{"id":97404,"date":"2022-08-10T17:09:06","date_gmt":"2022-08-10T15:09:06","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=97404"},"modified":"2022-08-10T07:05:44","modified_gmt":"2022-08-10T05:05:44","slug":"17-09-65","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=97404","title":{"rendered":"Co zobaczy\u0142 Seward w Jerozolimie"},"content":{"rendered":"

\u017bydzi modl\u0105cy si\u0119 przy \u015acianie Zachodniej w Jerozolimie, Johann Martin Bernatz (1868)<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>Co zobaczy\u0142 Seward w Jerozolimie<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Jeff Jacoby
\n<\/strong>T\u0142umaczenie: <\/span>Ma\u0142gorzata Koraszewska<\/strong><\/span><\/p>\n

\n
W sierpniu 1870 roku ameryka\u0144ski m\u0105\u017c stanu William H. Seward \u2014 by\u0142y gubernator, senator i sekretarz stanu Abrahama Lincolna \u2014 wyruszy\u0142 w 14-miesi\u0119czn\u0105 podr\u00f3\u017c po \u015bwiecie wraz ze swoj\u0105 adoptowan\u0105 c\u00f3rk\u0105 Olive Risley Seward.\u00a0Odwiedzili Japoni\u0119, Chiny, Indonezj\u0119, Indie, Lewant i Europ\u0119, a po powrocie jesieni\u0105 1871 roku rozpocz\u0119li prac\u0119 nad ksi\u0105\u017ck\u0105 o swoich podr\u00f3\u017cach.\u00a0Prawie 800-stronicowy tom \u2014\u00a0William H. Seward\u2019s Travels Around the World<\/em>\u00a0\u00a0\u2014 zosta\u0142 opublikowany w 1873 roku i sta\u0142 si\u0119 bestsellerem.<\/span><\/div>\n
\n
\n

\u201eUrok tej pracy polega na jej prostocie\u201d\u2013 napisa\u0142 w\u00f3wczas recenzent \u201eNew York Timesa<\/span>\u201d<\/a>.\u00a0\u201eStyl jest prosty i znajomy, a jednocze\u015bnie ma pewn\u0105 godno\u015b\u0107, kt\u00f3ra przypomina m\u0119\u017ca stanu, a nie zwyk\u0142ego odkrywc\u0119 czy zawodowego pisarza.\u00a0W rozwa\u017caniach, jakie pan Seward czyni na temat instytucji kraj\u00f3w, kt\u00f3re odwiedzi\u0142, radosny optymizm jego charakteru jest tak oczywisty, jak przenikliwa intuicja i trafny os\u0105d cz\u0142owieka\u201d.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Niedawno naby\u0142em egzemplarz ksi\u0105\u017cki Sewarda i z zainteresowaniem j\u0105 przegl\u0105da\u0142em. Szczeg\u00f3lnie poruszaj\u0105cy wyda\u0142 mi si\u0119 jego opis tego, co zobaczy\u0142 w Jerozolimie \u2013 opis tym stosowniejszy w tym tygodniu, kt\u00f3rego kulminacj\u0105 b\u0119dzie najsmutniejszy dzie\u0144 \u017cydowskiego kalendarza.<\/span><\/p>\n

W Tisza B’Aw \u2014 dziewi\u0105tego dnia miesi\u0105ca Aw, kt\u00f3ry przypada mi\u0119dzy ko\u0144cem lipca a po\u0142ow\u0105 sierpnia \u2014 wydarzy\u0142o si\u0119 wiele najgorszych nieszcz\u0119\u015b\u0107 w \u017cydowskiej historii.\u00a0W tym dniu, w 586 roku p.n.e., si\u0142y babilo\u0144skie zniszczy\u0142y Pierwsz\u0105 \u015awi\u0105tyni\u0119 w Jerozolimie, kt\u00f3ra przez cztery stulecia by\u0142a centrum \u017cycia \u017cydowskiego.\u00a0Ostatecznie wybudowano Drug\u0105 \u015awi\u0105tyni\u0119, kt\u00f3ra zosta\u0142a zniszczona przez legiony rzymskie tego samego dnia w 70 roku n.e.\u00a0To zniszczenie wywo\u0142a\u0142o najgorsze masowe mordy i zniewolenie \u017byd\u00f3w a\u017c do nazistowskiego Holocaustu w XX wieku.<\/span><\/p>\n

\nInne katastrofy wydarzy\u0142y si\u0119 9 Aw.\u00a0Obejmuj\u0105 one wygnanie \u017byd\u00f3w z Anglii w 1290 roku i znacznie bardziej katastrofalne wyp\u0119dzenie z Hiszpanii w 1492 roku wszystkich \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy odm\u00f3wili przyj\u0119cia chrztu.\u00a0I wojna \u015bwiatowa rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 na Tisza B’Aw w 1914 roku, uruchamiaj\u0105c ci\u0105g wydarze\u0144, kt\u00f3re doprowadzi\u0142y do pojawienia Hitlera.\u00a0I tego pami\u0119tnego dnia w 1941 r. nazistowski dow\u00f3dca Heinrich Himmler otrzyma\u0142 pozwolenie na opracowanie \u201eostatecznego rozwi\u0105zania\u201d, niemieckiej kampanii eksterminacji europejskiego \u017cydostwa.<\/span><\/p>\n

\u017badna data w \u017cydowskim \u017cyciu nie wywo\u0142uje tak g\u0142\u0119bokiego \u017calu.\u00a0Od ponad 2000 lat pobo\u017cni \u017bydzi upami\u0119tniaj\u0105 ten dzie\u0144 wstrzymuj\u0105c si\u0119 od jedzenia i picia wody przez 25 godzin.\u00a0W synagogach na ca\u0142ym \u015bwiecie rodziny zbieraj\u0105 si\u0119 o zachodzie s\u0142o\u0144ca, aby rozpocz\u0105\u0107 post od siedzenia na pod\u0142odze i czytania biblijnej\u00a0Lamentacji Jeremiasza<\/a>, zbioru bolesnych lament\u00f3w op\u0142akuj\u0105cych (pierwsze) zniszczenie Jerozolimy i wynikaj\u0105cej z tego diaspory.\u00a0Opowiada si\u0119 histori\u0119\u00a0o Napoleonie, kt\u00f3ry dziewi\u0105tego dnia Aw przechodzi\u0142 obok synagogi<\/a>\u00a0i pyta\u0142 o pow\u00f3d p\u0142aczu, kt\u00f3ry s\u0142ysza\u0142 z jej wn\u0119trza.\u00a0Kiedy powiedziano mu, \u017ce \u017bydzi pogr\u0105\u017cyli si\u0119 w \u017ca\u0142obie z powodu rocznicy zburzenia \u015awi\u0105tyni i zniszczenia miasta 18 wiek\u00f3w wcze\u015bniej, podobno zauwa\u017cy\u0142, \u017ce nar\u00f3d zdolny, by tak d\u0142ugo op\u0142akiwa\u0107 swoj\u0105 strat\u0119, pewnego dnia zn\u00f3w rozkwitnie na swojej ziemi.<\/span><\/p>\n

Opowie\u015b\u0107 o Napoleonie mo\u017ce by\u0107 apokryficzna.\u00a0Ale nie jest apokryficzna wizyta Sewarda w Jerozolimie latem 1871 roku ani to, jak wzruszy\u0142 go smutek \u017cydowskich mieszka\u0144c\u00f3w miasta z powodu degradacji ich wiecznego miasta.<\/span><\/p>\n

Jerozolima w czasach Sewarda by\u0142a cz\u0119\u015bci\u0105 Imperium Osma\u0144skiego, islamskiego supermocarstwa i by\u0142a ni\u0105 od wiek\u00f3w.\u00a0Jednak, jak zauwa\u017cy\u0142 Seward, \u017bydzi stanowili najwi\u0119ksz\u0105 grup\u0119 mieszka\u0144c\u00f3w.<\/span><\/p>\n

\u201eMahometan [tj. muzu\u0142man\u00f3w] jest 4 tysi\u0105ce i zajmuj\u0105 p\u00f3\u0142nocno-wschodni\u0105 dzielnic\u0119, w tym ca\u0142y obszar meczetu Omara\u201d \u2013 napisa\u0142.\u00a0\u201e\u017byd\u00f3w jest 8 tysi\u0119cy i maj\u0105 po\u0142udniowo-wschodni\u0105 dzielnic\u0119.\u00a0.\u00a0.\u00a0.\u00a0Ormianie licz\u0105 1800 ludzi i maj\u0105 po\u0142udniowo-zachodni\u0105 dzielnic\u0119;\u00a0a pozostali chrze\u015bcijanie, w liczbie 2200, maj\u0105 p\u00f3\u0142nocno-zachodni\u0105 dzielnic\u0119, kt\u00f3ra wychodzi na Dolin\u0119 Gehenny\u201d.\u00a0<\/strong><\/p><\/blockquote>\n

Dzi\u015b palesty\u0144scy propagandy\u015bci pracuj\u0105 dniami i nocami, by przedstawia\u0107 \u017byd\u00f3w jako intruz\u00f3w w Jerozolimie.\u00a0W rzeczywisto\u015bci od 3000 lat w mie\u015bcie istnieje prawie nieprzerwana obecno\u015b\u0107 \u017byd\u00f3w.\u00a0Ludno\u015b\u0107 Jerozolimy by\u0142a g\u0142\u00f3wnie \u017cydowska od co najmniej pocz\u0105tku XIX wieku.<\/span><\/p>\n

Ten by\u0142y ameryka\u0144ski sekretarz stanu opowiada\u0142, \u017ce on i jego towarzysze sp\u0119dzili sw\u00f3j ostatni dzie\u0144 w Jerozolimie \u201ew\u015br\u00f3d i z \u017bydami, kt\u00f3rzy byli budowniczymi i za\u0142o\u017cycielami tego miasta, i kt\u00f3rzy coraz bardziej trzymaj\u0105 si\u0119 go z powodu jego nieszcz\u0119\u015b\u0107 i spustoszenia\u201d. By\u0142o pi\u0105tkowe popo\u0142udnie, jedyny dzie\u0144 w tygodniu, kiedy \u017bydzi mieli dost\u0119p do \u015aciany Zachodniej, a Seward widzia\u0142 ich \u201ewylewaj\u0105cych swoje lamenty nad upadkiem ich ukochanego miasta i modl\u0105cych si\u0119 o jego przywr\u00f3cenie Panu\u201d.\u00a0Bez wzgl\u0119du na to, czy pada deszcz, czy \u015bwieci s\u0142o\u0144ce \u2014 kontynuowa\u0142 \u2014 s\u0105 tam bez w\u0105tpienia w ka\u017cdy pi\u0105tek:<\/span><\/p>\n

\u00a0Zbieraj\u0105 si\u0119 o wczesnej godzinie, starzy i m\u0142odzi, m\u0119\u017cczy\u017ani, kobiety i ma\u0142e dzieci \u2013 biedni i bogaci, w najlepszych strojach, k\u0142\u00f3tliwi jak r\u00f3\u017cne narody, z kt\u00f3rych pochodz\u0105.<\/em><\/strong>
\nTowarzysz\u0105 im ich rabini, z kt\u00f3rych ka\u017cdy przynosi starannie zachowany i misternie oprawiony tekst Lamentacji Jeremiasza w swoich j\u0119zykach lub w oryginale hebrajskim.\u00a0Przez wiele godzin wylewaj\u0105 swoje skargi, czytaj\u0105c i recytuj\u0105c poetycki j\u0119zyk proroka, bij\u0105c d\u0142o\u0144mi o \u015bcian\u0119 i obsypuj\u0105c kamienie poca\u0142unkami i \u0142zami.\u00a0To nie jest tylko formalna ceremonia.\u00a0W ci\u0105gu kilku godzin, kiedy byli\u015bmy jej widzami, nie by\u0142o ani jednego aktu lekcewa\u017cenia czy oboj\u0119tno\u015bci.<\/em><\/strong><\/p><\/blockquote>\n

Poruszony tym, co zobaczy\u0142, Seward napisa\u0142, \u017ce niewielu Amerykan\u00f3w potrafi doceni\u0107 \u201epowag\u0119 i g\u0142\u0119bi\u0119 \u017calu i pobo\u017cnych uczu\u0107 okazywanych przez \u017byd\u00f3w, z kt\u00f3rymi siedzia\u0142.\u00a0Czy m\u00f3g\u0142by uwierzy\u0107, \u017ce w ci\u0105gu stulecia \u017bydzi b\u0119d\u0105 suwerenn\u0105 w\u0142adz\u0105 w Jerozolimie, albo \u017ce Osmanowie, jak ka\u017cde inne imperium, kt\u00f3re rz\u0105dzi\u0142o Jerozolim\u0105 podczas d\u0142ugiej, d\u0142ugiej historii narodu \u017cydowskiego \u2013 Hetyci, Babilo\u0144czycy, Grecy, Persowie, Rzymianie, Mamelucy, Krzy\u017cowcy \u2014 odejd\u0105 w zapomnienie?\u00a0Prawdopodobnie nie.\u00a0Ale nie ma w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce \u017bydzi, kt\u00f3rych obserwowa\u0142 tego dnia, \u201eobsypuj\u0105cych kamienie swoimi poca\u0142unkami i \u0142zami\u201d, uwierzyliby<\/em>\u00a0w to.<\/span><\/p>\n

Bowiem \u017bydzi nigdy nie przestali w to wierzy\u0107.\u00a0\u201eJe\u017celi zapomn\u0119 o tobie, Jeruzalem\u201d, zabrzmi\u0105 przera\u017caj\u0105ce s\u0142owa\u00a0Psalmu 137<\/a>, \u201eniech moja prawa r\u0119ka zapomni o swoich umiej\u0119tno\u015bciach\u201d.\u00a0Nikt nie mia\u0142 tak trwa\u0142ego zwi\u0105zku z miastem.\u00a0Wi\u0119\u017a mi\u0119dzy judaizmem a Jerozolim\u0105 jest staro\u017cytna i nierozerwalna, w najsmutniejszy dzie\u0144 w roku i ka\u017cdego innego dnia. \u00a0<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

Jeff Jacoby<\/p>\n

Ameryka\u0144ski prawnik i dziennikarz, publicysta \u201cBoston Globe\u201d od 1994 roku.<\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u017bydzi modl\u0105cy si\u0119 przy \u015acianie Zachodniej w Jerozolimie, Johann Martin Bernatz (1868) Co zobaczy\u0142 Seward w Jerozolimie Jeff Jacoby T\u0142umaczenie: Ma\u0142gorzata Koraszewska W sierpniu 1870 roku ameryka\u0144ski m\u0105\u017c stanu William H. Seward \u2014 by\u0142y gubernator, senator i sekretarz stanu Abrahama Lincolna \u2014 wyruszy\u0142 w 14-miesi\u0119czn\u0105 podr\u00f3\u017c po \u015bwiecie wraz ze swoj\u0105 adoptowan\u0105 c\u00f3rk\u0105 Olive Risley […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/97404"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=97404"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/97404\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":97420,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/97404\/revisions\/97420"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=97404"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=97404"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=97404"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}