{"id":96417,"date":"2022-07-01T17:09:36","date_gmt":"2022-07-01T15:09:36","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=96417"},"modified":"2022-07-01T07:56:51","modified_gmt":"2022-07-01T05:56:51","slug":"10-09-72","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=96417","title":{"rendered":"Prof. Michael G. M\u00fcller: Wedle wi\u0119kszo\u015bci moich rodak\u00f3w najazd na Polsk\u0119 by\u0142 normalnym konfliktem zbrojnym"},"content":{"rendered":"

Michael G. Muller (Pawe Kula\/PAP)<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>Prof. Michael G. M\u00fcller: Wedle wi\u0119kszo\u015bci moich rodak\u00f3w najazd na Polsk\u0119 by\u0142 normalnym konfliktem zbrojnym<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h5>\n

Piotr G\u0142uchowski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

To nie przypadek, \u017ce jednym z g\u0142\u00f3wnych temat\u00f3w ostatniego tomu polsko-niemieckiego podr\u0119cznika jest okupacja niemiecka w Polsce.<\/strong><\/p>\n

50-lecie Wsp\u00f3lnej Polsko-Niemieckiej Komisji Podr\u0119cznikowej<\/strong><\/span><\/h4>\n

.<\/h4>\n

Rozmowa z prof. Michaelem G. M\u00fcllerem, by\u0142ym wsp\u00f3\u0142przewodnicz\u0105cym Wsp\u00f3lnej Polsko-Niemieckiej Komisji Podr\u0119cznikowej Historyk\u00f3w i Geograf\u00f3w.<\/strong><\/h4>\n

.<\/p>\n

Piotr G\u0142uchowski: Jak pan ocenia \u015bwiadomo\u015b\u0107 historyczn\u0105 Niemc\u00f3w i Polak\u00f3w? Mam na my\u015bli nasz\u0105 trudn\u0105 histori\u0119 najnowsz\u0105.<\/strong><\/p>\n

Prof. Michael G. M\u00fcller:<\/strong> Asymetria wiedzy historycznej dotycz\u0105cej II wojny \u015bwiatowej, szczeg\u00f3lnie na Wschodzie, jest mi\u0119dzy Polsk\u0105 a Niemcami ogromna. Przeci\u0119tny Polak wie wi\u0119cej. Nie jest jednak tak, \u017ce Niemcy nie chc\u0105 pami\u0119ta\u0107 o zbrodniach pope\u0142nionych w waszym kraju. To kwestia hierarchii w kolektywnej pami\u0119ci. W szkolnictwie niemieckim II wojna to po pierwsze Holocaust. Po drugie zbrodnie niemieckie po 1941 roku na terenie ZSRR. Pami\u0119ta pan chyba skandal po wystawie o zbrodniach Wehrmachtu?<\/span><\/p>\n

Otwarta w 1995 r. w Hamburgu ekspozycja \u201eVernichtungskrieg. Verbrechen der Wehrmacht 1941 bis 1944″ zosta\u0142a obejrzana przez prawie milion Niemc\u00f3w. Wielu nie mog\u0142o uwierzy\u0107, \u017ce mord\u00f3w nie dopuszczali si\u0119 wy\u0142\u0105cznie \u201enazi\u015bci” z SS, ale te\u017c zwykli Niemcy, kt\u00f3rzy poszli na wojn\u0119 z poboru.<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Ta ekspozycja pokaza\u0142a wy\u0142\u0105cznie zbrodnie po roku 1941. Niemcy nadal pozostali w przekonaniu, \u017ce wszystko, co potworne, wi\u0105\u017ce si\u0119 z tym okresem. A wcze\u015bniejszy najazd na Polsk\u0119 w 1939 r., tak zwany Polenfeldzug<\/i>,<\/i> by\u0142 normalnym konfliktem zbrojnym, jak atak na Belgi\u0119, Francj\u0119. Zbrodnie niemieckie \u2013 wedle wi\u0119kszo\u015bci moich rodak\u00f3w \u2013 zacz\u0119\u0142y si\u0119 dwa lata p\u00f3\u017aniej i zdarzy\u0142y w Rosji. Dopiero w 2009 r. otwarto w Berlinie wystaw\u0119 pt. \u201eGr\u00f6\u00dfte H\u00e4rte. Verbrechen der Wehrmacht in Polen September\/Oktober 1939″, kt\u00f3ra pokaza\u0142a okrucie\u0144stwo Wehrmachtu w Polsce. Nie odbi\u0142a si\u0119 jednak w spo\u0142ecze\u0144stwie niemieckim wielkim echem. Dlatego nie przez przypadek jednym z g\u0142\u00f3wnych temat\u00f3w czwartego tomu naszego podr\u0119cznika jest okupacja niemiecka w Polsce od 1939 r. pocz\u0105wszy.<\/span><\/p>\n

Czy dzi\u015b istniej\u0105 w Niemczech jacy\u015b rewizjoni\u015bci?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Rewizjonizm kompletnie znikn\u0105\u0142 razem z wymieraniem pokolenia tzw. wyp\u0119dzonych. Samo s\u0142owo \u201ewyp\u0119dzeni” jest zreszt\u0105 niedobrym terminem, bo wi\u0119kszo\u015b\u0107 Niemc\u00f3w uciek\u0142o z w\u0142asnej woli albo zostali ewakuowani w ostatniej fazie walk przez stron\u0119 niemieck\u0105.<\/span><\/p>\n

\n

\u015awiadomo\u015b\u0107, \u017ce na wsch\u00f3d od Odry co\u015b si\u0119 Niemcom nale\u017cy \u2013 to znik\u0142o ca\u0142kowicie. Dzi\u015b nawet neonazi\u015bci z Niemiec dogaduj\u0105 si\u0119 doskonale z czeskimi i polskimi odpowiednikami.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Poza tym problemy zjednoczenia kraju po 1990 r. nauczy\u0142y nas, \u017ce integracja takich terytori\u00f3w to \u017cadna przyjemno\u015b\u0107 i \u017caden interes.<\/span><\/p>\n

\n\"Ludno\u015b\u0107Ludno\u015b\u0107 niemiecka opuszcza po II wojnie \u015bwiatowej \u015al\u0105sk, kt\u00f3ry decyzj\u0105 zwyci\u0119skich mocarstw zosta\u0142 przyznany Polsce  Fot. domena publiczna<\/span><\/em><\/span><\/p>\n

Tym niemniej istnieje niemiecka polityka historyczna.<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Nie! Nie ma obecnie polityki historycznej Niemiec. Mieli\u015bmy z ni\u0105 do czynienia jeszcze w czasach Helmuta Kohla, potem coraz mniej. Nie utrzymujemy \u017cadnej instytucji por\u00f3wnywalnej np. do Instytutu Pileckiego. Nie ma u nas podobnego cia\u0142a bezpo\u015brednio finansowanego i kontrolowanego przez rz\u0105d niemiecki. Inne pa\u0144stwa prowadz\u0105 polityk\u0119 historyczn\u0105, Polska \u2013 jak najbardziej. My odpu\u015bcili\u015bmy i ciesz\u0119 si\u0119 z tego.<\/span><\/p>\n

A serial \u201eUnsere M\u00fctter, Unsere V\u00e4ter” stacji ZDF?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Pami\u0119tajmy, \u017ce w Niemczech nie ma cenzury. Uwa\u017cam jednak, \u017ce przedstawienie w tym serialu sytuacji w okupowanej Polsce by\u0142o nie fair. Istniej\u0105 na szcz\u0119\u015bcie te\u017c inne produkcje \u2013 na przyk\u0142ad serial ARD \u201eDer \u00dcberl\u00e4ufer”, w kt\u00f3rym rzeczywisto\u015b\u0107 wojny na Wschodzie jest przedstawiona w bardziej prawdziwym \u015bwietle.<\/span><\/p>\n

A wasze centrum przeciwko wyp\u0119dzeniom\u2026<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Jego obecna nazwa brzmi: Dokumentationszentrum Flucht, Vertreibung, Vers\u00f6hnung ( Centrum dokumentacji ucieczki, wyp\u0119dzenia, pojednania<\/a> <\/strong><\/span>). Powsta\u0142o dzi\u0119ki umowie wewn\u0105trz koalicji CDU\/SPD z 2005 r. i mia\u0142o by\u0107 \u201ewidocznym znakiem” pami\u0119ci wyp\u0119dze\u0144 w europejskiej historii XX w. By\u0142y liczne spory wok\u00f3\u0142 tego projektu\u2026 <\/span><\/p>\n

\"CentrumCentrum Dokumentacji Ucieczka, Wyp\u0119dzenie, Pojednanie w Berlinie<\/span>  Markus Gr\u00f6teke \/ architectureshooting \/ Copyright: Markus Grteke, Berl<\/span><\/em><\/span><\/p>\n

Erika Steinbach, kt\u00f3ra zast\u0105pi\u0142a na scenie politycznej pan\u00f3w Hupk\u0119 i Czaj\u0119, zrezygnowa\u0142a z funkcji przewodnicz\u0105cej Fundacji Przeciwko Wyp\u0119dzeniom\u2026<\/strong><\/h5>\n

\u2013 \u2026i ostatecznie plac\u00f3wka od 2021 r. formalnie istnieje, ale nie ma wp\u0142ywu na niemieck\u0105 pami\u0119\u0107.<\/span><\/p>\n

Bitwa o t\u0119 pami\u0119\u0107 jednak trwa. Czy Niemcy nie chc\u0105, aby przerzuci\u0107 cz\u0119\u015bci winy za Holocaust na Polak\u00f3w, Ukrai\u0144c\u00f3w, Litwin\u00f3w, Rumun\u00f3w?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Faktem jest, \u017ce w dyskusji historyk\u00f3w Holocaustu od jakich\u015b 15 lat m\u00f3wi si\u0119 coraz wi\u0119cej o pomocnikach Zag\u0142ady. Ale ta narracja jest inicjowana g\u0142\u00f3wnie poza Niemcami, pisze o tym du\u017co m.in. Timothy Snyder. Zreszt\u0105 jest rzecz\u0105 normaln\u0105, \u017ce wraz z post\u0119pem bada\u0144 pojawia si\u0119 coraz wi\u0119cej aspekt\u00f3w problemu.<\/span><\/p>\n

\n

Jednak niemieccy historycy zwracaj\u0105 uwag\u0119 na to, \u017ce wszystkie akcje kolaboranckie by\u0142y efektem agresji niemieckiej. Gdyby nie Niemcy, Zag\u0142ady by nie by\u0142o. Kropka.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Dopiero po tej kropce mo\u017cemy m\u00f3wi\u0107 o kolaborantach i kolaboracji.<\/span><\/p>\n

Wie pan, \u017ce obecny polski rz\u0105d przygotowuje spis strat, jakie ponios\u0142a Polska pod okupacj\u0105 niemieck\u0105?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Wiem.<\/span><\/p>\n

Jak Niemcy zareaguj\u0105 na ewentualne wystawienie rachunku za wojn\u0119?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Wiadomo, jak zareaguje niemiecki rz\u0105d, bo si\u0119 ju\u017c kilka razy wypowiedzia\u0142. Na bazie prawa mi\u0119dzynarodowego i polsko-niemieckich traktat\u00f3w nowy proces p\u0142acenia odszkodowa\u0144 jest wykluczony. Taki pomys\u0142 nie ma r\u00f3wnie\u017c szans w kontek\u015bcie europejskim.<\/span><\/p>\n

\"P\u0142on\u0105cyP\u0142on\u0105cy Zamek Kr\u00f3lewski w Warszawie po ostrzale przez artyleri\u0119 niemieck\u0105, 17 wrze\u015bnia 1939 r. <\/span>  (fot. Wikimedia.org \/ Domena publiczna)<\/span><\/em><\/span><\/p>\n

Ma jednak wymiar propagandowy na polskim podw\u00f3rku.<\/strong><\/h5>\n

\u2013 I w og\u00f3le nie nale\u017cy si\u0119 tym denerwowa\u0107. Wr\u0119cz przeciwnie. Cieszy\u0142bym si\u0119, gdyby taka rzetelna dokumentacja strat i zniszcze\u0144 powsta\u0142a. Niech ona b\u0119dzie kolejnym sygna\u0142em do dialogu o konsekwencjach wojny.<\/span><\/p>\n

\n

By\u0142em niedawno przez p\u00f3\u0142 roku w Warszawie. Tu pami\u0119\u0107 o wojnie jest widoczna, obecna w krajobrazie miasta. W pewnym sensie Warszawa to nadal krajobraz po bitwie.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Tymczasem w Europie Zachodniej II wojna \u015bwiatowa to ju\u017c prehistoria. I to niedobrze. Wcale nie uwa\u017cam, by Niemcy ju\u017c za du\u017co o konsekwencjach wojny wiedzieli, za wiele przemy\u015bleli. Przypomnie\u0107 nie zaszkodzi.<\/span><\/p>\n

A mo\u017ce w\u0142a\u015bnie my\u015blenie o konsekwencjach wojny, o zburzonym Berlinie, straconym Wroc\u0142awiu i Szczecinie sprawia, \u017ce Niemcy s\u0105 dzi\u015b tak ulegli wzgl\u0119dem Rosji w kwestii Ukrainy\u2026 ci\u0105gle boicie si\u0119 Moskwy?<\/h5>\n

\u2013 Nie badam naukowo nastroj\u00f3w moich rodak\u00f3w, ale co\u015b powiem z w\u0142asnego do\u015bwiadczenia. Przez pierwsze tygodnie wojny by\u0142em, jak wspomnia\u0142em, w Warszawie. Reakcje waszego rz\u0105du i spo\u0142ecze\u0144stwa polskiego wyda\u0142y mi si\u0119 oczywiste i naturalne. Pe\u0142ne pot\u0119pienie agresji i pomoc dla napadni\u0119tych. Tak si\u0119 powinni zachowywa\u0107 wszyscy Europejczycy. Gdy w kwietniu wr\u00f3ci\u0142em do Niemiec, by\u0142em zaszokowany polityk\u0105 w\u0142adz. Uznano, \u017ce ryzyko konfrontacji z Putinem jest zbyt wielkie, by pomaga\u0107 Ukrainie zbrojnie; uchod\u017acom \u2013 jak najbardziej, lecz dostarczanie broni \u2013 to co innego. Dla Niemiec decyzja dostarczania broni na teren tocz\u0105cego si\u0119 konfliktu zbrojnego by\u0142a czym\u015b jakby tabu. W\u0142a\u015bnie ze wzgl\u0119du na nasz\u0105 rol\u0119 w II wojnie \u015bwiatowej. Dojrzewanie do decyzji o z\u0142amaniu aksjomatu neutralno\u015bci trwa\u0142o, wed\u0142ug mnie, za d\u0142ugo<\/a> .<\/strong><\/span> Ale w ko\u0144cu rz\u0105d zdecydowa\u0142 si\u0119 jednak bro\u0144 wys\u0142a\u0107. <\/span><\/p>\n

\"Podr\u0119cznikiPodr\u0119czniki do historii ‘Europa. Nasza historia’<\/span>  zdj\u0119cie udost\u0119pnione przez Roberta Trab\u0119<\/span><\/em><\/span><\/p>\n

Formalnie tak, lecz w praktyce rosn\u0105 op\u00f3\u017anienia w dostarczaniu sprz\u0119tu. Jakby\u015bcie chcieli i bali si\u0119 jednocze\u015bnie.<\/h4>\n

\u2013 W wywiadzie dla \u201eFrankfurter Allgemeine Zeitung” w zesz\u0142ym tygodniu Timothy Snyder powiedzia\u0142<\/a> <\/strong><\/span>, \u017ce Niemcy nie stracili kolonialnej perspektywy wobec kraj\u00f3w Europy Wschodniej. Wielu akceptuje Ukrain\u0119 jako stref\u0119 wp\u0142yw\u00f3w Rosji, tak jak kiedy\u015b, w planach Hitlera, mia\u0142a ona by\u0107 koloni\u0105 niemieck\u0105. St\u0105d te\u017c niezrozumia\u0142e pomys\u0142y za\u017cegnania wojny przez abstrakcyjne kompromisy. Kilka dni temu kolega z mojego uniwersytetu w Halle, politolog Johannes Varwick, sugerowa\u0142 w niemieckiej telewizji \u201ezamro\u017cenie konfliktu” przez ca\u0142kowite wstrzymanie poparcia militarnego dla Ukrainy i skoncentrowanie si\u0119 na rozmowach z Putinem.<\/span><\/p>\n

Jak dla mnie: skandal.<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Mimo to jestem optymist\u0105. Pod naciskiem spo\u0142ecznym Niemcy dojrzewaj\u0105 do polityki jednoznacznego poparcia Ukrainy. Je\u015bli rz\u0105d si\u0119 nie zaanga\u017cuje mocniej w jej obron\u0119 \u2013 utraci zaufanie. Bo przyt\u0142aczaj\u0105ca wi\u0119kszo\u015b\u0107 Niemc\u00f3w bardzo zdecydowanie popiera Kij\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Rozmawia\u0142 Piotr G\u0142uchowski<\/em><\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Prof. Michael G. M\u00fcller<\/span><\/b> – by\u0142y wsp\u00f3\u0142przewodnicz\u0105cy Wsp\u00f3lnej Polsko-Niemieckiej Komisji Podr\u0119cznikowej. Prof. M\u00fcller wyk\u0142ada histori\u0119 na Uniwersytecie Marcina Lutra w Halle i Wittenberdze. Doktoryzowa\u0142 i habilitowa\u0142 si\u0119 z historii Europy Wschodniej. Napisa\u0142 m.in. monografi\u0119 \u201eRozbiory Polski”
\n<\/span><\/i><\/p>\n

\n
50-lecie Wsp\u00f3lnej Polsko-Niemieckiej Komisji Podr\u0119cznikowej<\/span><\/h5>\n

* Wsp\u00f3lna Polsko-Niemiecka Komisja Podr\u0119cznikowa Historyk\u00f3w i Geograf\u00f3w zosta\u0142a utworzona w lutym 1972 r. pod egid\u0105 Komitet\u00f3w ds. UNESCO w obu krajach. Jej pierwszymi przewodnicz\u0105cymi zostali historyk i pedagog prof. Georg Eckert (1912-74) z Uniwersytetu w Brunszwiku oraz historyk prof. W\u0142adys\u0142aw Markiewicz (1920-2017) z Uniwersytetu Warszawskiego.<\/span><\/p>\n

* Po podpisaniu 17 czerwca 1991 r. polsko-niemieckiego uk\u0142adu o dobrym s\u0105siedztwie rz\u0105dy obu kraj\u00f3w zadeklarowa\u0142y, \u017ce b\u0119d\u0105 nadal popiera\u0107 dzia\u0142alno\u015b\u0107 Komisji.<\/span><\/p>\n

* Od 2005 r. co dwa lata WPNKP przyznaje nagrod\u0119 im. Marii Wawrykowej (1925-2006) za szczeg\u00f3lne osi\u0105gni\u0119cia w krzewieniu polsko-niemieckiego dialogu podr\u0119cznikowego. Prof. Wawrykowa by\u0142a historyczk\u0105 specjalizuj\u0105c\u0105 si\u0119 w dziejach Niemiec, wi\u0119\u017aniark\u0105 Auschwitz i wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielk\u0105 Komisji.<\/span><\/p>\n

* W maju 2008 r. rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 prace nad wsp\u00f3lnym podr\u0119cznikiem do historii. Powsta\u0142 w\u00f3wczas polsko-niemiecki zesp\u00f3\u0142 projektowy. Po opracowaniu koncepcji w latach 2008-10 zesp\u00f3\u0142 podj\u0105\u0142 od 2012 r. wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z wydawnictwami w obu krajach \u2013 Eduversum oraz Wydawnictwami Szkolnymi i Pedagogicznymi.<\/span><\/p>\n

* W 2017 r. za opracowanie podr\u0119cznika \u201eEuropa. Nasza historia \/ Europa. Unsere Geschichte” Komisja zosta\u0142a odznaczona nagrod\u0105 Viadriny.<\/span><\/p>\n

* W 2018 r. w ramach Wsp\u00f3lnej Polsko-Niemieckiej Komisji Podr\u0119cznikowej powsta\u0142a Grupa Robocza Nauczycielek i Nauczycieli. Jej przedstawicielami s\u0105 Verena Laubinger (Getynga), Joanna Zaborowski (Berlin), Ma\u0142gorzata Glinka i Jacek Konik (oboje z Warszawy). <\/span><\/p>\n

* W 2020 r. zako\u0144czone zosta\u0142y prace nad czterotomow\u0105 seri\u0105 podr\u0119cznika do historii dla Polski i Niemiec.<\/span><\/p>\n

* Cz\u0142onkowie Prezydium WPNK, strona polska: prof. dr hab. Robert Traba, Polska Akademia Nauk i Freie Universit\u00e4t w Berlinie (wsp\u00f3\u0142przewodnicz\u0105cy); prof. dr hab. W\u0142odzimierz Borodziej (1956-2021), Uniwersytet Warszawski; prof. dr hab. Roman Czaja, Uniwersytet Miko\u0142aja Kopernika, Toru\u0144; prof. dr hab. Marek Dutkowski, Uniwersytet Szczeci\u0144ski; prof. dr hab. Violetta Julkowska, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, Pozna\u0144; prof. dr hab. Anna Ziembi\u0144ska-Witek, Uniwersytet Marii Curie-Sk\u0142odowskiej, Lublin; prof. dr hab. Tadeusz Stryjakiewicz, UAM; prof. dr hab. Izabela Surynt, Uniwersytet Wroc\u0142awski; prof. dr hab. Igor K\u0105kolewski, PAN, Berlin; dr Dominik Pick (sekretarz naukowy); prof. dr hab. Jerzy Kochanowski, UW; dr Zofia W\u00f3ycicka, Deutsches Historisches Institutu Warschau.<\/span><\/p>\n

Strona niemiecka: prof. dr hab. Hans-J\u00fcrgen B\u00f6melburg, Uniwersytet im. Justusa Liebiga, Gie\u00dfen (wsp\u00f3\u0142przewodnicz\u0105cy); prof. dr hab. Hans Henning Hahn, Uniwersytet Oldenburski; prof. dr hab. Wolfgang Jacobmeyer, Uniwersytet M\u00fcnster; prof. dr hab. Sebastian Kinder, Uniwersytet w Tybindze; prof. dr hab. Claudia Kraft, Uniwersytet w Siegen; prof. dr hab. Olaf K\u00fchne, Uniwersytet w Saarbr\u00fccken; prof. dr hab. Eckhardt Fuchs, Instytut Mi\u0119dzynarodowych Bada\u0144 nad Podr\u0119cznikami Szkolnymi im. Georga Eckerta, Brunszwik; prof. dr hab. Yvonne Kleinmann i prof. dr hab. Michael G. M\u00fcller, oboje Uniwersytet Marcina Lutra, Halle-Wittenberga; prof. dr hab. Holger Th\u00fcnemann, Uniwersytet w Kolonii; dr Marcin Wiatr (sekretarz naukowy), Instytut Mi\u0119dzynarodowych Bada\u0144 nad Podr\u0119cznikami Szkolnymi im. Georga Eckerta, Brunszwik.<\/span><\/p>\n

Na Uniwersytecie Warszawskim od 30 czerwca do 2 lipca b\u0119dzie trwa\u0107 konferencja naukowa z okazji 50-lecia istnienia Komisji – \u201eW dialogu. Nowe wizje nauczania historii”.<\/strong><\/span><\/a><\/span><\/p>\n

\n


\nPiotr G\u0142uchowski<\/a><\/em><\/span><\/strong><\/p>\n

Reporter, publicysta i redaktor “Wyborczej” od 1990 r. Autor ksi\u0105\u017cek kryminalnych i non-fiction.<\/em><\/span><\/p>\n
\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Michael G. Muller (Pawe Kula\/PAP) Prof. Michael G. M\u00fcller: Wedle wi\u0119kszo\u015bci moich rodak\u00f3w najazd na Polsk\u0119 by\u0142 normalnym konfliktem zbrojnym Piotr G\u0142uchowski To nie przypadek, \u017ce jednym z g\u0142\u00f3wnych temat\u00f3w ostatniego tomu polsko-niemieckiego podr\u0119cznika jest okupacja niemiecka w Polsce. 50-lecie Wsp\u00f3lnej Polsko-Niemieckiej Komisji Podr\u0119cznikowej . Rozmowa z prof. Michaelem G. M\u00fcllerem, by\u0142ym wsp\u00f3\u0142przewodnicz\u0105cym Wsp\u00f3lnej Polsko-Niemieckiej […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/96417"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=96417"}],"version-history":[{"count":14,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/96417\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":96435,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/96417\/revisions\/96435"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=96417"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=96417"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=96417"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}