{"id":97853,"date":"2022-09-11T17:09:35","date_gmt":"2022-09-11T15:09:35","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=97853"},"modified":"2022-09-01T19:37:28","modified_gmt":"2022-09-01T17:37:28","slug":"02-09-75","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=97853","title":{"rendered":"O tym, co jest “zielone”, a co nie, w UE decyduj\u0105 nie naukowcy, ale politycy"},"content":{"rendered":"

(Fot. Przemek Jendroska \/ Agencja Wyborcza.pl)<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>O tym, co jest “zielone”, a co nie, w UE decyduj\u0105 nie naukowcy, ale politycy<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Witold Gadomski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Wlatach 2000-19 4,6 mln zgon\u00f3w rocznie wi\u0105za\u0142o si\u0119 ze zbyt niskimi temperaturami, 0,5 mln ze zbyt wysokimi<\/strong><\/span><\/h4>\n

.<\/p>\n

Pod koniec czerwca ministrowie UE przyj\u0119li stanowiska negocjacyjne w sprawie pakietu ustaw \u201eFit for 55″, kt\u00f3ry ma ograniczy\u0107 emisje gaz\u00f3w cieplarnianych netto o co najmniej 55 proc. do 2030 r. i zapewni\u0107 neutralno\u015b\u0107 klimatyczn\u0105 Unii do 2050 r. W roku 2035 nie zostanie w Unii Europejskiej zarejestrowany \u017caden nowy samoch\u00f3d z silnikiem  spalinowym. Jednocze\u015bnie Europa prze\u017cywa bezprecedensowy kryzys energetyczny, kt\u00f3rego jednym ze skutk\u00f3w jest wysoka inflacja. Jego bezpo\u015bredni\u0105 przyczyn\u0105 jest zmniejszenie dostaw gazu, ropy i w\u0119gla na rynki \u015bwiatowe.<\/span><\/div>\n
\n
\n
\n
\n
Wed\u0142ug komunikatu Komisji Europejskiej obecna sytuacja nie jest wynikiem ambicji klimatycznych UE. Komisja podkre\u015bla, \u017ce ceny pr\u0105du ze \u017ar\u00f3de\u0142 odnawialnych s\u0105 nadal ni\u017csze i stabilniejsze ni\u017c ceny paliw kopalnych. Inwestycje w produkcj\u0119 czystej energii domowej i wi\u0119ksza efektywno\u015b\u0107 energetyczna zmniejszaj\u0105 europejskie rachunki za import energii i zale\u017cno\u015b\u0107 od dostawc\u00f3w spoza Unii.<\/span><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n
\n
\n
\n
\n

Ale to tylko po\u0142owa prawdy. Policzenie koszt\u00f3w w energetyce nie jest spraw\u0105 prost\u0105.<\/span><\/p>\n

Nie ma darmowych posi\u0142k\u00f3w<\/strong><\/h4>\n

W niekt\u00f3rych restauracjach klient do posi\u0142ku otrzymuje darmowe pieczywo, oliw\u0119, a nawet kieliszek likieru. Je\u017celi jednak przyjdziemy do restauracji i poprosimy tylko pieczywo, oliw\u0119 i kieliszek czego\u015b mocniejszego, z pewno\u015bci\u0105 nie otrzymamy tego za darmo. Ta analogia odnosi si\u0119 do energetyki. G\u0142\u00f3wne odnawialne \u017ar\u00f3d\u0142a energii \u2013 s\u0142oneczna i wiatrowa \u2013 s\u0105 bardzo zmienne i zale\u017c\u0105 od pogody, wi\u0119c przedsi\u0119biorstwa energetyczne musz\u0105 utrzymywa\u0107 sie\u0107 rezerwowych elektrowni wykorzystuj\u0105cych gaz ziemny, w\u0119giel lub inne \u017ar\u00f3d\u0142a stabilne. Utrzymanie tych wolnych mocy, kt\u00f3re s\u0105 bezczynne, gdy \u015bwieci s\u0142o\u0144ce, wieje wiatr i do systemu trafia tani pr\u0105d \u201ezielony”, du\u017co kosztuje, ale koszt\u00f3w tych nie ponosz\u0105 producenci energii odnawialnej, lecz przedsi\u0119biorstwa energetyczne, kt\u00f3re przerzucaj\u0105 je na spo\u0142ecze\u0144stwo. \u201eCzarn\u0105” energetyk\u0119 obci\u0105\u017caj\u0105 te\u017c koszty sta\u0142e, przede wszystkim amortyzacja budynk\u00f3w, turbin, maszyn, nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce jej pr\u0105d jest drogi. Stania\u0142by, gdyby nie do ko\u0144ca uczciwa – bo wci\u0105\u017c w wielu krajach dotowana – konkurencja energetyki \u201ezielonej”.<\/span><\/p>\n

Na  d\u0142u\u017csz\u0105 met\u0119 transformacja energetyczna zapewni Europie niezale\u017cno\u015b\u0107 od importu surowc\u00f3w. B\u0119dzie te\u017c pot\u0119\u017cnym ciosem w Rosj\u0119, kt\u00f3ra za Putina nie zmieni\u0142a struktury gospodarczej i wci\u0105\u017c jej podstaw\u0105 jest produkcja i eksport ropy, gazu i w\u0119gla. Pozostaje jednak pytanie \u2013 jak poradzi\u0107 sobie w okresie przej\u015bciowym. Wed\u0142ug danych Eurostatu w 2020 r. UE osi\u0105gn\u0119\u0142a 22,1 proc.  udzia\u0142u \u017ar\u00f3de\u0142 odnawialnych w ko\u0144cowym zu\u017cyciu energii brutto \u2013 o 2 pkt proc. powy\u017cej celu postawionego przed kilku laty. Liderem jest Szwecja, w kt\u00f3rej \u017ar\u00f3d\u0142a odnawialne dostarczaj\u0105 ponad 60 proc. energii, na ostatnim miejscu Malta \u2013 nieco ponad 10 proc.<\/span><\/p>\n

Ale \u017ar\u00f3d\u0142a konwencjonalne wci\u0105\u017c przewa\u017caj\u0105. 34,5 proc. energii pochodzi z surowc\u00f3w ropopochodnych, 23,7 proc. z gazu, 12,7 proc. z energii j\u0105drowej, 10,2 proc. z w\u0119gla kamiennego i brunatnego.<\/span><\/p>\n

Tw\u00f3j w\u0119giel jest w Chinach<\/strong><\/h4>\n

Surowce kopalne dostarczaj\u0105 energii w spos\u00f3b przewidywalny, o ile s\u0105 zapewnione ich dostawy. Kryzys energetyczny w Unii zacz\u0105\u0142 si\u0119 p\u00f3\u0142 roku przed wojn\u0105, a jedn\u0105 z przyczyn by\u0142a pogoda w Wielkiej Brytanii i w Europie Zachodniej. Ma\u0142o dni s\u0142onecznych spowodowa\u0142o zmniejszenie produkcj\u0119 fotowoltaiki, a brak letnich wiatr\u00f3w na Morzu P\u00f3\u0142nocnym – spadek produkcji energii wiatrowej i susz\u0119 w Norwegii, co mia\u0142o wp\u0142yw na wytwarzanie energii wodnej.<\/span><\/p>\n

Z kolei braki na \u015bwiatowych rynkach w\u0119gla kamiennego by\u0142y w du\u017cej mierze wywo\u0142ane sytuacj\u0105 w Chinach. Na Chiny przypada ponad po\u0142owa \u015bwiatowego wydobycia. Na kolejnych miejscach s\u0105: Indonezja (8,7 proc.), Indie (7,9 proc.), Australia (7,8 proc.) i Stany Zjednoczone (6,7 proc.). Rosja daje jedynie 5,2 proc., cho\u0107 przed embargiem by\u0142a wa\u017cnym graczem na europejskim rynku i trzecim najwi\u0119kszym eksporterem (18 proc. \u015bwiatowego eksportu).<\/span><\/p>\n

W kwietniu 2021 r. prezydent Xi Jinping zapowiedzia\u0142 \u015bcis\u0142\u0105 kontrol\u0119 przemys\u0142u w\u0119glowego w okresie 14. Planu Pi\u0119cioletniego (2021-25) i zmniejszenie zu\u017cycia w\u0119gla w ci\u0105gu kolejnych pi\u0119ciu lat. Lokalne w\u0142adze dzia\u0142aj\u0105 na rozkaz. Dosta\u0142y polecenie zmniejszenia emisji CO\u00b2, wi\u0119c nakaza\u0142y kopalniom ogranicza\u0107 produkcj\u0119, nie patrz\u0105c na konsekwencje. Chiny, cho\u0107 s\u0105 najwi\u0119kszym producentem w\u0119gla, jeszcze wi\u0119cej go zu\u017cywaj\u0105 (ok. 54 proc. \u015bwiatowego zu\u017cycia).<\/span><\/p>\n

Gdy kopalniom zabrak\u0142o w\u0119gla, zwi\u0119kszy\u0142y import. To natychmiast odbi\u0142o si\u0119 na \u015bwiatowych cenach, tym bardziej \u017ce Chiny z powod\u00f3w politycznych nie kupuj\u0105 surowca w Australii, wi\u0119c u innych producent\u00f3w musia\u0142y kupowa\u0107 go wi\u0119cej. W tym roku produkcja w\u0119gla w Chinach ro\u015bnie, co za jaki\u015b czas spowoduje obni\u017ck\u0119 cen, ale co z obietnicami, \u017ce do roku 2030 Chiny osi\u0105gn\u0105 szczyt emisji CO\u00b2, a do 2060 neutralno\u015b\u0107 w\u0119glow\u0105?<\/span><\/p>\n

Rz\u0105dy wiedz\u0105 lepiej, co si\u0119 zdarzy za 15 lat<\/strong><\/h4>\n

W 1892 roku w milionowym Chicago ze \u015bwiat\u0142a elektrycznego korzysta\u0142o jedynie 5 tys. mieszka\u0144. Nic dziwnego – kilowatogodzina kosztowa\u0142a 20 cent\u00f3w, czyli na dzisiejsze pieni\u0105dze oko\u0142o 5 dol. W 1907 korporacja Commonwealth Edison Company, kt\u00f3ra powsta\u0142a z fuzji Chicago Edison i Commonwealth Electric, sprzedawa\u0142a energi\u0119 elektryczn\u0105 po 2,5 centa za kWh – trzykrotnie taniej ni\u017c w innych ameryka\u0144skich miastach. W ci\u0105gu 15 lat prywatne firmy wprowadzi\u0142y technologie, kt\u00f3re pozwoli\u0142y wielokrotnie obni\u017cy\u0107 koszt produkcji pr\u0105du. Elektryczno\u015b\u0107 sta\u0142a si\u0119 dobrem powszechnie dost\u0119pnym nie dlatego, \u017ce tak zadecydowa\u0142 rz\u0105d, ale kapitali\u015bci goni\u0105cy za zyskiem. Na tym polega\u0142 post\u0119p techniczny trwaj\u0105cy przez ca\u0142y XIX i XX wiek. Nowe technologie wypiera\u0142y stare, je\u017celi wytwarza\u0142y taniej, wi\u0119cej i lepiej. Za post\u0119pem technicznym pod\u0105\u017ca\u0142 spo\u0142eczny, gdy\u017c ludzi sta\u0107 by\u0142o na kupno produkt\u00f3w wcze\u015bniej uchodz\u0105cych za luksusowe.<\/span><\/p>\n

Samochody elektryczne maj\u0105 w Unii wyprze\u0107 spalinowe nie dlatego, \u017ce s\u0105 lepsze, wygodniejsze i ta\u0144sze w eksploatacji. Przeciwnie \u2013 wymagaj\u0105 cz\u0119stszego \u201etankowania”, kt\u00f3re trwa znacznie d\u0142u\u017cej \u2013 od p\u00f3\u0142 godziny do kilkunastu godzin. Maj\u0105 wyprze\u0107 samochody spalinowe, bo tak zadecydowali politycy i urz\u0119dnicy. By\u0107 mo\u017ce za 15 lat zwi\u0119kszy si\u0119 pojemno\u015b\u0107 baterii, kt\u00f3rymi s\u0105 zasilane, by\u0107 mo\u017ce znajdzie si\u0119 spos\u00f3b na ich szybkie \u0142adowanie, a w eksploatacji oka\u017c\u0105 si\u0119 ta\u0144sze. Ale to tylko przypuszczenia. Unijne i pa\u0144stwowe regulacje z g\u00f3ry przes\u0105dzaj\u0105, jaka technologia jest odpowiednia, a jaka nie.<\/span><\/p>\n

Arbitralne decyzje unijnych urz\u0119dnik\u00f3w<\/strong><\/h4>\n

Pa\u0144stwo ju\u017c w XIX wieku regulowa\u0142o poziom konkurencji, by nie dopu\u015bci\u0107 do powstawania monopoli, a stopniowo wprowadza\u0142o tak\u017ce regulacje dotycz\u0105ce bezpiecze\u0144stwa technologii oraz ochrony \u015brodowiska. W ekonomii powsta\u0142o poj\u0119cie \u201ekoszt\u00f3w zewn\u0119trznych” (externalities), kt\u00f3re ponosi ca\u0142e spo\u0142ecze\u0144stwo, a nie konkretna korporacja. Przyk\u0142adem jest korzystanie ze \u015bwie\u017cego powietrza, kt\u00f3re jest bezp\u0142atne, ale koszty spadaj\u0105 na wszystkich w postaci smogu, szkodliwych gaz\u00f3w emitowanych przez silniki czy spalany w\u0119giel. Aby zredukowa\u0107 negatywne skutki pewnych efekt\u00f3w zewn\u0119trznych, rz\u0105dy mog\u0105 nak\u0142ada\u0107 podatki na towary powoduj\u0105ce te efekty. Podatek taki (zwany podatkiem Pigou  na cze\u015b\u0107 ekonomisty Arthura C. Pigou) jest uwa\u017cany za r\u00f3wny warto\u015bci negatywnych efekt\u00f3w zewn\u0119trznych. Ma zniech\u0119ci\u0107 do dzia\u0142a\u0144 powoduj\u0105cych owe koszty. Dlatego paliwa silnikowe s\u0105 ob\u0142o\u017cone akcyz\u0105.<\/span><\/p>\n

Podobne rozwi\u0105zanie mo\u017cna wprowadzi\u0107 w stosunku do emisji CO\u00b2, je\u017celi uwa\u017camy, \u017ce jest szkodliwa. Wprowadzenie takiego podatku, najlepiej jednolitego w skali globalnej, mia\u0142oby sens, gdy\u017c nie zak\u0142\u00f3ca\u0142oby w znacz\u0105cy spos\u00f3b konkurencji mi\u0119dzy pa\u0144stwami.<\/span><\/p>\n

Unia Europejska wybra\u0142a jednak inn\u0105 drog\u0119 ograniczania emisji. Po pierwsze, wprowadzono system handlu uprawnieniami do emisji, tzw. Emissions Trading System, czyli ETS. Liczba uprawnie\u0144 jest okre\u015blona arbitralnie przez biurokrat\u00f3w. Arbitralnie te\u017c ETS obejmie transport i budownictwo. Tak\u017ce decyzja o zakazie rejestracji nowych samochod\u00f3w z silnikami spalinowymi po roku 2035 jest czysto arbitralna, podj\u0119ta bez analizy koszt\u00f3w.<\/span><\/p>\n

\n
\n
Og\u0142oszona w grudniu 2019 strategia o nazwie \u201eZielony \u0142ad” ma uczyni\u0107 Uni\u0119 do 2050 r. obszarem, kt\u00f3ry emituje tyle samo dwutlenku w\u0119gla, co go absorbuje. Komisja Europejska k\u0142adzie nacisk na korzy\u015bci dla gospodarki i obywateli. Ale prowadzi\u0107 do tego maj\u0105 nie mechanizmy rynkowe, ale decyzje biurokratyczne.<\/span><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

Co jest zielone, a co nie? Decyduje polityka<\/strong><\/h4>\n

Transformacja energetyczna wymaga ogromnych inwestycji UE, poszczeg\u00f3lnych rz\u0105d\u00f3w oraz sektora prywatnego. Przewiduje si\u0119 wykorzystanie prywatnych funduszy za po\u015brednictwem r\u00f3\u017cnego rodzaju instrument\u00f3w finansowych, dzi\u0119ki czemu \u0142\u0105czne \u015brodki, wydane na ograniczanie emisji si\u0119gn\u0105 1 bln euro. Takim instrumentem jest  program InvestEU, w ramach kt\u00f3rego unijne finansowanie ma form\u0119 po\u017cyczek i gwarancji. \u015arodki unijne s\u0105 lewarowane, to znaczy stanowi\u0105 zabezpieczenie po\u017cyczek zaci\u0105ganych na projekty zgodnych z “Zielonym \u0142adem”.<\/span><\/p>\n

Zasadnicz\u0105 spraw\u0105 s\u0105 kryteria uprawniaj\u0105ce poszczeg\u00f3lne kraje i firmy do dotacji lub kredyt\u00f3w gwarantowanych przez InvestEU. Ten system kryteri\u00f3w zwany jest \u201ezielon\u0105 taksonomi\u0105”. Inwestorzy otrzymuj\u0105 informacje, w jakie przedsi\u0119wzi\u0119cia op\u0142aca si\u0119 inwestowa\u0107, jakich mog\u0105 si\u0119 spodziewa\u0107 zwrot\u00f3w z inwestycji i jakie s\u0105 perspektywy przychod\u00f3w. Prywatne firmy s\u0105 zobowi\u0105zane ujawnia\u0107 wszystkie kluczowe dane niezb\u0119dne do oceny, w jakim stopniu ich inwestycje spe\u0142niaj\u0105 kryteria \u201ezielonej taksonomii”.<\/span><\/p>\n

Ale sama \u201ezielona taksonomia” nie jest efektem analiz naukowych, kt\u00f3re okre\u015bla\u0142yby optymaln\u0105 \u015bcie\u017ck\u0119 przechodzenia od \u201eczarnej” do \u201ezielonej” energetyki, ale politycznych targ\u00f3w. Niemcom zale\u017ca\u0142o, by w okresie przej\u015bciowym dopuszczone by\u0142y inwestycje w energetyk\u0119 opart\u0105 na gazie, gdy\u017c przed rosyjsk\u0105 agresj\u0105 mieli zapewnione dostawy do\u015b\u0107 taniego paliwa. Arbitralnie podj\u0119li decyzje o zamkni\u0119ciu do ko\u0144ca 2022 r. wszystkich elektrowni j\u0105drowych, cho\u0107 by\u0142o to zupe\u0142nie sprzeczne z celami klimatycznymi. Z kolei Francuzi, kt\u00f3rzy rozbudowali energetyk\u0119 j\u0105drow\u0105 i katastrofy nuklearnej si\u0119 nie boj\u0105, naciskali, by w okresie przej\u015bciowym to w\u0142a\u015bnie atom odgrywa\u0142 zasadnicz\u0105 rol\u0119. Oczywi\u015bcie licz\u0105 na to, \u017ce nowe elektrownie budowane w Unii b\u0119d\u0105 korzysta\u0142y z ich technologii.<\/span><\/p>\n

Energetyka j\u0105drowa rzeczywi\u015bcie nie emituje CO\u00b2, ale wymaga znacznej ilo\u015bci cementu i stali, a przy ich produkcji CO\u00b2 rzecz jasna powstaje. Co wi\u0119cej, wyeksploatowane elektrownie mog\u0105 stanowi\u0107 zagro\u017cenie dla \u015brodowiska, nawet je\u015bli nie dojdzie do katastrofy. W dodatku ich budowa wymaga nie tylko nak\u0142ad\u00f3w, ale te\u017c czasu, po up\u0142ywie kt\u00f3rego mo\u017ce si\u0119 okaza\u0107, \u017ce wiele parametr\u00f3w ekonomicznych zmieni\u0142o si\u0119 i projekt jest nieop\u0142acalny. Lub te\u017c politycy unijni zadecyduj\u0105, \u017ce elektrowni jednak ma nie by\u0107.<\/span><\/p>\n

\u015arodowiska ekolog\u00f3w s\u0105 zatem podzielone. Niemieccy Zieloni popierali decyzj\u0119 o zamkni\u0119ciu elektrowni, polska lewica, te\u017c bardzo \u201ezielona”, optuje za budow\u0105 w naszym, a bardzo lewicowa Razem wyst\u0105pi\u0142a nawet z propozycj\u0105 dzier\u017cawy elektrowni niemieckich.<\/span><\/p>\n

\n
\n
Gdyby transformacja energetyki przebiega\u0142a na zasadach rynkowych, bardziej efektywna technologia zast\u0119powa\u0142aby mniej efektywn\u0105. Gdyby do redukcji emisji sk\u0142ania\u0142 jednolity podatek Pigou, proces ten m\u00f3g\u0142by po jakim\u015b czasie doprowadzi\u0107 do pozytywnych efekt\u00f3w. W Polsce i innych krajach by\u0142ego bloku sowieckiego po wprowadzeniu mechanizm\u00f3w rynkowych skokowo spad\u0142a emisja truj\u0105cych gaz\u00f3w oraz CO\u00b2. Do dzi\u015b  korzystamy z tej renty, gdy\u017c punktem wyj\u015bcia dla oceny spe\u0142nienia cel\u00f3w klimatycznych jest rok 1990. Poniewa\u017c jednak \u201eZielony \u0142ad” jest budowany metodami biurokratycznymi, mamy od czasu do czasu na rynku energetycznym zawirowania, na kt\u00f3re politycy reaguj\u0105 w spos\u00f3b nieoczekiwany.<\/span><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

Jak trwoga to do w\u0119gla  <\/strong><\/h4>\n

Zdaniem ekspert\u00f3w Mi\u0119dzynarodowego Funduszu Walutowego, je\u017celi Rosja ca\u0142kowicie wstrzyma sprzeda\u017c gazu do Europy, PKB Unii obni\u017cy si\u0119 w 2023 r. o 0,2 proc. \u2013 o ile kraje Unii b\u0119d\u0105 wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107  w przezwyci\u0119\u017caniu kryzysu – lub o blisko 3 proc., je\u017celi wsp\u00f3\u0142pracy zabraknie. Ju\u017c w 2017 r. Unia przyj\u0119\u0142a regulacj\u0119 2017\/1938, kt\u00f3ra wprowadzi\u0142a zasad\u0119 solidarno\u015bci: pa\u0144stwa maj\u0105 obowi\u0105zek dostarczania gazu s\u0105siadowi, by zaspokoi\u0107 potrzeby gospodarstw domowych i  podstawowych us\u0142ug socjalnych w przypadku powa\u017cnego kryzysu.<\/span><\/p>\n

Politycy unijni zapewniaj\u0105, \u017ce za kilkana\u015bcie lat w Europie nie b\u0119dzie elektrowni opalanych surowcami kopalnymi. Jednocze\u015bnie przedstawiaj\u0105 awaryjne plany na najbli\u017csze miesi\u0105ce. Niemiecki parlament na pocz\u0105tku lipca uchwali\u0142 nadzwyczajne przepisy pozwalaj\u0105ce reaktywowa\u0107 elektrownie w\u0119glowe.  Posuni\u0119cie zosta\u0142o opisane jako \u201ebolesne, ale konieczne” przez ministra gospodarki Roberta Habecka i ma poparcie czo\u0142owych Zielonych w rz\u0105dzie koalicyjnym. Wci\u0105\u017c nie wiadomo, czy Niemcy przed\u0142u\u017c\u0105 dzia\u0142anie trzech jeszcze czynnych elektrowni atomowych, gdy\u017c politycy uparli si\u0119, \u017ce w Niemczech s\u0105 one niebezpieczne. Tymczasem we Francji elektrownie atomowe zwi\u0119kszaj\u0105 moc. Po\u0142owa z 56 czynnych reaktor\u00f3w znajduje si\u0119 w pobli\u017cu granic z s\u0105siadami.<\/span><\/p>\n

Europa zastanawia si\u0119 te\u017c, jak uniezale\u017cni\u0107 si\u0119 od dostaw z Rosji, nawet je\u017celi sko\u0144czy si\u0119 wojna. Jak stwierdzi\u0142 kanclerz Scholz: Gazprom i Rosja przesta\u0142y by\u0107 wiarygodnym dostawc\u0105 surowc\u00f3w energetycznych. Kraje Unii ju\u017c og\u0142osi\u0142y plany budowy gazoport\u00f3w – dwa powstan\u0105 w Niemczech – i po\u0142o\u017cenia gazoci\u0105g\u00f3w z Hiszpanii i Portugalii, kt\u00f3re maj\u0105 zapewnione dostawy z Afryki P\u00f3\u0142nocnej. Trzeba te\u017c budowa\u0107 nowe magazyny gazu. Czyli \u2013 w najbli\u017cszych latach konieczne s\u0105 znaczne inwestycje w sektorze gazowym, a jednocze\u015bnie za kilkana\u015bcie lat sektor ten ma by\u0107 wygaszony.<\/span><\/p>\n

To samo dzieje si\u0119 z innymi surowcami energetycznymi. Koncerny paliwowe nie wiedz\u0105, czy maj\u0105 inwestowa\u0107 w poszukiwanie i eksploatacj\u0119 gazu i ropy naftowej, czy nie, gdy\u017c zanim inwestycja si\u0119 zwr\u00f3ci, politycy zarz\u0105dz\u0105, \u017ce od roku takiego i takiego elektrownie emituj\u0105ce CO\u00b2 maj\u0105 by\u0107 zamkni\u0119te.<\/span><\/p>\n

Przed kilkunastu laty znaczne pok\u0142ady gazu ziemnego zosta\u0142y odkryte we wschodniej cz\u0119\u015bci Morza \u015ar\u00f3dziemnego. Ale na razie eksploatuje je tylko Izrael, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 energetycznie samowystarczalny, a nawet eksportuje niewielkie ilo\u015bci. Cypr i Grecja , kt\u00f3re r\u00f3wnie\u017c kontroluj\u0105 ten obszar, dopiero do wydobycia si\u0119 przymierzaj\u0105. Na przeszkodzie, poza sporami politycznymi, stan\u0119li ekolodzy i zniech\u0119caj\u0105ce sygna\u0142y z Brukseli.<\/span><\/p>\n

Og\u0142oszona w 2014 r. Europejska Strategia Bezpiecze\u0144stwa Energetycznego promowa\u0142a import gazu ziemnego z regionu Morza \u015ar\u00f3dziemnego jako spos\u00f3b na dywersyfikacj\u0119 i zmniejszenie zale\u017cno\u015bci politycznej od Rosji. Ale w ostatnich latach przewa\u017cy\u0142a ch\u0119\u0107 przyspieszenia transformacji energetycznej. Ten zwrot zbieg\u0142 si\u0119 z pierwsz\u0105 agresj\u0105 Rosji w Ukrainie. Powinna ona uruchomi\u0107 w Unii dzwonki alarmowe.<\/span><\/p>\n

Tymczasem, jak pisz\u0105 trzej niemieccy eksperci od energetyki Moritz Rau, G\u00fcnter Seufert i Kirsten Westphal w opracowaniu \u201eWschodnia cz\u0119\u015b\u0107 Morza \u015ar\u00f3dziemnego jako cel transformacji energetycznej UE” (ukaza\u0142o si\u0119 10 lutego, dwa tygodnie przed ponown\u0105 agresj\u0105 Rosji): \u201eDekarbonizacja gospodarek pa\u0144stw cz\u0142onkowskich, do kt\u00f3rej d\u0105\u017cy UE, spowoduje spadek europejskiego zapotrzebowania na gaz ziemny w perspektywie \u015brednio- i d\u0142ugoterminowej. Dlatego import gazu ziemnego ze wschodniej cz\u0119\u015bci Morza \u015ar\u00f3dziemnego nie jest ju\u017c uwa\u017cany za szczeg\u00f3lnie istotny. Zamiast tego Bruksela i Berlin patrz\u0105 z wi\u0119kszym zainteresowaniem na ogromny potencja\u0142 regionu w zakresie energii s\u0142onecznej i wiatrowej oraz na perspektywy wsp\u00f3\u0142pracy w zakresie handlu energi\u0105 odnawialn\u0105 i importu wodoru”.<\/span><\/p>\n

Innymi s\u0142owy, eksperci namawiali jeszcze w lutym kraje maj\u0105ce bogate z\u0142o\u017ca gazu, by o nich zapomnia\u0142y i budowa\u0142y panele s\u0142oneczne. Dzi\u015b oczywi\u015bcie sytuacja jest inna i by\u0107 mo\u017ce Grecja i Cypr dostan\u0105 unijne wsparcie na budow\u0119 gazoci\u0105g\u00f3w, ale mo\u017cna by\u0142o to za\u0142atwi\u0107 co najmniej przed pi\u0119ciu laty.<\/span><\/p>\n

Brak w\u0119gla, kt\u00f3ry grozi nam najbli\u017cszej zimy, to tak\u017ce do pewnego stopnia skutek zaniecha\u0144 inwestycji w g\u00f3rnictwie w\u0119glowym. Dla  kolejnych polskich rz\u0105d\u00f3w warunkiem brzegowym transformacji g\u00f3rnictwa by\u0142o utrzymanie spokoju w kopalniach.<\/span><\/p>\n

Zwi\u0105zki zawodowe nie godzi\u0142y si\u0119 na zwolnienia grupowe czy na prywatyzacj\u0119 kopal\u0144.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n

W efekcie zatrudnianie by\u0142o obni\u017cane powoli, poprzez naturalne odej\u015bcia g\u00f3rnik\u00f3w, wydajno\u015b\u0107 pracy pozostawa\u0142a niska, a sp\u00f3\u0142ki w\u0119glowe niewiele inwestowa\u0142y.  W roku 2020 kopalnie zanotowa\u0142y ponad 6 mld z\u0142 straty, w 2021 1,16 mld, a w pierwszych czterech miesi\u0105cach roku bie\u017c\u0105cego zysk ponad 2 mld z\u0142 \u2013 lecz przy cenie zbytu czterokrotnie wi\u0119kszej ni\u017c w 2020 r.<\/span><\/p>\n

Taka polityka spowodowa\u0142a, \u017ce kopalnie nie mog\u0105 dzi\u015b szybko zwi\u0119kszy\u0107 produkcji, dostosowuj\u0105c j\u0105 do sytuacji na rynku.  A mog\u0142yby by\u0107 rentowne i elastycznie reagowa\u0107 na zmieniaj\u0105cy si\u0119 popyt. W 2016 roku australijski GreenX Metals (dawniej Prairie Mining) chcia\u0142 wybudowa\u0107 dwie kopalnie w\u0119gla na Lubelszczy\u017anie, uznaj\u0105c, \u017ce to op\u0142acalny projekt. Zosta\u0142 zablokowany przez polsk\u0105 administracj\u0119 i sprawa trafi\u0142a do mi\u0119dzynarodowego arbitra\u017cu.<\/span><\/p>\n

\u201eZielone” nie takie zielone<\/strong><\/h4>\n

Sceptycznie nastawieni do transformacji energetycznej obserwatorzy podkre\u015blaj\u0105, \u017ce ci\u0105gniony rachunek, to znaczy uwzgl\u0119dniaj\u0105cy proces produkcji, eksploatacji, a na koniec z\u0142omowania elektrowni opartych na \u017ar\u00f3d\u0142ach odnawialnych, mo\u017ce pokaza\u0107, \u017ce efekt netto w postaci redukcji emisji CO\u00b2 jest znacznie mniejszy, ni\u017c si\u0119 s\u0105dzi. We\u017amy energi\u0119 wiatrow\u0105. \u0141opaty turbin wiatrowych s\u0105 produkowane z lekkich materia\u0142\u00f3w, takich jak stopy aluminium, kt\u00f3rego produkcja wymaga du\u017cych ilo\u015bci energii lub kompozyty z w\u0142\u00f3kna szklanego. Turbina wiatrowa ma te\u017c inne elementy, np. wie\u017c\u0119, na kt\u00f3rej osadzony jest wirnik, kt\u00f3rej wyprodukowanie te\u017c wymaga energii. Dochodzi do tego energia zu\u017cywana na transport materia\u0142\u00f3w i ich monta\u017c. Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, podobnie jak w przypadku konwencjonalnych elektrowni, farma wiatrowa zaczyna na minusie, zanim wygeneruje pierwszy wat.<\/span><\/p>\n

Energia s\u0142oneczna  ma podobne problemy. Produkcja paneli s\u0142onecznych sk\u0142adaj\u0105cych si\u0119 z ogniw fotowoltaicznych, kt\u00f3re z kolei s\u0105 wykonane z materia\u0142\u00f3w p\u00f3\u0142przewodnikowych, takich jak krzem, jest energoch\u0142onna i generuje toksyczne odpady. Dopiero niedawno uda\u0142o si\u0119 wyprodukowa\u0107 ogniwa wystarczaj\u0105co cienkie i maj\u0105ce na tyle d\u0142ug\u0105 \u017cywotno\u015b\u0107, \u017ce przynosz\u0105 wi\u0119cej energii, ni\u017c zu\u017cywa si\u0119 jej na wyprodukowanie. Ale i tak potrzebuj\u0105 kilku lat, by dawa\u0107 czyst\u0105 energi\u0119 netto.<\/span><\/p>\n

Panele s\u0142oneczne maj\u0105 trwa\u0142o\u015b\u0107 oko\u0142o 20 lat. Zawieraj\u0105 szkodliwe pierwiastki, takie jak o\u0142\u00f3w i kadm. Istnieje ryzyko, \u017ce po wyeksploatowaniu wiele z nich trafi na wysypiska, gdy\u017c utylizacja jest nieop\u0142acalna. To za kilka lat mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 powa\u017cnym problemem ekologicznym.<\/span><\/p>\n

\u201eZielona energetyka” spowodowa\u0142a gwa\u0142towny wzrost zapotrzebowania na mied\u017a, kt\u00f3rej cena wzros\u0142a od 2000 roku sze\u015bciokrotnie. Czyst\u0105 mied\u017a, u\u017cywan\u0105 do kabli, niezb\u0119dnych w wiatrowych i solarnych elektrowniach, otrzymuje si\u0119 poprzez elektroliz\u0119 \u2013 proces niezwykle energoch\u0142onny.<\/span><\/p>\n

Ile to b\u0119dzie kosztowa\u0107?<\/strong><\/h4>\n

Firma doradcza McKinsey oszacowa\u0142a koszty przej\u015bcia \u015bwiatowej gospodarki ma neutralno\u015b\u0107 emisyjn\u0105 do 2050 roku. Opublikowany w styczniu raport skupia si\u0119 na naturze i skali transformacji w czterech obszarach: popycie,  alokacji kapita\u0142u, kosztach  i miejscach pracy.<\/span><\/p>\n

W analizowanym  scenariuszu zmniejsza si\u0119 popyt na  produkty o wysokiej emisji, gdy wykorzystanie produkt\u00f3w o niskiej emisji stwarza mo\u017cliwo\u015bci utrzymania gospodarczej dynamiki na odpowiednim poziomie. Do 2050 r. produkcja ropy i gazu  by\u0142aby odpowiednio o 55 proc. i 70 proc. ni\u017csza ni\u017c obecnie. Produkcja w\u0119gla do cel\u00f3w energetycznych zako\u0144czy\u0142aby si\u0119 do 2050 r.<\/span><\/p>\n

Popyt na samochody z silnikami spalinowymi ustanie, gdy sprzeda\u017c samochod\u00f3w z nap\u0119dem elektrycznym wzro\u015bnie z 5 proc. w 2020 r. do praktycznie 100 proc. w 2050.<\/span><\/p>\n

Zmniejszy si\u0119 te\u017c zapotrzebowanie ma wysokoemisyjne bia\u0142ko z wo\u0142owiny i jagni\u0119ciny na rzecz niskoemisyjnej  \u017cywno\u015bci, takiej jak dr\u00f3b.<\/span><\/p>\n

Zapotrzebowanie na energi\u0119  w 2050 r. by\u0142oby ponaddwukrotnie wi\u0119ksze ni\u017c obecnie. Lecz produkcja wodoru i biopaliw wzros\u0142aby ponaddziesi\u0119ciokrotnie.<\/span><\/p>\n

Aby osi\u0105gn\u0105\u0107 wtedy globaln\u0105 zeroemisyjno\u015b\u0107, konieczne b\u0119d\u0105 skumulowane wydatki rz\u0119du 275 bln dol. Cz\u0119\u015b\u0107 kapita\u0142u obecnie przeznaczanego na aktywa o wysokiej emisji zosta\u0142aby wydana na aktywa niskoemisyjne. Te 275 bln dol. to oko\u0142o 9,2 bln dol. rocznie, czyli co roku nale\u017ca\u0142oby wydawa\u0107 oko\u0142o 7,5 proc. globalnego PKB. Wydatki wzrasta\u0142yby z oko\u0142o 6,8 proc. obecnie do oko\u0142o 9 proc. PKB w latach 2026-30, po czym zacz\u0119\u0142yby spada\u0107.<\/span><\/p>\n

Poniewa\u017c zmniejszy\u0142yby si\u0119 wydatki na technologie wysokoemisyjne, wzrost rocznych wydatk\u00f3w netto wyni\u00f3s\u0142by ok. 3,5 bln dol. To po\u0142owa globalnych zysk\u00f3w przedsi\u0119biorstw, 1\/4 \u0142\u0105cznych dochod\u00f3w podatkowych i 7 proc. wydatk\u00f3w gospodarstw domowych.<\/span><\/p>\n

Koszty produkcji, kt\u00f3re odzwierciedlaj\u0105 zmieniaj\u0105ce si\u0119 koszty operacyjne i kapita\u0142owe dla nowych inwestycji, r\u00f3wnie\u017c zmieni\u0142yby si\u0119 wraz ze wymian\u0105 lub modernizacj\u0105 aktyw\u00f3w o wysokiej emisji. A wszelkie zmiany w kosztach produkcji mog\u0105 wp\u0142yn\u0105\u0107 na koszty d\u00f3br konsumpcyjnych. Konsumenci mog\u0105 zmierzy\u0107 si\u0119 z wy\u017cszymi cenami. Szczeg\u00f3lnie zagro\u017cone s\u0105 gospodarstwa domowe o niskich dochodach.<\/span><\/p>\n

Transformacja w kierunku zerowej emisji CO\u00b2 prowadzi do realokacji si\u0142y roboczej. McKinsey szacuje, \u017ce powstanie oko\u0142o 200 mln miejsc pracy, a 185 mln zostanie utracone. Te zmiany przebiega\u0107 b\u0119d\u0105 r\u00f3\u017cnie w r\u00f3\u017cnych krajach i regionach. Mog\u0105 prowadzi\u0107 lokalnie do wzrostu bezrobocia lub deficytu r\u0105k do pracy.<\/span><\/p>\n

Problemem mo\u017ce by\u0107 transformacja nieuporz\u0105dkowana polegaj\u0105ca na tym, \u017ce spowolnienie dzia\u0142alno\u015bci wysokoemisyjnej nie b\u0119dzie skoordynowane z rozwojem niskoemisyjnej. Taka transformacja mo\u017ce powodowa\u0107 wysokie koszty gospodarcze i negatywne reakcje, kt\u00f3re j\u0105 op\u00f3\u017ani\u0105.<\/span><\/p>\n

Daleko za Chi\u0144czykami<\/strong><\/h4>\n

Mimo gigantycznych koszt\u00f3w ponoszonych w celu obni\u017cenia emisji CO\u00b2 w latach 2010-19 ca\u0142kowita globalna emisja  wzros\u0142a z 33,1 do 38 gigaton i przewiduje si\u0119, \u017ce jeszcze wzro\u015bnie. Na Chiny przypada 30,34 proc. \u015bwiatowej emisji, na Stany Zjednoczone 13,43 proc., na Indie 6,83 proc., na Rosj\u0119 4,71 proc. W Unii najwi\u0119cej emituj\u0105 dwutlenku w\u0119gla Niemcy \u2013 1,85 proc. \u015bwiatowej emisji, a ca\u0142a UE, doliczaj\u0105c Wielk\u0105 Brytani\u0119, Norwegi\u0119 i Szwajcari\u0119 – niespe\u0142na 9 proc. Ca\u0142a unijna emisja jest mniejsza ni\u017c przyrost emisji w Chinach w latach 2010-21.<\/span><\/p>\n

Nawet je\u017celi Chiny dotrzymaj\u0105 zobowi\u0105za\u0144 dotycz\u0105cych emisji, to pozostaje kilka kraj\u00f3w, kt\u00f3re do niczego si\u0119 nie zobowi\u0105zuj\u0105.  Rosja emituje wi\u0119cej ni\u017c po\u0142ow\u0119 tego, co Unia z Wielk\u0105 Brytani\u0105, Norwegi\u0105 i Szwajcari\u0105. W jej interesie le\u017cy zatrzymanie globalnej transformacji energetycznej, a tak\u017ce szkodzenie krajom rozwini\u0119tym. W tym roku znacznie zwi\u0119kszy\u0142a sprzeda\u017c surowc\u00f3w energetycznych do Chin i Indii, b\u0119dzie produkowa\u0142a towary energoch\u0142onne – jak aluminium – po cenach dumpingowych. Embargo na import tych towar\u00f3w z Rosji wcze\u015bniej czy p\u00f3\u017aniej zostanie zdj\u0119te.<\/span><\/p>\n

Znacznymi emitentami CO\u00b2 s\u0105 tak\u017ce kraje rozwijaj\u0105ce si\u0119: Iran, Indonezja, Arabia Saudyjska, Afryka Po\u0142udniowa, Meksyk, Brazylia i Turcja. Na ka\u017cdy przypada ponad 1 proc. \u015bwiatowej emisji (wi\u0119cej ni\u017c emituje Wielka Brytania), a \u0142\u0105cznie emituj\u0105 ponad 10 proc. W najbli\u017cszej dekadzie zwi\u0119ksz\u0105 emisj\u0119, gdy\u017c uwa\u017caj\u0105, \u017ce musz\u0105 nadrobi\u0107 dystans do kraj\u00f3w bogatych.<\/span><\/p>\n

Europejski program \u201eFit for 55″ przewiduje obci\u0105\u017cenie op\u0142atami za emisj\u0119 gaz\u00f3w cieplarnianych transportu oraz budownictwa, a to znaczy, \u017ce Europejczycy zap\u0142ac\u0105 dro\u017cej za paliwa, bilety kolejowe i samolotowe, za u\u017cytkowanie mieszka\u0144. Za jaki\u015b czas wy\u017csze op\u0142aty wymusz\u0105 oszcz\u0119dno\u015bci, a tak\u017ce zmiany technologiczne. Ale w kr\u00f3tkim i \u015brednim obni\u017cy si\u0119 poziom \u017cycia Europejczyk\u00f3w, w niewielkim stopniu wp\u0142ywaj\u0105c na emisj\u0119 globaln\u0105.<\/span><\/p>\n

Kraje rozwijaj\u0105ce si\u0119 b\u0119d\u0105 jecha\u0142y w najbli\u017cszych dekadach na gap\u0119 \u2013 bilety za walk\u0119 z globalnym ociepleniem zap\u0142ac\u0105 mieszka\u0144cy kraj\u00f3w bogatych. Emisja CO\u00b2 nie spadnie, a je\u017celi rzeczywi\u015bcie wp\u0142ywa na ocieplenie klimatu, proces ten b\u0119dzie post\u0119powa\u0142.<\/span><\/p>\n

Zimno te\u017c zabija<\/strong><\/span><\/h4>\n

Z raportu McKinseya wynika, \u017ce uporz\u0105dkowane odej\u015bcie od produkcji wysokoemisyjnej mo\u017ce by\u0107 op\u0142acalne, tworzy\u0107 nowe miejsca pracy, a nowe produkty \u2013 takie jak samochody bezemisyjne  \u2013 mog\u0105 by\u0107 ta\u0144sze i wygodniejsze. Oczywi\u015bcie o ile pojawi\u0105 si\u0119 rozwi\u0105zania, kt\u00f3rych dzi\u015b jeszcze nie ma, na przyk\u0142ad bardziej pojemne i ta\u0144sze baterie. A mo\u017ce przysz\u0142o\u015bci\u0105 jest jednak wod\u00f3r, a rozw\u00f3j bran\u017cy samochod\u00f3w elektrycznych oka\u017ce si\u0119 \u015blep\u0105 uliczk\u0105. Warto te sprawy przemy\u015ble\u0107 i, jak mawiaj\u0105 Francuzi, da\u0107 czasowi czas.<\/span><\/p>\n

K\u0142opot w tym, \u017ce dotychczas transformacja odbywa si\u0119 pod naciskiem histerycznych g\u0142os\u00f3w o bliskim ko\u0144cu \u015bwiata. St\u0105d si\u0119 bior\u0105 stachanowskie zobowi\u0105zania redukcji emisji CO\u00b2 w Unii, kt\u00f3ra nie powstrzyma ocieplania klimatu.<\/span><\/p>\n

Zdaniem Brendy Shaffer, wyk\u0142adowczyni w US Naval Postgraduate School i ekspertki ds. energetyki, Komisja Europejska przekszta\u0142ci\u0142a polityk\u0119 energetyczn\u0105 w podzbi\u00f3r polityki klimatycznej. Niewiele uwagi po\u015bwi\u0119ca\u0142a bezpiecze\u0144stwu dostaw i cenom energii, gdy\u017c europejscy przyw\u00f3dcy dzia\u0142aj\u0105 pod presj\u0105 aktywist\u00f3w. Efekty widzimy dzi\u015b, gdy nast\u0105pi\u0142 niespodziewany kryzys wywo\u0142any rosyjsk\u0105 agresj\u0105. Nawet je\u017celi zmiany klimaty s\u0105 gro\u017ane, to rozwi\u0105zaniem nie s\u0105 dzia\u0142ania irracjonalne, kt\u00f3re poci\u0105ga\u0107 b\u0119d\u0105 znaczne koszty, nie daj\u0105c odpowiedniego efektu.<\/span><\/p>\n

Warto te\u017c przyjrze\u0107 si\u0119 kasandrycznym przepowiedniom. Wed\u0142ug raportu zamieszczonego w presti\u017cowym \u201eThe Lancet” (\u201eGlobalne, regionalne i krajowe obci\u0105\u017cenie \u015bmiertelno\u015bci\u0105 zwi\u0105zane z nieoptymalnymi temperaturami otoczenia w latach 2000-2019″), w badanym przez naukowc\u00f3w okresie notowano w skali globalnej 5,1 mln zgon\u00f3w rocznie zwi\u0105zanych z nieoptymaln\u0105 temperatur\u0105. Z tego 4,6 mln zgon\u00f3w zwi\u0105zanych by\u0142o ze zbyt niskimi temperaturami, a 0,5 mln ze zbyt wysokimi. Od okresu 2000-03 do 2016-19 nadwy\u017ckowe zgony spowodowane zbyt niskimi temperaturami spad\u0142y o 0,51 pkt proc., a spowodowane zbyt wysokimi temperaturami wzros\u0142y o 0,21 pkt proc. W sumie ocieplenie klimatu spowodowa\u0142o spadek zgon\u00f3w wynikaj\u0105cych z nieoptymalnej temperatury o 0,30 pkt proc.<\/span><\/p>\n

K\u0142ania si\u0119 niedoceniana dzi\u015b ksi\u0105\u017ceczka XIX-wiecznego francuskiego ekonomisty \u201eCo wida\u0107 i czego nie wida\u0107”. Widzimy ludzi g\u0142oduj\u0105cych i umieraj\u0105cych z powodu suszy, nie widzimy tych, kt\u00f3rzy nie umarli z powodu zbyt niskich temperatur.<\/span><\/p>\n

To badanie, jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 bada\u0144 naukowych, mo\u017ce by\u0107 zakwestionowane. Mo\u017cna te\u017c przyj\u0105\u0107, \u017ce w pewnym momencie proporcje si\u0119 odwr\u00f3c\u0105, gdy \u015brednia temperatura ziemi wzro\u015bnie nadmiernie. Lecz na razie nie ma powodu do paniki. A transformacja ku zeroemisyjno\u015bci powinna przebiega\u0107 w tempie dyktowanym przez ekonomiczn\u0105 efektywno\u015b\u0107 i nowe wynalazki. Lepsze technologie powinny zast\u0119powa\u0107 gorsze. Gdy proces ten jest sztucznie przyspieszany, istnieje ryzyko wybrania b\u0142\u0119dnych rozwi\u0105za\u0144 technologicznych i organizacyjnych, kt\u00f3re ostatecznie op\u00f3\u017ani\u0105, a nie przyspiesz\u0105 transformacj\u0119 energetyczn\u0105. Decyzje podejmowane przez polityk\u00f3w i urz\u0119dnik\u00f3w pod naciskiem aktywist\u00f3w, a cz\u0119sto lobbyst\u00f3w z pewno\u015bci\u0105 nie s\u0105 optymalne.<\/span><\/p>\n

Niewykluczone, \u017ce w najbli\u017cszych dekadach zostan\u0105 opracowane nowe technologie niskoemisyjne, kt\u00f3re oka\u017c\u0105 si\u0119 lepsze od tradycyjnych. Mo\u017ce uda si\u0119 wynale\u017a\u0107 skuteczne sposoby magazynowania energii, dzi\u0119ki kt\u00f3rym niestabilne dzi\u015b \u017ar\u00f3d\u0142a \u2013 wiatr i promienie s\u0142oneczne \u2013 stan\u0105 si\u0119 stabilne.<\/span><\/p>\n

Prof. Jan Popczyk, wybitny specjalista od system\u00f3w energetycznych, uwa\u017ca, \u017ce problem mo\u017ce rozwi\u0105za\u0107 rynek, na kt\u00f3rym swobodnie kszta\u0142towa\u0142yby si\u0119 ceny energii, nieustannie zmieniaj\u0105ce si\u0119 i dopasowuj\u0105ce popyt do poda\u017cy, a tak\u017ce inteligentne liczniki steruj\u0105ce poborem energii. Kto wie, mo\u017ce to w\u0142a\u015bciwy kierunek transformacji.<\/span><\/p>\n

KOPALNIE \u0179LE ZAMYKANE<\/strong><\/h4>\n

Brak w\u0119gla, kt\u00f3ry mo\u017ce spowodowa\u0107 niedogrzanie tysi\u0119cy mieszka\u0144 w sezonie zimowym, jest dla opinii publicznej zaskoczeniem. Przez lata rz\u0105dz\u0105cy Polsk\u0105 politycy twierdzili, \u017ce w\u0119gla mamy du\u017co \u2013 mia\u0142o go wystarczy\u0107 na 200 lat \u2013 a czasami, \u017ce za du\u017co. Okazuje si\u0119 jednak, \u017ce w tym roku mo\u017ce zabrakn\u0105\u0107 kilku milion\u00f3w ton, g\u0142\u00f3wnie w\u0119gla u\u017cywanego przez gospodarstwa domowe.<\/span><\/p>\n

Polskie kopalnie przed nadzwyczajn\u0105 zwy\u017ck\u0105 cen w\u0119gla, z jak\u0105 obecnie mamy do czynienia, przynosi\u0142y straty. W roku 2020 by\u0142o to ponad 6 mld z\u0142, w roku ubieg\u0142ym ju\u017c \u201etylko” 1,16 mld z\u0142, a w pierwszych czterech miesi\u0105cach roku bie\u017c\u0105cego pojawi\u0142 si\u0119 zysk \u2013 ponad 2 mld z\u0142 \u2013 przy cenie zbytu czterokrotnie wy\u017cszej ni\u017c w 2020. Ceny wkr\u00f3tce spadn\u0105 i zn\u00f3w kopalnie b\u0119d\u0105 pracowa\u0107 na stratach.<\/span><\/p>\n

To skutek polityki kolejnych rz\u0105d\u00f3w, kt\u00f3re ust\u0119puj\u0105 wobec \u017c\u0105da\u0144 zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych. Te za\u015b nie godz\u0105 si\u0119 na gruntown\u0105 restrukturyzacj\u0119, powi\u0105zan\u0105 ze zmniejszeniem zatrudnienia, ani te\u017c na prywatyzacj\u0119 kopal\u0144. Po prywatyzacji mog\u0142oby si\u0119 bowiem okaza\u0107, \u017ce kopalnia mo\u017ce pracowa\u0107 z zyskiem, je\u017celi si\u0119 j\u0105 doinwestuje, zmniejszy zatrudnienie i wyposa\u017cy w nowoczesne urz\u0105dzenia.<\/span><\/p>\n

We wrze\u015bniu 2020 roku przedstawiciele rz\u0105du i zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych podpisali porozumienie dotycz\u0105ce tempa transformacji g\u00f3rnictwa w\u0119gla kamiennego. Zgodnie z przyj\u0119tymi zapisami umowy likwidacja kopal\u0144 b\u0119dzie trwa\u0142a do 2049 r. Na odchodzenie od w\u0119gla naciska Unia Europejska, cho\u0107 Niemcy wci\u0105\u017c eksploatuj\u0105 elektrownie w\u0119glowe, tak\u017ce te, kt\u00f3re wykorzystuj\u0105 wyj\u0105tkowo \u201ebrudny” w\u0119giel brunatny. Naciski Unii dotycz\u0105 tak\u017ce pomocy publicznej dla kopal\u0144, a bez tej pomocy nie mia\u0142yby one pieni\u0119dzy na wyp\u0142aty dla g\u00f3rnik\u00f3w. Rz\u0105d t\u0142umaczy Brukseli, \u017ce pomoc publiczna ma na celu zamykanie kopal\u0144, a ta na razie przymyka na to oko.<\/span><\/p>\n

Kopalnie s\u0105 wi\u0119c wygaszane stopniowo, g\u00f3rnicy powoli odchodz\u0105 na emerytur\u0119, ich wydajno\u015b\u0107 jest coraz ni\u017csza i nikt nie my\u015bli o tym, \u017ce proces ten mo\u017ce by\u0107 bardziej efektywny. W dodatku polska energetyka i ciep\u0142ownictwo wci\u0105\u017c s\u0105 oparte na w\u0119glu, a poniewa\u017c wydobycie w Polsce z roku na rok spada, uzale\u017cnili\u015bmy si\u0119 od importu, zw\u0142aszcza z Rosji. Rz\u0105d zrobi\u0142 niewiele, by to zmieni\u0107.<\/span><\/p>\n

O kuriozalnej sytuacji, do jakiej dosz\u0142o w kopalni Krupi\u0144ski, opowiedzia\u0142 przed komisj\u0105 senack\u0105 Andrzej D\u0142ugosz, prowadz\u0105cy firm\u0119 PR-ow\u0105 Cross Media. Jej klientem by\u0142a notowana na gie\u0142dzie we Frankfurcie sp\u00f3\u0142ka HMS Bergbau, kt\u00f3ra pr\u00f3bowa\u0142a zbudowa\u0107 za prywatne pieni\u0105dze kopalni\u0119 w\u0119gla kamiennego w Polsce, wykorzystuj\u0105c istniej\u0105c\u0105 jeszcze w\u00f3wczas infrastruktur\u0119 kopalni Krupi\u0144ski przeznaczon\u0105 do likwidacji.<\/span><\/p>\n

\u2013 Zamiast 200 mln z\u0142 za infrastruktur\u0119, 5 tys. miejsc pracy i 3,5 mln ton w\u0119gla bud\u017cet wyda\u0142 600 mln z\u0142 na zasypanie kopalni \u2013 m\u00f3wi\u0142 D\u0142ugosz.<\/span><\/p>\n

Podobna sytuacja mia\u0142a miejsce w okr\u0119gu lubelskim, gdzie w 2016 roku australijska sp\u00f3\u0142ka GreenX Metals (dawniej Prairie Mining) chcia\u0142a wybudowa\u0107 dwie kopalnie w\u0119gla, uznaj\u0105c, \u017ce to op\u0142acalny projekt. Zosta\u0142a zablokowana przez polsk\u0105 administracj\u0119 i sprawa trafi\u0142a do mi\u0119dzynarodowego arbitra\u017cu.<\/span><\/p>\n

Prywatny kapita\u0142 m\u00f3g\u0142 zwi\u0119kszy\u0107 potencja\u0142 kopal\u0144 w\u0119gla kamiennego i wzi\u0105\u0107 na siebie ryzyko zwi\u0105zane z konieczno\u015bci\u0105 zamkni\u0119cia kopal\u0144 za jaki\u015b czas. W sytuacji nadzwyczajnej, takiej, jak\u0105 mamy dzi\u015b, dobrze zorganizowane kopalnie mog\u0142yby szybko zwi\u0119kszy\u0107 wydobycie, dostosowuj\u0105c si\u0119 do rosn\u0105cego popytu. Wydobywany przez nie w\u0119giel pozwoli\u0142by ograniczy\u0107 import tego surowca. Rz\u0105d pod naciskiem zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych do tego nie dopu\u015bci\u0142 i dzi\u015b wszyscy mamy k\u0142opot.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

(Fot. Przemek Jendroska \/ Agencja Wyborcza.pl) O tym, co jest “zielone”, a co nie, w UE decyduj\u0105 nie naukowcy, ale politycy Witold Gadomski Wlatach 2000-19 4,6 mln zgon\u00f3w rocznie wi\u0105za\u0142o si\u0119 ze zbyt niskimi temperaturami, 0,5 mln ze zbyt wysokimi . Pod koniec czerwca ministrowie UE przyj\u0119li stanowiska negocjacyjne w sprawie pakietu ustaw \u201eFit for […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/97853"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=97853"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/97853\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":98089,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/97853\/revisions\/98089"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=97853"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=97853"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=97853"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}