![](\"https:\/\/www.dwutygodnik.com\/public\/media\/article\/image_center\/4543.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
![\"\"](\"http:\/\/www.reunion68.com\/Biuletyn\/img\/dwutygodnik-1.png\")
<\/a>HANNAH ARENDT, \u201eRAHEL VARNHAGEN\u201d<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h5>\nJOANNA ROSZAK<\/strong><\/span><\/p>\n .<\/p>\n Wlatach 30. XX wieku Hannah Arendt pracowa\u0142a nad \u2013 pomy\u015blan\u0105 jako habilitacja \u2013 ksi\u0105\u017ck\u0105 o Rahel Varnhagen. Prac\u0119 zako\u0144czy\u0142a w 1933 roku, dok\u0142adnie sto lat po \u015bmierci swojej bohaterki, kt\u00f3ra zmar\u0142a 7 marca 1833 roku w Berlinie. Dwa ostatnie rozdzia\u0142y dopisa\u0142a ju\u017c we Francji. Przez \u0107wier\u0107 wieku ksi\u0105\u017cka mia\u0142a le\u017cakowa\u0107 w szufladzie.<\/span><\/p>\n D\u0142ugo wyczekiwany tom o \u017cyj\u0105cej na prze\u0142omie XVIII i XIX wieku za\u0142o\u017cycielce berli\u0144skiego salonu, wydany dopiero w 1957 roku i to po angielsku, ukazuje si\u0119 w serii Meridian wydawnictwa Pogranicze. W losie Rahel Varnhagen zapewne widzia\u0142a Arendt prefiguracj\u0119 w\u0142asnego losu, bez trudu mo\u017cna wskaza\u0107 wsp\u00f3lny genotyp i fenotyp w ich trajektoriach biograficznych. Po raz pierwszy Arendt us\u0142ysza\u0142a o Varnhagen w Heidelbergu. Katarzyna Leszczy\u0144ska, t\u0142umaczka, wi\u0119cej pisze o tym \u015bladzie w pos\u0142owiu: \u201eobraca\u0142a si\u0119 w kr\u0119gu student\u00f3w […] by\u0142a wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 wersj\u0105 \u017cydowskiej Rahel Varnhagen w\u015br\u00f3d wykszta\u0142conych, arystokratycznych, nie\u017cydowskich przyjaci\u00f3\u0142\u201d. Broch w li\u015bcie do Arendt nazwa\u0142 t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119 \u201eabstrakcyjn\u0105 pornografi\u0105\u201d, Karl Jaspers scharakteryzowa\u0142 prac\u0119 jako \u201eniekoszern\u0105 biografi\u0119\u201d. Dzi\u0119ki temu czterystustronicowemu tomowi poszerza si\u0119 granica wiedzy i o Varnhagen wraz z jej salonem, i o Arendt, i o Berlinie, i o paradygmatach projektu asymilacji niemiecko-\u017cydowskiej.<\/span><\/p>\n Rahel Varnhagen urodzi\u0142a si\u0119 19 maja 1771 roku w Berlinie, w ortodoksyjnym domu \u017cydowskim, w kt\u00f3rym rozmawia\u0142o si\u0119 w jidysz, jako najstarsza c\u00f3rka Markusa Levina, handlarza kamieniami szlachetnymi, i Chai Levin. Oko\u0142o roku 1790, roku \u015bmierci swego ojca, na poddaszu domu przy J\u00e4gerstrasse w Berlinie za\u0142o\u017cy\u0142a salon, zwany Poddaszem Rahel. Wygas\u0142 on wraz ze zwyci\u0119stwem Napoleona nad Prusami w 1806 roku. Amos Elon w wydanym niedawno tomie \u201eBez wzajemno\u015bci. \u017bydzi i Niemcy 1743-1933\u201d notowa\u0142 o salonie Rahel: \u201eGo\u015bcie zbierali si\u0119 p\u00f3\u017anym popo\u0142udniem pod portretem Lessinga, przy cienkiej herbacie i ciasteczkach\u201d. Podkre\u015bla, \u017ce g\u0142\u00f3wn\u0105 atrakcj\u0119 stanowi\u0142a sama Rahel, jej subtelno\u015b\u0107 i dar konwersacji. Musia\u0142a by\u0107 to auratyczna osoba, wszelako nie napisa\u0142a rzeczy na miar\u0119 \u2013 dajmy na to \u2013 Virginii Woolf, a przyci\u0105ga\u0142a, tworzy\u0142a, integrowa\u0142a \u015brodowisko tworz\u0105cych i czytaj\u0105cych.<\/span><\/p>\n Arendt przypisywa\u0142a jej \u2013 zapewne s\u0142usznie \u2013 poczucie ni\u017cszo\u015bci i osobliw\u0105 awersj\u0119 do w\u0142asnego \u017cydostwa. Z wielu wers\u00f3w wyjawia si\u0119 marzenie o zrozumieniu \u2013 \u201eGdybym tylko mog\u0142a otworzy\u0107 si\u0119 przed lud\u017ami, tak jak otwieram szaf\u0119; i jednym ruchem r\u0119ki pokaza\u0107 rzeczy u\u0142o\u017cone na p\u00f3\u0142kach. Na pewno byliby zadowoleni; i gdyby tylko zobaczyli, zrozumieliby te\u017c\u201d \u2013 marzy\u0142a przyjaci\u00f3\u0142ka Heinego. Gdzie indziej pisa\u0142a: \u201eInteresuje mnie ka\u017cdy cz\u0142owiek, kt\u00f3ry wydaje mi si\u0119 nieszcz\u0119\u015bliwy! \u2013 To moje najwi\u0119ksze nieszcz\u0119\u015bcie: poniewa\u017c na ten lep \u0142api\u0105 mnie wszyscy! Oskubuj\u0105 mnie i wypuszczaj\u0105; i jak sponiewieranemu ptakowi odrastaj\u0105 mi pi\u00f3ra i wiara\u201d.<\/span><\/p>\n Ju\u017c jako ma\u0142\u017conka o czterna\u015bcie lat m\u0142odszego Augusta von Varnhagena (kt\u00f3rego po\u015blubi\u0142a w 1814 roku, dokonuj\u0105c konwersji na protestantyzm), oko\u0142o roku 1821, po powrocie do Berlina (m.in. z Pragi i Wiednia) otworzy\u0142a salon ponownie; w\u00f3wczas bywali w nim Heine, Hegel, Bettina von Arnim, Leopold Ranke. Jej oba salony mo\u017cna postrzega\u0107 jako projekt asymilowania si\u0119 w niemieckim spo\u0142ecze\u0144stwie.<\/span><\/p>\n Ale ksi\u0105\u017cka ma te\u017c inne bohaterki: nale\u017c\u0105 do nich Josephine von Pachta, wielka dama <\/em>europejskich salon\u00f3w, rozwiedziona, w wolnym zwi\u0105zku z Josephem Meinertem, <\/em>austriackim zbieraczem pie\u015bni ludowych, i Dorothea Schlegel, kt\u00f3ra przez lata \u017cy\u0142a w wolnym zwi\u0105zku z Friedrichem Schleglem.<\/span><\/p>\n Hannah Arendt okre\u015bla\u0142a niemieckoj\u0119zycznych \u017byd\u00f3w i ich histori\u0119 jako jedyny w swoim rodzaju fenomen. Ksi\u0105\u017ck\u0119 o Rahel pisa\u0142a \u201eze \u015bwiadomo\u015bci\u0105 schy\u0142ku niemieckich \u017byd\u00f3w (aczkolwiek bez cienia przeczucia, jaki rozmiar przybierze fizyczna zag\u0142ada narodu \u017cydowskiego w Europie)\u201d. I niemiecko\u015b\u0107, i \u017cydowsko\u015b\u0107 (niekiedy obie jako formy swoistej duchowo\u015bci) by\u0142y wa\u017cn\u0105 sk\u0142adow\u0105 to\u017csamo\u015bci Arendt i Varnhagen. Martin Buber 10 marca 1939 na \u0142amach tygodnika \u201eJ\u00fcdische Weltrundschau\u201d w Berlinie og\u0142osi\u0142 koniec niemiecko-\u017cydowskiej symbiozy. Heinrich Mann przyr\u00f3wnywa\u0142 histori\u0119 stosunk\u00f3w niemiecko-\u017cydowskich do mi\u0142o\u015bci, kt\u00f3rej przeznaczeniem by\u0142o niezrozumienie i odrzucenie. I Varnhagen, i Arendt mog\u0142yby powiedzie\u0107, \u017ce mi\u0119dzy nie a Niemcy wdar\u0142a si\u0119 historia.<\/span><\/p>\n JOANNA ROSZAK<\/strong> – Nauczycielka dyplomowana, uczy j\u0119zyka polskiego w Og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105cej Szkole Baletowej im. Olgi S\u0142awskiej-Lipczy\u0144skiej w Poznaniu. Adiunkt w Instytucie Slawistyki Polskiej Akademii Nauk, wsp\u00f3\u0142fundatorka i wiceprezeska Fundacji J\u00f3zefa Rotblata. Poetka. Ostatnio wyda\u0142a \u201eMiejsce i imi\u0119. Poeci niemieckoj\u0119zyczni \u017cydowskiego pochodzenia\u201d, \u201eS\u0142yszysz? Synagoga. Wychodz\u0105c spod pozna\u0144skiej synagogi przy Wronieckiej\u201d oraz \u201e\u017buraw z origami. Opowie\u015b\u0107 o J\u00f3zefie Rotblacie\u201d. Propagatorka edukacji na rzecz pokoju.<\/em><\/span><\/p>\n Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em> HANNAH ARENDT, \u201eRAHEL VARNHAGEN\u201d JOANNA ROSZAK W losie Rahel Varnhagen zapewne widzia\u0142a Arendt prefiguracj\u0119 w\u0142asnego losu, bez trudu mo\u017cna wskaza\u0107 wsp\u00f3lny genotyp i fenotyp w ich trajektoriach biograficznych . Wlatach 30. XX wieku Hannah Arendt pracowa\u0142a nad \u2013 pomy\u015blan\u0105 jako habilitacja \u2013 ksi\u0105\u017ck\u0105 o Rahel Varnhagen. Prac\u0119 zako\u0144czy\u0142a w 1933 roku, dok\u0142adnie sto lat po \u015bmierci swojej […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/97368"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=97368"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/97368\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":97592,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/97368\/revisions\/97592"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=97368"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=97368"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=97368"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nW losie Rahel Varnhagen zapewne widzia\u0142a Arendt prefiguracj\u0119 w\u0142asnego losu, bez trudu mo\u017cna wskaza\u0107 wsp\u00f3lny genotyp i fenotyp w ich trajektoriach biograficznych<\/strong><\/span><\/h4>\n
![](\"https:\/\/www.dwutygodnik.com\/public\/media\/image\/89d2575e-thumb.jpg\")
<\/p>\n
\n
\n\n\n\n
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"