{"id":96670,"date":"2022-08-04T17:09:07","date_gmt":"2022-08-04T15:09:07","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=96670"},"modified":"2022-07-28T07:53:38","modified_gmt":"2022-07-28T05:53:38","slug":"19-09-77","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=96670","title":{"rendered":"Kto ta\u0144czy pod murem? O nowej wystawie czasowej \u201eTa\u0144cz\u0105cy 1944. Mieczys\u0142aw Wejman\u201d"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.jhi.pl\/storage\/image\/core_files\/2020\/11\/13\/1fd30a59879626831c9195c333ca4d5d\/jpeg\/jhi\/header\/gottlieb_ber_1_SM.webp\" width=\"100%\"><\/p>\n<hr>\n<h5 style=\"text-align: center;\"><a href=\"https:\/\/www.jhi.pl\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><img decoding=\"async\" class=\"center alignleft\" src=\"http:\/\/www.reunion68.com\/Biuletyn\/img\/zih-1.png\" alt=\"\" width=\"40%\"><\/a><span style=\"text-decoration: underline; color: #000080;\"><span><strong><a style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"https:\/\/www.jhi.pl\/artykuly\/tanczacy-1944-mieczyslaw-wejman-wystawa,5686\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Kto ta\u0144czy pod murem? O nowej wystawie czasowej \u201eTa\u0144cz\u0105cy 1944. Mieczys\u0142aw Wejman\u201d<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h5>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>Przemys\u0142aw Batorski<\/strong><\/span><\/p>\n<hr style=\"height: 15px; background: #d0e6fa; width: 100%;\">\n<h4 style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #808080;\"><strong>Tancerze i tancerki, aktorzy i aktorki, akrobaci i akrobatki. \u201eOdmie\u0144cy, kt\u00f3rzy w tanecznych pozycjach lub w cyrkowych sztuczkach co\u015b zakrywaj\u0105 i co\u015b odkrywaj\u0105, przyjmuj\u0105 i zmieniaj\u0105 role, odtwarzaj\u0105 kroki samotnie i poprzez taniec wchodz\u0105 w interakcj\u0119 z t\u0142umem\u201d. Od 27 maja 2022 mog\u0105 Pa\u0144stwo odwiedza\u0107 w \u017bIH now\u0105 wystaw\u0119 czasow\u0105 \u201eTa\u0144cz\u0105cy 1944. Mieczys\u0142aw Wejman\u201d, po\u015bwi\u0119con\u0105 wyj\u0105tkowemu cyklowi grafik z okresu okupacji. Kim by\u0142 Mieczys\u0142aw Wejman? Co o do\u015bwiadczeniu wojny i losach \u017byd\u00f3w w Warszawie m\u00f3wi\u0105 jego prace?<\/strong><\/span><\/h4>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/www.jhi.pl\/storage\/image\/core_files\/2022\/5\/30\/b4c8eb786028e591d0ef3043de238a3e\/jpg\/jhi\/normal_big\/Wejman_27_fb.jpg\" alt=\"Wejman_27_fb.jpg\" width=\"100%\" data-title=\"\"><span style=\"color: #808080;\">Mieczys\u0142aw Wejman, Szkic do Ta\u0144cz\u0105cy&nbsp;[XI], zbiory prywatne<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u201eWyrazi\u015bcie rysuje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c podzia\u0142 na obserwowanych i obserwuj\u0105cych, na aktor\u00f3w\/ta\u0144cz\u0105cych\/akrobat\u00f3w i niech\u0119tnych im widz\u00f3w, na scen\u0119 i widowni\u0119. Niekt\u00f3re z przedstawionych postaci to uniwersalne typy ludzkie, groteskowe odbicie spo\u0142ecze\u0144stwa jak w komedii dell\u2019arte, na przyk\u0142ad powracaj\u0105ca w r\u00f3\u017cnych uj\u0119ciach \u2013 u Wejmana uwsp\u00f3\u0142cze\u015bniona, przystosowana do okupacyjnych reali\u00f3w \u2013 posta\u0107 Arlekina czy Kolombiny\u201d \u2013 dodaje Luiza Nader.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Prezentowane na wystawie czasowej w \u017bydowskim Instytucie Historycznym im. Emanuela Ringelbluma prace Mieczys\u0142awa Wejmana, malarza i grafika, znanego m.in. z cyklu&nbsp;<em>Rowerzysta<\/em>, powsta\u0142y w okupowanej Warszawie na prze\u0142omie 1943 i 1944 r. Przez lata&nbsp;<em>Ta\u0144cz\u0105cy<\/em>&nbsp;interpretowani byli jako uniwersalna opowie\u015b\u0107 o wojennej apokalipsie, jednak bardziej drobiazgowa analiza, odkrywaj\u0105ca unikalny kontekst powstania dzie\u0142, pozwala powi\u0105za\u0107 grafiki z histori\u0105 okupowanej Warszawy, \u017cydowskich mieszka\u0144c\u00f3w getta i ofiar powstania z wiosny 1943 r.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Co cykl Wejmana m\u00f3wi nam o do\u015bwiadczeniu okupacji w Warszawie? O obserwowanych i obserwuj\u0105cych, o zabawie i \u015bmierci?<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/www.jhi.pl\/storage\/image\/core_files\/2022\/5\/26\/50fff1f345f0213782d86724d780c6de\/jpg\/jhi\/preview\/wejman_MN_1_comp.jpg\" alt=\"wejman_MN_1_comp.jpg [491.71 KB]\" width=\"100%\"><span style=\"color: #808080;\"><em>Mieczys\u0142aw Wejman,&nbsp;Ta\u0144cz\u0105cy I, zbiory Muzeum Narodowego w Warszawie<\/em><\/span><\/p>\n<p><strong>Kim by\u0142 Mieczys\u0142aw Wejman?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Mieczys\u0142aw Wejman urodzi\u0142 si\u0119 w 1912 r. w Brdowie niedaleko Ko\u0142a w Wielkopolsce. Studiowa\u0142 na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu w Poznaniu oraz w Akademii Sztuk Pi\u0119knych w Krakowie. Od 1937 r. mieszka\u0142 w Warszawie, pobieraj\u0105c dalsze nauki w sto\u0142ecznej ASP.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Podczas okupacji mieszka\u0142 wraz z \u017con\u0105 Mari\u0105 i synkiem Krzysztofem na \u017boliborzu, przy ul. Promyka. Pracowa\u0142 fizycznie jako magazynier w fabryce w\u00f3dek i likier\u00f3w \u201eJamasch\u201d pod zarz\u0105dem niemieckim, kontynuowa\u0142 studia artystyczne i wystawia\u0142 swoje prace na konspiracyjnych pokazach. Kr\u00f3tko przed wybuchem powstania warszawskiego Wejmanowie, kt\u00f3rzy spodziewali si\u0119 drugiego dziecka, przenie\u015bli si\u0119 do podwarszawskiego Izabelina, a po powstaniu przedostali si\u0119 do Krakowa.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Po 1945 r. Wejman sta\u0142 si\u0119 uznanym artyst\u0105, a tak\u017ce organizatorem \u017cycia i szkolnictwa artystycznego. Nale\u017ca\u0142 do grupy \u201e9 grafik\u00f3w\u201d, w latach 1964-1970 stworzy\u0142 najwa\u017cniejszy w swojej karierze cykl&nbsp;<em>Rowerzysta<\/em>. Przez ponad 30 lat by\u0142 profesorem malarstwa i grafiki na ASP w Krakowie, sprawowa\u0142 te\u017c funkcj\u0119 rektora tej uczelni oraz dyrektora krakowskiej Pa\u0144stwowej Wy\u017cszej Szko\u0142y Sztuk Plastycznych. Zmar\u0142 w Krakowie w 1997<\/span> r.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>W jakich okoliczno\u015bciach powsta\u0142 cykl \u201eTa\u0144cz\u0105cy\u201d?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u201eWejman podczas wojny wykona\u0142 ponad sto prac: rysunk\u00f3w, obraz\u00f3w, grafik, wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich zagin\u0119\u0142a lub zosta\u0142a zniszczona. Zachowane dzie\u0142a zazwyczaj skupiaj\u0105 si\u0119 na portretowaniu cz\u0142onk\u00f3w rodziny, kilka z nich to pejza\u017ce, a tak\u017ce niezwykle interesuj\u0105ce charakterystyki niemal wszystkich klas spo\u0142ecznych, odnosz\u0105ce si\u0119 do sytuacji zagro\u017cenia, konspiracji, strachu, ukrycia czy st\u0142oczenia na niewielkiej powierzchni\u201d \u2013 pisze Nader.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Na pocz\u0105tku 1944 r. Wejman przez kilka tygodni lub kilka miesi\u0119cy ukrywa\u0142 si\u0119 na strychu niedaleko swojego \u017coliborskiego mieszkania. Przyczyn\u0105 by\u0142 ostry konflikt z prze\u0142o\u017conym w pracy, volksdeutschem, a tak\u017ce to, \u017ce brat jego \u017cony, Stanis\u0142aw Be\u0142\u017cy\u0144ski, dow\u00f3dca Kedywu Obwodu \u201eNiwa\u201d Armii Krajowej, by\u0142 poszukiwany przez gestapo. Chocia\u017c o dzia\u0142alno\u015bci konspiracyjnej Wejmana wiemy niewiele, artysta nie m\u00f3g\u0142 czu\u0107 si\u0119 bezpiecznie. W 1943 r. Niemcy zamordowali w ruinach getta profesora Mieczys\u0142awa Kotarbi\u0144skiego, u kt\u00f3rego Wejman pobiera\u0142 nauki w ASP. Z kolei Be\u0142\u017cy\u0144ski zgin\u0105\u0142 z r\u0105k Niemc\u00f3w w maju 1944 r. \u201eDuszna atmosfera konspiracji, szmalcownictwa, szemranych sytuacji i postaci silnie odcisn\u0119\u0142a si\u0119 na tw\u00f3rczo\u015bci z tego okresu\u201d.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/www.jhi.pl\/storage\/image\/core_files\/2022\/5\/26\/0d05f91b38ccb9f3ba278d388855c95e\/jpg\/jhi\/preview\/Wejman_Ta%C5%84cz%C4%85cy%20III%20(V)%20akwa_comp.jpg\" alt=\"Wejman_Ta\u0144cz\u0105cy III (V) akwa_comp.jpg [496.26 KB]\" width=\"100%\"><span style=\"color: #808080;\"><em>Mieczys\u0142aw Wejman,&nbsp;Ta\u0144cz\u0105cy III&nbsp;[tu z numeracj\u0105 V]<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Najprawdopodobniej wtedy \u2013 podczas ukrywania si\u0119 \u2013 Wejman stworzy\u0142 cykl&nbsp;<em>Ta\u0144cz\u0105cy<\/em>, z kt\u00f3rego zachowa\u0142a si\u0119 tylko cz\u0119\u015b\u0107 prac oraz kilka metalowych p\u0142yt s\u0142u\u017c\u0105cych do wykonywania odbitek.&nbsp;<em>Ta\u0144cz\u0105cy&nbsp;<\/em>to grafiki wykonane w technice akwatinty i akwaforty.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Dla Wejmana by\u0142y to w\u00f3wczas pierwsze pr\u00f3by nowego, wymagaj\u0105cego, a zarazem kulturowo znacz\u0105cego (m.in. przez odniesienie do g\u0142\u0119boko krytycznych dzie\u0142 Goyi) j\u0119zyka wizualnego.&nbsp;<em>Ta\u0144cz\u0105cy&nbsp;<\/em>staj\u0105 si\u0119 ekranem wy\u015bwietlania, jak i konfrontacji obraz\u00f3w, wydarze\u0144, do\u015bwiadcze\u0144 i obserwacji dotycz\u0105cych podzielonego miasta Warszawy i \u201edzielnicy zamkni\u0119tej\u201d \u2013 warszawskiego getta.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u2013 podaje Nader.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Firma \u201eJamasch\u201d, dla kt\u00f3rej pracowa\u0142 Wejman, mia\u0142a przed wojn\u0105 \u017cydowskich w\u0142a\u015bcicieli, a jej siedziba, rozlewnia i hurtownia znajdowa\u0142y si\u0119 odpowiednio pod adresami Pawia 49a, Pawia 66 i Rymarska 7 (obecnie Plac Bankowy). Wszystkie te miejsca znalaz\u0142y si\u0119 na terenie getta, w pobli\u017cu jego granic. \u201eBy dosta\u0107 si\u0119 do budynk\u00f3w firmy \u00abJamasch\u00bb<strong>,<\/strong>&nbsp;Wejman mieszkaj\u0105cy na \u017boliborzu przy ul. Promyka, musia\u0142by mur i dzielnic\u0119 \u017cydowsk\u0105 mie\u0107 w zasi\u0119gu wzroku niemal bezustannie, bez wzgl\u0119du na to, czy by\u0142by to rok 1941, 1942, czy nawet 1943\u201d \u2013 pisze kurator wystawy Piotr Rypson i dodaje<\/span>:<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Ludzie spadaj\u0105cy na ziemi\u0119, wyskakuj\u0105cy z okien p\u0142on\u0105cych dom\u00f3w, to jeden z najsilniej zapadaj\u0105cych w pami\u0119\u0107 obraz\u00f3w z okresu powstania w getcie i ostatecznej likwidacji dzielnicy \u017cydowskiej w Warszawie w 1943 roku, znany z kilku relacji a tak\u017ce precyzyjnie dokumentowanych przez niemieckiego fotografa, cz\u0119\u015bciowo zamieszczonych w raporcie SS-Brigadef\u00fchrera J\u00fcrgena Stroopa.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/www.jhi.pl\/storage\/image\/core_files\/2022\/5\/26\/b476f932363a8ac64f37975ba8b6660a\/jpg\/jhi\/preview\/powstanie_getto_plonie_jhi.jpg\" alt=\"powstanie_getto_plonie_jhi.jpg [259.71 KB]\" width=\"100%\"><span style=\"color: #808080;\"><em>Powstanie w getcie warszawskim. P\u0142on\u0105ca kamienica. Zbiory \u017bIH<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Okrucie\u0144stwa wojny<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u201ePrace artysty pe\u0142ne s\u0105 zagadek, trudnych lub niemo\u017cliwych do rozwi\u0105zania rebus\u00f3w, metaforycznych labirynt\u00f3w, niejasnych odniesie\u0144\u201d \u2013 zaznacza Nader. Jedno z takich nawi\u0105za\u0144 dotyczy s\u0142ynnych cykl\u00f3w Francisco Goyi&nbsp;<em>Kaprysy, Okrucie\u0144stwa wojny&nbsp;<\/em>i&nbsp;<em>Szale\u0144stwa<\/em>. Pierwsza z serii grafik to 80 prac z lat 1798-1799, w kt\u00f3rych hiszpa\u0144ski artysta przedstawia zdeformowane wizerunki arystokracji i duchowie\u0144stwa. W drugiej ukaza\u0142 okupacj\u0119 Hiszpanii przez wojska napoleo\u0144skie (1808-1814), powstania niepodleg\u0142o\u015bciowe i ich t\u0142umienie przez Francuz\u00f3w. Trzecia to zesp\u00f3\u0142 22 rycin z lat 1815-1823, mrocznych rysunk\u00f3w przypominaj\u0105cych senne koszmary.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Goya kilkukrotnie przedstawia\u0142 unosz\u0105ce si\u0119 w powietrzu postaci, jednak uk\u0142ad spadaj\u0105cych postaci w&nbsp;<em>Ta\u0144cz\u0105cy I<\/em>&nbsp;zdaje si\u0119 szczeg\u00f3lnie bliski grafice nr 30 z&nbsp;<em>Los Desastres de la Guerra<\/em>. Dla postaci w&nbsp;<em>Ta\u0144cz\u0105cych III<\/em>, odzianej w tunik\u0119 przypominaj\u0105c\u0105 sanbenito, znajdziemy figury pokrewne w&nbsp;<em>Capricios nr 80<\/em>, a tak\u017ce w rysunku&nbsp;<em>Fantasma baile con casta\u00f1uelas&nbsp;<\/em>z Muzeum Prado, przedstawiaj\u0105cym ta\u0144cz\u0105c\u0105 zjaw\u0119 z kastanietami. Sam str\u00f3j&nbsp;<em>sanbenito&nbsp;<\/em>tak\u017ce widnieje na dzie\u0142ach Goi po\u015bwi\u0119conych&nbsp;<em>auto-da-f\u00e9<\/em>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/www.jhi.pl\/storage\/image\/core_files\/2022\/5\/26\/235d0e4bb3e58ef503b8e9dda8f6a49f\/jpg\/jhi\/preview\/goya_estragos_de_la_guerra_comp.jpg\" alt=\"goya_estragos_de_la_guerra_comp.jpg [484.80 KB]\" width=\"100%\"><span style=\"color: #808080;\"><em>Francisco Goya, &nbsp;Estragos de la guerra (Spustoszenia wojny), rycina 30 z cyklu Okrucie\u0144stwa wojny Prado<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u2013 pisze Rypson. Z kolei szkice z cyklu&nbsp;<em>Zabawa ludowa<\/em>&nbsp;przypominaj\u0105 ta\u0144cz\u0105cych z p\u0142yty nr 12 cyklu&nbsp;<em>Szale\u0144stwa&nbsp;<\/em>(<em>Disparate allegre<\/em>), a zw\u0142aszcza pogr\u0105\u017cony w rozpasanym ta\u0144cu t\u0142um na s\u0142ynnym obrazie&nbsp;<em>Pogrzeb sardynki<\/em>. \u201ePozornie pogodny festyn zamykaj\u0105cy trzydniowy karnawa\u0142 w Madrycie, pe\u0142en jest niepokoju, niekontrolowanej przemocy, mrocznych si\u0142 skrywanych pod maskami ta\u0144cz\u0105cych\u201d \u2013 pisze Rypson. W warunkach wojny nawi\u0105zanie do Goi zyskuje szczeg\u00f3lny wymiar:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Bohaterami jego [Wejmana] grafik i szkic\u00f3w s\u0105 osoby bezbronne, bior\u0105ce udzia\u0142 w rodzaju teatru spo\u0142ecznego, kt\u00f3rych status jest podkre\u015blony wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cym je strojem lub nago\u015bci\u0105. S\u0105 to osoby wystawione na ogl\u0105d gapi\u00f3w. Na metaforycznej scenie wyst\u0119puj\u0105 wi\u0119c \u201einni\u201d, bezbronni, a obok nich ci, kt\u00f3rzy na r\u00f3\u017cne sposoby \u201ewprawiaj\u0105 ich w ruch\u201d, a tak\u017ce patrz\u0105cy na nich, bardziej lub mniej oboj\u0119tni. Dlatego moja lektura&nbsp;<em>Ta\u0144cz\u0105cych<\/em> jest jednoznaczna: Mieczys\u0142aw Wejman rejestruje sytuacj\u0119 \u017byd\u00f3w w Warszawie podczas okupacji niemieckiej.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/www.jhi.pl\/storage\/image\/core_files\/2022\/5\/26\/34260eaa1210ef69bf5c26258a2a0236\/jpg\/jhi\/preview\/goya_fantasma_con_casta%C3%B1uelas_comp.jpg\" alt=\"goya_fantasma_con_casta\u00f1uelas_comp.jpg [485.01 KB]\" width=\"100%\"><span style=\"color: #808080;\"><em>Francisco Goya \u2013&nbsp;Fantasma con casta\u00f1uelas&nbsp;(Duch z kastanietami),Prado<\/em><\/span><\/p>\n<p><strong><br \/>\nZacieranie i r\u00f3\u017cnica<\/strong><span style=\"color: #000080;\">Co uderzaj\u0105ce, cykl Wejmana przez dziesi\u0119ciolecia pozostawa\u0142 w cieniu, nie by\u0142 interpretowany jako \u015bwiadectwo Zag\u0142ady. \u201eEzopowy j\u0119zyk opisu towarzyszy\u0142 tym pracom w zasadzie od samego pocz\u0105tku\u201d \u2013 zauwa\u017ca Rypson. Wp\u0142yw na to mia\u0142a cenzura PRL, kt\u00f3ra zazwyczaj nie pozwala\u0142a na uwypuklanie zag\u0142ady \u017byd\u00f3w jako szczeg\u00f3lnego zdarzenia, a szczeg\u00f3lnie ogranicza\u0142a mo\u017cliwo\u015b\u0107 m\u00f3wienia o przewinach Polak\u00f3w wobec \u017byd\u00f3w.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">W interpretacjach pojawiaj\u0105 si\u0119 takie okre\u015blenia cyklu Wejmana, jak \u201enastr\u00f3j nadrealno\u015bci najwy\u017cszej klasy\u201d (Jerzy Madeyski, 1969), \u201erozwini\u0119ta fantastyka, jakby przemieszanie tradycji&nbsp;<em>Kaprys\u00f3w<\/em>,&nbsp;<em>Przys\u0142\u00f3w<\/em>&nbsp;i&nbsp;<em>Szale\u0144stw Goi<\/em>&nbsp;z nowoczesnym surrealizmem i symbolizmem\u201d (Tomasz Gryglewicz, 2006) czy \u201eapokaliptyczna wizja moralnego niepokoju i upadku cz\u0142owieka\u201d (Ma\u0142gorzata Krzy\u017canowska, 2014). O ile Madeyski po&nbsp;<a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/www.jhi.pl\/artykuly\/propaganda-marca-1968,2748\">nagonce antysemickiej 1968 roku<\/a> nie m\u00f3g\u0142by powiedzie\u0107 wprost o losach \u017byd\u00f3w podczas okupacji, o tyle brak wzmianki o nich u Gryglewicza czy Krzy\u017canowskiej powinien zastanawia\u0107. Los\u00f3w \u017byd\u00f3w warszawskich nie nale\u017cy pomija\u0107, je\u015bli we\u017amiemy pod uwag\u0119, jak wyj\u0105tkowo\u015b\u0107 Zag\u0142ady by\u0142a zacierana w oficjalnej historiografii PRL i jak jeszcze dzi\u015b pozostaje cz\u0119sto na marginesie \u015bwiadomo\u015bci Polak\u00f3w.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/www.jhi.pl\/storage\/image\/core_files\/2022\/5\/26\/300494a0bad1c3ed45b2015727bdd5e6\/jpg\/jhi\/preview\/goya_entierro_de_la_sardina_comp.jpg\" alt=\"goya_entierro_de_la_sardina_comp.jpg [497.71 KB]\" width=\"100%\"><span style=\"color: #808080;\"><em>Fransisco Goya, Pogrzeb sardynki, 1812-1819 (?) Kr\u00f3lewska Akademia Sztuk Pi\u0119knych \u015bw. Ferdynanda w Madrycie<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Wejman \u201ew swoim cyklu akcentuje w\u0142a\u015bnie r\u00f3\u017cnic\u0119 pomi\u0119dzy jednymi a drugimi, mi\u0119dzy Polakami a \u017bydami, mieszka\u0144cami getta i obserwatorami\u201d \u2013 pisze Rypson. \u2013 \u201eCzyni tak na r\u00f3\u017cne sposoby: teatralizuj\u0105c przedstawiane sceny, separuj\u0105c niekt\u00f3re postaci za pomoc\u0105 kostiumu lub braku odzienia, poprzez postawy, pokazuj\u0105c wyobcowanie z grupy\u201d.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Monstrualno\u015b\u0107 Zag\u0142ady, ale i jej powszednio\u015b\u0107 powraca\u0142y w pami\u0119ci artysty, kt\u00f3rej zapisy po raz pierwszy w tak szerokim wyborze pokazujemy na naszej wystawie. Ekspresja, odpychaj\u0105ca gra kolor\u00f3w prac takich jak&nbsp;<em>Ekshumacja<\/em>&nbsp;czy&nbsp;<em>W schronie<\/em>&nbsp;nie tylko oddaj\u0105 nastr\u00f3j i groz\u0119 tego czasu, lecz tak\u017ce ods\u0142aniaj\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107 obserwatora, kt\u00f3ry zatrzyma\u0142 dla nas te poruszaj\u0105ce obrazy bolesnej pami\u0119ci.<\/span><\/p>\n<hr>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #808080;\"><em><strong>\u0179r\u00f3d\u0142a:<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #808080;\"><em>Luiza Nader,&nbsp;Teatr i mur.&nbsp;Ta\u0144cz\u0105cy&nbsp;Mieczys\u0142awa Wejmana, w:&nbsp;Ta\u0144cz\u0105cy 1944. Mieczys\u0142aw Wejman, red. Piotr Rypson, Wydawnictwo \u017bIH, Warszawa 2022.<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #808080;\"><em>Piotr Rypson,&nbsp;Kto ta\u0144czy pod murem? Wojenne grafiki i szkice Mieczys\u0142awa Wejmana, w:&nbsp;Ta\u0144cz\u0105cy 1944. Mieczys\u0142aw Wejman, dz. cyt.<\/em><\/span><\/p>\n<hr>\n<div class=\"cxmmr5t8 oygrvhab hcukyx3x c1et5uql o9v6fnle\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #808080;\"><em>Opracowanie zbior\u00f3w jest finansowane przez Islandi\u0119, Liechtenstein i Norwegi\u0119 w ramach Funduszu EOG oraz przez&nbsp;<a style=\"color: #808080;\" href=\"https:\/\/www.gov.pl\/web\/kultura\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">bud\u017cet krajowy<\/a><\/em><\/span><\/div>\n<p style=\"text-align: left;\"><span class=\"d2edcug0 hpfvmrgz qv66sw1b c1et5uql lr9zc1uh a8c37x1j keod5gw0 nxhoafnm aigsh9s9 d3f4x2em fe6kdd0r mau55g9w c8b282yb iv3no6db jq4qci2q a3bd9o3v b1v8xokw oo9gr5id\" dir=\"auto\"><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/www.jhi.pl\/storage\/image\/core_files\/2021\/11\/17\/e272578ab4c7b67cefab77cc42a555a1\/jpg\/jhi\/preview\/norweskie_belka_PL_od_11.2021.jpg\" alt=\"norweskie_belka_PL_od_11.2021.jpg [117.19 KB]\" width=\"100%\"><\/span><\/p>\n<hr style=\"height: 15px; background: #d0e6fa; width: 100%;\">\n<div id=\"content\" class=\"content-alignment\">\n<div id=\"watch-description\" class=\"yt-uix-button-panel\">\n<div id=\"watch-description-text\" style=\"text-align: center;\">\n<p><em>Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion&#8217;68,<\/em><em><br \/>\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion&#8217;68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.<br \/>\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:<br \/>\n<\/em><span style=\"color: #000080;\"><strong><em><a style=\"color: #000080;\" href=\"mailto:webmaster@reunion68.com\"><span style=\"text-decoration: underline;\">webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<hr style=\"width: 100%;\">\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kto ta\u0144czy pod murem? O nowej wystawie czasowej \u201eTa\u0144cz\u0105cy 1944. Mieczys\u0142aw Wejman\u201d Przemys\u0142aw Batorski Tancerze i tancerki, aktorzy i aktorki, akrobaci i akrobatki. \u201eOdmie\u0144cy, kt\u00f3rzy w tanecznych pozycjach lub w cyrkowych sztuczkach co\u015b zakrywaj\u0105 i co\u015b odkrywaj\u0105, przyjmuj\u0105 i zmieniaj\u0105 role, odtwarzaj\u0105 kroki samotnie i poprzez taniec wchodz\u0105 w interakcj\u0119 z t\u0142umem\u201d. Od 27 maja [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/96670"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=96670"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/96670\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":96692,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/96670\/revisions\/96692"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=96670"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=96670"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=96670"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}