{"id":96448,"date":"2022-07-02T17:09:05","date_gmt":"2022-07-02T15:09:05","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=96448"},"modified":"2022-07-02T09:10:32","modified_gmt":"2022-07-02T07:10:32","slug":"02-09-73","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=96448","title":{"rendered":"Prof. Robert Traba: W Azji dziwi\u0105 si\u0119, jakim cudem Polacy i Niemcy mog\u0105 prowadzi\u0107 partnersk\u0105 debat\u0119"},"content":{"rendered":"

Trzy polsko-niemieckie tomy by\u0142y oficjalnymi podr\u0119cznikami. Za rz\u0105d\u00f3w PiS czwarty tom nie uzyska\u0142 statusu podr\u0119cznika, jest tylko materia\u0142em edukacyjnym. Prof. Robert Traba: – Z\u0142amano procedury (zdj\u0119cie udost\u0119pnione przez Roberta Trab\u0119)<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>Prof. Robert Traba: W Azji dziwi\u0105 si\u0119, jakim cudem Polacy i Niemcy mog\u0105 prowadzi\u0107 partnersk\u0105 debat\u0119<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Piotr G\u0142uchowski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Najwi\u0119kszy, jak dot\u0105d, artyku\u0142 na temat polsko-niemieckiego podr\u0119cznika do historii Europy zamie\u015bci\u0142 w 2008 “Nasz Dziennik”. Uzna\u0142, \u017ce ksi\u0105\u017cka “podetnie korzenie Narodu Polskiego”.<\/strong><\/span><\/h4>\n

50-lecie Wsp\u00f3lnej Polsko-Niemieckiej Komisji Podr\u0119cznikowej<\/h4>\n

Rozmowa z prof. Robertem Trab\u0105, by\u0142ym wsp\u00f3\u0142przewodnicz\u0105cym Wsp\u00f3lnej Polsko-Niemieckiej Komisji Podr\u0119cznikowej Historyk\u00f3w i Geograf\u00f3w.<\/h4>\n

.<\/p>\n

Piotr G\u0142uchowski: Powstanie podr\u0119cznika \u201eEuropa. Nasza historia” zauwa\u017cy\u0142y telewizje w Japonii, Korei i w Chinach\u2026 <\/strong><\/span><\/h4>\n

Prof. Robert Traba<\/strong>: W g\u0142\u00f3wnym wydaniu wiadomo\u015bci \u201eChina TV” m\u00f3wi\u0142em o drugim na \u015bwiecie bilateralnym podr\u0119czniku do miliarda widz\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Drugim, bo pierwszy by\u0142 niemiecko-francuski, ale to jednak nie to samo, co niemiecko-polski\u2026<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Fenomen polsko-niemieckiego pojednania i pisania wsp\u00f3lnej historii budzi na Dalekim Wschodzie ogromne zainteresowanie. Tam dialog na temat trudnej historii prowadz\u0105 tylko w\u0105skie, liberalne kr\u0119gi. Rz\u0105dy omijaj\u0105 temat szerokim \u0142ukiem. Japo\u0144skie zbrodnie \u2013 na przyk\u0142ad bestialskie mordowanie robotnik\u00f3w przymusowych, tak\u017ce kobiet \u2013 do tej pory wykluczaj\u0105 tam normalny dialog. Dlatego oni si\u0119 dziwi\u0105, jakim cudem Polacy i Niemcy mog\u0105 prowadzi\u0107 partnersk\u0105 debat\u0119.<\/span><\/p>\n

Zmierzam do tego, \u017ce w odr\u00f3\u017cnieniu od chi\u0144skich \u2013 w polskich mediach o waszej pracy jest cicho.<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Dialog z Niemcami nie pasuje do naszej wojny plemion. W 2007 r., po przesz\u0142o trzech dekadach spotka\u0144 i uzgodnie\u0144 na forum Komisji, szefowie dyplomacji Polski i Niemiec\u2026<\/span><\/p>\n

Rados\u0142aw Sikorski i Frank-Walter Steinmeier\u2026<\/strong><\/h5>\n

\u2013 \u2026 og\u0142osili, \u017ce oba rz\u0105dy s\u0105 gotowe, by zacz\u0105\u0107 pisanie podr\u0119cznika. Komisja od pocz\u0105tku sta\u0142a si\u0119 partnerem spo\u0142ecznym projektu. Z tej okazji w maju 2008 roku odby\u0142a si\u0119 konferencja prasowa\u2026 i wie pan, kto jedyny zrobi\u0142 z tego du\u017cy materia\u0142? Radio Maryja i \u201eNasz Dziennik”. M\u00f3wili, \u017ce podr\u0119cznik <\/b>\u201epodetnie korzenie Narodu Polskiego”. Dopiero w 2020 r. w miar\u0119 obiektywnie przedstawi\u0142 nasz temat \u201eGo\u015b\u0107 Niedzielny”. I to w zasadzie wszystko. W mediach liberalnych cisza. Dialog o historii ma\u0142o je interesuje.<\/span><\/p>\n

\"Prof.Prof. Robert Traba<\/span>  Fot. Arkadiusz Stankiewicz \/ Agencja Wyborcza.pl<\/span><\/em><\/span><\/p>\n

\n
Na czym polega wasza \u201eantypolsko\u015b\u0107”?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 To \u017caden merytoryczny zarzut, tylko objaw ideologicznego my\u015blenia. Skupmy si\u0119 lepiej na ksi\u0105\u017cce. Nie jest to historia Polski i Niemiec, lecz normalny podr\u0119cznik do nauki historii powszechnej Europy w szko\u0142ach podstawowych. W identycznej wersji w Polsce i Niemczech. Tom pierwszy \u201eOd prahistorii do \u015bredniowiecza” wydali\u015bmy w obu krajach w 2016, rok p\u00f3\u017aniej tom drugi \u201eCzasy nowo\u017cytne do 1815 r.”. W roku 2019 wydali\u015bmy tom trzeci \u2013 dwucz\u0119\u015bciowy: \u201eOd kongresu wiede\u0144skiego do I wojny \u015bwiatowej” oraz \u201eDwudziestolecie mi\u0119dzywojenne”. W lipcu 2020 wyszed\u0142 tom ostatni, czwarty, budz\u0105cy najwi\u0119ksze kontrowersje: \u201eOd wybuchu drugiej wojny \u015bwiatowej do czas\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych”. Oto zwie\u0144czenie 50 lat pracy Wsp\u00f3lnej Polsko-Niemieckiej Komisji pod egid\u0105 UNESCO. Podkre\u015blam to p\u00f3\u0142wiecze, bo bez dorobku koleg\u00f3w z lat 70. i 80. ten sukces by\u0142by niemo\u017cliwy!<\/span><\/p>\n

Ale jako\u015b tak si\u0119 z\u0142o\u017cy\u0142o, \u017ce spo\u015br\u00f3d siedmiorga przewodnicz\u0105cych Komisji od roku 1972 pocz\u0105wszy, akurat za pana kadencji, 2007-20, wysz\u0142y wszystkie tomy.<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Mi\u0142e, \u017ce pan to dostrzeg\u0142. Chc\u0119 jednak podkre\u015bli\u0107, \u017ce podr\u0119cznik jest dzie\u0142em zbiorowym. Komisja stworzy\u0142a tak zwane merytoryczne ramy projektu, wybra\u0142a 30 ekspert\u00f3w z obu kraj\u00f3w, kt\u00f3rzy najpierw napisali za\u0142o\u017cenia, a potem ka\u017cdy rozdzia\u0142 redagowali. Prace wydawnicze i sam druk koordynowa\u0142y dwa wydawnictwa: warszawski WSiP i Eduversum z Wiesbaden.<\/span><\/p>\n

\"Brunszwik,Brunszwik, 1983 r. Pierwsze posiedzenie Wsp\u00f3lnej Polsko-Niemieckiej Komisji Podr\u0119cznikowej po stanie wojennym. Pierwszy od prawej prof. W\u0142adys\u0142aw Markiewicz (1920-2017), wsp\u00f3\u0142przewodnicz\u0105cy komisji, czwarta od prawej prof. Maria Wawrykowa (1925-2006), naprzeciwko niej w bia\u0142ej koszuli i z fajk\u0105 w d\u0142oni prof. Marian Wojciechowski (1927-2006). Przy drugim stole trzeci od lewej (z pochylon\u0105 g\u0142ow\u0105) prof. W\u0142odzimierz Borodziej (1956-2021)<\/span>  zdj\u0119cie udost\u0119pnione przez Roberta Trab\u0119<\/span><\/em><\/span><\/p>\n

Przejd\u017amy do konkret\u00f3w. Najlepiej do kontrowersji\u2026<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Wszystkie dotychczasowe podr\u0119czniki do historii w Europie \u2013 od portugalskich po fi\u0144skie \u2013 bazuj\u0105 na narodowych tradycjach. Nawet w ostatnich dekadach, gdy pr\u00f3bujemy europeizowa\u0107 nauczanie, i tak opowiadamy g\u0142\u00f3wnie historie w\u0142asne i historie innych widziane z naszej perspektywy.<\/span><\/p>\n

W polskiej edukacji zamiast \u201eeuropeizacji” post\u0119puje raczej proces \u201eunarodowienia” historii.<\/strong><\/h5>\n

\u2013 I stale si\u0119 go pog\u0142\u0119bia, pozornie \u201eku chwale”, w rzeczywisto\u015bci ku coraz wi\u0119kszemu niezrozumieniu proces\u00f3w historycznych i miejsca Polski w Europie. Niemcy, pisz\u0105c o II wojnie, chc\u0105 zrozumie\u0107 g\u0142\u00f3wnie jedn\u0105 rzecz: dlaczego ich dziadowie przez 12 lat stworzyli i utrzymywali taki zbrodniczy system. <\/b><\/span><\/p>\n

I je\u015bli wierzy\u0107 publicystom wspomnianego przez pana radia i dziennika, dochodz\u0105 do wniosku, \u017ce w latach 30. podbili ich jacy\u015b nieokre\u015bleni narodowo \u201enazi\u015bci”. \u017be Niemcy stali si\u0119 pierwsz\u0105 ich ofiar\u0105.<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Znam t\u0119 narracj\u0119, to bzdury, dzi\u015b ch\u0119tnie powielane przez prawicowe media.<\/span><\/p>\n

\n

W Niemczech nie ma w\u0105tpliwo\u015bci, kto by\u0142 sprawc\u0105 \u2013 tam niemiecka wina jest jasno wyeksponowana.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Cho\u0107 rzeczywi\u015bcie podnosi si\u0119 i szeroko przypomina fakt, \u017ce oni te\u017c byli ofiarami: niemieccy komuni\u015bci, homoseksuali\u015bci, tzw. nieprzystosowani spo\u0142ecznie i chorzy umys\u0142owo trafiali do oboz\u00f3w, jeszcze zanim ich ofiarami zostali \u017bydzi i Polacy.<\/span><\/p>\n

Priorytetem niemieckiej dydaktyki historii jest zatem ch\u0119\u0107 zrozumienia fenomen\u00f3w \u2013 mi\u0119dzy innymi tego, w jaki spos\u00f3b ich przestrze\u0144 publiczna zosta\u0142a zaw\u0142aszczona przez narodowy socjalizm. Wie pan, gdzie w ostatnich wolnych wyborach, czyli w 1932 r., pad\u0142o najwi\u0119cej g\u0142os\u00f3w na NSDAP?<\/span><\/p>\n

W Prusach Wschodnich.<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Dok\u0142adniej: na Mazurach. Czy mamy zatem stwierdzi\u0107, \u017ce Mazurzy byli nazistami? Prawda jest taka, \u017ce dzi\u0119ki subwencjom pa\u0144stwowym, ulgom i dodatkom socjalnym \u2013 jak Kindergeld<\/i> \u2013 oraz za spraw\u0105 narodowej demagogii Mazurzy w latach 30. poczuli si\u0119 w\u0142\u0105czeni do niemieckiej wsp\u00f3lnoty narodowej, zaopiekowani przez pa\u0144stwo niemieckie.<\/span><\/p>\n

\"AdolfAdolf Hitler podczas wiecu wyborczego 4 kwietnia 1932 r.<\/span>  Bundesarchiv, Bild 102-14271B \/ CC-BY-SA 3.0, CC BY-SA 3.0 DE , via Wikimedia Commons<\/span><\/em><\/span><\/p>\n

A za miedz\u0105, w Polsce, socjalu nie by\u0142o, bo byli\u015bmy zbyt biednym krajem.<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Tak. Z s\u0105siednich Kurpi ch\u0142opi wyje\u017cd\u017cali na kilkumiesi\u0119czne prace sezonowe do mazurskich bauer\u00f3w. Potem niekt\u00f3rzy z nich stali si\u0119 pierwszymi robotnikami przymusowymi, by po wojnie zajmowa\u0107 mazurskie domostwa. W wywiadach prowadzonych przez polskich socjolog\u00f3w zaraz po wojnie na Mazurach i Warmii wspomina si\u0119 lata trzydzieste i pocz\u0105tek czterdziestych jako z\u0142oty okres. Nie tylko Niemcy nad Renem, lecz r\u00f3wnie\u017c Mazurzy i Warmiacy dostawali darmowych \u201epomocnik\u00f3w”, czyli robotnik\u00f3w przymusowych, rozbudowywali swoje gospodarstwa\u2026<\/span><\/p>\n

Do dzisiaj wi\u0119kszo\u015b\u0107 tych dom\u00f3w z czerwonej ceg\u0142y, kt\u00f3re stoj\u0105 od Torunia, przez I\u0142aw\u0119, po E\u0142k ma na elewacjach wymurowane daty: 1934, 1939\u2026<\/strong><\/h5>\n

\u2013 NSDAP cynicznie kupowa\u0142a sobie elektorat. Mechanizm stary jak \u015bwiat i do\u015b\u0107 dobrze znany r\u00f3wnie\u017c we wsp\u00f3\u0142czesnej Polsce.<\/span><\/p>\n

Pi\u0119\u0107set plus, wstawanie z kolan.<\/strong><\/h5>\n

\u2013 W 1945 r. nie wszyscy w Niemczech obudzili si\u0119 z tego snu. Du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa zrozumia\u0142a, co Niemcy zrobili, dopiero w latach 60. po frankfurckich procesach zbrodniarzy z Auschwitz<\/a><\/strong><\/span> . One podzia\u0142a\u0142y jak wstrz\u0105s. Natomiast przyswojenie sobie winy, jej internalizacja\u2026 to trwa\u0142o dekadami. I nie odbywa\u0142o si\u0119 bez opor\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Bo internalizacja \u015bciera\u0142a si\u0119 z eksternalizacj\u0105: by\u0142y potworno\u015bci, ale to nie my, to nazi\u015bci.<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Norbert Elias, urodzony we Wroc\u0142awiu wybitny filozof i socjolog, nazwa\u0142 to \u201enadawaniem brudnego sensu” negatywnie zdefiniowanej grupie spo\u0142ecznej. Nadawaniem po to, by na jej tle pozytywnie opisa\u0107 dominuj\u0105c\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n

Czyli: w por\u00f3wnaniu z nazistami reszta Niemc\u00f3w by\u0142a w sumie OK.<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Dzisiaj, po prawie 80 latach przerabiania kwestii w\u0142asnego sprawstwa, m\u00f3wi si\u0119 w Niemczech jasno: \u201enazi\u015bci to byli\u015bmy my”. Co nie wyklucza dyskusji nad stopniem odpowiedzialno\u015bci zbiorowej. Panuje zgoda, \u017ce fundamentalne znaczenie dla sukces\u00f3w nazizmu mia\u0142o g\u0142\u0119bokie zakorzenienie si\u0119 w Niemczech rasizmu i antysemityzmu. Do tego dochodzi problem skutk\u00f3w I wojny \u015bwiatowej<\/span>.<\/span><\/b><\/p>\n

\"Prof.Prof. Robert Traba i prof. Michael G. M\u00fcller (rozmowa z nim na s. 5) w 2009 r., podczas pierwszej publicznej debaty o podr\u0119czniku w czasie Powszechnego Zjazdu Historyk\u00f3w Polskich w Olsztynie<\/span>  FOT. LEIBNIZ-INSTITUT F\u00dcR BILDUNGSMEDIEN\/GEORG-ECKERT-INSTITUT, BRAUNSCHWEIG<\/span><\/em><\/span><\/p>\n

W 1918 r. \u017caden obcy \u017co\u0142nierz nie sta\u0142 na niemieckiej ziemi, wr\u0119cz przeciwnie \u2013 wojska kajzera stacjonowa\u0142y wci\u0105\u017c tysi\u0105c kilometr\u00f3w na wsch\u00f3d od Gda\u0144ska i Poznania, a tu nagle\u2026 kapitulacja.<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Cesarskie Niemcy staj\u0105 si\u0119 republik\u0105, ale trac\u0105 Pomorze Gda\u0144skie, Wielkopolsk\u0119, Kraj K\u0142ajpedzki, Alzacj\u0119 i Lotaryngi\u0119\u2026W wielu regionach wybuchaj\u0105 ogniska rewolucji. Ponadto pa\u0144stwo zostaje obci\u0105\u017cone ogromnymi reparacjami. Ro\u015bnie bezrobocie, hiperinflacja. Miliony przedstawicieli tzw. generacji frontowej odczuwaj\u0105 bezsens dalszej egzystencji. W tej sytuacji powstaj\u0105 warunki dla ludzi chc\u0105cych rewan\u017cu. A jednocze\u015bnie pa\u0144stwo jest s\u0142abe. W raportach policji monachijskiej, kt\u00f3ra inwigilowa\u0142a Hitlera, znajdujemy zapisy wyra\u017caj\u0105ce zupe\u0142ne lekcewa\u017cenie dla jego politycznej dzia\u0142alno\u015bci w latach 20. Dziesi\u0119\u0107 lat p\u00f3\u017aniej monachijskie mrzonki Hitlera sta\u0142y si\u0119 programem \u201epartii i narodu”.<\/span><\/p>\n

\u2013 We\u017amy si\u0119 teraz za polsk\u0105 stron\u0119 historii. Nasza narracja w kontek\u015bcie II wojny jest taka: walczyli\u015bmy od pierwszego do ostatniego jej dnia. Ponie\u015bli\u015bmy najwi\u0119ksze, po \u017bydach, straty. Przelewali\u015bmy krew na wszystkich frontach. A potem nas oszukali w Ja\u0142cie.<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Rzecz nie jest w tym, \u017ceby rzeczywistych fakt\u00f3w walki, oporu i ofiary nie dostrzega\u0107 albo robi\u0107 z tego ironiczne uwagi. Polska rzeczywi\u015bcie straci\u0142a ponad pi\u0119\u0107 i p\u00f3\u0142 miliona obywateli, w tym trzy miliony pochodzenia \u017cydowskiego. Stworzy\u0142a fenomen Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego, a Warszawa jako jedyne miasto na \u015bwiecie prze\u017cy\u0142a dwa tragiczne powstania. Generalne Gubernatorstwo sta\u0142o si\u0119 bezprzyk\u0142adnym laboratorium eksterminacji. W czasie okupacji toczy\u0142o si\u0119 jednak r\u00f3wnie\u017c \u017cycie codzienne. Polacy w r\u00f3\u017cnej formie wsp\u00f3\u0142pracowali z okupantem (granatowa policja), ratowali \u017byd\u00f3w, ale jednocze\u015bnie powszechne by\u0142o szmalcownictwo. Nie umiemy nadal o tych sprawach rozmawia\u0107 i uczy\u0107. Nasz podr\u0119cznik ma wi\u0119c s\u0142u\u017cy\u0107 temu, by ucze\u0144, a potem obywatel, umia\u0142 czyta\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142a, analizowa\u0107 fakty, a nie tylko budowa\u0107 piramid\u0119 chwa\u0142y i po\u015bwi\u0119cenia.<\/span><\/p>\n

Czyli wstawanie z kolan si\u0119 panu nie podoba?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Nie podoba mi si\u0119 ca\u0142a ta konstrukcja my\u015blowa: z jednej strony \u201ewstawanie” z drugiej \u2013 \u201epedagogika wstydu”. Budowanie obrazu historii w oparciu o wsp\u00f3\u0142czesne propagandowe poj\u0119cia odbywa si\u0119 ze szkod\u0105 dla wiedzy. W latach 90. by\u0142 czas, kiedy polska dydaktyka historyczna wesz\u0142a na drog\u0119 prze\u0142omu, co w przestrzeni publicznej kulminowa\u0142o \u201eS\u0105siadami” Jana Tomasza Grossa. Po lekturze zastanawiali\u015bmy si\u0119 nad wielo\u015bci\u0105 polskich postaw. Ale to trwa\u0142o kr\u00f3tko. Spo\u0142ecze\u0144stwo polskie en<\/i> bloc<\/i> odrzuci\u0142o t\u0119 wiedz\u0119, bo by\u0142a zbyt niewygodna. Profesor Marek Czy\u017cewski z \u0141odzi kilka lat po ksi\u0105\u017cce Grossa prowadzi\u0142 badania i stwierdzi\u0142, \u017ce \u017cadne katharsis<\/i> nie nast\u0105pi\u0142o. Z latami przybywa tych, co nie chc\u0105 o spalonej stodole m\u00f3wi\u0107 albo s\u0105 przekonani, \u017ce \u201eto nie my”, tylko margines spo\u0142eczny.<\/span><\/p>\n

\"JanJan Tomasz Gross<\/span>  Fot. S\u0142awomir Kami\u0144ski \/ Agencja Wyborcza.pl<\/span><\/em><\/span><\/p>\n

Z histori\u0105 Polski i Niemiec jest chyba te\u017c i taki problem, \u017ce my w ich dziejach znaczymy o wiele mniej ni\u017c oni w naszych.<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Ta oczywista prawda dotyczy zar\u00f3wno historii realnej, jak r\u00f3wnie\u017c sposob\u00f3w jej pami\u0119tania, kt\u00f3re pog\u0142\u0119biaj\u0105 asymetri\u0119 wzajemnego postrzegania.<\/span><\/p>\n

To znaczy: my cz\u0119sto wspominamy, \u017ce Niemcy nam kiedy\u015b to czy tamto, a oni o Polakach nie rozmawiaj\u0105, tak jak my nie zajmujemy si\u0119 na co dzie\u0144 Bia\u0142orusinami.<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Niech pan sobie wyobrazi, \u017ce w \u017cadnym niemieckim podr\u0119czniku do historii nie pada nazwa Generalnego Gubernatorstwa, na kt\u00f3rego przyk\u0142adzie mo\u017cna by\u0142oby uczy\u0107, jak wygl\u0105da\u0142a okupacja w Europie Wschodniej. Niemcom s\u0142owo \u201eokupacja” kojarzy si\u0119 z okresem 1945-49, kiedy sami byli okupowani.<\/span><\/p>\n

W spos\u00f3b do\u015b\u0107 \u0142agodny.<\/h5>\n

\u2013 Dlatego nie maj\u0105 poj\u0119cia, \u017ce w przypadku Polski i II wojny \u015bwiatowej \u201eokupacja” znaczy\u0142a egzystencj\u0119 na kraw\u0119dzi biologicznego prze\u017cycia.<\/span><\/p>\n

Mo\u017ce to element niemieckiej polityki historycznej \u2013 przemilczenie akurat tego pseudopa\u0144stwa, gdzie Niemiec m\u00f3g\u0142 Polakowi z\u0142ama\u0107 szcz\u0119k\u0119 za niezdj\u0119cie czapki, niezej\u015bcie z chodnika.<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Nie, to nie jest moim zdaniem \u017caden niemiecki plan wymazywania historii. Ale prawda, \u017ce w ich podr\u0119cznikach nie ma s\u0142owa o Generalnym Gubernatorstwie, bo w \u017cadnych podr\u0119cznikach \u2013 pr\u00f3cz oczywi\u015bcie polskich \u2013 nic na ten temat nie ma. Czy pan we\u017amie podr\u0119cznik niemiecki, czy francuski, to wsz\u0119dzie dominuje uniwersalny temat, jakim jest Zag\u0142ada, pr\u00f3cz tego wojna na wyniszczenie mi\u0119dzy III Rzesz\u0105 i Sowietami oraz wreszcie: w\u0142asny ruch oporu.<\/span><\/p>\n

Hans Frank i Odilo Globocnik to s\u0105 nazwiska, kt\u00f3rych niemiecki student w og\u00f3le nie zna?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Raczej nie zna, ale jestem pewny, \u017ce poza Lubelszczyzn\u0105 Globocnika nie znaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c polscy studenci, podobnie jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich nie s\u0142ysza\u0142a o akcji \u201eReinhardt”. Taki stan wiedzy potwierdzi\u0142y badania socjologiczne sprzed mniej wi\u0119cej 10 lat. Obawiam si\u0119, \u017ce ta niewiedza wynika z faktu, \u017ce wymordowanie w ci\u0105gu 21 miesi\u0119cy ponad 1,5 miliona os\u00f3b nie dotyczy\u0142o Polak\u00f3w, lecz \u017byd\u00f3w. Rzecz jednak nie w tym, by nabi\u0107 g\u0142ow\u0119 nazwiskami nazistowskich zbrodniarzy i liczbami ofiar. Istotne jest, by sobie zdawa\u0107 spraw\u0119, jak wygl\u0105da\u0142a niemiecka polityka okupacyjna, czym si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0142a w tym wzgl\u0119dzie np. Europa Zachodnia od Wschodniej.<\/span><\/p>\n

\"HansHans Frank<\/span>  NAC<\/span><\/em><\/span><\/p>\n

Skoro jednak Niemcy nie wiedz\u0105, \u017ce w og\u00f3le istnia\u0142o Generalne Gubernatorstwo, to sk\u0105d maj\u0105 wiedzie\u0107, jaka by\u0142a w nim polityka okupanta i postawy ludno\u015bci?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 No w\u0142a\u015bnie\u2026 Praprzyczyn\u0105 tej niewiedzy jest fakt, \u017ce zachodnioniemieckie przerabianie przesz\u0142o\u015bci do lat 60. polega\u0142o cz\u0119sto na jej publicznym przemilczaniu. Powojenna Europa Zachodnia da\u0142a Niemcom prawo do zapomnienia. W 1946 roku w Zurychu Winston Churchill powiedzia\u0142 to wprost: bez zapomnienia nie zbudujemy wsp\u00f3lnej, demokratycznej Europy. Prze\u0142om nast\u0105pi\u0142 po 1968, gdy na fali \u015bwiatowej kontestacji zastanego porz\u0105dku pokolenie dzieci nazist\u00f3w zbuntowa\u0142o si\u0119 przeciw rodzicom i przeciw ich milczeniu. Od tego czasu mamy proces stopniowego w\u0142\u0105czania niemieckich zbrodni do powszechnej \u015bwiadomo\u015bci spo\u0142ecznej. Oczywi\u015bcie w by\u0142ej NRD proces ten wygl\u0105da\u0142 zupe\u0142nie inaczej, bo ideologia wschodniego pa\u0144stwa niemieckiego ufundowana zosta\u0142a na micie \u201eantyfaszyzmu”.<\/span><\/p>\n

W efekcie we wschodnich landach neonazizm ma si\u0119 najlepiej.<\/strong><\/h5>\n

\u2013 To uproszczenie. R\u00f3wnie\u017c we wschodnich landach krytycznie przerabia si\u0119 niemieckie trudne karty \u2013 to jest w programach dziesi\u0105tk\u00f3w muze\u00f3w i w miejscach by\u0142ych oboz\u00f3w koncentracyjnych, jak Buchenwald czy Sachsenhausen. Nie zmienia to faktu, \u017ce zar\u00f3wno w NRD, jak i w RFN do lat 60. nie by\u0142o sprawiedliwej denazyfikacji.<\/span><\/p>\n

Adenauer nie chcia\u0142 rozlicze\u0144.<\/h5>\n

\u2013 Du\u017ce zrozumienie dla \u201eprawa do zapomnienia”, czyli umiarkowanej strategii denazyfikacyjnej kanclerza, ma na przyk\u0142ad redaktor Adam Michnik. On uwa\u017ca, \u017ce dzi\u0119ki tej ostro\u017cno\u015bci uda\u0142o si\u0119 z nazist\u00f3w stworzy\u0107 demokrat\u00f3w, kt\u00f3rzy dali podwaliny spo\u0142ecznej gospodarce rynkowej w RFN. Mnie jednak zastanawia, w jaki spos\u00f3b ten proces prze\u017cy\u0142y ofiary nazist\u00f3w. Po wojnie patrzy\u0142y przecie\u017c, jak sprawcy zbrodni profituj\u0105 w nowym, niemieckim pa\u0144stwie liberalnym. Dylemat rozliczenia sprawc\u00f3w pozostaje aktualny po upadku ka\u017cdego systemu autorytarno-totalitarnego.<\/span><\/p>\n

<\/b>\"KonradKonrad Adenauer podczas kongresu CDU w marcu 1966 r.<\/span>  Fot. Wikimedia Commons<\/span><\/em><\/span><\/p>\n

U nas te\u017c ekskomuni\u015bci zaakceptowali regu\u0142y demokracji i te\u017c profitowali, co by\u0142o jak\u0105\u015b cen\u0105 za nieprzeszkadzanie\u2026<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Znowu pan upraszcza i wchodzi w ulubion\u0105 interpretacj\u0119 prawicy, kt\u00f3ra pr\u00f3buje zrobi\u0107 z PRL-u wy\u0142\u0105cznie zbrodnicze pa\u0144stwo totalitarne. To ahistoryczne nadu\u017cycie. Mechanicznie powtarzanym zwrotem jest, \u017ce Polska w latach 1945-89 utraci\u0142a niepodleg\u0142o\u015b\u0107. Z pewno\u015bci\u0105 sowiecka dominacja ogranicza\u0142a nasz\u0105 suwerenno\u015b\u0107. Ale to jednak nie to samo, co utrata niepodleg\u0142o\u015bci.<\/span><\/p>\n

Co leg\u0142o u merytorycznych podstaw podr\u0119cznika<\/strong>?<\/h5>\n

\u2013 Odwo\u0142am si\u0119 do podstawowych poj\u0119\u0107: wieloperspektywiczno\u015b\u0107, czyli ukazywanie zdarze\u0144 w kontek\u015bcie wsp\u00f3\u0142czesnych im innych fenomen\u00f3w, oraz kontrowersyjno\u015b\u0107, czyli przedstawianie r\u00f3\u017cnorodnych dzisiejszych interpretacji. Te dwa dydaktyczne pryncypia spaja historia wzajemnych oddzia\u0142ywa\u0144, czyli taka perspektywa opisywania przesz\u0142o\u015bci, kt\u00f3ra zak\u0142ada, \u017ce ka\u017cde dzieje narodowe tylko w\u00f3wczas mog\u0105 by\u0107 zrozumia\u0142e, gdy b\u0119dziemy na nie patrze\u0107 zar\u00f3wno z perspektywy wewn\u0119trznego zr\u00f3\u017cnicowania spo\u0142ecznego, jak i relacji z s\u0105siadami. Dzi\u0119ki takiemu podej\u015bciu unikamy pu\u0142apki powielania narodowych mit\u00f3w.<\/span><\/p>\n

O co si\u0119 spierali autorzy podr\u0119cznika z Polski i Niemiec?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Przede wszystkim wzajemnie si\u0119 s\u0142uchali i nie kryli w twierdzach w\u0142asnej wiedzy. Tandemy autorskie pracowa\u0142y naprzemiennie. Raz pisa\u0142 zesp\u00f3\u0142 niemiecki, a recenzowa\u0142 polski. I odwrotnie. Anegdotyczna sytuacja zdarzy\u0142a si\u0119 w rozdziale o ruchu oporu. W pierwszej niemieckiej wersji zatytu\u0142owany zosta\u0142 \u201eRuch oporu przeciw narodowemu socjalizmowi w Europie”. Klasyczna kalka niemieckiego spojrzenia na wojn\u0119 przez pryzmat w\u0142asnych do\u015bwiadcze\u0144. Tyle \u017ce ani Polacy, ani Francuzi nie walczyli z narodowym socjalizmem, tylko z pa\u0144stwem niemieckim, Niemcami. W efekcie tytu\u0142 rozdzia\u0142u brzmi \u201eRuch oporu w Europie 1939-1945″.<\/span><\/p>\n

Czyli oni jednak troch\u0119 wci\u0105\u017c kombinuj\u0105: \u201eto nie my, to nazi\u015bci”.<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Powiedzia\u0142bym inaczej: do czego\u015b si\u0119 przyzwyczaili, ale gotowi s\u0105 na korekty. We\u017amy posta\u0107 Clausa von Stauffenberga<\/a><\/strong><\/span> . W niemieckiej historiografii jest idealizowany, a zamach na Hitlera sta\u0142 si\u0119 ikon\u0105 niemieckiego ruchu oporu. A my dopilnowali\u015bmy, by opr\u00f3cz tego, \u017ce by\u0142 zamachowcem, odwa\u017cnym \u017co\u0142nierzem, dopisa\u0107, \u017ce \u201enie nale\u017ca\u0142 do nieskazitelnych bohater\u00f3w”.<\/span><\/p>\n

\"1515 lipca 1944 r., pu\u0142kownik Claus von Stauffenberg (pierwszy z lewej)i Adolf Hitler w Wilczym Sza\u0144cu <\/span>  Fot. Archiwum<\/span><\/em><\/span><\/p>\n

W li\u015bcie z kampanii wrze\u015bniowej do \u017cony tak opisywa\u0142 Polsk\u0119: \u201eMiejscowa ludno\u015b\u0107 to niewiarygodny mot\u0142och, bardzo du\u017co \u017byd\u00f3w i miesza\u0144c\u00f3w. Nar\u00f3d, kt\u00f3ry aby si\u0119 dobrze czu\u0107, najwyra\u017aniej potrzebuje batoga”.<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Tego fragmentu akurat nie ma, ale nie ma te\u017c gloryfikacji. Jest przestrze\u0144 do dyskusji o skali terroru okupacyjnego oraz mo\u017cliwo\u015bciach i praktykach dzia\u0142ania oporu na przyk\u0142adach Polski, Francji, Jugos\u0142awii, Zwi\u0105zku Sowieckiego, Czechos\u0142owacji i Niemiec.<\/span><\/p>\n

Mieli\u015bcie problem z powojennymi wyp\u0119dzeniami?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Tak powinno si\u0119 wydawa\u0107 z perspektywy polsko-niemieckich spor\u00f3w pami\u0119ciowych. Ale by\u0142o inaczej. Po pierwsze, dorobili\u015bmy si\u0119 powa\u017cnych bada\u0144 na temat wysiedle\u0144, kt\u00f3re zyska\u0142y naukowe uznanie i w Polsce, i w Niemczech. Nie musieli\u015bmy si\u0119 spiera\u0107 o fakty. Po drugie, nie spierali\u015bmy si\u0119 o poj\u0119cia i nie udowadniali\u015bmy, kt\u00f3re jest bardziej stosowne do opisania przymusowego transferu ludno\u015bci: wyp\u0119dzenie czy mo\u017ce wysiedlenie albo ucieczka\u2026 Te s\u0142owa same w sobie nie s\u0105 faktami, tylko ich interpretacjami.<\/span><\/p>\n

Podobnie nie mieli\u015bmy problem\u00f3w z pisaniem o przesuni\u0119ciu polskich granic na zach\u00f3d\u2026<\/span><\/p>\n

\u2026.na \u201eZiemie Odzyskane” w tym sensie, \u017ce za czas\u00f3w Chrobrego zho\u0142dowali\u015bmyBudziszyn, Ko\u0142obrzeg i Wolin, ale tak\u017ce O\u0142omuniec i Prag\u0119. P\u00f3\u017aniej to wszystko ju\u017c by\u0142o niemieckie. Przez siedemset lat.<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Tak\u0105 histori\u0119 niemieckiego Drang nach Osten (parcia na wsch\u00f3d) chcia\u0142 pisa\u0107 Polakom Hans Frank, a wcze\u015bniej tzw. niemieckie badania wschodnie. W kontrze do nich tak zwana polska my\u015bl zachodnia rozwija\u0142a tez\u0119 o naszych ziemiach macierzystych. W rzeczywisto\u015bci \u201erogal” od Mazur przez Pomorze, Ziemi\u0119 Lubusk\u0105 po \u015al\u0105sk podlega\u0142 zmiennym kolejom los\u00f3w, zar\u00f3wno je\u017celi chodzi o osadnictwo, jak i dominacj\u0119 dynastyczno-pa\u0144stwow\u0105. Staramy si\u0119 to pokaza\u0107 uczniom, m.in. z perspektywy region\u00f3w, a nie tylko pa\u0144stw i ich interes\u00f3w. Poza tym \u2013 i to ju\u017c jest m\u00f3j dodatek \u2013 pa\u0144stwowa strategia zadomawiania Polak\u00f3w w Olsztynie, Koszalinie, czy Zielonej G\u00f3rze poprzez odwo\u0142anie si\u0119 \u201edo macierzy” dawa\u0142a zaraz po wojnie poczucie bycia \u201edaleko, ale jednak u siebie”. Poj\u0119cie \u201eZiem Odzyskanych” by\u0142o te\u017c or\u0119\u017cem w walce z rewizjonistycznymi tendencjami w Niemczech Zachodnich, kt\u00f3rych symbolicznymi reprezentantami byli wymieniani jednym tchem w PRL Hupka i Czaja. Rewizjonizm zachodnioniemiecki nie by\u0142 wymys\u0142em komunistycznej propagandy, lecz cz\u0119\u015bci\u0105 politycznej rzeczywisto\u015bci Europy podzielonej \u017celazna kurtyn\u0105. <\/span><\/p>\n

\"Podr\u0119cznikiPodr\u0119czniki do historii ‘Europa. Nasza historia’<\/span>  zdj\u0119cie udost\u0119pnione przez Roberta Trab\u0119<\/span><\/em><\/span><\/p>\n

Przypomnijmy m\u0142odszym: Herbert Hupka, kt\u00f3ry urodzi\u0142 si\u0119 na Cejlonie z matki \u017byd\u00f3wki spod Opola, by\u0142 szefem Ziomkostwa \u015al\u0105skiego i wiceprzewodnicz\u0105cym Zwi\u0105zku Wyp\u0119dzonych. Przewodnicz\u0105cym by\u0142 Herbert Czaja, urodzony w Cieszynie pose\u0142 do Bundestagu. Jak podr\u0119cznik rozwi\u0105za\u0142 w ko\u0144cu problem wyp\u0119dzonych?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Ju\u017c w 1976 r. Komisja obradowa\u0142a nad tym poj\u0119ciem. W RFN jej ustalenia sta\u0142y si\u0119 powodem bardzo intensywnej debaty politycznej i w skrajnych przypadkach da\u0142y asumpt do oskar\u017ce\u0144 niemieckich cz\u0142onk\u00f3w Komisji o zdrad\u0119. Pow\u00f3d by\u0142 taki, \u017ce wbrew obowi\u0105zuj\u0105cej od Adenauera niemieckiej racji stanu Komisja proponowa\u0142a, by nie u\u017cywa\u0107 jednego, konfrontacyjnego poj\u0119cia \u201ewyp\u0119dzenia”, lecz by adekwatnie do rzeczywisto\u015bci i skali zjawiska u\u017cywa\u0107 r\u00f3\u017cnych s\u0142\u00f3w. Na pocz\u0105tku by\u0142a paniczna ucieczka przed nadci\u0105gaj\u0105c\u0105 Armi\u0105 Czerwon\u0105, potem \u2013 do uk\u0142adu w Poczdamie w sierpniu 1945 \u2013 dzikie wyp\u0119dzenia, nast\u0119pnie przymusowe przesiedlenia, regulowane i gwarantowane prawnie przez mocarstwa, wreszcie \u0142\u0105czenie rodzin z lat 1956-57 i indywidualne wyjazdy\u2026<\/span><\/p>\n

T\u0119 faz\u0119 ju\u017c pami\u0119tam osobi\u015bcie z lat 70. Rodziny koleg\u00f3w i kole\u017canek z Torunia, Grudzi\u0105dza, Unis\u0142awia znajdowa\u0142y swoje niemieckie korzenie i wyje\u017cd\u017ca\u0142y z powod\u00f3w czysto ekonomicznych. W z\u0142o\u015bliwej propagandzie zwano wyje\u017cd\u017caj\u0105cych: Volkswagendeutsche.<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Zalecenia Komisji w kwestii wysiedle\u0144 wydano w 1976 r., raptem pi\u0119\u0107 lat od uznania przez rz\u0105d Willy\u2019ego Brandta i Bundestag \u2013 niewielk\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0105 g\u0142os\u00f3w \u2013 granicy na Odrze i Nysie. Zwi\u0105zek Wyp\u0119dzonych m\u00f3wi\u0142 wtedy o \u201eprawie do ziemi rodzinnej” i \u201erezygnacji z zemsty”. To powo\u0142ywanie si\u0119 na prawa cz\u0142owieka by\u0142o nieco paradoksalne, zwa\u017cywszy \u017ce du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 czo\u0142owych sygnatariuszy niemieckiej Karty Wyp\u0119dzonych by\u0142a wcze\u015bniej cz\u0142onkami NSDAP. Uwa\u017cam, \u017ce w tej sytuacji zalecenia Komisji by\u0142y odwa\u017cnym z\u0142amaniem d\u0142ugo obowi\u0105zuj\u0105cego wewn\u0105trzniemieckiego konsensu w sprawie ich ziem utraconych. Bo przecie\u017c jeszcze w 1990 r. du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 rz\u0105dz\u0105cej koalicji CDU\/ CSU by\u0142a przeciw ratyfikacji traktatu granicznego z Polsk\u0105.<\/span><\/p>\n

Jak pracuje Komisja pod rz\u0105dami PiS?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Komisja nie pracuje pod niczyimi rz\u0105dami. A przypadku projektu podr\u0119cznika wcale nie by\u0142o \u017ale! Mogli\u015bmy bezproblemowo kontynuowa\u0107 projekt ze wsparciem ministerstw. Pierwsze trzy tomy by\u0142y ocenione nadzwyczaj wysoko.<\/span><\/p>\n

\n

Dopiero fina\u0142 okaza\u0142 si\u0119 politycznym niewypa\u0142em \u2013 z winy polskiego rz\u0105du. Czwarty tom nie uzyska\u0142 statusu podr\u0119cznika, jest tylko materia\u0142em edukacyjnym. Z\u0142amano procedury.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Powo\u0142ano dodatkowego zewn\u0119trznego recenzenta\u2026<\/p>\n

Profesora Grzegorza Kucharczyka\u2026<\/strong><\/h5>\n

\u2013 \u2026kt\u00f3ry pomyli\u0142 recenzj\u0119 z prezentacj\u0105 w\u0142asnej wizji polityki historycznej.<\/span><\/p>\n

Prof. Kucharczyk jest z jednej strony autorem \u015bwietnej \u2013 moim skromnym zdaniem \u2013 historii Prus, a z drugiej publicyst\u0105 \u201eNaszego Dziennika”, kt\u00f3rego regularnie widz\u0119 teraz w publicznej telewizji.<\/h5>\n

\u2013 I kt\u00f3ry, wraz z zespo\u0142em, na zlecenie MEN stworzy\u0142 program nowego przedmiotu \u201eHistoria i tera\u017aniejszo\u015b\u0107”. Ale ja nie mam zamiaru ani recenzowa\u0107, ani ocenia\u0107 dorobku kolegi z IH PAN. Odpowiedzialnie mog\u0119 natomiast stwierdzi\u0107, \u017ce jego recenzja podr\u0119cznika \u201eEuropa. Nasza historia” jest tendencyjna.<\/span><\/p>\n

\"Podr\u0119cznikiPodr\u0119czniki do historii ‘Europa. Nasza historia’<\/span>  zdj\u0119cie udost\u0119pnione przez Roberta Trab\u0119<\/span><\/em><\/span><\/p>\n

Jakie postawi\u0142 zarzuty?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Po pierwsze, nie odni\u00f3s\u0142 si\u0119 w pe\u0142ni do zaakceptowanych przez oba rz\u0105dy zalece\u0144 Komisji, co z g\u00f3ry przekre\u015bli\u0142o wiarygodno\u015b\u0107 jego s\u0105d\u00f3w. Po drugie, miesza\u0142 ocen\u0119 merytoryczn\u0105 z fundowaniem polskim uczniom swoich wizji pami\u0119ci narodowej.<\/span><\/p>\n

\n

Po trzecie \u2013 i to jest najsmutniejsze \u2013 wyszed\u0142 z warsztatu historyka i wszed\u0142 w buty ideologa.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Tak jest m.in. w przypadku, gdy proponuje, by o powstaniu warszawskim pisa\u0107, \u017ce po latach \u201eostatecznie by\u0142o zwyci\u0119skie”, bitwa pod Monte Casino by\u0142a za\u015b \u201esymbolem bohaterstwa i mi\u0142o\u015bci do Ojczyzny”, a wizerunek Stoczni Gda\u0144skiej \u201epowinien zast\u0105pi\u0107 Mur Berli\u0144ski jako symbol upadku komunizmu”. Rzecz w tym, \u017ce podr\u0119cznik ma w\u0142a\u015bnie sk\u0142oni\u0107 ucznia w Polsce i Niemczech do namys\u0142u, jak to jest, \u017ce bardziej pami\u0119ta si\u0119 symbol muru ni\u017c stoczni? \u017be mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 i o moralnym zwyci\u0119stwie powstania, i o gigantycznej ofierze, jak\u0105 ponios\u0142a ludno\u015b\u0107 Warszawy. Mo\u017cna pisa\u0107 o \u201etu\u0142aczym losie” \u017co\u0142nierzy Armii Andersa i jednocze\u015bnie o dramacie \u015al\u0105zak\u00f3w walcz\u0105cych w obu armiach.<\/span><\/p>\n

Co leg\u0142o u merytorycznych podstaw podr\u0119cznika?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Odwo\u0142am si\u0119 do podstawowych poj\u0119\u0107: wieloperspektywiczno\u015b\u0107, czyli ukazywanie zdarze\u0144 w kontek\u015bcie wsp\u00f3\u0142czesnych im innych fenomen\u00f3w, oraz kontrowersyjno\u015b\u0107, czyli przedstawianie r\u00f3\u017cnorodnych dzisiejszych interpretacji. Te dwa dydaktyczne pryncypia spaja historia wzajemnych oddzia\u0142ywa\u0144, czyli taka perspektywa opisywania przesz\u0142o\u015bci, kt\u00f3ra zak\u0142ada, \u017ce ka\u017cde dzieje narodowe tylko w\u00f3wczas mog\u0105 by\u0107 zrozumia\u0142e, gdy b\u0119dziemy na nie patrze\u0107 zar\u00f3wno z perspektywy wewn\u0119trznego zr\u00f3\u017cnicowania spo\u0142ecznego, jak i relacji z s\u0105siadami. Dzi\u0119ki takiemu podej\u015bciu unikamy pu\u0142apki powielania narodowych mit\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Wie pan, ilu polskich uczni\u00f3w skorzysta z waszego dzie\u0142a?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Na razie niewielu, bo w zwi\u0105zku z perturbacjami recenzyjnymi czwartego tomu dopiero w kwietniu WSiP zdecydowa\u0142 si\u0119 na druk pe\u0142nego nak\u0142adu. Nie wiem te\u017c, jak zareaguj\u0105 nauczyciele historii, kiedy si\u0119 dowiedz\u0105, \u017ce ostatni tom nie jest formalnie podr\u0119cznikiem\u2026 <\/span><\/p>\n

\"RobertRobert Traba<\/span>  Fot. Archiwum<\/span><\/em><\/span><\/p>\n

W Niemczech jak to wygl\u0105da?<\/h5>\n

\u2013 Tam te\u017c seria dopiero wejdzie do szk\u00f3\u0142, ale ju\u017c w roku 2021 czwarty tom \u201eEuropa. Unsere Geschichte” zyska\u0142 nagrod\u0119 dla najlepszego podr\u0119cznika na najwi\u0119kszych w Europie targach edukacyjnych Didacta.<\/span><\/p>\n

\n

Etienne Fran\u00e7ois, francuski historyk i wsp\u00f3\u0142autor podr\u0119cznika francusko-niemieckiego, uzna\u0142 nasz podr\u0119cznik za du\u017co lepszy od ich w\u0142asnego dzie\u0142a.<\/strong><\/span><\/p>\n<\/blockquote>\n

Sporo zale\u017cy teraz od publicznej promocji\u2026 <\/span><\/p>\n

Mo\u017ce, korzystaj\u0105c z niniejszej rozmowy, zareklamuje pan \u201eEurop\u0119” tym nauczycielom, kt\u00f3rzy nas czytaj\u0105? <\/strong><\/h5>\n

\u2013 Pierwsza zaleta serii to bilateralno\u015b\u0107, wyj\u015bcie poza narodowy punkt widzenia. My narodowych pryncypi\u00f3w nie ignorujemy, ale wchodzimy w dialog, kt\u00f3ry stwarza nowe pola interpretacyjne. Po drugie, proponujemy czytelnikom my\u015blenie historyczne zamiast stopniowania patriotyzm\u00f3w. Po trzecie, wyszli\u015bmy z pu\u0142apki centrum\u2013peryferia, czyli kolonialnej perspektywy Niemiec wobec Polski. Udaje si\u0119 to dzi\u0119ki odej\u015bciu od dominacji \u201ewielkich zdarze\u0144” na rzecz wi\u0119kszej wra\u017cliwo\u015bci na histori\u0119 codzienno\u015bci, zwyczaj\u00f3w itp. Pokazujemy te\u017c przemiany kulturowe z perspektywy region\u00f3w. Wprowadzenie w\u0105tk\u00f3w historii regionalnej by\u0142o od pocz\u0105tku projektu jednym z priorytet\u00f3w. Poprzez np. histori\u0119 \u015al\u0105ska schodzimy z poziomu pa\u0144stw i narod\u00f3w po to, by ukaza\u0107 wielow\u0105tkowo\u015b\u0107 historii, poszerzy\u0107 spektrum obserwacji… <\/span><\/p>\n

Powie pan z czystym sercem: oto najlepszy podr\u0119cznik do historii Europy? <\/strong><\/h5>\n

\u2013 Odpowied\u017a dadz\u0105 wkr\u00f3tce u\u017cytkownicy: nauczyciele i uczniowie. Ja tylko dodam, \u017ce nasze dzie\u0142o g\u00f3ruje nad obecnymi dzi\u015b na rynku podr\u0119cznikami r\u00f3wnie\u017c szat\u0105 graficzn\u0105, oryginaln\u0105 kartografi\u0105 i bogactwem \u017ar\u00f3de\u0142. Najpro\u015bciej si\u0119gn\u0105\u0107 i sprawdzi\u0107!<\/span><\/p>\n

Rozmawia\u0142 Piotr G\u0142uchowski<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

\n

* Prof. Robert Traba<\/b> – by\u0142y wsp\u00f3\u0142przewodnicz\u0105cy Wsp\u00f3lnej Polsko-Niemieckiej Komisji Podr\u0119cznikowej Historyk\u00f3w i Geograf\u00f3w. Prof. Traba pracuje w Instytucie Studi\u00f3w Politycznych PAN, by\u0142 m.in. dyrektorem Centrum Bada\u0144 Historycznych Akademii i cz\u0142onkiem zarz\u0105du Fundacji Wsp\u00f3\u0142pracy Polsko-Niemieckiej. <\/i><\/p>\n

50-lecie Wsp\u00f3lnej Polsko-Niemieckiej Komisji Podr\u0119cznikowej<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

* Wsp\u00f3lna Polsko-Niemiecka Komisja Podr\u0119cznikowa Historyk\u00f3w i Geograf\u00f3w zosta\u0142a utworzona w lutym 1972 r. pod egid\u0105 Komitet\u00f3w ds. UNESCO w obu krajach. Jej pierwszymi przewodnicz\u0105cymi zostali historyk i pedagog prof. Georg Eckert (1912-74) z Uniwersytetu w Brunszwiku oraz historyk prof. W\u0142adys\u0142aw Markiewicz (1920-2017) z Uniwersytetu Warszawskiego.<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Trzy polsko-niemieckie tomy by\u0142y oficjalnymi podr\u0119cznikami. Za rz\u0105d\u00f3w PiS czwarty tom nie uzyska\u0142 statusu podr\u0119cznika, jest tylko materia\u0142em edukacyjnym. Prof. Robert Traba: – Z\u0142amano procedury (zdj\u0119cie udost\u0119pnione przez Roberta Trab\u0119) Prof. Robert Traba: W Azji dziwi\u0105 si\u0119, jakim cudem Polacy i Niemcy mog\u0105 prowadzi\u0107 partnersk\u0105 debat\u0119 Piotr G\u0142uchowski Najwi\u0119kszy, jak dot\u0105d, artyku\u0142 na temat polsko-niemieckiego […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/96448"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=96448"}],"version-history":[{"count":23,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/96448\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":96477,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/96448\/revisions\/96477"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=96448"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=96448"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=96448"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}