{"id":97310,"date":"2022-08-07T17:09:16","date_gmt":"2022-08-07T15:09:16","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=97310"},"modified":"2022-08-07T06:42:07","modified_gmt":"2022-08-07T04:42:07","slug":"13-09-58","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=97310","title":{"rendered":"\u201eNie chcia\u0142 opu\u015bci\u0107 dzieci nawet na minut\u0119\u201d. 80 lat temu Janusz Korczak poszed\u0142 na Umschlagplatz"},"content":{"rendered":"

<\/p>\n

\n
\"\"<\/a>\u201eNie chcia\u0142 opu\u015bci\u0107 dzieci nawet na minut\u0119\u201d. 80 lat temu Janusz Korczak poszed\u0142 na Umschlagplatz<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Przemys\u0142aw Batorski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

80 lat temu, 5 sierpnia 1942 roku, Janusz Korczak poszed\u0142 wraz z dzie\u0107mi z Domu Sierot przy Siennej 16 na Umschlagplatz. Razem z nim sz\u0142a Stefania Wilczy\u0144ska \u2013 wieloletnia wsp\u00f3\u0142pracowniczka. Mija\u0142y dwa tygodnie od rozpocz\u0119cia przez Niemc\u00f3w wielkiej deportacji z getta warszawskiego.<\/strong><\/span><\/h4>\n

.<\/p>\n

\"celnikier_korczak_fragment_zw_1.jpg\"Izaak Celnikier, \u201eUmschlagplatz (Korczak)\u201d, inny tytu\u0142: \u201e\u015amier\u0107 Janusza Korczaka” (detal)<\/em><\/span><\/p>\n

Nie wiemy, kiedy i gdzie dok\u0142adnie Korczak \u2013 pedagog, pisarz, spo\u0142ecznik, kt\u00f3ry pom\u00f3g\u0142 w swoim \u017cyciu niezliczonym sierotom, potrzebuj\u0105cym dzieciom i doros\u0142ym, oraz sta\u0142 si\u0119 inspiracj\u0105 dla milion\u00f3w innych ludzi \u2013 zosta\u0142 zamordowany. Mo\u017ce na Umschlagplatz. Mo\u017ce zmar\u0142 z braku powietrza i wody w przepe\u0142nionym poci\u0105gu jad\u0105cym do Treblinki. Mo\u017cliwe, \u017ce by\u0142o to 6 sierpnia 1942 roku w obozie zag\u0142ady Treblinka, gdy\u017c transporty wyje\u017cd\u017ca\u0142y z Warszawy zazwyczaj wieczorem i przyje\u017cd\u017ca\u0142y tam o poranku nast\u0119pnego dnia. Kilka lat temu s\u0105d przyj\u0105\u0142 za dat\u0119 \u015bmierci Korczaka 7 sierpnia.<\/span><\/p>\n

\u201eZaproponowa\u0142em Korczakowi, aby uda\u0142 si\u0119 ze mn\u0105 do Gminy w celu sk\u0142onienia jej do podj\u0119cia interwencji. Odm\u00f3wi\u0142, nie chcia\u0142 opu\u015bci\u0107 dzieci nawet na minut\u0119\u201d<\/span><\/p>\n

\u2013 powiedzia\u0142 Nachum Remba, kt\u00f3ry wyprowadza\u0142 z Umschlagplatzu \u017cydowskich intelektualist\u00f3w. Korczak nie przyj\u0105\u0142 oferty przyjaci\u00f3\u0142, by wyj\u015b\u0107 z getta, nawet z samego Umschlagplatzu, miejsca cierpie\u0144 i \u015bmierci tysi\u0119cy \u017byd\u00f3w. Pog\u0142oski o tym, \u017ce sami Niemcy oferowali Korczakowi oszcz\u0119dzenie \u017cycia, s\u0105 zapewne mitem.<\/span><\/p>\n

\"celnikier_korczak_zw_1.jpg<\/p>\n

\n\u201eDzi\u015b widzia\u0142em Janusza Korczaka,<\/strong>
\nJak szed\u0142 z dzie\u0107mi w ostatnim pochodzie,<\/strong>
\nA dzieci by\u0142y czy\u015bciutko ubrane,<\/strong>
\nJak na spacer niedzielny w ogrodzie.<\/strong><\/p>\n

(\u2026)<\/strong><\/p>\n

Janusz Korczak szed\u0142 prosto na przedzie<\/span>
\nZ go\u0142\u0105 g\u0142ow\u0105 \u2013 z oczami bez l\u0119ku,<\/span>
\nZa kiesze\u0144 trzyma\u0142o go dziecko,<\/span>
\nDwoje ma\u0142ych sam trzyma\u0142 na r\u0119ku.\u201d<\/span><\/p>\n

\u2013 pisa\u0142 W\u0142adys\u0142aw Szlengel.<\/span><\/p>\n

Istniej\u0105 dziesi\u0105tki sprzecznych relacji ludzi, kt\u00f3rzy widzieli ostatni\u0105 drog\u0119 Korczaka, Wilczy\u0144skiej i ich podopiecznych na Umschlagplatz. Wszystkie zgadzaj\u0105 si\u0119, \u017ce by\u0142 niezwykle upalny dzie\u0144. Niekt\u00f3rzy twierdzili, \u017ce dzieci z dum\u0105 nios\u0142y sztandary Domu Sierot. Ale inni zapami\u0119tali to zupe\u0142nie inaczej.<\/span><\/p>\n

Marek Rudnicki wspomina\u0142:<\/strong><\/p>\n

\u201eBy\u0142a straszliwa, zm\u0119czona cisza. Korczak wl\u00f3k\u0142 nog\u0119 za nog\u0105, jaki\u015b skurczony, mamla\u0142 co\u015b od czasu do czasu do siebie. Gdy sobie t\u0119 scen\u0119 przypominam \u2013 rzadko mnie ona opuszcza \u2013 wydawa\u0142o mi si\u0119, \u017ce s\u0142ysza\u0142em, \u017ce mamla\u0142 s\u0142owo \u00abdlaczego\u00bb \u2013 by\u0142em do\u015b\u0107 blisko, by us\u0142ysze\u0107. Ale to na pewno tylko wybryk mojej wyobra\u017ani, w retrospekcji. (\u2026) Tych paru doros\u0142ych z Domu Sierot, w tym Stefa sz\u0142a obok, jak ja lub za nim, dzieci pocz\u0105tkowo czw\u00f3rkami, potem jak popad\u0142o, w pomieszanych szeregach, g\u0119siego. Kt\u00f3re\u015b z dzieci trzyma\u0142o Korczaka za po\u0142\u0119, mo\u017ce za r\u0119k\u0119, sz\u0142y jak w transie\u201d.<\/span><\/p>\n

Po wojnie Chaim Sztajer, jeden z ocala\u0142ych cz\u0142onk\u00f3w Sonderkommando w Treblince, uczestnik buntu z 2 sierpnia 1943 roku, twierdzi\u0142, \u017ce bra\u0142 udzia\u0142 w wyci\u0105ganiu cia\u0142a Korczaka i \u201e200 do 300 dzieci\u201d z komory gazowej. Podawa\u0142 jednak, \u017ce mia\u0142o to miejsce we wrze\u015bniu 1942 roku, a \u015bmier\u0107 Korczaka i dzieci mog\u0142a nast\u0105pi\u0107 tylko na pocz\u0105tku sierpnia.<\/span><\/p>\n

\n

Izaak Celnikier<\/strong> (1923-2011) by\u0142 wychowankiem Domu Sierot Korczaka w latach 1934-1938, wi\u0119\u017aniem getta bia\u0142ostockiego, Auschwitz, Mauthausen, Sachsenhausen i Flossenb\u00fcrga. Tak wyobra\u017ca\u0142 sobie wej\u015bcie Korczaka na Umschlagplatz. Akwaforta z lat 80. nale\u017cy do zbior\u00f3w \u017bIH.<\/span><\/p>\n

Celnikier \u201estworzy\u0142 studium jedenastu twarzy wy\u0142aniaj\u0105cych si\u0119 z ciemno\u015bci, w \u015brodkowej cz\u0119\u015bci grafiki twarz Janusza Korczaka. Kobieta ukazana w pozycji horyzontalnej w lewej g\u00f3rnej cz\u0119\u015bci przedstawienia najwyra\u017aniej nie \u017cyje. Ciemniejszymi plamami zosta\u0142y zaznaczone postacie oprawc\u00f3w\u201d. <\/span><\/p>\n

\"korczak_post_ze_szlenglem_2019.jpg<\/p>\n

\n

\u0179r\u00f3d\u0142o informacji: Agnieszka Witkowska-Krych<\/strong> (\u017bIH, UW), \u201eMniej strachu. Ostatnie chwile z Januszem Korczakiem\u201d, Wydawnictwo Akademickie Dialog, Warszawa 2019.<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u201eNie chcia\u0142 opu\u015bci\u0107 dzieci nawet na minut\u0119\u201d. 80 lat temu Janusz Korczak poszed\u0142 na Umschlagplatz Przemys\u0142aw Batorski 80 lat temu, 5 sierpnia 1942 roku, Janusz Korczak poszed\u0142 wraz z dzie\u0107mi z Domu Sierot przy Siennej 16 na Umschlagplatz. Razem z nim sz\u0142a Stefania Wilczy\u0144ska \u2013 wieloletnia wsp\u00f3\u0142pracowniczka. Mija\u0142y dwa tygodnie od rozpocz\u0119cia przez Niemc\u00f3w wielkiej […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/97310"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=97310"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/97310\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":97326,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/97310\/revisions\/97326"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=97310"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=97310"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=97310"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}