{"id":95907,"date":"2022-08-06T17:09:51","date_gmt":"2022-08-06T15:09:51","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=95907"},"modified":"2022-08-03T13:31:18","modified_gmt":"2022-08-03T11:31:18","slug":"17-09-63","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=95907","title":{"rendered":"Czy polityk ma moralne prawo, by odda\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 terytorium swego kraju?"},"content":{"rendered":"

Wojna w Ukrainie. Prezydent Ukrainy Wo\u0142odymir Ze\u0142e\u0144ski odznacza obro\u0144c\u00f3w Charkows, 29 maja 2022 r. (Fot. AP)<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>Czy polityk ma moralne prawo, by odda\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 terytorium swego kraju?<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Maciej Janowski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Coraz cz\u0119\u015bciej s\u0142yszymy g\u0142os: czy Ukraina nie powinna ust\u0105pi\u0107 jakiej\u015b cz\u0119\u015bci terytorium w imi\u0119 pokoju?<\/strong><\/span><\/h4>\n

Przyznam, \u017ce problem granic dopuszczalnego kompromisu jest dla mnie jednym z najbardziej pasjonuj\u0105cych w historii. Czy Wielopolskiemu wolno by\u0142o rezygnowa\u0107 z ziem zabu\u017ca\u0144skich w imi\u0119 wzmocnienia autonomii Kr\u00f3lestwa Polskiego? Czy Miko\u0142ajczyk m\u00f3g\u0142 odda\u0107 ziemie za lini\u0105 Curzona, aby zachowa\u0107 niepodleg\u0142o\u015b\u0107 okrojonej Polski? Co robi\u0107, kiedy w ko\u015bciuszkowskim ha\u015ble \u201ewolno\u015b\u0107, ca\u0142o\u015b\u0107, niepodleg\u0142o\u015b\u0107” dwa ostatnie postulaty s\u0105 sprzeczne?<\/span><\/p>\n

Akurat z Miko\u0142ajczykiem rzecz jest jasna. Myli\u0142 si\u0119: nie by\u0142o pod koniec II wojny \u015bwiatowej szans ocalenia niepodleg\u0142o\u015bci za cen\u0119 ust\u0119pstw terytorialnych. Stalin chcia\u0142 ca\u0142ej Polski, nie tylko ziem wschodnich. Sprawa Wielopolskiego jest trudniejsza, bo kwestia, na ile jego polityka mia\u0142a realne szanse, nadal jest dyskusyjna.<\/span><\/p>\n

Terytorium za niepodleg\u0142o\u015b\u0107?<\/strong><\/h4>\n

Ale skomplikujmy obraz. Wyobra\u017amy sobie, wbrew faktom, \u017ce jesieni\u0105 1944 r. rzeczywi\u015bcie jest mo\u017cliwe dzi\u0119ki oddaniu Sowietom po\u0142owy terytorium kraju ocalenie niepodleg\u0142o\u015bci drugiej po\u0142owy; \u017ce alianci s\u0105 w stanie (i maj\u0105 wol\u0119) wymusi\u0107 na Stalinie zgod\u0119 na neutralizacj\u0119 Polski pod warunkiem cofni\u0119cia granic poza lini\u0119 Curzona. Czy wtedy Miko\u0142ajczyk mia\u0142by moralne prawo do takiego handlu \u2013 terytorium za niepodleg\u0142o\u015b\u0107? Uwa\u017cam, \u017ce tak, ale mo\u017cna tu si\u0119 spiera\u0107.<\/span><\/p>\n

Inna analogia: Adam Jerzy Czartoryski na emigracji po 1831 r. w rozmowach z zachodnimi politykami odwo\u0142ywa\u0142 si\u0119 do kongresu wiede\u0144skiego. Polscy radyka\u0142owie niesprawiedliwie zarzucali mu, \u017ce godzi si\u0119 z rozbiorami. Czartoryski chcia\u0142 niepodleg\u0142o\u015bci tak samo jak oni, tyle \u017ce odrzuca\u0142 zasad\u0119 \u201ewszystko albo nic”, zdaj\u0105c sobie spraw\u0119, \u017ce w niekorzystnej sytuacji nale\u017cy d\u0105\u017cy\u0107 cho\u0107by do cz\u0119\u015bciowego sukcesu.<\/span><\/p>\n

Jednak on r\u00f3wnie\u017c nawet owego cz\u0119\u015bciowego sukcesu nie osi\u0105gn\u0105\u0142. A czy w og\u00f3le istnieje przyk\u0142ad pozytywny, kiedy zgoda na utrat\u0119 prowincji po kl\u0119sce wojskowej wysz\u0142a przegranemu na dobre? Przychodzi mi do g\u0142owy Francja<\/a> w 1871 r., po przegranej z Niemcami. Mog\u0142a jeszcze walczy\u0107, ale politycy francuscy s\u0142usznie uznali, \u017ce warto pogodzi\u0107 si\u0119 (tymczasowo) z utrat\u0105 Alzacji i Lotaryngii, zawrze\u0107 pok\u00f3j i po\u015bwi\u0119ci\u0107 si\u0119 odtworzeniu si\u0142y pa\u0144stwa.<\/span><\/p>\n

Jednak ten przyk\u0142ad niczego nie dowodzi. Prusy, \u00f3wczesny wr\u00f3g Francji, przy wszystkich swych nieprzyjemnych stronach (dobrze znanych Polakom z Pozna\u0144skiego) by\u0142y pa\u0144stwem cywilizowanym i praworz\u0105dnym, podobnie jak powsta\u0142e w 1871 r. nowe cesarstwo niemieckie.<\/span><\/p>\n

Francuscy politycy nie ryzykowali, \u017ce w utraconych prowincjach dokona si\u0119 orgia morderstw, gwa\u0142t\u00f3w i destrukcji.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n

Zrzeczenie si\u0119 Alzacji i Lotaryngii nie oznacza\u0142o zagro\u017cenia dla ich mieszka\u0144c\u00f3w. Dzi\u015b na Ukrainie ewentualne oddanie cz\u0119\u015bci terytorium stawia\u0142oby ka\u017cdego ukrai\u0144skiego polityka podejmuj\u0105cego t\u0119 decyzj\u0119 przed przera\u017caj\u0105c\u0105 odpowiedzialno\u015bci\u0105 moraln\u0105 za los ludno\u015bci wydanej na \u0142up masowym mordercom.<\/span><\/p>\n

Czy Ukraina nie powinna ust\u0105pi\u0107 w imi\u0119 pokoju?<\/strong><\/h4>\n

I tak wracamy do wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci. Bardzo s\u0142usznie podkre\u015bla si\u0119, \u017ce nie wolno naciska\u0107 na Ukrai\u0144c\u00f3w, aby poszli na ust\u0119pstwa terytorialne: by\u0142oby to nowe Monachium. Jednak istnieje te\u017c zagro\u017cenie odwrotne. Je\u017celi namawianie do ust\u0119pstw jest moralnie nie do przyj\u0119cia, to r\u00f3wnie nieakceptowalne wydaje mi si\u0119 namawianie do walki bezkompromisowej, kiedy siedzi si\u0119 w bezpiecznej (na razie) Europie. Gdy czytam takie radykalne polskie wypowiedzi, przypomina mi si\u0119 Papkin w \u201eZem\u015bcie” zach\u0119caj\u0105cy z bezpiecznej odleg\u0142o\u015bci s\u0142u\u017cb\u0119 Cze\u015bnika do wi\u0119kszej odwagi w walce o mur graniczny: \u201eNic si\u0119 nie b\u00f3j \u2013 ja za tob\u0105”. Presja mo\u017ce by\u0107 z dw\u00f3ch stron: od kapitulant\u00f3w i od jastrz\u0119bi, z obu r\u00f3wnie niebezpieczna. Argument \u201eze zbrodniarzami si\u0119 nie negocjuje” jest wyj\u0105tkowo demagogiczny \u2013 ale\u017c oczywi\u015bcie, \u017ce si\u0119 negocjuje, wielokrotnie nie ma innego wyj\u015bcia.<\/span><\/p>\n

Problem na razie jest czysto teoretyczny \u2013 Rosja nie daje \u017cadnych sygna\u0142\u00f3w, \u017ce mog\u0142aby pogodzi\u0107 si\u0119 z prawdziw\u0105 niepodleg\u0142o\u015bci\u0105 Ukrainy w zamian za ust\u0119pstwa terytorialne. D\u0105\u017cy tylko do zniszczenia. Ale niewykluczone, \u017ce w pewnym momencie, po kl\u0119skach wojennych, zacznie negocjowa\u0107. Wtedy pytanie o granice dopuszczalnego kompromisu stanie si\u0119 problemem praktycznym. Nie wiem, jak go rozwi\u0105za\u0107. Wiem tylko, \u017ce odpowiedzi nikomu nie da si\u0119 narzuci\u0107 z zewn\u0105trz. Decyzj\u0119 \u2013 tak\u0105 czy inn\u0105 \u2013 musz\u0105 podj\u0105\u0107 politycy ukrai\u0144scy, podobnie jak w XIX w. decyzj\u0119, czy (i kiedy) warto d\u0105\u017cy\u0107 do kompromisu z zaborcami, musieli podejmowa\u0107 sami Polacy.<\/span><\/p>\n

\n

Maciej Janowski<\/b>, historyk, zajmuje si\u0119 dziejami Polski i Europy w XIX w.<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wojna w Ukrainie. Prezydent Ukrainy Wo\u0142odymir Ze\u0142e\u0144ski odznacza obro\u0144c\u00f3w Charkows, 29 maja 2022 r. (Fot. AP) Czy polityk ma moralne prawo, by odda\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 terytorium swego kraju? Maciej Janowski Coraz cz\u0119\u015bciej s\u0142yszymy g\u0142os: czy Ukraina nie powinna ust\u0105pi\u0107 jakiej\u015b cz\u0119\u015bci terytorium w imi\u0119 pokoju? Przyznam, \u017ce problem granic dopuszczalnego kompromisu jest dla mnie jednym z […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/95907"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=95907"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/95907\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":96748,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/95907\/revisions\/96748"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=95907"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=95907"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=95907"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}