![](\"https:\/\/www.dwutygodnik.com\/public\/media\/article\/image_center\/0483.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.dwutygodnik.com\/public\/frontend\/image_v4\/logo-top--dark.png\"){kind=logo}
<\/a>ZWYCZAJNA HEROSKA<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h5>\nB\u0141A\u017bEJ HRAPKOWICZ<\/strong><\/span><\/p>\n .<\/p>\n Nasz cz\u0142owiek za oceanem, cho\u0107 nie z\u00a0polskiej ziemi jego r\u00f3d, nazywa si\u0119 John Kent Harrison. Jest re\u017cyserem, pracuje dla ameryka\u0144skiej telewizji, spogl\u0105da na Polsk\u0119 z\u00a0daleka i\u00a0widzi kraj wielkich ludzi. Heros\u00f3w przepe\u0142nionych dobroci\u0105, borykaj\u0105cych si\u0119 z\u00a0dziejow\u0105 zawieruch\u0105, buduj\u0105cych piorunochron ze szlachetnych idea\u0142\u00f3w, misji, dobroczynnej dzia\u0142alno\u015bci \u2013 by\u0107 mo\u017ce wiotki, na d\u0142u\u017csz\u0105 met\u0119 jednak l\u015bni\u0105cy wiekopomnym przes\u0142aniem. M\u0142odego Karola Wojty\u0142\u0119 gra\u0142 w\u00a0\u201eJanie Pawle II\u201d Cary Elwes \u2013 wcze\u015bniej \u201efacet w\u00a0rajtuzach\u201d u\u00a0Mela Brooksa \u2013 i\u00a0nawet to nie zostawi\u0142o rysy na marmurze, w\u00a0kt\u00f3rym wyrze\u017abiono sylwetk\u0119 polskiego papie\u017ca. Andrzej Romanowski pisa\u0142 w\u00a0\u201eGazecie Wyborczej\u201d, \u017ce mno\u017c\u0105ce si\u0119 w\u00a0zastraszaj\u0105cym tempie pomniki Wojty\u0142y wskazuj\u0105 na infantylizm Polak\u00f3w, uprawiaj\u0105cych kult z\u0142otego cielca. Film Harrisona to cielec celuloidowy, \u0142atwy, sformatowany panegiryk czy raczej hagiografia. Ekumenizm, moralne pi\u0119kno, wcielony etos chrze\u015bcija\u0144ski.<\/span><\/p>\n Polscy decydenci kultury mieli wi\u0119c nosa, gdy anga\u017cowali si\u0119 w\u00a0produkcj\u0119 \u201eDzieci Ireny Sendlerowej\u201d. Pieni\u0105dze ulokowane w\u00a0projekt Harrisona to bezpieczna inwestycja. Od pocz\u0105tku mo\u017cna by\u0142o obstawia\u0107, \u017ce historia Sprawiedliwej W\u015br\u00f3d Narod\u00f3w \u015awiata zostanie opowiedziana niewinnie. Linearnie, od A\u00a0do Z, bezpiecznie, pozornie w\u00a0spos\u00f3b neutralny, a\u00a0przecie\u017c niechybnie polityczny. W\u00a0jednej z\u00a0ostatnich wypowiedzi \u2013 ten dokumentalny materia\u0142 domyka film \u2013 Sendlerowa podkre\u015bla\u0142a, \u017ce dobro musi zwyci\u0119\u017cy\u0107, ale trzeba o\u00a0nie walczy\u0107 z\u00a0ca\u0142ych si\u0142. To nie pustos\u0142owie, czyny m\u00f3wi\u0105 same za siebie. Jakkolwiek zabawnie nie brzmia\u0142oby has\u0142o promocyjne dystrybutora, organizuj\u0105cego zawody mi\u0119dzy Sendler a\u00a0Schindlerem na liczb\u0119 uratowanych istnie\u0144, Polka dokona\u0142a rzeczy niebywa\u0142ej. Ratowa\u0142a \u017cydowskie dzieci w\u00a0Generalnej Guberni, wyci\u0105ga\u0142a je z\u00a0piek\u0142a getta \u2013 z\u00a0po\u015bwi\u0119ceniem, bezwarunkowo, z\u00a0nara\u017ceniem \u017cycia. Odb\u0119bnijmy zatem oczywisto\u015b\u0107: Harrison oddaje jej ho\u0142d, na kt\u00f3ry zas\u0142u\u017cy\u0142a, to raczej nie jest, a\u00a0przynajmniej nie powinna by\u0107, kwestia sporna. Jednak tekst kultury cechuje dialogowo\u015b\u0107, funkcjonuje on w\u00a0Bachtinowskim \u0142a\u0144cuchu, w\u00a0kt\u00f3rym jest zawsze odpowiedzi\u0105 na poprzednie teksty i\u00a0pytaniem rzuconym tekstom przysz\u0142ym. Pomi\u0119dzy kolejnymi ogniwami zakleszcza si\u0119 (pop)kultura z\u00a0polityk\u0105, w\u00a0tym przypadku \u2013 film wszak\u017ce finansuje pa\u0144stwo \u2013 polityk\u0105 historyczn\u0105.<\/span><\/p>\n Inspiracja tekstami poprzedzaj\u0105cymi \u201eDzieci Ireny Sendlerowej\u201d sprowadza si\u0119 u\u00a0Harrisona do estetycznego kalkowania prostych symboli, kt\u00f3re odsy\u0142aj\u0105 do z\u00a0g\u00f3ry wiadomych rozpozna\u0144. Troch\u0119 jak w\u00a0\u015bredniej klasy kinie gatunkowym, Amerykanin inkorporuje dziedzictwo \u201eOstatniego etapu\u201d Wandy Jakubowskiej, \u201eUlicy granicznej\u201d Aleksandra Forda, \u201ePianisty\u201d Romana Pola\u0144skiego. Okupacyjne obrazy-gotowce \u2013 ciemne zakamarki miasta, rogatki, sp\u0119dy \u017byd\u00f3w do wagon\u00f3w \u2013 opatulaj\u0105 film, paradoksalnie, mi\u0119kkim brezentem stylizacji. Widz patrzy i\u00a0potakuje: to by\u0142y straszliwe czasy pogardy. Wie, gdzie jest i\u00a0czego mo\u017ce si\u0119 spodziewa\u0107. Nienawi\u015b\u0107 i\u00a0zagro\u017cenie czaj\u0105 si\u0119 na ka\u017cdym kroku, zw\u0142aszcza w\u00a0pierwszym kwadransie \u2013\u00a0par excellence<\/em>\u00a0informacyjnym. Sendlerowa odbywa kilka rozm\u00f3w \u2013 jasne staje si\u0119 w\u00f3wczas, czym kobieta si\u0119 zajmuje \u2013 i\u00a0udaje si\u0119 na w\u0119dr\u00f3wki po ulicach Warszawy. Spaceruje, rozgl\u0105da si\u0119, a\u00a0na drugim planie mikroscenki, znaczki z\u00a0klasera terroru: Niemcy legitymuj\u0105, strzelaj\u0105, bij\u0105, wrzeszcz\u0105, rechocz\u0105. Argument, \u017ce \u201eprzecie\u017c tak by\u0142o\u201d \u2013 abstrahuj\u0105c od zastrze\u017ce\u0144 natury filozoficznej i\u00a0logicznej \u2013 blednie w\u00a0obliczu faktu, \u017ce to, co ograne, nie rusza, nie trwo\u017cy, nie wierci dziury w\u00a0brzuchu, sercu, m\u00f3zgu. Podpisuj\u0119 si\u0119 pod stanowiskiem, kt\u00f3re wy\u0142o\u017cy\u0142a w\u00a0recenzji z\u00a0\u201eJanosika\u201d Iwona Kurz: lepiej opowiada\u0107 dobrze, ani\u017celi prawdziwie. Harrison kurczowo trzyma si\u0119 reali\u00f3w, ale czerpie je z\u00a0najbardziej wytartych wizualnych klisz, wpuszczaj\u0105c si\u0119 tym samym w\u00a0maliny repetycji.<\/span><\/p>\n G\u0142adka, sprawdzona oprawa umo\u015bci\u0142a sobie wygodne pos\u0142anie w\u00a0formacie filmu telewizyjnego. Ziarniste, pobrudzone, kolorystycznie przyt\u0142umione zdj\u0119cia stanowi\u0105 korelat n\u0119dzy, biedy i\u00a0grozy. Mnogo\u015b\u0107 uj\u0119\u0107, w\u00a0kt\u00f3rych um\u0119czone twarze dysz\u0105 nieomal w\u00a0kamer\u0119, a\u00a0centrum kadru zajmuje \u201eprzera\u017caj\u0105ca rzeczywisto\u015b\u0107\u201d, pog\u0142\u0119bia wra\u017cenie realizmu, polegaj\u0105cego na skonfrontowaniu cz\u0142owieka z\u00a0Histori\u0105. Koncept, cho\u0107 nienowy, jest no\u015bny, pod warunkiem jednak, \u017ce wspomaga go realizacyjny rozmach, kinowy odpowiednik du\u017cego \u201eH\u201d. \u201eDzieciom Ireny Sendlerowej\u201d \u2013 re\u017cyserowanym w\u00a0miar\u0119 poprawnie, bez wielkich potkni\u0119\u0107 \u2013 brakuje oddechu, \u201ewyj\u015bcia w\u00a0przestrze\u0144\u201d, szerszych plan\u00f3w. To film telewizyjny, czasoprzestrzennie zag\u0119szczony, z\u00a0dok\u0142adn\u0105 lecz ma\u0142o urozmaicon\u0105 scenografi\u0105, kt\u00f3ra wygl\u0105da tak, jakby wci\u0105\u017c przedstawia\u0142a t\u0119 sam\u0105 ulic\u0119. Efekt jest podobny do tego ze wspomnianego filmu Forda \u2013 czu\u0107 lekki fa\u0142sz, \u201enieautentyczno\u015b\u0107\u201d, wkl\u0119\u015bni\u0119cie. Realizm umowny.<\/span><\/p>\n \u201eUlica graniczna\u201d jest jednak kontekstem dla \u201eDzieci Ireny Sendlerowej\u201d g\u0142\u00f3wnie z\u00a0innego powodu. Polityczny klimat drugiej po\u0142owy lat czterdziestych \u2013 wsp\u00f3\u0142tworzony przez pogromy \u017byd\u00f3w \u2013 nie sprzyja\u0142 Fordowi. W\u0142adze komunistyczne, skwapliwie zrzucaj\u0105ce antysemityzm na barki z\u0142owrogich nazist\u00f3w, niech\u0119tnie patrzy\u0142y na pomys\u0142y obrazowania stosunk\u00f3w polsko-\u017cydowskich. Ford starannie unika\u0142 wi\u0119c scenek rodzajowych, wyimk\u00f3w z\u00a0codziennego \u017cycia Warszawy, gdzie Polacy i\u00a0\u017bydzi spotykali si\u0119, handlowali, czasem lubili, czasem pewnie nie bardzo. Harrison nie mia\u0142 na karku cenzury, ale post\u0105pi\u0142 analogicznie. \u0141\u0105cznikiem mi\u0119dzy nacjami jest Sendlerowa, wszystkich wi\u0119c ogl\u0105damy przez pryzmat jej szlachetnej niez\u0142omno\u015bci. Z\u00a0poprawno\u015bci\u0105 warsztatow\u0105 koresponduje poprawno\u015b\u0107 akcent\u00f3w \u2013 Polacy s\u0105 albo pomocni (Sendlerowa kilkakrotnie zaznacza, \u017ce jest wiele polskich rodzin, kt\u00f3re chc\u0105 przygarn\u0105\u0107 \u017cydowskie dzieci), albo co najwy\u017cej przestraszeni, s\u0142ycha\u0107 nawet co nieco o\u00a0porz\u0105dnych Niemcach (kt\u00f3rych jednak nie widzimy na ekranie). G\u0142osy sprzeciwu, odzywaj\u0105ce si\u0119 w\u015br\u00f3d \u017byd\u00f3w na wie\u015b\u0107 o\u00a0pomy\u015ble Sendlerowej, s\u0105 zrozumia\u0142e \u2013 chodzi\u0142o przecie\u017c o\u00a0wyrzeczenie si\u0119 dzieci, kt\u00f3re czeka\u0142 proces chrze\u015bcija\u0144skiej inkulturacji. To zreszt\u0105 chwile, w\u00a0kt\u00f3rych film Harrisona jest najlepszy \u2013 rw\u0105cy emocjonalnie i\u00a0nie omijaj\u0105cy trudnych problem\u00f3w.<\/span><\/p>\n Graj\u0105ca Sendlerow\u0105 Anna Paquin eksponuje pragmatyzm i\u00a0zwyczajno\u015b\u0107 postaci, co ma ob\u0142askawi\u0107 jej pomnikowo\u015b\u0107, przybli\u017cy\u0107 \u015bmiertelnikom i\u00a0u\u0142atwi\u0107 uto\u017csamienie. To nie\u0142atwe zadanie, potrzeba bowiem re\u017cysera, kt\u00f3ry z\u00a0wyczuciem porusza si\u0119 po\u015br\u00f3d charakterologicznych niuans\u00f3w i\u00a0umie delikatnie prowadzi\u0107 wykonawc\u00f3w. Harrisonowi starcza umiej\u0119tno\u015bci, by biegle skleja\u0107 epizody, ale nie starcza talentu, \u017ceby r\u00f3\u017cnicowa\u0107 napi\u0119cia \u2013 uczuciowe, etyczne, moralne. Autor \u201eJana Paw\u0142a II\u201d, mimo \u017ce kr\u0119ci na ma\u0142y ekran, my\u015bli w\u00a0kategoriach wystawnych hollywoodzkich dramat\u00f3w sprzed dekady \u2013 najwa\u017cniejszy jest moment decyzji, podj\u0119cia zdecydowanych krok\u00f3w, kt\u00f3ry mo\u017cna podbi\u0107 muzyk\u0105 (\u015bcie\u017cka Jana A.P. Kaczmarka jest dosy\u0107 sztampowa) i\u00a0obrazem. Logik\u0119 \u201eim wi\u0119cej \u015brodk\u00f3w, tym wi\u0119cej tragedii\u201d wida\u0107 najlepiej w\u00a0sekwencji likwidacji getta \u2013 z\u00a0nieba g\u0119sto sypie si\u0119 puch z\u00a0rozrywanych poduszek. W\u00a0\u201e\u015awiadectwie urodzenia\u201d Stanis\u0142awa R\u00f3\u017cewicza puszek by\u0142 jeden, chwia\u0142 si\u0119 na wietrze obok marynarki i\u00a0zniszczonych but\u00f3w w\u00a0opuszczonym pokoju. Oszcz\u0119dna, ow\u0142adni\u0119ta cisz\u0105, ziej\u0105ca pustk\u0105 scena porusza\u0142a bardziej, kto\u015b mo\u017ce nawet powiedzie\u0107, \u017ce by\u0142a bardziej na miejscu.<\/span><\/p>\n Polityka historyczna opowiada. Uk\u0142ada narracj\u0119 \u2013 rzadko zgodn\u0105 z\u00a0innymi, cz\u0119\u015bciej dope\u0142niaj\u0105c\u0105 b\u0105d\u017a opozycyjn\u0105 wobec narracji reprezentuj\u0105cych cudze (co cz\u0119sto pokrywa si\u0119 z\u00a0\u201ezagraniczne\u201d) racje stanu, punkty widzenia, interpretacje. Losy Ireny Sendlerowej to \u0142akomy k\u0105sek. Ksi\u0105\u017cki Jana Tomasza Grossa, Jedwabne, pogromy \u2013 te ci\u0105gle nie w\u00a0pe\u0142ni przepracowane symbolicznie \u015bwiadectwa wrzynaj\u0105 si\u0119 w\u00a0tkank\u0119 spo\u0142eczn\u0105 i\u00a0przypominaj\u0105 o\u00a0polskich erupcjach antysemityzmu. Heroizm Sendlerowej, a\u00a0tak\u017ce odwaga polskich rodzin, kt\u00f3re przyj\u0119\u0142y \u017cydowskie dzieci, stanowi\u0105 w\u00a0\u201eDzieciach Ireny Sendlerowej\u201d manifest, wykrzyczany przez megafon. Polacy po\u015bwi\u0119cali w\u0142asne bezpiecze\u0144stwo dla \u017byd\u00f3w, niejednokrotnie ich ratowali, a\u00a0Sendler dodatkowo ocala\u0142a dzieci \u2013 a\u00a0wi\u0119c istoty najs\u0142absze, bezbronne, skazane na przedwczesn\u0105 i\u00a0okrutn\u0105 \u015bmier\u0107. Narracja Harrisona \u2013 do sp\u00f3\u0142ki z\u00a0\u201ePo-Lin. Okruchami pami\u0119ci\u201d Jolanty Dylewskiej \u2013 jest przeciwwag\u0105 dla mrocznych relacji polsko-\u017cydowskich, zakotwiczon\u0105 w\u00a0przesz\u0142o\u015bci, odtwarzaj\u0105c\u0105 j\u0105 na ta\u015bmie filmowej, pr\u00f3buj\u0105c\u0105 ufundowa\u0107 alternatywny dyskurs kulturowy.<\/span><\/p>\n Mimo oczywistego dydaktyzmu, a\u00a0mo\u017ce w\u0142a\u015bnie dlatego, powiastka Johna Kenta Harrisona spe\u0142nia swoje za\u0142o\u017cenia \u2013 m\u00f3wi, kto zacz Irena Sendlerowa i\u00a0co osi\u0105gn\u0119\u0142a. Jasno i\u00a0zwi\u0119\u017ale. Oto wielka polska posta\u0107 kontra okres burzy i\u00a0naporu. O\u00a0motywacjach, wahaniach i\u00a0w\u0105tpliwo\u015bciach Sendlerowej nie dowiemy si\u0119 wiele, trudno te\u017c okre\u015bli\u0107, co takiego siedzia\u0142o w\u00a0tej zwyk\u0142ej kobiecie, \u017ce zdoby\u0142a si\u0119 na tak nieprawdopodobne czyny (poza wychowaniem, o\u00a0kt\u00f3rym jest wzmianka). Ale Harrison, sk\u0142adaj\u0105c na jej r\u0119ce filmowy order, unikn\u0105\u0142\u00a0faux pas<\/em>, za\u015b najgorszy element filmu \u2013 mier\u017c\u0105cy polski dubbing \u2013 nie zale\u017ca\u0142 w\u00a0ko\u0144cu od niego<\/span><\/p>\n B\u0141A\u017bEJ HRAPKOWICZ<\/strong> – Krytyk filmowy, kulturoznawca. Absolwent IK UW. Prowadz\u0105cy i redaktor czwartkowej audycji \u201eNa cztery r\u0119ce\u201d w radiowej \u201eCzw\u00f3rce\u201d. Publikuje w \u201eFilmie\u201d, \u201eKinie\u201d, dwutygodnik.com, filmweb.pl. Laureat II nagrody Konkursu im. Krzysztofa M\u0119traka, w 2010 roku nominowany do Nagrody Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej w kategorii Krytyka filmowa.<\/em><\/span><\/p>\n Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em> ZWYCZAJNA HEROSKA B\u0141A\u017bEJ HRAPKOWICZ Poprawny, szablonowy film telewizyjny Harrisona oddaje ho\u0142d Irenie Sendlerowej i\u00a0stanowi alternatyw\u0119 dla polsko-\u017cydowskich narracji spod znaku Grossa . Nasz cz\u0142owiek za oceanem, cho\u0107 nie z\u00a0polskiej ziemi jego r\u00f3d, nazywa si\u0119 John Kent Harrison. Jest re\u017cyserem, pracuje dla ameryka\u0144skiej telewizji, spogl\u0105da na Polsk\u0119 z\u00a0daleka i\u00a0widzi kraj wielkich ludzi. Heros\u00f3w przepe\u0142nionych dobroci\u0105, borykaj\u0105cych […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/96342"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=96342"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/96342\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":96363,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/96342\/revisions\/96363"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=96342"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=96342"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=96342"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nPoprawny, szablonowy film telewizyjny Harrisona oddaje ho\u0142d Irenie Sendlerowej i\u00a0stanowi alternatyw\u0119 dla polsko-\u017cydowskich narracji spod znaku Grossa<\/strong><\/span><\/h4>\n
\n
\n\n\n\n
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"