{"id":97545,"date":"2022-09-10T17:09:06","date_gmt":"2022-09-10T15:09:06","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=97545"},"modified":"2022-08-31T06:44:03","modified_gmt":"2022-08-31T04:44:03","slug":"12-09-63","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=97545","title":{"rendered":"Jak Polska wygra\u0142a z bolszewikami propagandowo?"},"content":{"rendered":"

Polski plakat propagandowy kolportowany podczas wojny w 1920 r. (fragment) (East News)<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>Jak Polska wygra\u0142a z bolszewikami propagandowo?<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Sebastian Pawlina<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

“Wiesz ty, co czeka twoj\u0105 matk\u0119, je\u015bli tu przyjd\u0105 hordy czerwone? Czy my\u015blisz, \u017ce oni matki ci nie splugawi\u0105, nie zamorduj\u0105?” – pyta\u0142 31 lipca 1920 r. “Tygodnik Ilustrowany”<\/strong><\/span><\/h4>\n
.<\/div>\n
<\/div>\n
<\/div>\n
\n
<\/div>\n<\/div>\n
\n

W niedziel\u0119 18 lipca 1920 r. plac Saski w Warszawie zape\u0142ni\u0142y tysi\u0105ce ludzi. W pe\u0142nym s\u0142o\u0144cu stali nie tylko cywile, ale r\u00f3wnie\u017c duchowni i wojskowi, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych prym wiedli legioni\u015bci. Na jednym ze zdj\u0119\u0107 W\u0142adys\u0142aw Belina-Pra\u017cmowski, dow\u00f3dca m.in. 1. Pu\u0142ku U\u0142an\u00f3w, personifikacja u\u0142a\u0144skiej fantazji, siedzi na koniu z szabl\u0105 niedbale opart\u0105 o siod\u0142o i patrzy przed siebie, poza kadr. To, co widzia\u0142, dostrzegamy na innych fotografiach: szeregi wojska, ale te\u017c ochotnicy, np. kosynierzy z Niezale\u017cnych Stowarzysze\u0144 Robotniczych. Wszyscy uczestniczyli w \u015awi\u0119cie Armii Ochotniczej, r\u00f3wnie \u015bwie\u017cym, co i sama Armia Ochotnicza, powo\u0142ana do \u017cycia 1 lipca. Dzie\u0144 p\u00f3\u017aniej \u201eKurier Warszawski” informowa\u0142, \u017ce \u201egdy przyby\u0142 biskup polowy ks. Stanis\u0142aw Gall, orkiestra d\u0119ta powita\u0142a go z fanfar\u0105. Przed g\u0142\u00f3wnym o\u0142tarzem zasiedli: jenera\u0142 Haller, minister jen. por. J\u00f3zef Le\u015bniewski, komendant miasta jen. Zawadzki i liczni wy\u017csi oficerowie. Tu\u017c liczni weterani”.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

Po mszy i przem\u00f3wieniach polityk\u00f3w \u201enast\u0105pi\u0142a najuroczystsza chwila obchodu”. Ks. Gall przekaza\u0142 sztandar Generalnemu Inspektorowi Armii Ochotniczej gen. Hallerowi, kt\u00f3ry po z\u0142o\u017ceniu przysi\u0119gi \u201eprzem\u00f3wi\u0142 kr\u00f3tko, po \u017co\u0142niersku, a z moc\u0105, jak\u0105 najgor\u0119tsza mi\u0142o\u015b\u0107 ojczyzny daje. \u017be ci, co mog\u0105 i\u015b\u0107 broni\u0107 ojczyzny i nie id\u0105, i ci, co mog\u0105c da\u0107, nie daj\u0105 \u2013 to zdrajcy ojczyzny. I ci, co porywom dzi\u015b przeszkadzaj\u0105 \u2013 to zdrajcy. S\u0142uchano tych s\u0142\u00f3w z oddechem zapartym i \u017c\u0142obi\u0142y one w sercach nowe moce wewn\u0119trzne”.<\/span><\/p>\n

\n
\"Polski<\/picture><\/figure>\n
Polski plakat propagandowy kolportowany podczas wojny w 1920 r.<\/span>  EAST NEWS \/ Muzeum Wojska Polskiego\/East News<\/span><\/em><\/span><\/div>\n
.<\/div>\n<\/div>\n

T\u0142um pad\u0142 na kolana. Po uroczysto\u015bci szeregi ochotnik\u00f3w wraz z weteranami powstania styczniowego wyruszyli z placu Saskiego w kierunku ul. Mazowieckiej. Ludzie rzucali kwiaty, wznosili okrzyki, za\u015b autor relacji ko\u0144czy\u0142 j\u0105, pisz\u0105c, \u017ce \u201eca\u0142y dzie\u0144 wczorajszy mocno serca zagrza\u0142, spot\u0119\u017cnieje jeszcze niechybnie \u015bwi\u0119ty ogie\u0144 zapa\u0142u, bez kt\u00f3rego nie masz zwyci\u0119stwa”.<\/span><\/p>\n

Przedstawienie na placu Saskim, propagandowy majstersztyk wzbogacony o czysty entuzjazm, odby\u0142o si\u0119 w ostatniej chwili. Za nieca\u0142y miesi\u0105c wojska bolszewickie mia\u0142y znale\u017a\u0107 si\u0119 pod Warszaw\u0105, kt\u00f3ra jeszcze przed chwil\u0105 si\u0119 tym nie przejmowa\u0142a, trwaj\u0105c w wiosenno-letnim zawieszeniu.<\/span><\/p>\n

Odwr\u00f3t na stronie trzeciej<\/strong><\/h4>\n

Czytaj\u0105c \u00f3wczesn\u0105 pras\u0119, mo\u017cna odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce wojna z bolszewikami do czerwca 1920 r. by\u0142a tematem jednym z wielu. 9 czerwca w porannym wydaniu \u201eKurier Warszawski” podawa\u0142 na pi\u0105tej stronie, \u017ce \u201enasza kontrofensywa na froncie mi\u0119dzy D\u017awin\u0105 a Berezyn\u0105 w szybkim tempie post\u0119puje naprz\u00f3d”. W kolejnych zdaniach autor pisa\u0142 o prze\u0142amywaniu frontu, oskrzydlaniu nieprzyjaciela, braniu do niewoli je\u0144c\u00f3w. Dopiero na ko\u0144cu pojawia si\u0119 zdanie: \u201eNa Ukrainie silne ataki na Hajsyn odparto z powodzeniem. W obszarze mi\u0119dzy Skwir\u0105 a Pohrebyszczami walki trwaj\u0105”. <\/span><\/p>\n

\n
\"Polski<\/picture><\/figure>\n
Polski plakat propagandowy kolportowany podczas wojny w 1920 r.<\/span>  EAST NEWS \/ Muzeum Niepodleglosci\/East News<\/span><\/em><\/span><\/div>\n
.<\/div>\n<\/div>\n

Wymienione miejscowo\u015bci le\u017c\u0105 na po\u0142udnie od Kijowa, zaledwie miesi\u0105c wcze\u015bniej odbitego z r\u0105k bolszewik\u00f3w.<\/p>\n

\n

Jednak gdy na pocz\u0105tku czerwca sytuacja si\u0119 zmieni\u0142a i to Armia Czerwona uzyska\u0142a przewag\u0119, prasa rozpocz\u0119\u0142a trwaj\u0105ce miesi\u0105c czarowanie rzeczywisto\u015bci.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Pisa\u0142a, \u017ce polskie oddzia\u0142y odpieraj\u0105 ataki przewa\u017caj\u0105cych si\u0142 nieprzyjaciela, a je\u015bli si\u0119 wycofuj\u0105, to w spos\u00f3b zorganizowany. 12 czerwca dopiero na si\u00f3dmej stronie podano, \u017ce \u201ena froncie ukrai\u0144skim odbywa si\u0119 planowe przegrupowanie”.<\/span><\/p>\n

\n

Prasa odsuwa\u0142a wojn\u0119 na bok, co przynios\u0142o szkodliwy efekt. Stefan Krzywoszewski, pisarz i dziennikarz, pisa\u0142, \u017ce \u201edop\u00f3ki front by\u0142 daleko, Warszawa tak dalece nie odczuwa\u0142a wojny, \u017ce zapomniano o konieczno\u015bci agitacji w\u015br\u00f3d szerokich warstw spo\u0142ecznych (\u2026). Dopiero gdy wr\u00f3g wtargn\u0105\u0142 w granice Rzeczypospolitej i zagrozi\u0142 stolicy, podj\u0119ta zosta\u0142a \u017cywa agitacja”.<\/span><\/p>\n

\u201e\u015awinia tresowana w Pary\u017cu”<\/strong><\/h4>\n

Dla m\u0142odego pa\u0144stwa polskiego wojna by\u0142a sprawdzianem nie tylko si\u0142y militarnej, ale r\u00f3wnie\u017c spoisto\u015bci spo\u0142ecznej. Nagle kraj pozszywany z trzech zabor\u00f3w, z r\u00f3\u017cnych system\u00f3w miar, wag, walut i mentalno\u015bci, musia\u0142 stawi\u0107 czo\u0142a nowemu zagro\u017ceniu. Dodatkowym utrudnieniem by\u0142o zm\u0119czenie niedawn\u0105 wojn\u0105 i naturalny strach przed \u015bmierci\u0105.<\/span><\/p>\n

W normalnych warunkach te szczeliny utrudniaj\u0105ce tworzenie zwartego spo\u0142ecze\u0144stwa zasypywano by latami, ale gdy wolno\u015b\u0107 zosta\u0142a zagro\u017cona, nale\u017ca\u0142o to zrobi\u0107 jak najszybciej. Tw\u00f3rcy polskiej propagandy musieli nie tylko zach\u0119ca\u0107 ludzi do walki, ale tak\u017ce zjednoczy\u0107 Polak\u00f3w, prowadz\u0105c intensywn\u0105 kampani\u0119 patriotyczn\u0105 i edukacyjn\u0105. Tym bardziej \u017ce pierwsi propagandowy front uruchomili bolszewicy. W 1920 r. brytyjski pose\u0142 w Pradze donosi\u0142, \u017ce wed\u0142ug Tomasa Masaryka, prezydenta Czechos\u0142owacji, \u201ebolszewizm nie da si\u0119 pobi\u0107 przy pomocy si\u0142 zbrojnych lub zatrzyma\u0107 poprzez barier\u0119 pa\u0144stw takich jak Polska, Czecho-S\u0142owacja i Rumunia. Jedyn\u0105 skuteczn\u0105 broni\u0105 jest kontrpropaganda”. <\/span><\/p>\n

\n
\"Bolszewicki<\/picture><\/figure>\n
Bolszewicki plakat propagandowy kolportowany podczas wojny w 1920 r.<\/span>  EAST NEWS \/ Zbiory K. Chojnackiego\/ East News<\/span><\/em><\/span><\/div>\n
.<\/div>\n<\/div>\n

Moskwa nie \u017ca\u0142owa\u0142a pieni\u0119dzy na agitacj\u0119, projektuj\u0105c j\u0105 r\u0119kami uznanych artyst\u00f3w, takich jak Micha\u0142 Czeremnych czy W\u0142odzimierz Majakowski, poeta i dramaturg. Has\u0142a wymy\u015blane przez nich pojawia\u0142y si\u0119 na plakatach i ulotkach, kt\u00f3re kolportowa\u0142a na zajmowanych terenach Rosyjska Agencja Telegraficzna (ROSTA). W lutym 1920 r. \u201ePrzegl\u0105d Wieczorny” donosi\u0142, \u017ce bolszewicy \u201ezasypuj\u0105 \u017co\u0142nierzy naszych ca\u0142ymi stosami bibu\u0142y komunistycznej, demoralizuj\u0105cej \u017co\u0142nierzy, kt\u00f3rzy czytaj\u0105 wcze\u015bniej gazety bolszewickie ni\u017celi swoje w\u0142asne”.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

W trakcie wojny powsta\u0142o co najmniej 200 plakat\u00f3w, niekt\u00f3re w nak\u0142adzie nawet 100 tys. egzemplarzy. Atakowano na nich J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego, o\u015bmieszano polskie god\u0142o, symbole narodowe, wojsko, pisano o \u201e\u015bwini tresowanej w Pary\u017cu” czy \u201eja\u015bnie wielmo\u017cnej Polsce \u2013 ostatnim psie ententy”. Ch\u0142opi dowiadywali si\u0119, \u017ce je\u015bli Polska wygra, to zostan\u0105 niewolnikami. Teksty dostosowywano do zajmowanego obszaru, przed wej\u015bciem w granice Polski atakowano ca\u0142y kraj, ale gdy zbli\u017cano si\u0119 do teren\u00f3w, na kt\u00f3rych przewa\u017cali Polacy, uderzano tylko w \u201epolskich pan\u00f3w”.<\/span><\/p>\n

Jak Stary Wiarus<\/strong><\/h4>\n

Strona polska d\u0142ugo nie rozwija\u0142a dzia\u0142a\u0144 propagandowych, cho\u0107 ju\u017c w 1919 r. raporty donosi\u0142y o nasilaniu si\u0119 wrogiej agitacji oraz sugerowa\u0142y podobne dzia\u0142ania. W lutym 1920 r. Pi\u0142sudski w wywiadzie dla \u201eTimesa” m\u00f3wi\u0142: \u201eNie s\u0105dz\u0119, a\u017ceby propaganda bolszewik\u00f3w stanowi\u0142a niebezpiecze\u0144stwo dla tych, kt\u00f3rzy ich znaj\u0105. Lud nasz styka\u0142 si\u0119 z bliska z bolszewizmem od czasu rewolucji rosyjskiej i zdaje sobie spraw\u0119 z tego, co on oznacza”. Podobne opinie o polskiej odporno\u015bci na propagand\u0119 bolszewick\u0105 zawiera\u0142y francuskie raporty dyplomatyczne. By\u0107 mo\u017ce wi\u0119c ten brak reakcji nale\u017cy rozumie\u0107 jako subteln\u0105 propagand\u0119 polegaj\u0105c\u0105 na budowaniu poczucia spokoju. <\/span><\/p>\n

\n
\"Polski<\/picture><\/figure>\n
Polski plakat propagandowy kolportowany podczas wojny w 1920 r.<\/span>  EAST NEWS \/ Krzysztof Chojnacki\/East News<\/span><\/em><\/span><\/div>\n
.<\/div>\n<\/div>\n

Z czasem jednak zacz\u0119to zach\u0119ca\u0107 ludzi do walki. \u201eGazeta Wojenna” z sierpnia definiowa\u0142a j\u0105 w dziewi\u0119ciu punktach. Zach\u0119ca\u0142a m.in. do zaci\u0105gana si\u0119 do Armii Ochotniczej, do jej wsparcia \u2013 finansowego b\u0105d\u017a w naturze i w postaci pracy, do zapisania si\u0119 do Czerwonego Krzy\u017ca, do zakupu Po\u017cyczki Obrony i Odrodzenia Polski, a nawet do informowania innych o tym, co mog\u0105 i powinni zrobi\u0107.<\/span><\/p>\n

\n
\n

Dzia\u0142alno\u015bci\u0105 propagandow\u0105 zaj\u0119\u0142o si\u0119 kilka instytucji. Prym wi\u00f3d\u0142 Oddzia\u0142 II Informacyjny Naczelnego Dow\u00f3dztwa z Biurem Prasowym na czele. Jego zadaniem by\u0142o inspirowanie gazet, aby publikowa\u0142y odpowiednie tre\u015bci. Biuro mia\u0142o wp\u0142yw na tytu\u0142y tak popularne jak \u201eTygodnik Ilustrowany” czy \u201eKurier Polski”. Inne, jak \u201eWiarus” albo \u201eRz\u0105d i Wojsko”, kolportowano w\u015br\u00f3d \u017co\u0142nierzy. Organizowano dla nich wyk\u0142ady, pogadanki, a ze wzgl\u0119du na du\u017cy odsetek analfabet\u00f3w \u2013 tak\u017ce zbiorowe czytanie gazet w \u015bwietlicach.<\/span><\/p>\n

Wojskiem opiekowa\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c Sekcja Propagandy i Opieki nad \u017bo\u0142nierzami, kt\u00f3ra rozdawa\u0142a ulotki, broszury, ale te\u017c czekolad\u0119 i herbat\u0119. Utworzy\u0142a zespo\u0142y teatralne, redakcyjne, oficer\u00f3w o\u015bwiatowych. Istotnym elementem propagandy w wojsku by\u0142y wizyty polityk\u00f3w z pierwszych stron gazet: Macieja Rataja, Wincentego Witosa czy Ignacego Daszy\u0144skiego. <\/span><\/p>\n

\n
\"Polski<\/picture><\/figure>\n
Polski plakat propagandowy kolportowany podczas wojny w 1920 r.<\/span>  EAST NEWS \/ Muzeum Wojska Polskiego\/East News<\/span><\/em><\/span><\/div>\n
.<\/div>\n<\/div>\n

Podobnie jak bolszewicy Polacy zaanga\u017cowali artyst\u00f3w. Teksty pisali autorzy tej klasy co Stefan \u017beromski, Zofia Na\u0142kowska, Leopold Staff, Maria D\u0105browska czy Jan Kasprowicz. Plakaty projektowali najlepsi w\u00f3wczas plastycy, jak W\u0142adys\u0142aw Teodor Benda czy W\u0142adys\u0142aw Skoczylas. Z kolei przedstawienia teatralne przygotowywali cenieni Karol Adwentowicz, Arnold Szyfman i Ludwik Solski, znany publiczno\u015bci z roli Starego Wiarusa z \u201eWarszawianki” Stanis\u0142awa Wyspia\u0144skiego. W dramacie nie wypowiada on ani s\u0142owa. Przekazuje gen. Ch\u0142opickiemu meldunek, a jednej z mieszkanek dworu zakrwawion\u0105 wst\u0105\u017ck\u0119 \u2013 po czym salutuje i wychodzi. Na tym schemacie opiera\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c propaganda operuj\u0105ca z powodzeniem mieszank\u0105 wiadomo\u015bci i patosu.<\/span><\/p>\n

Bij\u0105, rabuj\u0105, morduj\u0105<\/strong><\/h4>\n

Prze\u0142om w publicznym m\u00f3wieniu o zagro\u017ceniu bolszewickim nast\u0105pi\u0142 1 lipca. Wtedy powsta\u0142a Rada Obrony Pa\u0144stwa, kt\u00f3ra na pierwszym posiedzeniu przygotowa\u0142a odezw\u0119 do narodu. Kr\u00f3tki dokument odwo\u0142ywa\u0142 si\u0119 przede wszystkim do strachu oraz odpowiedzialno\u015bci za Polsk\u0119:<\/span><\/p>\n

\u201eWrogowie otaczaj\u0105cy nas zewsz\u0105d skupili wszystkie si\u0142y, by zniszczy\u0107 wywalczon\u0105 krwi\u0105 i trudem \u017co\u0142nierza polskiego niepodleg\u0142o\u015b\u0107 nasz\u0105. Zast\u0119py naje\u017ad\u017ac\u00f3w, ci\u0105gn\u0105ce si\u0119 a\u017c z g\u0142\u0119bi Azji, usi\u0142uj\u0105 z\u0142ama\u0107 bohaterskie wojska nasze, by run\u0105\u0107 na Polsk\u0119, stratowa\u0107 nasze niwy, spali\u0107 wsie i miasta i na cmentarzysku polskiem rozpocz\u0105\u0107 swoje straszne panowanie”.<\/span><\/p>\n

Wzbudzanie strachu przed wrogiem sta\u0142o si\u0119 jednym z naczelnych hase\u0142 propagandy. 5 lipca \u201eKurier Warszawski” szeroko cytowa\u0142 relacj\u0119 porucznika R. Tytu\u0142 artyku\u0142u nie pozostawia\u0142 w\u0105tpliwo\u015bci: \u201eBolszewicy morduj\u0105 je\u0144c\u00f3w polskich”. Dalej by\u0142 opis egzekucji. Gdy je\u0144cy stali i czekali na rozstrzelanie, R. rzuci\u0142 si\u0119 do ucieczki. \u201eJednocze\u015bnie rozleg\u0142 si\u0119 huk strza\u0142\u00f3w i dwaj biegn\u0105cy obok porucznika R. \u017co\u0142nierze polscy padli zabici, on sam za\u015b, potkn\u0105wszy si\u0119, wlecia\u0142 do jakiej\u015b ka\u0142u\u017cy, gdzie przele\u017ca\u0142 kilka godzin bez ruchu, staraj\u0105c si\u0119 uchodzi\u0107 za trupa. S\u0142ysza\u0142 jeszcze j\u0119ki dobijanych i widzia\u0142, jak jeden z kozak\u00f3w przebieg\u0142 tu\u017c nad nim (\u2026). W ko\u0144cu z kryj\u00f3wki swojej por. R. by\u0142 \u015bwiadkiem sceny uk\u0142adania jeden na drugim trup\u00f3w, kt\u00f3rych naliczono 16″.<\/span><\/p>\n

Autorzy innych tekst\u00f3w pisali o losie, jaki spotka w\u0142o\u015bcian, ch\u0142op\u00f3w, mieszka\u0144c\u00f3w miast, ko\u015bcio\u0142y, ostrzegano, \u017ce wr\u00f3g rozkradnie wszelkie dobra, w tym ziemi\u0119. \u017be zwyci\u0119stwo bolszewik\u00f3w oznacza\u0107 b\u0119dzie koszmar najgorszy z mo\u017cliwych. Strach starano si\u0119 wymiesza\u0107 z odpowiedzialno\u015bci\u0105 za kraj i trosk\u0105 o najbli\u017cszych. \u201eTygodnik Ilustrowany” z 31 lipca pyta\u0142:<\/span><\/p>\n

\u201eWiesz ty, co czeka twoj\u0105 matk\u0119, je\u015bli tu przyjd\u0105 hordy czerwone? Czy my\u015blisz, \u017ce oni matki ci nie splugawi\u0105, nie zamorduj\u0105\u2026 Czy mo\u017ce o \u017con\u0119 ci idzie? A wiesz ty, m\u0119\u017cu zatroskany, co robi\u0105 z kobietami czerwonogwardiejcy? Sied\u017a tu i czekaj, a\u017c t\u0119 kobiet\u0119, kt\u00f3ra z tob\u0105 pracowa\u0142a przez ca\u0142e \u017cycie, kt\u00f3ra ci zaufa\u0142a, \u017ce b\u0119dziesz jej obro\u0144c\u0105, zha\u0144bi\u0105, a p\u00f3\u017aniej zabij\u0105\u2026”.<\/span><\/p>\n

\n
\"Polski<\/picture><\/figure>\n
Polski plakat propagandowy kolportowany podczas wojny w 1920 r.<\/span>  EAST NEWS \/ Zbiory K. Chojnackiego\/ East News<\/span><\/em><\/span><\/div>\n
.<\/div>\n<\/div>\n

Propagandzi\u015bci oferowali i inne \u201ezach\u0119ty”, np. o\u015bmieszenie i zawstydzenie. Apele kierowali do m\u0119\u017cczyzn, ale te\u017c do kobiet, kt\u00f3re mia\u0142y wywiera\u0107 nacisk na m\u0119\u017c\u00f3w, syn\u00f3w, braci, aby szli walczy\u0107. Niekiedy pisano to w ostrych s\u0142owach, innym razem w \u017cartobliwych, ale r\u00f3wnie bolesnych. Na jednym z afiszy zawieszonych na murach Warszawy ludzie czytali: \u201eJedno dzi\u015b jest tylko zaszczytne miejsce \u2013 front”, a ni\u017cej pytano: \u201eCzy ten, kt\u00f3rego kochasz, ju\u017c tam jest?”. Zawstydzanie osi\u0105gano tak\u017ce, pokazuj\u0105c postawy w\u0142a\u015bciwe, czyli pisz\u0105c o ochotnikach \u2013 \u017cywych i martwych. \u201eKurier Warszawski” przez kilka tygodni w rubryce \u201eDo broni!” podawa\u0142 przyk\u0142ady instytucji, kt\u00f3re odpowiadaj\u0105c na apele o wst\u0119powaniu do wojska, oddawa\u0142y si\u0119 do dyspozycji najwy\u017cszych w\u0142adz. 7 lipca informowa\u0142 np., \u017ce \u201ewskutek odezwy naczelnego wodza urz\u0119dnicy ministerjum skarbu uchwalili, \u017ceby wszyscy zdrowi i silni urz\u0119dnicy stawili si\u0119 do szereg\u00f3w, a w ministerjum pozostali na s\u0142u\u017cbie s\u0142absi i obarczeni du\u017cemi rodzinami”. Podobne notki sz\u0142y w setki. Tak samo jak nekrologi wzbogacane o opisy bohaterskiej \u015bmierci.<\/span><\/p>\n

D\u0142ugie trwanie propagandy<\/strong><\/h4>\n

Propagandowy front wojny polsko-bolszewickiej by\u0142 r\u00f3wnie wa\u017cny jak militarny. Bez szeroko zakrojonej akcji zach\u0119cania ludzi do wst\u0119powania w szeregi wojska czy wspierania go na r\u00f3\u017cne sposoby koszt zwyci\u0119stwa m\u00f3g\u0142 by\u0107 zdecydowanie wi\u0119kszy. By\u0142a to r\u00f3wnie\u017c okazja do poznania propagandy wroga i przygotowanie si\u0119 do walki z ni\u0105 w przysz\u0142o\u015bci. W dwudziestoleciu mi\u0119dzywojennym pisali o tym r\u00f3\u017cni autorzy, m.in. m\u0142ody mjr Stefan Rowecki, p\u00f3\u017aniejszy dow\u00f3dca Armii Krajowej, kt\u00f3ry w 1940 r., korzystaj\u0105c z tych do\u015bwiadcze\u0144, rozpocz\u0105\u0142 przygotowania do akcji \u201eN”.<\/span><\/p>\n

O tym, \u017ce w 1920 r. propaganda odnios\u0142a po\u017c\u0105dany skutek, \u015bwiadcz\u0105 nie tylko ko\u0144cowy efekt czy liczby \u2013 do wrze\u015bnia do Armii Ochotniczej wst\u0105pi\u0142o ponad sto tysi\u0119cy ludzi \u2013 ale r\u00f3wnie\u017c opowie\u015bci \u017co\u0142nierzy. J\u00f3zef Rybicki, w latach 1943-44 szef Kedywu Okr\u0119gu Warszawskiego AK, wspomina\u0142, \u017ce kilka lat po wojnie polsko-bolszewickiej zapisywa\u0142 si\u0119 na studia na Uniwersytecie Wile\u0144skim. \u017beby si\u0119 na niego dosta\u0107, trzeba by\u0142o stan\u0105\u0107 przed Komisj\u0105 Kwalifikacyjn\u0105 Rady M\u0142odzie\u017cy: \u201eSprawdzano jedn\u0105 rzecz: jak kandydaci ubiegaj\u0105cy si\u0119 o przyj\u0119cie spe\u0142nili obowi\u0105zek wzgl\u0119dem ojczyzny. Nikt, kto by\u0142 zdrowy, a nie poszed\u0142 do wojska, nie mia\u0142 \u017cadnej szansy”.<\/span><\/p>\n

Entuzjazm stoj\u0105cy za powstaniem Armii Ochotniczej, o kt\u00f3rym pisa\u0142a prasa po \u015bwi\u0119cie na placu Saskim w Warszawie, ci\u0105gle by\u0142 \u017cywy. Propaganda pomimo zako\u0144czonej wojny dalej dzia\u0142a\u0142a.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Polski plakat propagandowy kolportowany podczas wojny w 1920 r. (fragment) (East News) Jak Polska wygra\u0142a z bolszewikami propagandowo? Sebastian Pawlina “Wiesz ty, co czeka twoj\u0105 matk\u0119, je\u015bli tu przyjd\u0105 hordy czerwone? Czy my\u015blisz, \u017ce oni matki ci nie splugawi\u0105, nie zamorduj\u0105?” – pyta\u0142 31 lipca 1920 r. “Tygodnik Ilustrowany” . W niedziel\u0119 18 lipca 1920 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/97545"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=97545"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/97545\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":97814,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/97545\/revisions\/97814"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=97545"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=97545"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=97545"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}