Interwencj\u0119 powstrzyma\u0142y w\u0142adze uczelni, do kt\u00f3rych nale\u017ca\u0142a profesor prawa Alicja Grze\u015bkowiak, p\u00f3\u017aniejsza marsza\u0142ek Senatu RP.<\/span><\/p>\n

Wyroki wydawane przez komunistyczne s\u0105dy na aresztowanych \u201eprowodyr\u00f3w zamieszek\u201d si\u0119ga\u0142y czterech lat pozbawienia wolno\u015bci. Brutalne st\u0142umienie protest\u00f3w pokaza\u0142o determinacj\u0119 re\u017cimu stanu wojennego i jego niech\u0119\u0107 do jakichkolwiek kompromis\u00f3w. Masowy udzia\u0142 w demonstracjach udowodni\u0142 za\u015b, \u017ce podziemna \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d jest wci\u0105\u017c \u017cywa. Ujawni\u0142 on r\u00f3wnie\u017c liczne podzia\u0142y i o\u017cywi\u0142 dyskusj\u0119 o sposobach stawiania oporu. Wydarzenia z 1 i 3 maja 1982 r. stanowi\u0142y jeden z impuls\u00f3w do powstania najbardziej radykalnej organizacji podziemia \u2013 \u201eSolidarno\u015bci Walcz\u0105cej\u201d.(PAP)<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kontrdemonstracja w Warszawie. 01.05.1982. Fot. PAP\/CAF\/Archiwum 40 lat temu, w \u015bwi\u0119ta 1 i 3 maja, dosz\u0142o do protest\u00f3w przeciwko re\u017cimowi stanu wojennego Micha\u0142 Szuka\u0142a 40 lat temu, 1 i 3 maja 1982 r., w wielu miastach Polski odby\u0142y si\u0119 protesty przeciwko re\u017cimowi stanu wojennego. W nieuznawane przez w\u0142adze komunistyczne \u015awi\u0119to Konstytucji 3 maja dosz\u0142o do […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/94995"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=94995"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/94995\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":95006,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/94995\/revisions\/95006"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=94995"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=94995"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=94995"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}