{"id":97901,"date":"2025-03-21T17:09:24","date_gmt":"2025-03-21T15:09:24","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=97901"},"modified":"2025-03-21T10:02:04","modified_gmt":"2025-03-21T08:02:04","slug":"04-09-75","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=97901","title":{"rendered":"\u201eChidusz\u201d 6\/2022: M\u0119ska teologia a kobiece do\u015bwiadczenie"},"content":{"rendered":"

Fragment ok\u0142adki \u201eChiduszu” 6\/2022. Autorka: Katarzyna Modzelewska<\/span><\/em><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>\u201eChidusz\u201d 6\/2022: M\u0119ska teologia a kobiece do\u015bwiadczenie<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h5>\n

REDAKCJA<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

ZOBACZ, O CZYM PISZEMY W TYM NUMERZE \u201eCHIDUSZU\u201d. <\/strong><\/h4>\n

.<\/p>\n

\n

Cho\u0107 wszyscy dobrze wiemy, \u017ce B\u00f3g \u00abw rzeczywisto\u015bci\u00bb przewy\u017csza rozr\u00f3\u017cnienie na p\u0142cie, zawsze m\u00f3wimy o nim w m\u0119skich kategoriach. I nie chodzi tylko o to, \u017ce do opisu Boga u\u017cywamy m\u0119skich zaimk\u00f3w (\u2026). Wyobra\u017cenia Boga zaczerpni\u0119te s\u0105 z m\u0119skiej strony stereotypowego podzia\u0142u p\u0142ci. B\u00f3g jest wi\u0119c naszym Ojcem, Panem, Kr\u00f3lem, Pasterzem, a nigdy Kr\u00f3low\u0105 czy Matk\u0105. (\u2026) <\/i>Kobietom odebrano prawo do nazywania. Pocz\u0105wszy od dnia, w kt\u00f3rym B\u00f3g przyprowadzi\u0142 do ogrodu Eden zwierz\u0119ta i kaza\u0142 Adamowi je nazwa\u0107, poznajemy \u015bwiat i zwracamy si\u0119 do niego s\u0142owami m\u0119\u017cczyzn.<\/i><\/p>\n

To fragmenty kolejnych dw\u00f3ch esej\u00f3w wybitnej \u017cydowskiej feministycznej teolo\u017cki Judith Plaskow z ksi\u0105\u017cki Nadej\u015bcie Lilit<\/i>, kt\u00f3re publikujemy w \u201eChiduszu\u201d 6\/2022 w przek\u0142adzie Joli R\u00f3\u017cy\u0142o. W symboliczny spos\u00f3b pokazujemy je na ok\u0142adce: w modlitwie w synagodze uczestnicz\u0105 tylko kobiety. Babi\u0144ce \u2013 w tym przypadku balkony \u2013 s\u0105 puste. Modlitwie przewodzi rabinka. Dystansujemy si\u0119 od m\u0119skocentrycznego j\u0119zyka opisu Boga, wykorzystywanego jako narz\u0119dzie do wykluczenia kobiet (nie tylko) z religijnego przyw\u00f3dztwa.<\/p>\n

M\u0118SKA TEOLOGIA A DO\u015aWIADCZENIE KOBIECE<\/b><\/h4>\n

W eseju M\u0119ska teologia a do\u015bwiadczenie kobiece<\/i> Judith Plaskow dowodzi, \u017ce tworzenie przez wieki teologii prawie wy\u0142\u0105cznie przez m\u0119\u017cczyzn zniekszta\u0142ci\u0142o religijn\u0105 wizj\u0119 Boga i og\u00f3lnoludzkiego do\u015bwiadczenia: M\u00f3j argument jest prosty: wi\u0119kszo\u015b\u0107 teologii jest pochodn\u0105 specyficznego, m\u0119skiego do\u015bwiadczenia i nazywania rzeczywisto\u015bci, kt\u00f3re wp\u0142yn\u0119\u0142y na stworzenie jednostronnej wizji \u015bwiata. Udaj\u0105c, \u017ce jest inaczej, zamykamy oczy na destruktywne efekty \u2013 w sferze osobistej, politycznej, teologicznej \u2013 jakie mo\u017ce nie\u015b\u0107 owa jednostronno\u015b\u0107. Tracimy r\u00f3wnie\u017c mo\u017cliwo\u015b\u0107 ucz\u0142owieczenia teologii dzi\u0119ki celowemu uzupe\u0142nieniu jej o do\u015bwiadczenie kobiece. <\/strong><\/span><\/i>Przeczytaj dalsze fragmenty eseju\u2026<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n

\"Nie<\/a><\/p>\n

\u017bYDOWSKA FEMINISTKA. KONFLIKT TO\u017bSAMO\u015aCI<\/b><\/h4>\n

W tek\u015bcie \u017bydowska feministka. Konflikt to\u017csamo\u015bci<\/i> Plaskow wyja\u015bnia problematyczno\u015b\u0107 stosunku kobiet do tradycji religijnej \u2013 i odwrotnie: Zebra\u0142y\u015bmy si\u0119 tutaj, poniewa\u017c \u015bwiecki ruch na rzecz wyzwolenia kobiet sprawi\u0142, \u017ce konieczne jest przedyskutowanie pewnych \u017cydowskich problem\u00f3w; bo nie pozwolimy, aby definiowano nas jako \u017byd\u00f3wki w spos\u00f3b, w jaki nie godzimy si\u0119, aby definiowano nas jako kobiety. Prowadzi to do dysonansu nie wy\u0142\u0105cznie \u2013 i nie przede wszystkim \u2013 dlatego, \u017ce ruch kobiecy jest ruchem \u015bwieckim, kt\u00f3rego warto\u015bci staramy si\u0119 zaaplikowa\u0107 do staro\u017cytnej tradycji religijnej, ale poniewa\u017c ruch ten stanowi odr\u0119bn\u0105 wsp\u00f3lnot\u0119, wok\u00f3\u0142 kt\u00f3rej by\u0107 mo\u017ce chcia\u0142yby\u015bmy zbudowa\u0107 nasze \u017cycia. Konflikt mi\u0119dzy dwiema r\u00f3\u017cnymi spo\u0142eczno\u015bciami to zatem pierwszy poziom, na kt\u00f3rym do\u015bwiadczam kolizji mi\u0119dzy byciem kobiet\u0105 a byciem \u017byd\u00f3wk\u0105. <\/i>Przeczytaj fragmenty eseju\u2026<\/strong><\/span><\/a><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n

PODRABIANY DISNEYLAND. CZ. I<\/b><\/h4>\n

Podrabiany Disneyland<\/i> w t\u0142umaczeniu Joli R\u00f3\u017cy\u0142o to ju\u017c drugie opowiadanie Shelly Orii z debiutanckiego zbioru Nowy Jork 1, Tel Awiw 0<\/i>, kt\u00f3re publikujemy w \u201eChiduszu\u201d. Autorka porusza w swojej prozie ca\u0142y wachlarz temat\u00f3w \u2013 pisze o uzale\u017cnieniach, poliamorii, rodzicielstwie, emigracji. Powracaj\u0105cym w\u0105tkiem tych pe\u0142nych intymnych moment\u00f3w historii, opowiadanych prosto i szczerze, s\u0105 izraelsko-ameryka\u0144skie r\u00f3\u017cnice kulturowe, niezadowolenie z \u017cycia w ojczy\u017anie, ale tak\u017ce trudno\u015bci zwi\u0105zane ze znalezieniem sobie miejsca w nowym \u015bwiecie. Podrabiany Disneyland <\/i>to historia m\u0119\u017cczyzny, kt\u00f3ry bardzo chcia\u0142by pozna\u0107 lepiej swoj\u0105 o\u015bmioletni\u0105 c\u00f3rk\u0119 Maj\u0119, ale brakuje mu dojrza\u0142o\u015bci i zdecydowania \u2013 nie tylko zreszt\u0105 jako ojcu, ale te\u017c partnerowi, arty\u015bcie, Izraelczykowi. Awner musi wzi\u0105\u0107 spawy w swoje r\u0119ce, ale przeszkadzaj\u0105 mu w tym jego paranoidalna natura i apodyktyczne kobiety, kt\u00f3rymi si\u0119 otacza.  <\/span><\/p>\n

By\u0142a ju\u017c pi\u0105ta rano. Awner i Maja przedzierali si\u0119 przez t\u0142um na Penn Station. Dok\u0105d biegli ci wszyscy ludzie tak wcze\u015bnie rano? Ba\u0142 si\u0119, \u017ce j\u0105 zgubi, wi\u0119c spr\u00f3bowa\u0142 jeszcze raz. \u201eNo dalej, daj mi r\u0119k\u0119\u201d. Ale jego d\u0142o\u0144 by\u0142a mokra od potu \u2013 ju\u017c mu to m\u00f3wi\u0142a. Przy\u0142o\u017cy\u0142a policzek do ramienia, m\u00f3wi\u0105c tym samym: nie, dzi\u0119ki. Awner pomy\u015bla\u0142, \u017ce chcia\u0142by \u017cy\u0107 w \u015bwiecie, w kt\u00f3rym takim gestem mogliby pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 doro\u015bli m\u0119\u017cczy\u017ani. <\/i><\/span><\/p>\n

Zauwa\u017cy\u0142, \u017ce Maja patrzy na jego beret. A mo\u017ce nie? Mo\u017ce tylko mu si\u0119 wydawa\u0142o? Wini\u0142 za to Net\u0119. Kiedy zadzwoni\u0142a, by oznajmi\u0107, \u017ce \u201enada\u0142a przesy\u0142k\u0119\u201d, tu\u017c przed od\u0142o\u017ceniem s\u0142uchawki powiedzia\u0142a:<\/i><\/span><\/p>\n

\u2013 Awner, jeszcze jedno. Nie no\u015b tej \u015bmiesznej czapki, dobrze? Ona si\u0119 jej wstydzi.<\/i><\/span><\/p>\n

W s t y d z i  s i \u0119 \u2013 co za paskudne okre\u015blenie. <\/i><\/span><\/p>\n

\u2013 To nie Izrael, Neta. W Nowym Jorku ludzie nosz\u0105, co im si\u0119 podoba.<\/i><\/span><\/p>\n

\u2013 W Tel Awiwie te\u017c, tyle \u017ce tutaj powiedz\u0105 ci wprost, je\u015bli idiotycznie wygl\u0105dasz \u2013 odpowiedzia\u0142a. \u2013 Poza tym ona jest ma\u0142\u0105 dziewczynk\u0105 i powoli wchodzi ju\u017c w ten wiek. Po prostu zr\u00f3b, o co ci\u0119 prosz\u0119.<\/i><\/span><\/p>\n

Awner westchn\u0105\u0142 do telefonu. <\/i><\/span><\/p>\n

\u2013 Neta, je\u015bli moja c\u00f3rka chce mnie o co\u015b poprosi\u0107, to powinna sama to zrobi\u0107.<\/i><\/span><\/p>\n

Od kiedy przeprowadzi\u0142 si\u0119 do Nowego Jorku, potrafi\u0142 si\u0119 czasami postawi\u0107 Necie w takich drobnych sytuacjach.<\/i><\/span><\/p>\n

\u2013 Zachowujesz si\u0119 jak nastolatek, Awner.<\/i><\/span><\/p>\n

Prze\u0142o\u017cy\u0142a Jola R\u00f3\u017cy\u0142o<\/span><\/p>\n

CHAIM GRADE. FAKTY Z \u017bYCIA CZ. IV<\/b><\/h4>\n

Ostatnia cz\u0119\u015b\u0107 artyku\u0142u o \u017cyciu i tw\u00f3rczo\u015bci wybitnego jidyszowego pisarza Chaima Gradego, autora powie\u015bci Aguna<\/i>, wydawanej \u2013 po raz pierwszy w t\u0142umaczeniu na j\u0119zyk polski \u2013 w \u201eChiduszu\u201d. Tekst jest wynikiem bada\u0144 nad archiwum autora, przeprowadzonych przez historyczk\u0119 literatury Susanne Klingenstein i badacza Yehudah DovBera Zirkinda \u2013 absolwenta Uniwersytetu Telawiwskiego, pracuj\u0105cego obecnie dla David Cardozo Academy w Jerozolimie. Czwarta cz\u0119\u015b\u0107 artyku\u0142u opowiada o powojennym \u017cyciu Gradego \u2013  jego powrocie do Wilna i ostatecznej emigracji przez Pary\u017c do Stan\u00f3w Zjednoczonych.<\/span><\/p>\n

We Francji Grade nie by\u0142 szcz\u0119\u015bliwy. \u201ePary\u017c mnie do\u0142uje\u201d \u2013 pisa\u0142 do Opatoszu. \u201e\u017bydowski styl \u017cycia jest tutaj jak modlitwa udr\u0119czonego sklepikarza, tyle \u017ce bez szabesu\u201d. Nowy Jork jako nieprzejednane miasto emigrant\u00f3w by\u0142 otwarty i r\u00f3\u017cnorodny. W listopadzie 1948 roku Chaim i Inna zamieszkali przy Sedgwick Avenue w Bronksie, a rok p\u00f3\u017aniej przenie\u015bli si\u0119 do mieszkania przy 100 Van Cortlandt Park. Inna, wtedy dwudziestotrzylatka, znalaz\u0142a prac\u0119 w Nowojorskiej Bibliotece Publicznej, a we wrze\u015bniu 1949 roku zapisa\u0142a si\u0119 na studia w New School of Social Research. W 1951 roku zacz\u0119\u0142a doktorat z komparatystyki na Columbia University, ale nigdy go nie uko\u0144czy\u0142a.<\/i><\/span><\/p>\n

Prze\u0142o\u017cy\u0142a Jola R\u00f3\u017cy\u0142o<\/span><\/p>\n

AGUNA<\/b><\/h4>\n

SI\u00d3DMY ODCINEK WYBITNEJ POWIE\u015aCI CHAIMA GRADEGO<\/b><\/h4>\n

Od \u201eChiduszu\u201d 10\/2021<\/strong><\/span><\/a> publikujemy pierwsze polskie t\u0142umaczenie Aguny<\/i> Chaima Gradego w przek\u0142adzie Magdaleny W\u00f3jcik. W kolejnym odcinku b\u0119dziemy m.in. \u015bwiadkami dramatycznych wydarze\u0144 mi\u0119dzy reb Lewim a jego c\u00f3rk\u0105 Cirele: Reb Lewi rzuca si\u0119 w jej stron\u0119, lecz potyka si\u0119 o co\u015b i ci\u0119\u017cko upada na pr\u00f3g. Cirele mia\u0142a zamiar wy\u015blizgn\u0105\u0107 si\u0119 niezauwa\u017cona, lecz gdy widzi, \u017ce oczy wszystkich zwr\u00f3cone s\u0105 na ni\u0105, z hukiem otwiera drzwi na o\u015bcie\u017c. (\u2026)<\/em><\/span><\/p>\n

\u2013 Wypu\u015b\u0107cie mnie! \u2013 rozlega si\u0119 dzieci\u0119cy p\u0142acz. \u2013 Chc\u0119 i\u015b\u0107 do panny m\u0142odej z kwiatami we w\u0142osach. Jej narzeczony j\u0105 opu\u015bci\u0142, a ona mnie przekl\u0119\u0142a, przekl\u0119\u0142a mnie na pogrzebie dziadka! Nigdy nie wyjd\u0119 za m\u0105\u017c. Teraz jej narzeczony wr\u00f3ci\u0142, wi\u0119c ona nie jest ju\u017c agun\u0105\u2026<\/em><\/span><\/p>\n

\u2013 C\u00f3rko! \u2013 reb Lewi przyciska czo\u0142o do drzwi, jakby przytula\u0142 si\u0119 do jej ramienia.<\/em><\/span><\/p>\n

\u2013 Wypu\u015b\u0107cie mnie! \u2013 dziewczyna zaczyna wali\u0107 pi\u0119\u015bciami z drugiej strony. \u2013 Musz\u0119 i\u015b\u0107 powiedzie\u0107 pannie m\u0142odej z kwiatami we w\u0142osach, \u017ceby ucieka\u0142a razem z narzeczonym.<\/em><\/span><\/p>\n

\u2013 Trzeba zawo\u0142a\u0107 s\u0105siad\u00f3w! \u2013 krzyczy kto\u015b.<\/em><\/span><\/p>\n

\u2013 Niech przyjedzie karetka! \u2013 wt\u00f3ruje mu kto inny.<\/em><\/span><\/p>\n

\u2013 Nie! \u2013 rz\u0119zi reb Lewi i jeszcze mocniej przyciska si\u0119 do drzwi. \u2013 Ona si\u0119 uspokoi!<\/em><\/span><\/p>\n

\u2013 Nigdy si\u0119 nie uspokoj\u0119! \u2013 Cirele miota si\u0119 w zamkni\u0119tym pokoju. \u2013 Zb\u00f3jco, nie uspokoj\u0119 si\u0119! Chcesz rozdzieli\u0107 pann\u0119 m\u0142od\u0105 z kwiatami we w\u0142osach od narzeczonego i zamkn\u0105\u0107 j\u0105 w domu wariat\u00f3w. Tak jak zamkn\u0105\u0142e\u015b mnie i mam\u0119!<\/em><\/span><\/p>\n

\u2013 Wyskoczy przez okno! \u2013 m\u00f3wi kto\u015b, dr\u017c\u0105c przy tym ze strachu.<\/em><\/span><\/p>\n

\u2013 A niech skacze! Niech skacze! \u2013 reb Lewi tak\u017ce zaczyna wali\u0107 pi\u0119\u015bciami w drzwi, jakby zarazi\u0142 si\u0119 ob\u0142\u0119dem od c\u00f3rki.<\/em><\/span><\/p>\n

QUEEROWY STAN WYJ\u0104TKOWY<\/b><\/h4>\n

Prawdziwa historia mi\u0142ego, \u017cydowskiego ch\u0142opca, kt\u00f3ry wst\u0119puje do Ko\u015bcio\u0142a Scjentologii i odchodzi z niego po dwunastu latach, aby sta\u0107 si\u0119 t\u0105 urocz\u0105 kobiet\u0105, kt\u00f3r\u0105 jest teraz<\/strong><\/span><\/p>\n

W dziesi\u0105tej cz\u0119\u015bci swoich wspomnie\u0144 Kate Bornstein opowiada o d\u0142ugoletnim zwi\u0105zku z Catherine (p\u00f3\u017aniej Davidem), swojej karierze scenicznej i pocz\u0105tkach pisania, oraz decyzji o wyprowadzce do Seattle i spe\u0142nieniu swoich sadomasochistycznych fantazji. <\/span><\/p>\n

Razem z Sailor i Lul\u0105 spekulowa\u0142y\u015bmy, jak m\u00f3g\u0142by wygl\u0105da\u0107 nasz tr\u00f3jk\u0105t, w kt\u00f3rym by\u0142abym ich poddan\u0105. Nadal by\u0142am z Davidem, ale dziewczyny powtarza\u0142y mi, jak bardzo chcia\u0142yby \u201ezada\u0107 mi troch\u0119 b\u00f3lu\u201d. Nie wiedzia\u0142am, co to znaczy, ale z ca\u0142ego serca pragn\u0119\u0142am udowodni\u0107 im, \u017ce jestem w stanie to wytrzyma\u0107. Okrutna geografia udaremnia\u0142a jakikolwiek prawdziwy kontakt fizyczny. Dziewczyny by\u0142y jednak m\u0105dre i cz\u0119\u015bciowo dlatego powoli si\u0119 w nich zakochiwa\u0142am. Chcia\u0142y mnie zrani\u0107, a ja chcia\u0142am by\u0107 raniona. Sailor i Lula obmy\u015bli\u0142y wi\u0119c plan przetestowania moich rz\u0105dz. Sailor b\u0119dzie chwali\u0142a si\u0119 p\u00f3\u017aniej, jak bardzo by\u0142 on przebieg\u0142y i dos\u0142ownie teatralny.<\/i><\/span><\/p>\n

\u2013 Kiedy masz kolejny wyst\u0119p?<\/i><\/span><\/p>\n

Powiedzia\u0142am, \u017ce gram za trzy dni. Sailor roze\u015bmia\u0142a si\u0119.<\/i><\/span><\/p>\n

\u2013 W porz\u0105dku. Zrobisz tak: w pi\u0105tek, kiedy b\u0119dziesz na scenie, w pewnym momencie wbijesz sobie paznokie\u0107 w d\u0142o\u0144 a\u017c do krwi. Zadzwo\u0144 do nas, kiedy tylko wr\u00f3cisz do domu z teatru.<\/i><\/span><\/p>\n

Nosi\u0142am wtedy d\u0142ugie, czerwone szpony, wi\u0119c zadanie nie by\u0142o trudne. Na koniec przedstawienia ga\u015bnie \u015bwiat\u0142o. P\u00f3\u017aniej zapalane jest znowu, a ja k\u0142aniam si\u0119 i dzi\u0119kuj\u0119 publiczno\u015bci. Wtedy to zrobi\u0142am. Powoli wbi\u0142am d\u0142ugi paznokie\u0107 w sk\u00f3r\u0119 prawej d\u0142oni. Publiczno\u015b\u0107 wiwatowa\u0142a, uznaj\u0105c zapewne moj\u0105 reakcj\u0119 za \u0142zy szcz\u0119\u015bcia. By\u0142o w tym wi\u0119cej prawdy, ni\u017c s\u0105dzili.<\/i><\/span><\/p>\n

Dziewczyny by\u0142y zachwycone. Wed\u0142ug Sailor mo\u017cliwo\u015b\u0107 sprawienia mi b\u00f3lu na tak\u0105 odleg\u0142o\u015b\u0107 by\u0142a pocz\u0105tkiem naszej relacji w\u0142a\u015bcicielek i niewolnicy.<\/i><\/span><\/p>\n

Nie uprawiali\u015bmy seksu z Davidem ju\u017c od jakiego\u015b czasu, za to w naszej d\u0142ugodystansowej relacji z Sailor i Lul\u0105 by\u0142y\u015bmy coraz bardziej pomys\u0142owe. By\u0142am urzeczona prawdziw\u0105 uciech\u0105, jak\u0105 czerpa\u0142am z podda\u0144stwa, s\u0142u\u017cby, niezwyk\u0142ego paradoksu rozkosznego niewolnictwa za obop\u00f3ln\u0105 zgod\u0105. W ko\u0144cu zda\u0142am sobie spraw\u0119, \u017ce w San Francisco, podobnie jak wcze\u015bniej w Filadelfii, nie by\u0142o ju\u017c dla mnie miejsca. Postanowi\u0142am wi\u0119c opu\u015bci\u0107 miasto. <\/i><\/span><\/p>\n

Mainstreamowe lesbijki nie chcia\u0142y mie\u0107 ze mn\u0105 nic wsp\u00f3lnego z kilku powod\u00f3w: by\u0142am transseksualna, mia\u0142am ch\u0142opaka i by\u0142am sadomasochistk\u0105. Nawet lesby sadomaso omija\u0142y mnie szerokim \u0142ukiem, bo lubi\u0142am bawi\u0107 si\u0119 ostrymi przedmiotami i chcia\u0142am, \u017ceby upu\u015bci\u0142y mi troch\u0119 krwi. Sailor i Lula, podobnie jak spora cz\u0119\u015b\u0107 sadomasochistycznych lesbijek w Seattle, uwielbia\u0142y zabawy z krwi\u0105. Pomy\u015bla\u0142am, \u017ce m\u00f3g\u0142by to by\u0107 m\u00f3j nowy dom. Zadzwoni\u0142am do dziewczyn z pytaniem, czy rozwa\u017cy\u0142yby wzi\u0119cie mnie do siebie jako swojej niewolnicy. Po sze\u015bciu latach sp\u0119dzonych w San Francisco przenios\u0142am si\u0119 do Seattle. Wszystkie trzy by\u0142y\u015bmy tym bardzo podekscytowane. Lula pomog\u0142a mi w przeprowadzce.<\/i><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

Prze\u0142o\u017cy\u0142a Jola R\u00f3\u017cy\u0142o<\/span><\/p>\n

SZORTY<\/b><\/h4>\n

W kr\u00f3tkich artyku\u0142ach z Polski i \u015bwiata piszemy m.in. o kolejnych w\u0105tkach \u017cydowskich w mailach Dworczyka, cywilnych ma\u0142\u017ce\u0144stwach (on-line) uznanych przez izraelski s\u0105d, drugiej wojnie \u015bwiatowej i kwestii gazu wed\u0142ug Joachima Brudzi\u0144skiego, \u0142atwiejszym dost\u0119pie do aborcji w Izraelu, pierwszej koszernej restauracji z gwiazdk\u0105 Michelina czy <\/b>81. rocznicy mordu w Jedwabnem.<\/span><\/p>\n

ZAPRASZAMY DO LEKTURY<\/h4>\n

\u201eChidusz\u201d dost\u0119pny jest w Empikach na terenie ca\u0142ego kraju, w Muzeum POLIN, \u017bIH-u oraz w Cocofli we Wroc\u0142awiu. Wydanie elektroniczne mo\u017cna znale\u017a\u0107 na publio.pl<\/a><\/strong><\/span>. Roczna prenumerata krajowa od 90 z\u0142 (list ekonomiczny), roczna prenumerata elektroniczna za 60 z\u0142. Zam\u00f3wienia: office@chidusz.com. Przyjemnej lektury!<\/span><\/p>\n

\n

\"wroclawski-instytut-kultury\"Partnerem wydawniczym tego numeru \u201eChiduszu\u201d jest Wroc\u0142awski Instytut Kultury w ramach Wroc\u0142awskiego Programu Wydawniczego.<\/span> \"wroclawski-program-wydawniczy\"<\/em><\/p>\n<\/div>\n

polecane <\/span> wszystkie numery<\/a><\/strong><\/span><\/div>\n
\n