{"id":97643,"date":"2022-09-13T17:09:25","date_gmt":"2022-09-13T15:09:25","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=97643"},"modified":"2022-09-03T07:53:54","modified_gmt":"2022-09-03T05:53:54","slug":"26-09-72","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=97643","title":{"rendered":"Stanis\u0142aw Ossowski “wypacza\u0142” m\u0142ode umys\u0142y. Pisa\u0142, \u017ce naukowiec nie mo\u017ce by\u0107 pos\u0142uszny ani ministrowi, ani Bogu"},"content":{"rendered":"

Stanis\u0142aw Ossowski (Repr. Robert Kowalewski \/ Agencja Wyborcza.pl)<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>Stanis\u0142aw Ossowski “wypacza\u0142” m\u0142ode umys\u0142y. Pisa\u0142, \u017ce naukowiec nie mo\u017ce by\u0107 pos\u0142uszny ani ministrowi, ani Bogu<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Grzegorz Motyka<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Stanis\u0142aw Ossowski zastanawia si\u0119, gdzie przebiega granica mi\u0119dzy poszukiwaniem sprawiedliwo\u015bci za doznane krzywdy a zwyk\u0142\u0105 zemst\u0105.<\/strong><\/span><\/h4>\n
.<\/div>\n
Lubi\u0119 ten cytat ze Stanis\u0142awa Ossowskiego: \u201ePracownik naukowy to taki cz\u0142owiek, do kt\u00f3rego zawodowych obowi\u0105zk\u00f3w nale\u017cy brak pos\u0142usze\u0144stwa w my\u015bleniu. Na tym polega jego s\u0142u\u017cba spo\u0142eczna”. Lektura wydanego przez wydawnictwo Scholar i Wydzia\u0142 Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego drugiego tomu dziennik\u00f3w tego wybitnego socjologa potwierdza, \u017ce s\u0142owa te wynika\u0142y z jego najg\u0142\u0119bszych przekona\u0144.<\/span><\/div>\n
\n

Skrupulatnie opracowany przez R\u00f3\u017c\u0119 Su\u0142ek tom obejmuje lata 1939-49. Okres okupacji Ossowski prze\u017cy\u0142 we Lwowie i w Warszawie. Po wojnie od razu zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 w odbudow\u0119 polskiego \u017cycia naukowego, najpierw w \u0141odzi, a od 1948 r. zn\u00f3w w stolicy. W ramach prowadzonych bada\u0144 sporo podr\u00f3\u017cowa\u0142, m.in. po Opolszczy\u017anie i \u015al\u0105sku Cieszy\u0144skim. Z dziecinnym zaciekawieniem obserwowa\u0142 otoczenie, wychwytuj\u0105c paradoksy i niekonsekwencje oraz niepokoj\u0105ce go oznaki przyzwolenia na przemoc. W Ustroniu gospodyni, u kt\u00f3rej mieszka\u0142, kto\u015b zarzuci\u0142: \u201ePani jest ewangeliczka, to pani jest Niemka”. Ossowski, chyba z u\u015bmiechem, notuje odpowied\u017a rezolutnej kobiety: \u201eW takim razie Hitler i Goebbels byli Polakami, bo byli katolikami”.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

Po wys\u0142uchaniu wyk\u0142adu na temat w\u0142a\u015bnie s\u0105dzonych Amona Goetha i Rudolfa Hoessa, komendant\u00f3w oboz\u00f3w koncentracyjnych w P\u0142aszowie i Auschwitz, dochodzi do wniosku, \u017ce pierwszego mo\u017cna co prawda os\u0105dzi\u0107 za okrucie\u0144stwo, ale drugiego tylko za sumienne wykonywanie polece\u0144 prze\u0142o\u017conych. Dlatego decyzj\u0119 Trybuna\u0142u w Norymberdze, \u017ce \u201ezbrodni\u0105 jest wykonywanie zbrodniczych rozkaz\u00f3w”, uznaje za maj\u0105c\u0105 znaczenie historyczne.<\/span><\/p>\n

Granica mi\u0119dzy sprawiedliwo\u015bci\u0105 a zwyk\u0142\u0105 zemst\u0105?<\/strong><\/h4>\n

22 lipca 1946 r. zapisuje, \u017ce papie\u017c Pius XII \u201ewys\u0142a\u0142 depesz\u0119 z pro\u015bb\u0105 o u\u0142askawienie Greisera”, gauleitera Kraju Warty, odpowiedzialnego za eksterminacj\u0119 \u017byd\u00f3w i Polak\u00f3w od Poznania a\u017c po \u0141\u00f3d\u017a. Ze zdumieniem konstatuje, i\u017c papie\u017c \u201enie wstawia\u0142 si\u0119 w swoim czasie za ofiarami Greisera” ani te\u017c \u201eza tysi\u0105cami drobniejszych zbrodniarzy wojennych wieszanych w r\u00f3\u017cnych krajach”. I pyta: \u201eCzy by\u0142y jakie\u015b specjalne powody wyr\u00f3\u017cnienia Greisera”, opr\u00f3cz tego, \u017ce \u201eby\u0142 jednym z wielkich tego \u015bwiata?!”. A\u017c chce si\u0119 doda\u0107: c\u00f3\u017c przy takich k\u0142opotach z Piusem XII znacz\u0105 nasze z\u017cymania na naiwno\u015b\u0107 papie\u017ca Franciszka wobec Putina?<\/span><\/p>\n

Ossowski zastanawia si\u0119, gdzie przebiega granica mi\u0119dzy poszukiwaniem sprawiedliwo\u015bci za doznane krzywdy a zwyk\u0142\u0105 zemst\u0105. Przytacza w tym kontek\u015bcie opini\u0119 jednego z prorz\u0105dowych publicyst\u00f3w, i\u017c \u201egestapowiec chce \u015bwiata bez \u017byd\u00f3w, my chcemy \u015bwiata bez gestapowc\u00f3w”, ale zdaje sobie spraw\u0119 z niedoskona\u0142o\u015bci tej argumentacji, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna instrumentalnie wykorzysta\u0107 dla usprawiedliwiania kolejnych akt\u00f3w przemocy. Wszak wtedy do wi\u0119zie\u0144 pod fa\u0142szywym zarzutem wsp\u00f3\u0142pracy z Niemcami trafiali polscy patrioci. A i dzisiaj to rozpraw\u0105 z nazizmem t\u0142umaczy Rosja agresj\u0119 wobec ukrai\u0144skiego pa\u0144stwa.<\/span><\/p>\n

Stanis\u0142aw Ossowski \u201ewypacza\u0142” m\u0142ode umys\u0142y<\/strong><\/h4>\n

Nie satysfakcjonuje go opinia etyka Tadeusza Kotarbi\u0144skiego, by og\u0142osi\u0107 powszechn\u0105 amnesti\u0119 wobec zbrodniarzy. Ale przestrzega te\u017c przed organizowanymi przez w\u0142adze publicznymi egzekucjami, cho\u0107by wspomnianego Greisera. Bo nale\u017cy si\u0119 l\u0119ka\u0107, \u201eczy takie widowiska nie zap\u0142odni\u0105 u kogo\u015b sk\u0142onno\u015bci, kt\u00f3re dojd\u0105 do g\u0142osu p\u00f3\u017aniej w jakich\u015b Kielcach”. Te ostatnie s\u0142owa pisze w artykule opublikowanym pod wp\u0142ywem kieleckiego pogromu w tygodniku \u201eKu\u017anica”. Poucza w nim, i\u017c wsp\u00f3\u0142czucie nie jest jedyn\u0105 reakcj\u0105 na nieszcz\u0119\u015bcie innych. Kiedy\u015b na Fid\u017ci zabijano ocala\u0142ych z ton\u0105cych okr\u0119t\u00f3w, a po wojnie w Polsce zabito kilkuset \u017byd\u00f3w \u201etylko za to, \u017ce jak owe rozbitki [\u2026] uratowali si\u0119 z powszechnej zag\u0142ady”. Upomina si\u0119, by Polski Instytut Socjologiczny zbada\u0142 \u201et\u0142o spo\u0142eczne pogromu kieleckiego” i podatno\u015b\u0107 t\u0142umu na fantastyczne plotki. Jednocze\u015bnie jednak zwraca uwag\u0119 na odpowiedzialno\u015b\u0107 za pogrom tych, kt\u00f3rzy d\u0105\u017c\u0105 do tego, aby poj\u0119cia \u201ePolak” i \u201eobywatel Polski” sta\u0142y si\u0119 \u201ebezspornymi synonimami”. A w tym kierunku, przypomnijmy, zmierza\u0142a polityka powojennych w\u0142adz.<\/span><\/p>\n

W tym kontek\u015bcie nie dziwi, \u017ce w okresie stalinowskim Ossowskiego odsuni\u0119to od zaj\u0105\u0107 dydaktycznych. W\u0142adze nie chcia\u0142y, by \u201ewypacza\u0142” m\u0142ode umys\u0142y. Gdy w 1956 r. m\u00f3g\u0142 znowu zabra\u0107 publicznie g\u0142os, opublikowa\u0142 wspomnian\u0105 na pocz\u0105tku pochwa\u0142\u0119 niepos\u0142usze\u0144stwa w my\u015bleniu. Naukowiec nie mo\u017ce by\u0107 pos\u0142uszny, pisa\u0142 w niej, \u201eani synodowi, ani komitetowi, ani ministrowi, ani cesarzowi, ani Panu Bogu”. Ani prezesowi, nale\u017ca\u0142oby dzi\u015b doda\u0107.
\n<\/span><\/p>\n

\n

Stanis\u0142aw Ossowski
\n<\/i>Dzienniki. Tom 2: 1939<\/i>–<\/i>1949
\n<\/i>Oprac. R\u00f3\u017ca Su\u0142ek
\n<\/i>Wyd. Scholar i <\/i>Wydz<\/i>. Socjologii UW<\/i><\/p>\n

\n
\n
\n
\"Stanis\u0142aw<\/picture><\/figure>\n
Stanis\u0142aw Ossowski, ‘Dzienniki. Tom 2: 1939-1949’, oprac. R\u00f3\u017ca Su\u0142ek<\/em><\/span><\/span>  Wyd. Scholar i Wydz. Socjologii UW<\/span><\/em><\/span><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n
\n
\n
\n
\n
<\/div>\n
Grzegorz Motyka<\/a><\/em><\/span><\/strong><\/p>\n
Historyk, politolog, pracownik Instytutu Studi\u00f3w Politycznych PAN. Specjalizuje si\u0119 w dziejach stosunk\u00f3w polsko-ukrai\u0144skich.<\/em><\/span><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/section>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Stanis\u0142aw Ossowski (Repr. Robert Kowalewski \/ Agencja Wyborcza.pl) Stanis\u0142aw Ossowski “wypacza\u0142” m\u0142ode umys\u0142y. Pisa\u0142, \u017ce naukowiec nie mo\u017ce by\u0107 pos\u0142uszny ani ministrowi, ani Bogu Grzegorz Motyka Stanis\u0142aw Ossowski zastanawia si\u0119, gdzie przebiega granica mi\u0119dzy poszukiwaniem sprawiedliwo\u015bci za doznane krzywdy a zwyk\u0142\u0105 zemst\u0105. . Lubi\u0119 ten cytat ze Stanis\u0142awa Ossowskiego: \u201ePracownik naukowy to taki cz\u0142owiek, do […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/97643"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=97643"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/97643\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":97655,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/97643\/revisions\/97655"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=97643"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=97643"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=97643"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}