{"id":96570,"date":"2022-07-06T17:09:31","date_gmt":"2022-07-06T15:09:31","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=96570"},"modified":"2022-07-06T07:05:22","modified_gmt":"2022-07-06T05:05:22","slug":"15-05-78","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=96570","title":{"rendered":"Mariusz Zaj\u0105czkowski, historyk: Nazywano mnie “banderowsk\u0105 twarz\u0105 IPN-u”"},"content":{"rendered":"

Dr Mariusz Zaj\u0105czkowski (Fot. Adam St\u0119pie\u0144 \/ Agencja Wyborcza.pl)<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>Mariusz Zaj\u0105czkowski, historyk: Nazywano mnie “banderowsk\u0105 twarz\u0105 IPN-u”<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Tomasz Kwa\u015bniewski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Usprawiedliwia si\u0119 zbrodnie na cywilach, w tym dzieciach, kobietach i starcach innego ni\u017c polskie pochodzenia czy innego wyznania ni\u017c rzymskokatolickie. Argumentuj\u0105c, \u017ce im si\u0119 nale\u017ca\u0142o, bo to “obcy”<\/strong><\/span><\/h4>\n
\n

Z Mariuszem Zaj\u0105czkowskim, historykiem zwolnionym z IPN, rozmawia Tomasz Kwa\u015bniewski<\/b><\/p>\n

I w ko\u0144cu pana wyrzucili?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Tak, w ko\u0144cu dopi\u0119li swego. Wypowiedzenie dosta\u0142em 25 stycznia tego roku, a 30 kwietnia zako\u0144czy\u0142em wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z Lubelskim Oddzia\u0142em Instytutu Pami\u0119ci Narodowej.<\/span><\/p>\n

Po ilu latach?<\/span><\/strong><\/h5>\n

\u2013 Ponad 21.<\/span><\/p>\n

A ile pan ma lat?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Prawie 48. Wychodzi na to, \u017ce blisko p\u00f3\u0142 \u017cycia tam przepracowa\u0142em.<\/span><\/p>\n

Z wykszta\u0142cenia pan jest kim?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Archeologiem, historykiem i politologiem.<\/span><\/p>\n

I chcia\u0142 pan pracowa\u0107 w IPN?<\/strong><\/h5>\n<\/div>\n

\u2013 21 lat temu, tak. To by\u0142a jesie\u0144 2000 roku, dopiero co obroni\u0142em prac\u0119 magistersk\u0105 z archeologii w Uniwersytecie Marii Curie-Sk\u0142odowskiej, ale jeszcze studiowa\u0142em tam histori\u0119 na pi\u0105tym roku. Zadzwoni\u0142 m\u00f3j przyjaciel: \u201eCzy wiesz, \u017ce utworzono IPN w Lublinie?”. Szefem Oddzia\u0142owego Biura Edukacji Publicznej IPN w Lublinie, kt\u00f3re \u0142\u0105czy\u0142o w sobie badania naukowe i edukacj\u0119 historyczn\u0105, by\u0142 w tym czasie dr Rafa\u0142 Wnuk, a dr Grzegorz Motyka kierowa\u0142 w nim referatem naukowym. Kojarzy\u0142em obu m.in. z ksi\u0105\u017cki \u201ePany i rezuny\u2026” o porozumieniach polsko-ukrai\u0144skich w latach 1945-47. Pomy\u015bla\u0142em, \u017ce skoro naukowcy, kt\u00f3rych badania ceni\u0119, pracuj\u0105 w tej instytucji, a ja interesuj\u0119 si\u0119 podobn\u0105 tematyk\u0105, to z\u0142o\u017c\u0119 dokumenty i przyst\u0105pi\u0119 do dwuetapowego \u2013 praca pisemna i rozmowa kwalifikacyjna \u2013 konkursu na pracownika referatu Wystaw, Wydawnictw i Edukacji Historycznej. Bo wtedy odbywa\u0142y si\u0119 jeszcze konkursy w IPN.<\/span><\/p>\n

Z rozmowy kwalifikacyjnej wyszed\u0142em przekonany, \u017ce pracy nie dostan\u0119, jako bardzo m\u0142ody, d\u0142ugow\u0142osy wtedy wokalista rockowy, kt\u00f3ry przyszed\u0142 na t\u0119 rozmow\u0119 prosto z ulicy w czarnych butach martensach, takich te\u017c sztruksach, koszuli i ciemnogranatowej sztruksowej marynarce, z bandank\u0105 pod szyj\u0105. Zw\u0142aszcza \u017ce konkurencja by\u0142a bardzo du\u017ca, a miejsc tylko par\u0119. A tu kilka dni p\u00f3\u017aniej dzwoni pani z sekretariatu IPN Lublin z informacj\u0105, \u017ce zosta\u0142em przyj\u0119ty.<\/span><\/p>\n

Rado\u015b\u0107?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Niema\u0142a. Bo to by\u0142a moja pierwsza rozmowa kwalifikacyjna i pierwsza praca, od razu w zawodzie, zgodna z moimi zainteresowaniami\u2026<\/span><\/p>\n

Bo czym pan si\u0119 zajmuje?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Problematyk\u0105 stosunk\u00f3w polsko-ukrai\u0144skich w latach 1939-47. W szczeg\u00f3lno\u015bci dzia\u0142alno\u015bci\u0105 ukrai\u0144skiego podziemia w czasie II wojny \u015bwiatowej i we wczesnych latach powojennych na obecnych i dawnych ziemiach Rzeczpospolitej. Od grudnia 2000 w IPN, a od stycznia 2009 roku r\u00f3wnolegle w Instytucie Studi\u00f3w Politycznych Polskiej Akademii Nauk, w kt\u00f3rym w lipcu 2013 obroni\u0142em doktorat.<\/span><\/p>\n

Tu dodajmy, \u017ce jest pan autorem\u2026<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Dw\u00f3ch ksi\u0105\u017cek monograficznych, pierwsza z 2015 roku dotyczy dzia\u0142alno\u015bci podziemia ukrai\u0144skiego na Lubelszczy\u017anie w okresie okupacji niemieckiej 1939-44\u2026<\/span><\/p>\n

Dosta\u0142 pan za ni\u0105 we wrze\u015bniu 2016 roku Nagrod\u0119 im. prof. Tomasza Strzembosza.<\/h5>\n

\u2013 Tak. Druga ksi\u0105\u017cka z 2016 roku traktuje o dziejach OUN-B i UPA na Lubelszczy\u017anie po lipcu 1944 roku, do roku 1950.<\/span><\/p>\n

Jestem r\u00f3wnie\u017c, razem z profesorami Grzegorzem Motyk\u0105 i Tomaszem Stryjkiem, wsp\u00f3\u0142autorem monografii \u201eMi\u0119dzynarodowe aspekty akcji \u00bbWis\u0142a\u00ab”. W 2020 roku napisa\u0142em w niej cz\u0119\u015b\u0107 po\u015bwi\u0119con\u0105 propagandzie komunistycznej w Polsce, Czechos\u0142owacji i ZSRR w latach 1947-48 na temat akcji \u201eWis\u0142a” i pokrewnych wydarze\u0144.<\/span><\/p>\n

A jak wygl\u0105da\u0142o wyrzucenie pana z IPN?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Wr\u00f3ci\u0142em do pracy po zwolnieniu lekarskim, kt\u00f3re trwa\u0142o blisko p\u00f3\u0142 roku\u2026<\/span><\/p>\n

Mo\u017cna wiedzie\u0107, z jakiego powodu mia\u0142 pan to zwolnienie?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Depresji. Mi\u0119dzy innymi na tle tego, co spotyka\u0142o mnie w pracy ju\u017c od d\u0142u\u017cszego czasu. Ostatnie dwa lata w IPN to by\u0142 permanentny stres, za kt\u00f3ry po raz pierwszy zap\u0142aci\u0142em zdrowiem w lutym 2020 roku, a nast\u0119pnie latem i jesieni\u0105 tego roku.<\/span><\/p>\n

Pod koniec lipca 2021 roku zosta\u0142em uprzedzony, \u017ce dyrektor IPN w Lublinie pan Marcin Krzysztofik zamierza mnie zwolni\u0107 dyscyplinarnie na podstawie wewn\u0119trznego donosu. Strasznie to mn\u0105 t\u0105pn\u0119\u0142o. Poszed\u0142em wi\u0119c do lekarza\u2026<\/span><\/p>\n

Ale naprawd\u0119 by\u0142 pan chory?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Tak, swoje odchorowa\u0142em przez to p\u00f3\u0142 roku. Wcze\u015bniej zreszt\u0105 te\u017c. Bo to by\u0142a nie tylko ta informacja, ale ca\u0142y czas jakie\u015b impulsy, r\u00f3wnie\u017c w wydaniu nowego prezesa IPN, pana dr. Karola Nawrockiego, kt\u00f3ry na przyk\u0142ad w listopadzie 2021 roku, ustami rzecznika prasowego IPN dr. Rafa\u0142a Le\u015bkiewicza, na \u0142amach elektronicznej wersji \u201eNewsweeka”, obrazi\u0142 mnie publicznie, nazywaj\u0105c cz\u0142owiekiem uprawiaj\u0105cym trolling w sieci.\u00a0<\/span><\/p>\n

.<\/p>\n

\"DrDr Mariusz Zaj\u0105czkowski<\/span>\u00a0\u00a0Fot. Adam St\u0119pie\u0144 \/ Agencja Wyborcza.pl<\/span><\/em><\/span><\/p>\n

Wcze\u015bniej, we wrze\u015bniu, o czym mnie poinformowano, pan prezes Nawrocki w czasie wizyty w IPN Lublin odgra\u017ca\u0142 si\u0119, \u017ce ma mi co\u015b do powiedzenia, jednocze\u015bnie wiedz\u0105c, \u017ce nie b\u0119dzie mnie w firmie. W grudniu wraz z ca\u0142\u0105 \u015bwit\u0105 zachodzi\u0142 do mojego pokoju, wiedz\u0105c, \u017ce i tym razem mnie w nim nie b\u0119dzie. Odbiera\u0142em to jako takie sygna\u0142y dla mnie: \u201ePami\u0119tamy o panu”.<\/span><\/p>\n

Rozumiem, \u017ce profesorowie Rafa\u0142 Wnuk i Grzegorz Motyka nie byli tymi, co pana zwalniali?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Absolutnie! Oni wiele lat wcze\u015bniej zako\u0144czyli wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z IPN.<\/span><\/p>\n

Z w\u0142asnej woli?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 O to trzeba by ich zapyta\u0107. Mog\u0119 powiedzie\u0107 jedynie, \u017ce z dziewi\u0119ciu os\u00f3b, kt\u00f3re opr\u00f3cz mnie zaczyna\u0142y prac\u0119 w 2000 roku w OBEP Lublin, obecnie w Oddzia\u0142owym Biurze Bada\u0144 Historycznych IPN Lublin, zosta\u0142y tylko dwie.<\/span><\/p>\n

A pozosta\u0142e zosta\u0142y zwolnione?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Jednych wyrzucono, a innych \u201ezach\u0119cono” do odej\u015bcia, stwarzaj\u0105c atmosfer\u0119 i warunki nie do zniesienia.<\/span><\/p>\n

Na przyk\u0142ad?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Zabraniaj\u0105c prowadzenia bada\u0144 naukowych.<\/span><\/p>\n

To jest przypadek dr. Adama Pu\u0142awskiego z 2018 roku, kt\u00f3rego po wielomiesi\u0119cznym \u201egrillowaniu”, zwi\u0105zanym z jego publikacjami naukowymi, kt\u00f3re opowiadaj\u0105 o sporej oboj\u0119tno\u015bci Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego wobec Zag\u0142ady \u017byd\u00f3w, przesuni\u0119to \u2013 pod has\u0142em, \u017ce uprawia antypolsk\u0105 narracj\u0119 \u2013 do pionu, w kt\u00f3rym tych bada\u0144 prowadzi\u0107 ju\u017c nie m\u00f3g\u0142.<\/span><\/p>\n

Rok wcze\u015bniej kole\u017canka, kt\u00f3ra do czerwca 2016 roku kierowa\u0142a w OBEP Lublin referatem edukacji historycznej, posz\u0142a na urlop bezp\u0142atny tu\u017c po tym, gdy powo\u0142ano Oddzia\u0142owe Biuro Edukacji Narodowej i zainstalowano na jej miejsce najpierw dr. hab. Jacka Romanka, a po kr\u00f3tkim czasie przybysza \u201edobrej zmiany” z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego dr. hab. Tomasza Panfila, kt\u00f3ry szybko da\u0142 si\u0119 pozna\u0107 m.in. z antysemickich tekst\u00f3w oraz sympatyzowania ze \u015brodowiskami polskich neofaszyst\u00f3w w kraju i na Wyspach Brytyjskich.<\/span><\/p>\n

W marcu 2021 roku zosta\u0142 zwolniony z pracy w IPN Lublin dr Mariusz Sawa, kt\u00f3ry pisa\u0142 niewygodn\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 o zbrodni AK w ukrai\u0144skiej wsi Sahry\u0144 pod Hrubieszowem w marcu 1944 roku. W listopadzie 2021 roku do odej\u015bcia z IPN Lublin zosta\u0142 zmuszony prof. S\u0142awomir \u0141ukasiewicz. Zrobiono to w ten spos\u00f3b, \u017ce nie wyra\u017cono mu zgody na r\u00f3wnoleg\u0142\u0105 prac\u0119 w KUL\u2026<\/span><\/p>\n

Bo\u2026<\/strong><\/h5>\n

\u2013 \u2026gdy prezesem IPN zosta\u0142 pan Nawrocki, to cofn\u0105\u0142 wszystkim pracownikom Instytutu zgod\u0119 na r\u00f3wnoleg\u0142\u0105 prac\u0119. A potem ju\u017c tylko wybra\u0144com na powr\u00f3t jej nie udzieli\u0142. Na kilku pracownik\u00f3w OBBH Lublin r\u00f3wnolegle zatrudnionych w KUL tylko prof. \u0141ukasiewicz nie dosta\u0142 takiej zgody. Musia\u0142 wi\u0119c zrezygnowa\u0107 z dnia na dzie\u0144 z pracy w KUL, na co nie m\u00f3g\u0142 sobie pozwoli\u0107, rozwi\u0105za\u0142 wi\u0119c umow\u0119 o prac\u0119 z IPN w trybie natychmiastowym i z winy pracodawcy.<\/span><\/p>\n

W tym samym czasie z powodu tak zwanej utraty zaufania zosta\u0142 zwolniony z pracy dr S\u0142awomir Poleszak. Zarzutem by\u0142o prowadzenie przez niego niezale\u017cnego portalu historycznego \u201eohistorie.eu” i krytyka na jego \u0142amach dzia\u0142alno\u015bci IPN oraz jego kierownictwa, czyli pana Nawrockiego, kt\u00f3ry, kiedy go tam krytykowano, jeszcze nie by\u0142 prezesem IPN, tylko dyrektorem Muzeum II Wojny \u015awiatowej. Zreszt\u0105 autorem krytyki nie by\u0142 dr Poleszak.<\/span><\/p>\n

Tu trzeba doda\u0107, \u017ce m.in. Poleszak, ja czy \u0141ukasiewicz byli\u015bmy kojarzeni z Rafa\u0142em Wnukiem, kt\u00f3ry nas zatrudnia\u0142 w OBEP IPN Lublin. A profesor Wnuk, delikatnie rzecz ujmuj\u0105c, nie przypad\u0142 do gustu panu Nawrockiemu jako jeden ze wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rc\u00f3w Muzeum II Wojny \u015awiatowej, obok dr. Janusza Marszalca, dr. hab. Piotra M. Majewskiego i prof. Paw\u0142a Machcewicza, kt\u00f3ry by\u0142 te\u017c jego pierwszym dyrektorem, a wcze\u015bniej dyrektorem Biura Edukacji Publicznej IPN. Oni wszyscy zostali z tego muzeum usuni\u0119ci przez ministra kultury prof. Piotra Gli\u0144skiego. A kiedy pan Nawrocki przyszed\u0142 do IPN, zacz\u0105\u0142 usuwa\u0107 z niego ludzi kojarzonych z Wnukiem i Machcewiczem.<\/span><\/p>\n

A drugi pow\u00f3d zwolnienia doktora Poleszaka by\u0142 jaki?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Artyku\u0142 naukowy, w kt\u00f3rym mia\u0142 odwag\u0119 twierdzi\u0107 na podstawie znalezionych przez siebie dokument\u00f3w dotycz\u0105cych dzia\u0142alno\u015bci w okresie okupacji niemieckiej, \u017ce J\u00f3zef Franczak, pseudonim \u201eLalu\u015b”, oraz jego podkomendni brali udzia\u0142 w ekscesach antysemickich na terenie Lubelszczyzny. To si\u0119 bardzo nie spodoba\u0142o apologetom ostatniego z \u201ewykl\u0119tych”, ikony tak zwanego powstania antykomunistycznego w Polsce 1944-63. W rezultacie powsta\u0142a w IPN grupa historyk\u00f3w urz\u0119dnik\u00f3w, kt\u00f3ra przygotowa\u0142a \u201erecenzj\u0119” artyku\u0142u dr. Poleszaka. Zosta\u0142a ona opublikowana w periodyku naukowym IPN. To by\u0142 po prostu paszkwil na artyku\u0142 dr. Poleszaka. Ale to w\u0142a\u015bnie na t\u0119 \u201erecenzj\u0119” powo\u0142ano si\u0119 w uzasadnieniu decyzji o jego zwolnieniu.<\/span><\/p>\n

To by\u0142 listopad 2021, a ja 24 stycznia 2022 roku wr\u00f3ci\u0142em do IPN po zwolnieniu, by przed\u0142o\u017cy\u0107 wyniki bada\u0144 dopuszczaj\u0105cych mnie do pracy.<\/span><\/p>\n

Kilkana\u015bcie dni wcze\u015bniej dyrektorem IPN Lublin zosta\u0142 pan Robert Derewenda, doktor historii, asystent w KUL, radny miasta Lublin zwi\u0105zany z klubem PiS. W 2007 roku pan Derewenda ubiega\u0142 si\u0119 o prac\u0119 w OBEP IPN Lublin, ale odpad\u0142 w czasie rozmowy kwalifikacyjnej. No, ale po kilkunastu latach wystarczy\u0142a nominacja polityczna, zosta\u0142 dyrektorem ca\u0142ego oddzia\u0142u.<\/span><\/p>\n

I kiedy 24 stycznia przebywa\u0142em w swoim pokoju w IPN, by\u0142o ju\u017c po szesnastej, czyli ju\u017c po godzinach pracy, kto\u015b nagle w\u0142o\u017cy\u0142 g\u0142ow\u0119 mi\u0119dzy drzwi a futryn\u0119, powiedzia\u0142 mi: \u201eDzie\u0144 dobry, Robert Derewenda”. Odpowiedzia\u0142em: \u201eDzie\u0144 dobry, Mariusz Zaj\u0105czkowski”. Po czym g\u0142owa wysun\u0119\u0142a si\u0119 z pokoju.<\/span><\/p>\n

Nast\u0119pnego dnia o poranku zosta\u0142em wezwany do gabinetu dyrektora, w kt\u00f3rym by\u0142a ju\u017c pani mecenas, pani kadrowa oraz pan dyrektor Derewenda, kt\u00f3ry wr\u0119czy\u0142 mi pismo, zaczynaj\u0105c przemow\u0119, \u017ce daje mi umow\u0119, na co ja, \u017ce chyba wypowiedzenie z pracy. Zacz\u0105\u0142em czyta\u0107 i znalaz\u0142em w nim cytat z jakiego\u015b wpisu na \u201eportalu spo\u0142eczno\u015bciowym Facebook”, w kt\u00f3rym to niby ja krytycznie si\u0119 odnosz\u0119 do nominacji pana Nawrockiego na stanowisko prezesa IPN. Na moje pytanie, co to jest, nie otrzyma\u0142em \u017cadnej odpowiedzi poza stwierdzeniem pani mecenas, \u017ce pono\u0107 kto\u015b w lipcu 2021 roku do czego\u015b tam dotar\u0142 w przestrzeni wirtualnej. Ale kto, do czego, gdzie i dlaczego, ju\u017c nie sprecyzowa\u0142a. Stwierdzi\u0142a, \u017ce wszystkiego dowiem si\u0119 w s\u0105dzie, jakby by\u0142a pewna, \u017ce do niego p\u00f3jd\u0119.<\/span><\/p>\n

A to nie by\u0142 faktycznie pana wpis?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Tego nikt mi nie udowodni\u0142. Po prostu przedstawiono mi wypis z forum, twierdz\u0105c, \u017ce on jest m\u00f3j. A jednocze\u015bnie pan Derewenda o\u015bwiadczy\u0142, \u017ce utraci\u0142em zaufanie. Na co ja, \u017ce trudno, \u017ceby pan dyrektor utraci\u0142 do mnie zaufanie, skoro si\u0119 nie znamy. Wtedy on, \u017ce wczoraj si\u0119 poznali\u015bmy. Na co ja: \u201eWtedy kiedy pan w\u0142o\u017cy\u0142 g\u0142ow\u0119 mi\u0119dzy drzwi i futryn\u0119 i powiedzia\u0142 mi dzie\u0144 dobry? Przecie\u017c to trwa\u0142o 10 sekund”.<\/span><\/p>\n

Wtedy pan Derewenda stwierdzi\u0142, \u017ce informacje o mnie czerpa\u0142 od swojego poprzednika. Poprzednikiem by\u0142 pan Mateusz Kotecki, prywatnie kolega pana Nawrockiego z czas\u00f3w szkolnych, kt\u00f3ry we wrze\u015bniu 2021 roku zosta\u0142 zainstalowany w IPN Lublin jako komisarz, czyli osoba pe\u0142ni\u0105ca tymczasowo obowi\u0105zki dyrektora. By\u0142 nim do pocz\u0105tku stycznia 2022 roku. To w\u0142a\u015bnie on na polecenie pana Nawrockiego zwalnia\u0142 dr Poleszaka i zmusi\u0142 do odej\u015bcia prof. \u0141ukasiewicza. Mnie nie zd\u0105\u017cy\u0142, bo si\u0119 rozmin\u0119li\u015bmy. Powiedzia\u0142em wi\u0119c panu Derewendzie, \u017ce to bardzo ciekawe, bo pan Kotecki na oczy mnie nie widzia\u0142\u2026<\/span><\/p>\n

Jednym s\u0142owem taka przepychanka mi\u0119dzy wami si\u0119 zrobi\u0142a?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Stara\u0142em si\u0119 jedynie wyegzekwowa\u0107 od pana Derewendy odpowiedzi na moje pytania i jednocze\u015bnie prostowa\u0142em jego kuriozalne konstatacje, w przerwach mi\u0119dzy kt\u00f3rymi wielokrotnie si\u0119 powtarza\u0142, m\u00f3wi\u0105c, \u017ce on tu jest dyrektorem.<\/span><\/p>\n

W tym wypowiedzeniu, w jego podstawie, by\u0142y trzy punkty. Pierwszy, \u017ce \u201edzia\u0142am na szkod\u0119 IPN”, bo krytykuj\u0119 pana prezesa Nawrockiego, i tu cytat z tego rzekomo mojego wpisu na forum. Drugi, \u017ce \u201edzia\u0142am na szkod\u0119 IPN”, bo krytykuj\u0119 kierownictwo IPN bez podania jakiegokolwiek dowodu. Trzeci, \u017ce \u201enaruszam zasady wsp\u00f3\u0142\u017cycia spo\u0142ecznego” oraz obowi\u0105zuj\u0105cy w IPN regulamin pracy, poniewa\u017c podwa\u017cam kompetencje bezpo\u015bredniego prze\u0142o\u017conego, zn\u00f3w bez dowodu. Zapyta\u0142em wi\u0119c, o jakiego bezpo\u015bredniego prze\u0142o\u017conego chodzi, bo przez 21 lat mia\u0142em kilku. W ko\u0144cu komu\u015b si\u0119 wypsn\u0119\u0142o, \u017ce o ostatniego. Stwierdzi\u0142em, \u017ce to jest bardzo interesuj\u0105ce, gdy\u017c pan dr hab. Jaros\u0142aw Rabi\u0144ski odszed\u0142 z pracy w IPN miesi\u0105c przed tym, nim wr\u00f3ci\u0142em ze zwolnienia. W trybie natychmiastowym\u2026<\/span><\/p>\n

Dlaczego?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Oficjalna informacja jest taka, \u017ce sam poprosi\u0142 prezesa Nawrockiego o zwolnienie z obowi\u0105zk\u00f3w naczelnika OBBH IPN w Lublinie. Maila o takiej tre\u015bci przes\u0142a\u0142 podw\u0142adnym, ale tak si\u0119 spieszy\u0142 z odej\u015bciem, \u017ce nie mia\u0142 czasu po\u017cegna\u0107 si\u0119 z nimi osobi\u015bcie.<\/span><\/p>\n

A nieoficjalna?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 \u017be nak\u0142ama\u0142 na temat prof. S\u0142awomira \u0141ukasiewicza, po\u015bwiadczaj\u0105c nieprawd\u0119 w pi\u015bmie, na podstawie czego prof. \u0141ukasiewicz nie dosta\u0142 zgody prezesa Nawrockiego na jednoczesn\u0105 prac\u0119 w IPN i na KUL. Przy czym pan Rabi\u0144ski sam pracowa\u0142 i w IPN, i na KUL.<\/span><\/p>\n

Rozumiem, \u017ce pan to m\u00f3wi, bo profesor \u0141ukasiewicz poszed\u0142 z tym do s\u0105du i wygra\u0142?<\/span><\/strong><\/h5>\n

\u2013 Poszed\u0142, ale sprawa wci\u0105\u017c jest nierozstrzygni\u0119ta. Natomiast kiedy to si\u0119 dzia\u0142o, zaprotestowa\u0142, zarzuci\u0142 panu Rabi\u0144skiemu, \u017ce to, co napisa\u0142 na jego temat, to k\u0142amstwo. Bo pan Rabi\u0144ski stwierdzi\u0142, \u017ce profesor \u0141ukasiewicz na konferencjach naukowych nie afiliuje si\u0119 jako pracownik IPN. Co w\u0142a\u015bnie by\u0142o nieprawd\u0105. Ma\u0142o tego, profesor \u0141ukasiewicz zarzuci\u0142 panu Rabi\u0144skiemu, \u017ce to on si\u0119 nie afiliuje jako pracownik IPN, i ma na to dowody.<\/span><\/p>\n

Profesor \u0141ukasiewicz rozwi\u0105za\u0142 umow\u0119 o prac\u0119 z winy pracodawcy w listopadzie 2021 roku, zaraz potem rozp\u0119ta\u0142a si\u0119 burza \u2013 w prote\u015bcie przeciwko wymuszeniu jego odej\u015bcia oraz zwolnieniu dr. Poleszaka cz\u0119\u015b\u0107 historyk\u00f3w podpisa\u0142a list otwarty. W po\u0142owie grudnia pan Rabi\u0144ski zosta\u0142 wezwany na posiedzenie Kolegium IPN do Warszawy i po powrocie zacz\u0105\u0142 si\u0119 pakowa\u0107.<\/span><\/p>\n

To pana zwolnienie z pracy\u2026<\/strong><\/h5>\n
\n

\u2013 By\u0142o z trzymiesi\u0119cznym okresem wypowiedzenia. No, nie da\u0142o si\u0119 mnie zwolni\u0107 dyscyplinarnie, okaza\u0142o si\u0119, \u017ce nie ma podstaw.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Z\u0142o\u017cy\u0142 pan pozew w s\u0105dzie?<\/strong><\/h5>\n
\u2013 Tak, w lutym, o bezzasadne zwolnienie mnie z pracy. Nie wyznaczono jeszcze terminu rozprawy.<\/strong><\/span><\/h5>\n
I co pan mo\u017ce wygra\u0107?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Odszkodowanie r\u00f3wne trzymiesi\u0119cznym moim poborom.<\/span><\/p>\n

Ile si\u0119 zarabia w IPN?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Zale\u017cy kto. Ja po doliczeniu sta\u017cu pracy i doj\u015bciu do maksymalnej poprzeczki na stanowisku starszego specjalisty, bo nie chcieli mi da\u0107 awansu na g\u0142\u00f3wnego, dostawa\u0142em 3700 z\u0142otych na r\u0119k\u0119.<\/span><\/p>\n

Ale s\u0105 te\u017c tacy, \u201eswoi”, kt\u00f3rzy zarabiaj\u0105 po 5 tysi\u0119cy z\u0142otych, a nawet wi\u0119cej.<\/span><\/p>\n

Rozumiem, \u017ce to s\u0105 ci na wy\u017cszych stanowiskach?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Na wy\u017cszych to nie wiem, ile zarabiaj\u0105, ale znam takich, kt\u00f3rzy zarabiaj\u0105 du\u017co wi\u0119cej ni\u017c ja, maj\u0105c o wiele kr\u00f3tszy sta\u017c pracy. Bo maj\u0105 na przyk\u0142ad pensje warszawskie, a pracuj\u0105 w Lublinie; dodatki specjalne, a nie wykazuj\u0105 si\u0119 jak\u0105\u015b szczeg\u00f3ln\u0105 aktywno\u015bci\u0105 naukow\u0105, mimo \u017ce s\u0105 zatrudnieni w pionie naukowym.<\/span><\/p>\n

Jak pan my\u015bli, dlaczego pana wyrzucili?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Przede wszystkim za niew\u0142a\u015bciwe z punktu widzenia polskich nacjonalist\u00f3w pi\u015bmiennictwo naukowe i publiczne wypowiedzi na temat stosunk\u00f3w polsko-ukrai\u0144skich w latach 40. XX wieku. Czyli krytyczne ustosunkowanie si\u0119 do jednostronnej narracji narodowej.<\/span><\/p>\n

I za, jak s\u0105dz\u0119, podobne podej\u015bcie do Narodowych Si\u0142 Zbrojnych i Narodowego Zjednoczenia Wojskowego.<\/span><\/p>\n

A konkretniej?<\/strong><\/h5>\n
\n

\u2013 Na przyk\u0142ad wskazywanie, \u017ce Ukrai\u0144cy gin\u0119li tak\u017ce z polskiej r\u0119ki.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

\n

W swoich pracach naukowych pisa\u0142em m.in. o zbrodni AK w Sahryniu z marca 1944 roku. Czy o zbrodni NSZ w Wierzchowinach z czerwca 1945. W po\u0142owie 2016 roku najwyra\u017aniej przesta\u0142o si\u0119 to podoba\u0107.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Kto\u015b panu powiedzia\u0142 to wprost?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Pierwszy oficjalny symptom, \u017ce przestaj\u0119 si\u0119 podoba\u0107, pojawi\u0142 si\u0119 w lipcu 2016 roku, kiedy to w Sejmie, zaraz po tym, gdy sprawozdanie z dzia\u0142alno\u015bci IPN przedstawi\u0142 \u00f3wczesny prezes IPN dr \u0141ukasz Kami\u0144ski, na m\u00f3wnic\u0119 wszed\u0142 pose\u0142 J\u00f3zef Brynkus z Kukiz\u201915 i wyg\u0142osi\u0142 p\u0142omienn\u0105 mow\u0119, w kt\u00f3rej wymieni\u0142 tytu\u0142 mojej pierwszej ksi\u0105\u017cki, moje nazwisko oraz dr. hab. Igora Ha\u0142agidy \u2013 z powodu konsultacji merytorycznej wystawy o kijowskim Majdanie 2013\/2014 \u2013 z sugesti\u0105, \u017ce co ci pracownicy jeszcze robi\u0105 w IPN. Ksi\u0105\u017cka i wystawa nie spodoba\u0142y si\u0119 polskim \u015brodowiskom kresowo-nacjonalistycznym, bo jak twierdzi\u0142 pose\u0142 Brynkus, w ksi\u0105\u017cce, kt\u00f3rej zreszt\u0105 nie czyta\u0142, i podczas spotka\u0144 autorskich, na kt\u00f3rych nie by\u0142, jakoby zr\u00f3wnywa\u0142em AK z UPA. No a na plakacie reklamuj\u0105cym wystaw\u0119 o Majdanie \u201epromowano banderowsk\u0105 symbolik\u0119”.<\/span><\/p>\n

Miesi\u0105c wcze\u015bniej, czyli jeszcze przed zmian\u0105 ustawy o IPN i obj\u0119ciem przez dr. Jaros\u0142awa Szarka funkcji prezesa, r\u00f3wnie\u017c z nadania politycznego, dotar\u0142a do mnie informacja, \u017ce jak tylko si\u0119 zmieni w\u0142adza w IPN, a zmieni\u0142a si\u0119 po kilku tygodniach, to kto\u015b, m\u00f3wi\u0105c kolokwialnie, \u201eskopie mi ty\u0142ek”.<\/span><\/p>\n

Jaka\u015b wa\u017cna osoba w tym nowym uk\u0142adzie?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Tak, funkcyjna, w ko\u0144cu si\u0119 do mnie dobierze. Za to, co napisa\u0142em w swojej ksi\u0105\u017cce, m.in. o Sahryniu, \u017ce AK dokona\u0142a tam zbrodni na ludno\u015bci ukrai\u0144skiej.<\/span><\/p>\n

Od tej pory zacz\u0119\u0142y si\u0119 jakie\u015b dziwne sytuacje wobec mnie, takie nieustaj\u0105ce szturchanki. Na przyk\u0142ad w 2016 roku pr\u00f3bowano mi sugerowa\u0107 niewykonanie polecenia s\u0142u\u017cbowego. Konkretnie niezaopiniowania projektu pos\u0142\u00f3w Klubu Kukiz\u201815 dotycz\u0105cego wprowadzenia do ustawy o IPN zapisu o \u201ezbrodniach ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w i ukrai\u0144skich formacji kolaboruj\u0105cych z III Rzesz\u0105” \u2013 nowelizacja ustawy o IPN zosta\u0142a og\u0142oszona w styczniu 2018 roku, a rok p\u00f3\u017aniej zawarte w niej zapisy ukrai\u0144skie, w tym okre\u015blenie \u201eukrai\u0144scy nacjonali\u015bci”, zosta\u0142y uchylone przez Trybuna\u0142 Konstytucyjny.<\/span><\/p>\n

A co pan mia\u0142 z tym zrobi\u0107?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Zaopiniowa\u0107. Ja, Zaj\u0105czkowski! Szeregowy pracownik! Czy ten projekt ukrai\u0144skich zapis\u00f3w w noweli ustawy o IPN jest w\u0142a\u015bciwy, czy nie.<\/span><\/p>\n

Przypomnijmy, \u017ce chodzi\u0142o w nim o to\u2026<\/h4>\n

\u2013 \u017be jakoby nast\u0119puje \u201ebanderyzacja” przestrzeni publicznej w Polsce, na co zdaniem niekt\u00f3rych pos\u0142\u00f3w nie mo\u017cna pozwoli\u0107.<\/span><\/p>\n

A konkretniej?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 \u017be nie wolno zr\u00f3wnywa\u0107 UPA z AK i wychwala\u0107 ukrai\u0144skiej partyzantki, co by\u0107 mo\u017ce dotyczy\u0142o te\u017c mnie, w tym sensie, \u017ce niby ja wychwalam UPA i zr\u00f3wnuj\u0119 j\u0105 w swoich ksi\u0105\u017ckach z AK, czego faktycznie nie robi\u0119. Pisz\u0119 o dziejach UPA i AK w spos\u00f3b obiektywny.<\/span><\/p>\n

Uzna\u0142em, \u017ce kto\u015b po prostu zamierza wprowadzi\u0107 mnie na min\u0119, tym bardziej \u017ce by\u0142em ju\u017c wtedy od ponad roku cz\u0142onkiem Polsko-Ukrai\u0144skiego Forum Historyk\u00f3w. Ta grupa ekspercka z\u0142o\u017cona z sze\u015bciu polskich i sze\u015bciu ukrai\u0144skich historyk\u00f3w zosta\u0142a powo\u0142ana przez IPN w Warszawie i UINP w Kijowie w celu wznowienie polsko-ukrai\u0144skiego dialogu historycznego, w szczeg\u00f3lno\u015bci w odniesieniu do najbardziej dramatycznego okresu we wsp\u00f3lnych dziejach \u2013 1939-47 \u2013 i zainicjowanie nowych, wsp\u00f3lnych bada\u0144 w tym zakresie.<\/span><\/p>\n

Zg\u0142osi\u0142em wtedy swojemu bezpo\u015bredniemu prze\u0142o\u017conemu, \u017ce mam inne, pilne zadanie, to zosta\u0142o uznane i odst\u0105piono od tego, \u017cebym opiniowa\u0142 projekt Klubu Kukiz\u201915. Ale po nieca\u0142ym miesi\u0105cu do Lublina z wizytacj\u0105 przyby\u0142 wys\u0142annik nowego szefostwa IPN. Po prostu je\u017adzili tak po oddzia\u0142ach. I wtedy, na kilka godzin przed jego przyjazdem, na biurko nowego naczelnika, bo dr Poleszak ju\u017c zosta\u0142 zdj\u0119ty z tej funkcji, oraz na biurko nowego dyrektora Oddzia\u0142u IPN Lublin, bo poprzedniego w mi\u0119dzyczasie r\u00f3wnie\u017c zdj\u0119to, wp\u0142yn\u0119\u0142o pismo, w kt\u00f3rym zast\u0119pca dyrektora BBH \u017c\u0105da\u0142 ukarania mnie za rzekome niewype\u0142nienie polecenia s\u0142u\u017cbowego. Podaj\u0105c zupe\u0142nie inne daty i okoliczno\u015bci tego zdarzenia. Napisa\u0142em notatk\u0119 s\u0142u\u017cbow\u0105, w kt\u00f3rej przedstawi\u0142em, jak by\u0142o w rzeczywisto\u015bci, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na konkretne rozmowy i ustalenia. Nie wiem, co si\u0119 z ni\u0105 sta\u0142o, ale ca\u0142a sprawa wtedy umar\u0142a.<\/span><\/p>\n

To by\u0142o to kolejne szturchni\u0119cie?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Tak. Potem by\u0142o troszk\u0119 spokoju. Wyda\u0142em drug\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119. I wkr\u00f3tce zacz\u0119\u0142y do mnie dochodzi\u0107 r\u00f3\u017cne pomruki z ty\u0142u. Na przyk\u0142ad zwi\u0105zane z krytyk\u0105, kt\u00f3r\u0105 wraz z jednym z koleg\u00f3w z IPN oraz dwoma pracownikami naukowymi z UMCS i Pa\u0144stwowego Muzeum na Majdanku wyrazili\u015bmy wobec \u00f3wczesnego wojewody lubelskiego, pana dr. hab. Przemys\u0142awa Czarnka.<\/span><\/p>\n

To by\u0142 koniec lutego 2017 roku, wtedy w Lublinie odby\u0142 si\u0119 \u201eprzedmarsz” w zwi\u0105zku ze zbli\u017caj\u0105cym si\u0119 Narodowym Dniem Pami\u0119ci \u017bo\u0142nierzy Wykl\u0119tych, zorganizowany przez brygad\u0119 ONR Lublin. Pan Czarnek nie do\u015b\u0107, \u017ce pomaszerowa\u0142 wraz z lubelsk\u0105 kurator o\u015bwiaty, to jeszcze wyg\u0142osi\u0142 przem\u00f3wienie, m\u00f3wi\u0105c do ONR-u, \u017ce s\u0105 sol\u0105 ziemi polskiego narodu.<\/span><\/p>\n

Wcze\u015bniej w ramach tego marszu dosz\u0142o w pobli\u017cu O\u015brodka Brama Grodzka \u2013 Teatr NN do eksces\u00f3w o pod\u0142o\u017cu antysemickim. No nie podoba si\u0119 tym \u015brodowiskom to, czym O\u015brodek Brama Grodzka si\u0119 zajmuje. Czyli m.in. upami\u0119tnianiem i podkre\u015blaniem wk\u0142adu spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej w histori\u0119 Lublina.<\/span><\/p>\n

\n

Wyrazili\u015bmy wi\u0119c opini\u0119, \u017ce wojewoda jako najwy\u017cszy lokalny przedstawiciel w\u0142adz pa\u0144stwowych nie powinien maszerowa\u0107 z polskimi neofaszystami z ONR, legitymizuj\u0105c w ten spos\u00f3b ekstremistyczn\u0105 i antydemokratyczn\u0105 organizacj\u0119, w kt\u00f3rej nie brakuje zwolennik\u00f3w totalitaryzmu w wydaniu brunatnym.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Gdzie wyrazili\u015bcie t\u0119 opini\u0119?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 W przestrzeni internetowej. Co na podstawie donosu, kt\u00f3rego autorem okaza\u0142 si\u0119 pracownik IPN Lublin, obecnie jeden z trzech recenzent\u00f3w podr\u0119cznika do \u201eHistorii i Tera\u017aniejszo\u015bci”, zosta\u0142o wkr\u00f3tce odnotowane w tek\u015bcie Jana Marka Chodakiewicza w \u201eDo Rzeczy”. By\u0142a w nim mowa m.in. o \u201eFacebookowym kolektywie” i \u201eGazecie Wyborczej”, kt\u00f3re szkaluj\u0105 bohater\u00f3w z Brygady \u015awi\u0119tokrzyskiej NSZ.<\/span><\/p>\n

Pomruki mia\u0142y te\u017c zwi\u0105zek z podpisanymi przeze mnie listami poparcia. Po pierwsze, dla pana Macieja Sobieraja, w tej chwili ju\u017c emerytowanego pracownika lubelskiego IPN, opozycjonisty z okresu PRL. W marcu 2017 roku zakomunikowano mu, \u017ce \u201eutraci\u0142 zaufanie kierownictwa IPN” i zostanie zwolniony z pracy, tu\u017c po tym, gdy negatywnie zaopiniowa\u0142 na posiedzeniu Zespo\u0142u ds. Nazewnictwa Ulic i Plac\u00f3w Publicznych w Mie\u015bcie Lublin \u2013 do kt\u00f3rego zosta\u0142 powo\u0142any przez prezydenta miasta i kt\u00f3re odby\u0142o si\u0119 w lubelskim ratuszu -\u2013 kandydatur\u0119 jednego z dow\u00f3dc\u00f3w NSZ, oficera Brygady \u015awi\u0119tokrzyskiej mjr. Leonarda Zub-Zdanowicza ps. \u201eZ\u0105b”, kt\u00f3rego imieniem chciano nazwa\u0107 ulic\u0119 w Lublinie.<\/span><\/p>\n

Po drugie, kiedy w kwietniu 2017 roku usuwano pierwotne kierownictwo Muzeum II Wojny \u015awiatowej, podpisywa\u0142em listy protestacyjne wobec zmian tam zachodz\u0105cych, takich jak dewastacja cz\u0119\u015bci ekspozycji sta\u0142ej i nominowanie pana Nawrockiego na dyrektora tego muzeum. Zreszt\u0105 podobnie jak panowie \u0141ukasiewicz czy Poleszak. Pan Nawrocki o tym wiedzia\u0142. Kiedy wi\u0119c zosta\u0142 prezesem IPN, zacz\u0105\u0142 czy\u015bci\u0107 t\u0119 instytucj\u0119 z ludzi, kt\u00f3rzy kiedy\u015b go skrytykowali.<\/span><\/p>\n

No i co by\u0142o dalej?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Jeszcze przez prezesa IPN \u0141ukasza Kami\u0144skiego w po\u0142owie 2015 roku zosta\u0142em zaproszony do Polsko-Ukrai\u0144skiego Forum Historyk\u00f3w. Obradowa\u0142o ono na przemian w Polsce i w Ukrainie. Chodzi\u0142o przede wszystkim o to, aby w \u015bwietle aktualnych polskich i ukrai\u0144skich bada\u0144 historycznych, w tym prowadzonych w ramach forum, ustali\u0107, co wiemy w odniesieniu do wydarze\u0144 na Wo\u0142yniu, w Galicji Wschodniej i na Lubelszczy\u017anie w latach 1943-45.<\/span><\/p>\n

Dosz\u0142o do pi\u0119ciu posiedze\u0144. Ostatnie odby\u0142o si\u0119 jesieni\u0105 2017 roku w Czerkasach. Po nim odby\u0142o si\u0119 spotkanie polskiej cz\u0119\u015bci tego forum z kierownictwem IPN w Warszawie. Podczas kt\u00f3rego poproszono nas o opini\u0119 \u2013 w tym r\u00f3wnie\u017c mnie, jedynego sta\u0142ego przedstawiciela IPN w tym gremium \u2013 m.in. na temat tego, co si\u0119 dzieje wok\u00f3\u0142 poszukiwa\u0144, ekshumacji i upami\u0119tnie\u0144 polskich ofiar Wo\u0142ynia w 1943 roku. Jak r\u00f3wnie\u017c o podzielenie si\u0119 refleksj\u0105 na temat dalszej perspektywy prac forum.<\/span><\/p>\n

Na tym spotkaniu profesor Waldemar Rezmer, przewodnicz\u0105cy polskiej cz\u0119\u015bci forum, z\u0142o\u017cy\u0142 rezygnacj\u0119 z pe\u0142nionej funkcji. A ja, poproszony o opini\u0119, zwr\u00f3ci\u0142em uwag\u0119 prezesom \u2013 w\u00f3wczas prezesem IPN by\u0142 Jaros\u0142aw Szarek, a jednym z jego zast\u0119pc\u00f3w dr Mateusz Szpytma \u2013 \u017ce na sytuacj\u0119 z polskimi upami\u0119tnieniami na Wo\u0142yniu i w Galicji Wschodniej, trudno\u015bci z poszukiwaniami i ekshumacjami masowych grob\u00f3w ofiar antypolskiej akcji OUN-B i UPA maj\u0105 wp\u0142yw tak\u017ce mno\u017c\u0105ce si\u0119 sytuacje, gdy \u201enieznani sprawcy” z ultraprawicowego i prorosyjskiego Obozu Wielkiej Polski niszcz\u0105 ukrai\u0144skie upami\u0119tnienia w Polsce dotycz\u0105ce UPA, w tym te legalne. I wymieni\u0142em dwa: w Monastyrze ko\u0142o Werchraty oraz w Pikulicach ko\u0142o Przemy\u015bla. Dodaj\u0105c, \u017ce do tego czasu niestety ze strony w\u0142adz IPN nie odnotowa\u0142em oficjalnego stanowiska, kt\u00f3re by pot\u0119pia\u0142o tego typu ekscesy.<\/span><\/p>\n

Przypomnia\u0142em r\u00f3wnie\u017c okoliczno\u015bci zniszczenia w przeddzie\u0144 obchod\u00f3w 70. rocznicy akcji \u201eWis\u0142a” ukrai\u0144skiego upami\u0119tnienia symbolicznego w Hruszowicach pod Przemy\u015blem.<\/span><\/p>\n

Powiedzia\u0142 pan to wszystko i co?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Prezes z wiceprezesem poszeptali sobie co\u015b na ucho, w zasadzie \u017caden si\u0119 nie odni\u00f3s\u0142 do moich s\u0142\u00f3w. Ale po kilku tygodniach otrzyma\u0142em jakby pierwsz\u0105 odpowied\u017a. A by\u0142o ni\u0105 niewyra\u017cenie zgody na m\u00f3j wyjazd na kwerend\u0119 archiwaln\u0105 do Pragi w ramach projektu ISP PAN, w ca\u0142o\u015bci finansowanego ze \u015brodk\u00f3w zewn\u0119trznych, grantu Narodowego Centrum Nauki, kt\u00f3ry realizowa\u0142em od 2016 roku. Dotyczy\u0142 on ksi\u0105\u017cki o mi\u0119dzynarodowych aspektach akcji \u201eWis\u0142a”.<\/span><\/p>\n

Wcze\u015bniejsze wyjazdy do Bratys\u0142awy czy do Kijowa, z tego samego grantu, nie stanowi\u0142y problemu. A tu nagle wiceprezes Szpytma pisze, \u017ce \u201enie widzi formalnych podstaw” do mojego wyjazdu na kwerend\u0119 zagraniczn\u0105 w ramach delegacji s\u0142u\u017cbowej. Za kt\u00f3r\u0105, opr\u00f3cz dojazdu z Lublina na lotnisko w Warszawie i z powrotem, IPN nie ponosi\u0142 \u017cadnych koszt\u00f3w. Co wi\u0119cej, po powrocie z dotychczasowych wyjazd\u00f3w powstawa\u0142y publikacje, kt\u00f3re sz\u0142y r\u00f3wnie\u017c na konto IPN.<\/span><\/p>\n

T\u0119 decyzj\u0119 przes\u0142ano mi w przeddzie\u0144 wyjazdu na lotnisko, kiedy ju\u017c wszystko by\u0142o zabukowane. Bez jakiegokolwiek uzasadnienia.<\/span><\/p>\n

I co by\u0142o dalej?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Aby pojecha\u0107 i realizowa\u0107 zadania wynikaj\u0105ce tak\u017ce z zakresu moich obowi\u0105zk\u00f3w s\u0142u\u017cbowych w OBBH Lublin, by\u0142em zmuszony wzi\u0105\u0107 urlop wypoczynkowy.<\/span><\/p>\n

A p\u00f3\u017aniej, jesieni\u0105 2018 roku, do tej akcji w\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 pan Marcin Krzysztofik, dyrektor IPN Lublin, kt\u00f3ry r\u00f3wnie\u017c zacz\u0105\u0142 kwestionowa\u0107 zwi\u0105zek mojej pracy w ISP PAN z prac\u0105 w IPN. Sugeruj\u0105c, \u017ce nawet nie widzi podstaw, by przesy\u0142a\u0107 do centrali IPN w Warszawie moje podania, bym m\u00f3g\u0142 tak\u0105 zgod\u0119 na kwerend\u0119 w ramach IPN otrzyma\u0107, mimo i\u017c nie by\u0142 decydentem w tej sprawie, bo \u2013 jak twierdzi\u0142 \u2013 i tak jej nie dostan\u0119. Po prostu przetrzymywa\u0142 moje pisma w biurku, nawet nie informuj\u0105c mnie o tym, a czas p\u0142yn\u0105\u0142. I kiedy wreszcie przypadkiem dowiedzia\u0142em si\u0119, \u017ce moje pismo w sprawie kolejnego wyjazdu na kwerend\u0119, tym razem do Lwowa, nie zosta\u0142o przez niego wys\u0142ane, uda\u0142em si\u0119 do niego i us\u0142ysza\u0142em, \u017ce nie napisa\u0142em uzasadnienia merytorycznego. Na co odpowiedzia\u0142em, \u017ce nale\u017cy odwr\u00f3ci\u0107 kartk\u0119. A je\u017celi potrzeba na osobnej, to zaraz mu wydrukuj\u0119. Po czym za\u0142\u0105czy\u0142em kopie poprzednich pism, \u017ceby pan dyrektor zobaczy\u0142, \u017ce wcze\u015bniej by\u0142y takie same i nie by\u0142o problemu, oraz, r\u00f3wnie\u017c pisemnie, wyja\u015bni\u0142em, na czym polega zwi\u0105zek mojej pracy w IPN z ISP PAN, jakie korzy\u015bci czerpie z tego IPN, za\u0142\u0105czaj\u0105c wykaz publikacji. Na to pismo nigdy nie otrzyma\u0142em odpowiedzi.<\/span><\/p>\n

A co si\u0119 teraz dzieje z tym polsko-ukrai\u0144skim forum historyk\u00f3w?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Zosta\u0142o zamro\u017cone w 2017 roku, po tym ostatnim spotkaniu w Czerkasach. Tak zdecydowa\u0142y czynniki polityczne. Argument by\u0142 taki, \u017ce Ukrai\u0144cy nie pozwalaj\u0105 nam prowadzi\u0107 poszukiwa\u0144 i ekshumacji grob\u00f3w masowych ofiar akcji antypolskiej OUN-B i UPA. To prawda, ale to ma te\u017c zwi\u0105zek z tym, jak by\u0142y traktowane ukrai\u0144skie upami\u0119tnienia w Polsce, i stosunkiem do nich polskich \u015brodowisk kresowo-nacjonalistycznych.<\/span><\/p>\n

Pan nadal jest cz\u0142onkiem tego forum?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Formalnie nikt mnie z tego obowi\u0105zku nie zwolni\u0142.<\/span><\/p>\n

A jak mo\u017cna okre\u015bli\u0107 pana stosunki z historykami ukrai\u0144skimi?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Prywatnie lubimy si\u0119 i szanujemy, a je\u015bli chodzi o badania naukowe, bo rozdzielam te sfery, to by\u0142em krytycznie nastawiony do tez, kt\u00f3re w ramach forum prezentowa\u0142 chocia\u017cby \u00f3wczesny prezes UINP dr Wo\u0142odymyr Wiatrowycz. \u017be przed Wo\u0142yniem 1943 roku, nim dosz\u0142o tam do masowych zbrodni na ludno\u015bci polskiej, to Polacy pierwsi, ju\u017c w 1942 roku, zacz\u0119li zabija\u0107 Ukrai\u0144c\u00f3w w du\u017cej liczbie na wschodniej Lubelszczy\u017anie. W swojej pierwszej ksi\u0105\u017cce udowodni\u0142em, \u017ce tak nie by\u0142o. No i pr\u00f3bowa\u0142em zbija\u0107 argumenty niekt\u00f3rych badaczy strony ukrai\u0144skiej w czasie obrad forum. Jestem przekonany, \u017ce skutecznie.<\/span><\/p>\n

To by\u0142y, rozumiem, spory merytoryczne?<\/strong><\/h5>\n
\n

\u2013 Tak. Tymczasem tutaj, w Polsce, za plecami nazywano mnie \u201ebanderowsk\u0105 twarz\u0105 IPN-u”. Zarzucano mi, \u017ce nie reprezentuj\u0119 polskiej racji stanu, itd.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Czyli od 2016 roku \u017cy\u0142 pan w nieustaj\u0105cym poczuciu, \u017ce zostanie zwolniony?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Tak, i to poczucie narasta\u0142o.<\/span><\/p>\n

Pod koniec lutego 2020 roku otrzyma\u0142em pierwsze naprawd\u0119 powa\u017cne ostrze\u017cenie, \u017ce zostan\u0119 wyrzucony z pracy w IPN z bli\u017cej nieznanego mi powodu. Podobne ostrze\u017cenie dosta\u0142 w tym czasie r\u00f3wnie\u017c dr Poleszak.<\/span><\/p>\n

Kto\u015b \u017cyczliwy wam podpowiedzia\u0142?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Tak, kto\u015b, kto ceni\u0142 nasz\u0105 prac\u0119 naukow\u0105, ostrzeg\u0142 nas, \u017ce \u00f3wczesny dyrektor IPN Lublin, pan Marcin Krzysztofik chce nas wyrzuci\u0107 z pracy. I ju\u017c g\u0142o\u015bno o tym m\u00f3wi na korytarzach centrali IPN w Warszawie.<\/span><\/p>\n

Uprzedzaj\u0105c ruch, nag\u0142o\u015bnili\u015bmy spraw\u0119 w \u015brodowisku historyk\u00f3w, w tym pracownik\u00f3w IPN, z kt\u00f3rych opini\u0105 liczy\u0142o si\u0119 jeszcze \u00f3wczesne kierownictwo Instytutu. W rezultacie dyrektor Krzysztofik tego samego dnia zaprzeczy\u0142 w rozmowie telefonicznej z dr. Poleszakiem, by mia\u0142 taki zamiar. A par\u0119 dni p\u00f3\u017aniej ponownie z\u0142o\u017cy\u0142 takie zapewnienie przed cz\u0119\u015bci\u0105 zespo\u0142u OBBH Lublin. Jednocze\u015bnie przeprasza\u0142 za nieporozumienie, t\u0142umacz\u0105c, \u017ce to najpewniej jakie\u015b nieprzychylne mu osoby rozsiewaj\u0105 plotki w Lublinie.<\/span><\/p>\n

To z kolei poprzedzi\u0142o zainstalowanie w naszym biurze, jako naczelnika, czyli mojego ostatniego bezpo\u015bredniego prze\u0142o\u017conego, wspomnianego ju\u017c pana Jaros\u0142awa Rabi\u0144skiego, kt\u00f3rego prawdopodobnie jednym z niewielu zada\u0144 by\u0142o uprzykrzanie \u017cycia mnie i dr. Poleszakowi. No i przez prawie dwa lata rzeczywi\u015bcie pan Rabi\u0144ski to robi\u0142 w \u015bcis\u0142ej wsp\u00f3\u0142pracy z dyrektorem Krzysztofikiem.<\/span><\/p>\n

Na czym to polega\u0142o?<\/strong><\/h5>\n
\n

\u2013 Na przyk\u0142ad odm\u00f3wiono mi awansu s\u0142u\u017cbowego na g\u0142\u00f3wnego specjalist\u0119. Po blisko 20 latach pracy. Bez \u017cadnego uzasadnienia.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

\n

\u017beby by\u0142o ciekawiej, to by\u0142 wniosek dotycz\u0105cy trzech os\u00f3b, z kt\u00f3rego mnie po prostu wygumkowano.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Jak to?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Nim pan Rabi\u0144ski zosta\u0142 moim naczelnikiem, poprzedni dwukrotnie jesieni\u0105 2019 i na pocz\u0105tku 2020 roku sk\u0142ada\u0142 wniosek o awans w\u0142a\u015bnie dla trzech os\u00f3b, w tym dla mnie. Ale wtedy dyrektor Krzysztofik t\u0142umaczy\u0142, \u017ce nie ma pieni\u0119dzy. A kiedy w kwietniu 2020 roku pieni\u0105dze na podwy\u017cki si\u0119 ju\u017c znalaz\u0142y, okaza\u0142o si\u0119, \u017ce mnie ju\u017c w tym wniosku nie ma. Po prostu kto\u015b mnie wykre\u015bli\u0142. W zwi\u0105zku z tym te dwie osoby dosta\u0142y awans i podwy\u017ck\u0119, a ja nie.<\/span><\/p>\n

Na moje kilkukrotne ustne i pisemne pro\u015bby sk\u0142adane na przestrzeni wielu miesi\u0119cy o uzasadnienie tej decyzji, pan Rabi\u0144ski i Krzysztofik raczyli osobno odpowiedzie\u0107 na pi\u015bmie dopiero po prawie roku, w lutym i marcu 2021 r., lecz nie uzgodnili jednej, sp\u00f3jnej wersji wydarze\u0144, w dodatku w swoich odpowiedziach w spos\u00f3b ra\u017c\u0105cy rozmijali si\u0119 z prawd\u0105.<\/span><\/p>\n

Na czym jeszcze polega\u0142o to uprzykrzanie?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Na przyk\u0142ad dostawa\u0142em nagle dodatkowe zadania do wykonania w czasie kr\u00f3tszym i w zakresie wi\u0119kszym od moich poprzednik\u00f3w, niezwi\u0105zane z moimi badaniami, bez wzgl\u0119du na moje wcze\u015bniejsze, priorytetowe zobowi\u0105zania, np. oddanie w terminie maszynopisu ksi\u0105\u017cki monograficznej.<\/span><\/p>\n

A konkretniej?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Gdy zacz\u0119\u0142a si\u0119 pandemia, na polecenie dyrektora Krzysztofika dosta\u0142em zadanie od naczelnika Rabi\u0144skiego, kt\u00f3re wymaga\u0142o kwerendy m.in. w archiwach i literaturze rosyjskiej. S\u0119k w tym, \u017ce wtedy archiwa by\u0142y pozamykane, dost\u0119p do bibliotek r\u00f3wnie\u017c by\u0142 utrudniony, przys\u0142ano mi jedn\u0105 kilkusetstronicow\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 po rosyjsku w pliku PDF. I na podstawie tej jednej ksi\u0105\u017cki mia\u0142em przygotowywa\u0107 has\u0142a s\u0142ownikowe o zagadnieniu w du\u017cej mierze nieopracowanym naukowo, a dotycz\u0105cym oboz\u00f3w dla \u017co\u0142nierzy AK utworzonych przez Sowiet\u00f3w w latach 1944-45 na terenie Lubelszczyzny. Ponadto mia\u0142em raportowa\u0107 panu Rabi\u0144skiemu i przedk\u0142ada\u0107 do wgl\u0105du kolejne has\u0142a w odst\u0119pach dw\u00f3ch tygodni. Przy czym nigdy nie zajmowa\u0142em si\u0119 tym tematem, a w przes\u0142anym mi rosyjskim katalogu na temat oboz\u00f3w NKWD, o kt\u00f3rych mia\u0142em pisa\u0107, by\u0142o raptem po kilka zda\u0144.<\/span><\/p>\n

No i?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Zacz\u0119\u0142a si\u0119 korespondencja z panem naczelnikiem. \u017be po pierwsze, ja si\u0119 tym zagadnieniem nie zajmuj\u0119. Po drugie, \u017ce nie ma aktualnie dost\u0119pu do \u017ar\u00f3de\u0142 i literatury przedmiotu, a po trzecie\u2026 Bo zadzwoni\u0142em do koordynatora tego projektu, kt\u00f3rym by\u0142 dyrektor Oddzia\u0142u IPN w Rzeszowie, zapyta\u0142em, o co tu chodzi, bo pan Rabi\u0144ski nie przedstawi\u0142 mi za\u0142o\u017ce\u0144 ani harmonogramu prac w ramach tego projektu. I dowiedzia\u0142em si\u0119, \u017ce moi poprzednicy z innego biura w Lublinie nie wywi\u0105zali si\u0119 nale\u017cycie ze swoich obowi\u0105zk\u00f3w, a mieli dwa razy wi\u0119cej czasu i dwa razy mniej do zrobienia oraz \u0142atwiejszy dost\u0119p do bibliotek i archiw\u00f3w, bo nie by\u0142o wtedy pandemii.<\/span><\/p>\n

Jak to ustali\u0142em, przedstawi\u0142em swoje argumenty naczelnikowi na pi\u015bmie z pro\u015bb\u0105 o wyja\u015bnienie. Zamiast tego zosta\u0142em wezwany na rozmow\u0119, podczas kt\u00f3rej naczelnik zacz\u0105\u0142 mnie strofowa\u0107, \u017ce jakoby odmawiam wykonania zadania i podwa\u017cam kompetencje prze\u0142o\u017conego. Po czym dosta\u0142em od niego jedynie pisemne, lakoniczne podsumowanie odbytej rozmowy, w kt\u00f3rym nie znalaz\u0142em odpowiedzi na \u017cadne z moich pyta\u0144 i w\u0105tpliwo\u015bci, naczelnik za\u015b uzna\u0142 spraw\u0119 za zamkni\u0119t\u0105.<\/span><\/p>\n

Co\u015b jeszcze z tych uprzykrze\u0144?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Jesieni\u0105 2020 roku, nie uzasadniaj\u0105c dlaczego, pomniejszono mi premi\u0119, innej zupe\u0142nie mnie pozbawiono, mimo \u017ce w tym czasie jako jedyny z pracownik\u00f3w biura wyda\u0142em wsp\u00f3\u0142autorsk\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 monograficzn\u0105.<\/span><\/p>\n

Nie chcia\u0142 pan odej\u015b\u0107?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Powiedzia\u0142em sobie, \u017ce sam nie odejd\u0119.<\/span><\/p>\n

Dlaczego?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Dla zasady.<\/span><\/p>\n

Chcia\u0142 pan by\u0107 bohaterem?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Nie, to nie o to chodzi.<\/span><\/p>\n

No to co pan chcia\u0142 przez to pokaza\u0107?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Dobre pytanie.<\/span><\/p>\n

Po pierwsze, nie chcia\u0142em u\u0142atwi\u0107 im zadania. Bo oni w\u0142a\u015bnie po to tworzyli t\u0119 przykr\u0105 atmosfer\u0119, \u017cebym si\u0119 podda\u0142 i odszed\u0142. Te\u017c nie chcia\u0142em, \u017ceby wszed\u0142 na moje miejsce jaki\u015b kolejny \u201esw\u00f3j” apologeta NSZ i zacz\u0105\u0142 uprawia\u0107 propagand\u0119 historyczn\u0105.<\/span><\/p>\n

Moje trwanie w IPN bra\u0142o si\u0119 r\u00f3wnie\u017c z pobudek pozytywistycznych, swoistej pracy u podstaw. Mnie po prostu zale\u017ca\u0142o, \u017ceby moi czytelnicy lub s\u0142uchacze za ka\u017cdym razem otrzymywali porcj\u0119 rzetelnej wiedzy historycznej.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n

D\u0142ugo si\u0119 pan pakowa\u0142?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Nie da si\u0119 spakowa\u0107 21 lat pracy w kilka godzin.<\/span><\/p>\n

Samych prywatnych ksi\u0105\u017cek wynios\u0142em 20 karton\u00f3w. I to nie wszystkie zabra\u0142em, tylko te, kt\u00f3re s\u0105 mi najbardziej potrzebne.<\/span><\/p>\n

Do tego teczki z notatkami, wydrukami, kserokopiami.<\/span><\/p>\n

Prywatne rzeczy, czyli zdj\u0119cia rodziny, rysunki dzieci, kt\u00f3re przez te wszystkie lata wisia\u0142y na \u015bcianie.<\/span><\/p>\n

Najbardziej dotkn\u0105\u0142 mnie moment, w kt\u00f3rym musia\u0142em nacisn\u0105\u0107 przycisk \u201edelete” i wykasowa\u0107 21 lat zbierania plik\u00f3w w s\u0142u\u017cbowym komputerze. D\u0142ugo to si\u0119 kasowa\u0142o.<\/span><\/p>\n

A mo\u017ce przy okazji znalaz\u0142 pan te\u017c co\u015b, co pan zgubi\u0142 wiele, wiele lat temu?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Tak. \u015awistek papieru, taki ju\u017c po\u017c\u00f3\u0142k\u0142y, datowany na 2001 roku, kt\u00f3ry zostawi\u0142 dla mnie m\u00f3j przyjaciel, z kt\u00f3rym przez kilka pierwszych lat pracy dzieli\u0142em pok\u00f3j. Widnia\u0142a na nim kr\u00f3tka, odr\u0119czna notatka, \u017ce pewna pani dzwoni\u0142a do mnie w sprawie wystawy ukrai\u0144skiej, prosi\u0142a o pilny kontakt.<\/span><\/p>\n

Te\u017c folder z mojej pierwszej wystawy \u201ePolacy \u2013 Ukrai\u0144cy 1939-1947″, kt\u00f3ra powsta\u0142a w 2002 roku, by\u0142a otwierana w pa\u0142acu w Krasiczynie w zwi\u0105zku z konferencj\u0105 na temat akcji \u201eWis\u0142a”. To by\u0142a r\u00f3wnie\u017c moja pierwsza konferencja naukowa, na kt\u00f3rej wyg\u0142osi\u0142em sw\u00f3j pierwszy referat, i to przed bardzo powa\u017cnym gremium naukowym, w kt\u00f3rym mi\u0119dzy innymi zasiadali Timothy Snyder, Ihor Iljuszyn, Andrzej Paczkowski, Andrzej Leon Sowa.<\/span><\/p>\n

Program tej konferencji r\u00f3wnie\u017c znalaz\u0142em.<\/span><\/p>\n

I co si\u0119 wtedy czuje?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Ucieszy\u0142em si\u0119, \u017ce to znalaz\u0142em. A zaraz potem pomy\u015bla\u0142em: \u201eBo\u017ce, to, co teraz zostawiam, nie ma nic wsp\u00f3lnego z tym, co by\u0142o wtedy”.<\/span><\/p>\n

No w\u0142a\u015bnie, bo co si\u0119 sta\u0142o z tym IPN?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Zosta\u0142 zdewastowany.<\/span><\/p>\n

Przez kogo?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Osoby niesamodzielne, niekompetentne, ale za to pos\u0142uszne wobec wa\u017cniejszych od siebie. Przez klasycznych karierowicz\u00f3w nawet na podrz\u0119dnych stanowiskach funkcyjnych, beneficjent\u00f3w \u201edobrej zmiany” w IPN, rozmaitych \u201edyrektor\u00f3w z zawodu”, \u201eznanych znawc\u00f3w” od ka\u017cdej tematyki, w tym politycznych nominat\u00f3w zatrudnionych po lipcu 2016, a nast\u0119pnie po lipcu 2021 roku. Cz\u0119sto to osoby niemaj\u0105ce istotnego dorobku naukowego w zakresie historii najnowszej ani do\u015bwiadczenia pracy w urz\u0119dzie pa\u0144stwowym, kt\u00f3re przyby\u0142y do IPN w nadziei na ciep\u0142\u0105 posad\u0119 z lukratywnym wynagrodzeniem, dla kt\u00f3rych nieskr\u0119powane badania naukowe i edukacja historyczna nic nie znacz\u0105, gdy\u017c zosta\u0142y zaprogramowane na uprawianie wy\u0142\u0105cznie zideologizowanej, bezkrytycznej narracji patriotycznej, kt\u00f3ra ma si\u0119 podoba\u0107. Przekazu w duchu bohaterskiej i martyrologicznej przesz\u0142o\u015bci w\u0142asnego narodu, czyli \u201epedagogiki dumy i chwa\u0142y”.<\/span><\/p>\n

To ludzie, kt\u00f3rzy traktuj\u0105 IPN jako trampolin\u0119 na ulic\u0119 Wiejsk\u0105 w Warszawie.<\/span><\/p>\n

Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, IPN zosta\u0142 zdewastowany przez wstaj\u0105ce od blisko sze\u015bciu lat z kolan \u201elobby narodowe”.<\/span><\/p>\n

A co pan dok\u0142adnie ma na my\u015bli, gdy pan m\u00f3wi \u201elobby narodowe”?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 To, \u017ce po lipcu w 2016 roku stery w\u0142adzy w IPN przyj\u0119li \u201estra\u017cnicy pami\u0119ci” m.in. o dziejach \u201ewykl\u0119tych”, w tym szczeg\u00f3lnie obro\u0144cy dobrego imienia ONR, NSZ, w tym Brygady \u015awi\u0119tokrzyskiej, czy NZW. Apologeci posiadaj\u0105cy stopnie naukowe, ale niekoniecznie uprawiaj\u0105cy nauk\u0119 i edukacj\u0119 historyczn\u0105, raczej \u201epolityk\u0119 historyczn\u0105”.<\/span><\/p>\n

Kt\u00f3ra idzie w jak\u0105 stron\u0119?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Na przyk\u0142ad wybielania rzeczywistego stosunku etnicznych Polak\u00f3w do polskich obywateli wywodz\u0105cych si\u0119 z grup i mniejszo\u015bci narodowych, etnicznych i wyznaniowych. Relatywizowania, wzgl\u0119dnie usprawiedliwiania zbrodni na cywilach, w tym dzieciach, kobietach i starcach innego ni\u017c polskie pochodzenia czy innego wyznania ni\u017c rzymskokatolickie. Argumentuj\u0105c, \u017ce im si\u0119 nale\u017ca\u0142o, bo to \u201eobcy”, bo byli nacjonalistami ukrai\u0144skimi lub ukrai\u0144skimi, bia\u0142oruskimi czy \u017cydowskimi sympatykami w\u0142adzy komunistycznej, czyli wrogami Polski i Polak\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Czego wyrazem jest na przyk\u0142ad co?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Niekt\u00f3re ksi\u0105\u017cki opublikowane pod szyldem IPN. Na przyk\u0142ad wydana pod koniec 2017 roku monografia Mariusza Bechty i Wojciecha J. Muszy\u0144skiego dotycz\u0105ca dziej\u00f3w NSZ i NZW po lipcu 1944 roku. W spos\u00f3b kuriozalny autorzy usprawiedliwiaj\u0105 w niej zbrodnie polskiego podziemia nacjonalistycznego np. na Ukrai\u0144cach z Lubelszczyzny. W 2019 roku opublikowa\u0142em recenzj\u0119 naukow\u0105 tej ksi\u0105\u017cki na \u0142amach renomowanych \u201eDziej\u00f3w Najnowszych”, czasopisma Instytutu Historii PAN. Do dzi\u015b nie doczeka\u0142a si\u0119 ona odpowiedzi.<\/span><\/p>\n

W tym samym duchu utrzymana jest biografia Romualda Rajsa \u201eBurego” autorstwa Micha\u0142a Ostapiuka, wydana przez IPN na pocz\u0105tku 2019 roku. W niej z kolei usprawiedliwia si\u0119 zbrodnie na Bia\u0142orusinach z Bia\u0142ostocczyzny. R\u00f3wnie\u017c i ta praca doczeka\u0142a si\u0119 krytycznej recenzji na \u0142amach renomowanego periodyku naukowego IH PAN, tym razem \u201eKwartalnika Historycznego”.<\/span><\/p>\n

I co istotne, jako\u015b nikt z powodu wspomnianych krytycznych recenzji naukowych nie zwolni\u0142 dot\u0105d trzech pan\u00f3w autor\u00f3w \u2013 apologet\u00f3w NSZ i NZW \u2013 z pracy w IPN.<\/span><\/p>\n

Chcia\u0142by pan wr\u00f3ci\u0107 do pracy w IPN?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Nie, bo ju\u017c nie ma do czego tam wraca\u0107.<\/span><\/p>\n

Powiem tak: kiedy w 2016 roku dokonywano zmian w ustawie o IPN, jeden z tw\u00f3rc\u00f3w nowelizacji, do\u015b\u0107 znacz\u0105cy polityk PiS, profesor, kt\u00f3ry kiedy\u015b sam by\u0142 pracownikiem IPN, powiedzia\u0142, \u017ce jednym z powod\u00f3w tej zmiany jest to, \u017ce do 2016 roku w IPN mieli\u015bmy do czynienia z infantylizacj\u0105 przekazu historycznego. Jak si\u0119 patrzy na to, co robi teraz prezes Nawrocki w IPN, to ja si\u0119 pytam, gdzie jest ten polityk i dlaczego nie grzmi, poniewa\u017c takiego poziomu infantylizacji przekazu historycznego, z jakim mamy do czynienia po lipcu 2021 roku w Instytucie Pana Nawrockiego, to ja sobie jeszcze niedawno nie mog\u0142em wyobrazi\u0107.<\/span><\/p>\n

A jak si\u0119 nazywa ten prominentny polityk PiS?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Ryszard Terlecki.<\/span><\/p>\n

Trwa wojna w Ukrainie, a my m\u00f3wimy o tym, \u017ce \u017ale si\u0119 dzieje w naszych instytucjach pa\u0144stwowych. Nie ma pan z tym k\u0142opotu?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Niestety polityka historyczna prowadzona mimo to przez IPN wok\u00f3\u0142 zbrodni wo\u0142y\u0144skiej nie ma nic wsp\u00f3lnego z rzeteln\u0105 wiedz\u0105 historyczn\u0105 o tych tragicznych wydarzeniach, a jedynie z wyobra\u017ceniami o niej. Po odej\u015bciu z pracy w IPN profesor\u00f3w Igora Ha\u0142agidy, Jaros\u0142awa Syrnyka, po wyrzuceniu z niej doktora Sawy i mnie w zasadzie nie ma ju\u017c w Instytucie specjalist\u00f3w od tematyki ukrai\u0144skiej. S\u0105 niepotrzebni, gdy\u017c w IPN wystarcz\u0105 jedynie utrwalacze narracji kresowo-nacjonalistycznej, z gotowymi tezami, kt\u00f3re od lat stanowi\u0105 przys\u0142owiow\u0105 wod\u0119 na m\u0142yn dla kremlowskiej propagandy.<\/span><\/p>\n

Wydaje si\u0119, \u017ce ta narracja nie przypadkiem zacz\u0119\u0142a dominowa\u0107 w IPN po lipcu 2016 roku. Czego kulminacyjnym momentem by\u0142y zapisy ukrai\u0144skie w noweli ustawy o IPN z 2018 roku. Kto\u015b najwyra\u017aniej chce i buduje na tym sw\u00f3j kapita\u0142 polityczny.<\/span><\/p>\n

Na antyukrai\u0144sko\u015bci?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Tak. Chc\u0105c uzyska\u0107 poparcie \u015brodowisk skrajnie prawicowych i kresowych.<\/span><\/p>\n

Kto\u015b niestety buduje kapita\u0142 polityczny na ko\u015bciach umar\u0142ych na Wo\u0142yniu, manipuluj\u0105c informacjami, wykorzystuj\u0105c w instrumentalny spos\u00f3b t\u0119 tragedi\u0119. To uw\u0142acza pami\u0119ci ofiar, nie tylko polskich, ale wszystkich, kt\u00f3re straci\u0142y \u017cycie w konflikcie polsko-ukrai\u0144skim.<\/span><\/p>\n

No ale oni przecie\u017c wszyscy maj\u0105 dzi\u015b wpi\u0119te w klapy \u017c\u00f3\u0142to-niebieskie wst\u0105\u017ceczki?<\/strong><\/h5>\n

\u2013 Nie wszyscy, ale du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107, bo dzi\u015b tak trzeba, taka jest konieczno\u015b\u0107 dziejowa, polska racja stanu, ale to nie jest szczere.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dr Mariusz Zaj\u0105czkowski (Fot. Adam St\u0119pie\u0144 \/ Agencja Wyborcza.pl) Mariusz Zaj\u0105czkowski, historyk: Nazywano mnie “banderowsk\u0105 twarz\u0105 IPN-u” Tomasz Kwa\u015bniewski Usprawiedliwia si\u0119 zbrodnie na cywilach, w tym dzieciach, kobietach i starcach innego ni\u017c polskie pochodzenia czy innego wyznania ni\u017c rzymskokatolickie. Argumentuj\u0105c, \u017ce im si\u0119 nale\u017ca\u0142o, bo to “obcy” Z Mariuszem Zaj\u0105czkowskim, historykiem zwolnionym z IPN, rozmawia […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/96570"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=96570"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/96570\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":96592,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/96570\/revisions\/96592"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=96570"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=96570"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=96570"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}