{"id":96505,"date":"2022-07-04T17:09:17","date_gmt":"2022-07-04T15:09:17","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=96505"},"modified":"2022-07-04T06:18:03","modified_gmt":"2022-07-04T04:18:03","slug":"13-09-57","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=96505","title":{"rendered":"Spalony ksi\u0119gozbi\u00f3r z warszawskiego getta. Co znale\u017ali archeolodzy na Muranowie?"},"content":{"rendered":"

Wykopaliska archeologiczne w miejscu dawnej kamienicy przy ul. Mi\u0142ej 18 \/ Muranowskiej 39 na Muranowie<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>Spalony ksi\u0119gozbi\u00f3r z warszawskiego getta. Co znale\u017ali archeolodzy na Muranowie?<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Tomasz Urzykowski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Do ko\u0144ca lipca przed\u0142u\u017cono wykopaliska w miejscu nieistniej\u0105cej kamienicy przy ul. Mi\u0142ej 18\/Muranowskiej 39, w podziemiach kt\u00f3rej podczas powstania w getcie dzia\u0142a\u0142 sztab \u017bydowskiej Organizacji Bojowej. W piwnicach budynku archeolodzy znale\u017ali m.in. spalone ksi\u0105\u017cki.<\/strong><\/span><\/h4>\n

.<\/p>\n

Kieruj\u0105cy badaniami dr Jacek Konik, archeolog i historyk z Muzeum Getta Warszawskiego, otwiera plastikowe pude\u0142ko. Na jego dnie le\u017cy bezkszta\u0142tna czarna masa. Po d\u0142u\u017cszym wpatrywaniu si\u0119 w ni\u0105 dostrzegamy, \u017ce s\u0105 to zniszczone przez ogie\u0144 kartki ksi\u0105\u017cki. W niekt\u00f3rych miejscach wida\u0107 tekst drukowany hebrajsk\u0105 czcionk\u0105.<\/span><\/p>\n

– Takich pude\u0142ek ze spalonymi ksi\u0105\u017ckami mamy oko\u0142o dziesi\u0119ciu. Po odczytaniu fragment\u00f3w tekst\u00f3w okaza\u0142o si\u0119, \u017ce jest tutaj Talmud, sidur, czyli \u017cydowski modlitewnik, ale te\u017c ksi\u0105\u017cki w j\u0119zyku polskim, w tym powie\u015b\u0107 \u2013 m\u00f3wi dr Konik.<\/span><\/p>\n

\"TakTak wygl\u0105da spalona ksi\u0105\u017cka znaleziona przez archeolog\u00f3w w piwnicach nieistniej\u0105cej dzi\u015b kamienicy przy ul. Mi\u0142ej 18 \/ Muranowskiej 39 na Muranowie<\/span>\u00a0\u00a0Fot. Jacek Marczewski \/ Agencja Wyborcza.pl<\/span><\/em><\/span><\/p>\n

Archeolodzy kopi\u0105 obok\u00a0bunkra \u017bOB<\/strong><\/h4>\n

Wykopaliska trwaj\u0105 od miesi\u0105ca na poro\u015bni\u0119tej traw\u0105 miejskiej dzia\u0142ce w kwartale ulic Mi\u0142ej \u2013 Dubois \u2013 Niskiej \u2013 Karmelickiej na Muranowie. W po\u0142owie czerwca pisali\u015bmy o nich w \u201eGazecie Sto\u0142ecznej”. Jest to wsp\u00f3lny projekt badawczy Muzeum Getta Warszawskiego, ameryka\u0144skiej uczelni Christopher Newport University oraz Akademii im. Aleksandra Gieysztora w Pu\u0142tusku \u2013 filii Akademii Finans\u00f3w i Biznesu Vistula. Realizuj\u0105 go na terenie dawnej Dzielnicy P\u00f3\u0142nocnej zamieszkanej przed wojn\u0105 g\u0142\u00f3wnie przez ludno\u015b\u0107 \u017cydowsk\u0105. W czasie okupacji ta cz\u0119\u015b\u0107 miasta znalaz\u0142a si\u0119 w granicach getta.<\/span><\/p>\n

Celem bada\u0144 jest weryfikacja historycznych przekaz\u00f3w dotycz\u0105cych s\u0142ynnego bunkra sztabu \u017bydowskiej Organizacji Bojowej pod kamienic\u0105 o dw\u00f3ch adresach: Mi\u0142a 18 i Muranowska 39. By\u0142 to du\u017cy podziemny schron zbudowany przez ludzi z \u017cydowskiego p\u00f3\u0142\u015bwiatka przest\u0119pczego pod wodz\u0105 Szmula Aszera. Wyposa\u017cyli go w \u015bwiat\u0142o, wod\u0119, zapas \u017cywno\u015bci i bro\u0144. Podczas powstania w getcie w bunkrze ulokowa\u0142o si\u0119 dow\u00f3dztwo \u017bOB z Mordechajem Anielewiczem na czele. Pod koniec drugiego tygodnia zrywu kryj\u00f3wk\u0119 odkryli Niemcy. Otoczeni przez nich \u017cydowscy bojowcy 8 maja 1943 r. pope\u0142nili zbiorowe samob\u00f3jstwo. Zgin\u0119\u0142o wtedy oko\u0142o 120 powsta\u0144c\u00f3w. Po wojnie ich cia\u0142 nie ekshumowano, a nad bunkrem, w kt\u00f3rym pozosta\u0142y, usypano kopiec i ustawiono na nim pami\u0105tkowy kamie\u0144. Badania prowadzone s\u0105 obok kurhanu.<\/span><\/p>\n

\"WykopaliskaWykopaliska archeologiczne w miejscu dawnej kamienicy przy ul. Mi\u0142ej 18 \/ Muranowskiej 39 na Muranowie<\/span>\u00a0\u00a0Fot. Jacek Marczewski \/ Agencja Wyborcza.pl<\/span><\/em><\/span><\/p>\n

Okruchy \u017cycia dawnego Muranowa<\/strong><\/h4>\n

Archeolodzy ods\u0142onili masywne mury piwnic kamienicy od strony dawnej ul. Muranowskiej. Co rusz wydobywaj\u0105 st\u0105d przedmioty towarzysz\u0105ce dawnym mieszka\u0144com. W\u015br\u00f3d znalezionych artefakt\u00f3w s\u0105 dzieci\u0119ce buciki, kafle i drzwiczki piecowe, p\u0142yta kuchenna, ceramiczne p\u0142ytki pod\u0142ogowe, w pe\u0142ni zachowany zamek drzwiowy z klamkami i kluczem, blaszany klosz lampy, umywalka, odwa\u017cnik, no\u017cyce do ci\u0119cia blachy, ceramiczne, szklane i metalowe naczynia, przedwojenna zastawa sto\u0142owa wyprodukowana w Czechos\u0142owacji, s\u0142oiczek po kremie Nivea z lat 40. XX w., drobne monety jak kopiejka z 1908 r., fragmenty drewnianego sto\u0142u i wiele innych okruch\u00f3w dawnego Muranowa. Wszystkie pakowane s\u0105 do plastikowych pude\u0142 i zabierane do Muzeum Getta Warszawskiego.\u00a0<\/span><\/p>\n

\"KubekKubek wykopany przez archeolog\u00f3w w piwnicach dawnej kamienicy przy ul. Mi\u0142ej 18 \/ Muranowskiej 39 na Muranowie.<\/span>\u00a0\u00a0Fot. Jacek Marczewski \/ Agencja Wyborcza.pl<\/span><\/em><\/span><\/p>\n

Spalone ksi\u0105\u017cki archeolodzy odkryli w dw\u00f3ch piwnicznych pomieszczeniach s\u0105siaduj\u0105cych ze sob\u0105. \u015aciany jednego z nich by\u0142y pokryte tynkiem, na kt\u00f3rym przetrwa\u0142y fragmenty malowide\u0142 z przedstawieniami figuratywnymi. Wed\u0142ug dr. Jacka Konika, \u015bwiadczy to o tym, \u017ce pomieszczenie to nie pe\u0142ni\u0142o funkcji piwnicy, poniewa\u017c w piwnicach ze wzgl\u0119du na panuj\u0105ce warunki zwi\u0105zane z wilgotno\u015bci\u0105 nie tynkowano ceglanych mur\u00f3w.<\/span><\/p>\n

– Naszym zdaniem sta\u0142a w nim p\u00f3\u0142ka z ksi\u0105\u017ckami, kt\u00f3ra run\u0119\u0142a, gdy kamienica si\u0119 pali\u0142a \u2013 m\u00f3wi archeolog.<\/span><\/p>\n

Stoimy nad odkopanymi piwnicami. Tu i \u00f3wdzie wy\u0142aniaj\u0105 si\u0119 z nich rury kanalizacyjne. S\u0105 te\u017c kable elektryczne i wygi\u0119te w \u0142uk rury wodne wchodz\u0105ce pod betonow\u0105 czap\u0119 wylan\u0105 na gruzie nad cz\u0119\u015bci\u0105 podziemi. W innym miejscu wida\u0107 \u015blady kucia muru, by\u0107 mo\u017ce do znajduj\u0105cego si\u0119 g\u0142\u0119biej pomieszczenia, do kt\u00f3rego archeolodzy jeszcze nie dotarli. Badania mia\u0142y trwa\u0107 do ko\u0144ca czerwca, ale termin ich zako\u0144czenia przesuni\u0119to na koniec lipca. Projekt dofinansowa\u0142o Ministerstwo Edukacji i Nauki.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wykopaliska archeologiczne w miejscu dawnej kamienicy przy ul. Mi\u0142ej 18 \/ Muranowskiej 39 na Muranowie Spalony ksi\u0119gozbi\u00f3r z warszawskiego getta. Co znale\u017ali archeolodzy na Muranowie? Tomasz Urzykowski Do ko\u0144ca lipca przed\u0142u\u017cono wykopaliska w miejscu nieistniej\u0105cej kamienicy przy ul. Mi\u0142ej 18\/Muranowskiej 39, w podziemiach kt\u00f3rej podczas powstania w getcie dzia\u0142a\u0142 sztab \u017bydowskiej Organizacji Bojowej. W piwnicach […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/96505"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=96505"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/96505\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":96552,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/96505\/revisions\/96552"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=96505"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=96505"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=96505"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}