{"id":96293,"date":"2022-07-12T17:09:14","date_gmt":"2022-07-12T15:09:14","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=96293"},"modified":"2022-07-03T07:22:39","modified_gmt":"2022-07-03T05:22:39","slug":"04-09-73","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=96293","title":{"rendered":"W Jerozolimie dowiedzia\u0142em si\u0119, \u017ce Galicja wci\u0105\u017c kryje przede mn\u0105 wiele niespodzianek"},"content":{"rendered":"

\"Lw\u00f3wLw\u00f3w (Galicja), poczt\u00f3wka z 1902 r. (domena publiczna)<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>W Jerozolimie dowiedzia\u0142em si\u0119, \u017ce Galicja wci\u0105\u017c kryje przede mn\u0105 wiele niespodzianek<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Maciej Janowski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Niby wiedzia\u0142em, \u017ce historia Galicji nie jest tylko histori\u0105 Polak\u00f3w, ale inna rzecz wiedzie\u0107 co\u015b w teorii, a inna – odczu\u0107 ogrom swojej ignorancji.<\/strong><\/span><\/h4>\n
.<\/div>\n
Ogromnie si\u0119 ucieszy\u0142em, kiedy dosta\u0142em zaproszenie do Jerozolimy na konferencj\u0119 naukow\u0105 po\u015bwi\u0119con\u0105 historii Galicji. Przyszed\u0142 COVID i panele prze\u0142o\u017cono na nast\u0119pny rok, a potem na jeszcze nast\u0119pny, bo pandemia nie chcia\u0142a si\u0119 sko\u0144czy\u0107. Wreszcie konferencja dosz\u0142a do skutku, cho\u0107 z powodu wojny nie mog\u0142o przyby\u0107 wielu zaproszonych badaczy ukrai\u0144skich. Nie b\u0119d\u0119 opisywa\u0142 niezwyk\u0142ych wra\u017ce\u0144 turystycznych z Jerozolimy, napisz\u0119 o samej konferencji, jednej z ciekawszych, w jakich uczestniczy\u0142em. Lecia\u0142em 11 czerwca br. do Jerozolimy w mi\u0142ym przekonaniu, \u017ce znam, lepiej lub gorzej, histori\u0119 zaboru austriackiego. Wraca\u0142em do Warszawy, 17 czerwca, z przekonaniem wprost przeciwnym.<\/span><\/div>\n
Jidyszowa inteligencja otwarta na kultur\u0119 europejsk\u0105<\/strong><\/span><\/h5>\n

Oto dowiedzia\u0142em si\u0119 (z wyk\u0142adu profesora Ofera Dynesa z Nowego Jorku), \u017ce w latach 40. XIX w. kto\u015b (nie zanotowa\u0142em kto, wi\u0119c musz\u0119 poczeka\u0107 do publikacji tomu pokonferencyjnego) napisa\u0142 we Lwowie komedi\u0119 w j\u0119zyku jidysz. Taka informacja \u2013 je\u015bli si\u0119 nad ni\u0105 zastanowi\u0107 \u2013 przewraca w\u0142a\u015bciwie do g\u00f3ry nogami wszystko, co my\u015bla\u0142em, \u017ce wiem na temat historii Galicji. Zawsze mi si\u0119 wydawa\u0142o, \u017ce inteligencja \u017cydowska pisz\u0105ca w j\u0119zyku jidysz by\u0142a czym\u015b marginalnym przynajmniej do ko\u0144ca XIX w. S\u0105dzi\u0142em, \u017ce przez niemal ca\u0142y XIX w. ludzie wywodz\u0105cy si\u0119 ze spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej, wykszta\u0142ceni na spos\u00f3b zachodni, ci, kt\u00f3rzy mog\u0105 interesowa\u0107 si\u0119 teatrem, przechodzili na j\u0119zyk polski albo niemiecki. My\u015bla\u0142em, \u017ce dopiero w ostatniej dekadzie XIX w. zacz\u0119to u\u017cywa\u0107 jidysz czy hebrajskiego dla przekazywania tre\u015bci \u015bwieckiej kultury zachodniej.<\/span><\/p>\n

Okazuje si\u0119, \u017ce by\u0142o inaczej.<\/span><\/p>\n

Przecie\u017c je\u015bli w latach 40. napisa\u0142 kto\u015b \u201efredrowsk\u0105” komedi\u0119 w jidysz, to znaczy, \u017ce musia\u0142a istnie\u0107 jaka\u015b grupa \u017cydowskiej jidyszowej inteligencji na tyle otwarta na kultur\u0119 europejsk\u0105, aby tworzy\u0107 \u015bwieckie utwory teatralne, na tyle towarzysko zorganizowana, aby m\u00f3c sobie t\u0119 komedi\u0119 jako\u015b po amatorsku wystawi\u0107, cho\u0107 zapewne bez dekoracji i kostium\u00f3w: autor referatu przypuszcza, \u017ce takie domowe wystawienie mia\u0142o raczej charakter czytania z podzia\u0142em na role. To wszystko tworzy zupe\u0142nie odmienny od podr\u0119cznikowego obraz spo\u0142ecze\u0144stwa zaboru austriackiego.<\/span><\/p>\n

\"Lw\u00f3wLw\u00f3w (Galicja), poczt\u00f3wka z 1904 r.<\/span>  domena publiczna<\/span><\/em><\/span><\/p>\n

Na tej konferencji dowiedzia\u0142em si\u0119 te\u017c wielu innych rzeczy o historii galicyjskich \u017byd\u00f3w i Ukrai\u0144c\u00f3w: o pewnej ksi\u0105\u017cce wydanej we Lwowie w 1891 r., a po\u015bwi\u0119conej obyczajom \u017cydowskim, kt\u00f3ra jest do dzisiaj wznawiana (referat Benjamina Browna); o ukrai\u0144skich XIX-wiecznych autorach pisz\u0105cych na tematy spo\u0142eczne w zwi\u0105zku z rozwojem przemys\u0142u naftowego w Borys\u0142awiu i niewyobra\u017caln\u0105 n\u0119dz\u0105 tamtejszych robotnik\u00f3w (bardzo ciekawy referat Jaros\u0142awa Hrycaka).<\/span><\/p>\n

\n

I kiedy s\u0142ucha\u0142em tych wyk\u0142ad\u00f3w, kiedy rozmawia\u0142em w czasie przerw na kaw\u0119, kiedy zabiera\u0142em g\u0142os w dyskusjach, wtedy dobitnie u\u015bwiadomi\u0142em sobie si\u0142\u0119 niewidzialnych granic dziel\u0105cych nas wszystkich \u2013 historyk\u00f3w pisz\u0105cych dzieje Polak\u00f3w, \u017byd\u00f3w i Ukrai\u0144c\u00f3w w Galicji. Wiele spraw dotycz\u0105cych Polak\u00f3w w Galicji jest dla badaczy historii galicyjskich \u017byd\u00f3w podobnym zaskoczeniem jak kwestie \u017cydowskie \u2013 dla mnie. Historycy obracaj\u0105 si\u0119 w kr\u0119gu badanej przez siebie narodowo\u015bci, a tym samym nawet tej jednej narodowo\u015bci nie s\u0105 w stanie zrozumie\u0107. Niby wiedzia\u0142em od dawna, \u017ce historia Galicji nie jest tylko histori\u0105 Polak\u00f3w, ale inna rzecz wiedzie\u0107 co\u015b w teorii, a inna \u2013 bole\u015bnie odczu\u0107 ogrom swojej ignorancji.<\/span><\/p>\n

Idea Galicji<\/strong><\/h5>\n

Nieliczni historycy, jak Amerykanin Larry Wolff (r\u00f3wnie\u017c obecny na konferencji), kt\u00f3rego bardzo ciekawa \u201eIdea Galicji” opublikowana zosta\u0142a po polsku w ubieg\u0142ym roku, potrafi\u0105 ogarn\u0105\u0107 ponadnarodow\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107 historii i kultury galicyjskiej. To jest jedno z najtrudniejszych zada\u0144 dla historyka: dostrzega\u0107 przedmiot swojego badania jako ca\u0142o\u015b\u0107, a zarazem r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n

W\u0142a\u015bciwe po tym wst\u0119pie powinienem przedstawi\u0107 swoj\u0105 wizj\u0119 historii Polski r\u00f3\u017cnorodnej \u2013 wieloetnicznej, wieloj\u0119zykowej, wielokulturowej. S\u0119k w tym, \u017ce (jeszcze?) nie umiem.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n

Jest to niezwykle trudne \u2013 z przyczyn czysto naukowych, a nie politycznych. Mimo to trzeba pr\u00f3bowa\u0107. Takie podej\u015bcie daje bowiem unikatow\u0105 szans\u0119 od\u015bwie\u017cenia historii Polski \u2013 zdawa\u0142oby si\u0119, tak dla nas wszystkich oczywistej. Pozwoli dostrzec rzeczy dot\u0105d nieznane, kt\u00f3re sprawi\u0105 by\u0107 mo\u017ce, \u017ce wy\u0142oni si\u0119 nam zupe\u0142nie inny obraz dziej\u00f3w Polski od tego, do kt\u00f3rego jeste\u015bmy przyzwyczajeni. Jaki to b\u0119dzie obraz? \u2013 zobaczymy.<\/span><\/p>\n

\n

Maciej Janowski<\/b> \u2013 historyk, zajmuje si\u0119 dziejami Polski i Europy w XIX w.<\/i><\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Lw\u00f3w (Galicja), poczt\u00f3wka z 1902 r. (domena publiczna) W Jerozolimie dowiedzia\u0142em si\u0119, \u017ce Galicja wci\u0105\u017c kryje przede mn\u0105 wiele niespodzianek Maciej Janowski Niby wiedzia\u0142em, \u017ce historia Galicji nie jest tylko histori\u0105 Polak\u00f3w, ale inna rzecz wiedzie\u0107 co\u015b w teorii, a inna – odczu\u0107 ogrom swojej ignorancji. . Ogromnie si\u0119 ucieszy\u0142em, kiedy dosta\u0142em zaproszenie do Jerozolimy […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/96293"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=96293"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/96293\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":96504,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/96293\/revisions\/96504"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=96293"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=96293"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=96293"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}